Από τη στιγμή που ο Τύμβος Καστά αποκαλύφθηκε, δεν αντιμετωπίστηκε μόνο ως ένα μεγάλο αρχαιολογικό γεγονός. Αντιμετωπίστηκε και ως πεδίο αντιπαράθεσης, ειρωνείας, πολιτικής εκμετάλλευσης και, τελικά, απαξίωσης. Ένα μνημείο που θα έπρεπε να ενεργοποιήσει αντανακλαστικά εθνικής υπερηφάνειας, επιστημονικής σοβαρότητας και τοπικής στρατηγικής, βρέθηκε πολλές φορές στο στόχαστρο άδικων επιθέσεων, βιαστικών συμπερασμάτων και μικρόψυχων αναγνώσεων.

Αντί να υπάρξει ψυχραιμία, υπομονή και συντονισμένη προσπάθεια ανάδειξης, κυριάρχησαν συχνά δύο άκρα: από τη μια η υπερβολή και από την άλλη η συστηματική υποβάθμιση. Και ανάμεσα στα δύο χάθηκε το αυτονόητο: ότι ο Τύμβος Καστά είναι ένα μνημείο εξαιρετικής σημασίας, ανεξάρτητα από το ποιος τελικά θάφτηκε εκεί, ανεξάρτητα από τις επιμέρους χρονολογήσεις, ανεξάρτητα από τις επιστημονικές αντιπαραθέσεις.

Ιδιαίτερα προβληματική υπήρξε και η λογική του λεγόμενου «ρωμαϊκού» πορίσματος, όταν αυτό χρησιμοποιήθηκε όχι ως επιστημονική συμβολή στη συζήτηση, αλλά ως εργαλείο μείωσης της αξίας του μνημείου. Διότι άλλο πράγμα είναι να εξετάζεται σοβαρά μια φάση χρήσης, μετασκευής ή επέμβασης στα ρωμαϊκά χρόνια, και άλλο πράγμα να επιχειρείται η συνολική υποβάθμιση ενός μνημειακού συνόλου που φέρει σαφή χαρακτηριστικά υψηλής αρχιτεκτονικής, καλλιτεχνικής και συμβολικής σύλληψης. Η επιστήμη οφείλει να φωτίζει, όχι να κλείνει βιαστικά τα ερωτήματα. Οφείλει να ερευνά, όχι να απονευρώνει.

Το παράδοξο είναι ότι η μεγαλύτερη ζημιά δεν έγινε μόνο από όσους επιτέθηκαν στο μνημείο. Έγινε και από την αδυναμία της ίδιας της τοπικής κοινωνίας να το μετατρέψει σε μοχλό ανάπτυξης. Η Αμφίπολη, η Καβάλα, οι Σέρρες, το Παγγαίο, οι Φίλιπποι, ο Στρυμόνας, όλη αυτή η ιστορική γεωγραφία, θα μπορούσαν να συγκροτήσουν έναν ενιαίο πολιτιστικό και τουριστικό άξονα διεθνούς ενδιαφέροντος. Αντί γι’ αυτό, χάθηκε πολύτιμος χρόνος.

Δεν δημιουργήθηκαν εγκαίρως οι αναγκαίες υποδομές. Δεν χτίστηκε ένα ισχυρό αφήγημα επισκεψιμότητας. Δεν οργανώθηκαν θεματικές διαδρομές, εκπαιδευτικά προγράμματα, ψηφιακές εφαρμογές, κέντρα πληροφόρησης, συνέργειες με τον τουρισμό, την εστίαση, την τοπική παραγωγή. Δεν έγινε ο Τύμβος Καστά η αφετηρία μιας νέας οικονομίας του πολιτισμού.

Και εδώ βρίσκεται το βαθύτερο πρόβλημα. Η περιοχή δεν απειλείται μόνο από την εγκατάλειψη των μνημείων της. Απειλείται από την εγκατάλειψη του ίδιου της του εαυτού. Χάνει πληθυσμό, χάνει νέους ανθρώπους, χάνει οικονομική αυτονομία, χάνει την ικανότητα να σχεδιάζει το μέλλον της. Όταν μια κοινωνία δεν αξιοποιεί την ιστορία της, τότε άλλοι έρχονται να καλύψουν το κενό: ως επισκέπτες, ως επενδυτές, ως αγοραστές γης, ως κυρίαρχες οικονομικές δυνάμεις. Δεν χρειάζονται κραυγές για να περιγραφεί αυτό. Χρειάζεται επίγνωση. Η τοπική κοινωνία μεταβάλλεται ταχύτατα, δημογραφικά και οικονομικά, και η αδράνεια επιταχύνει αυτή την αλλοίωση.

Ο Τύμβος Καστά θα μπορούσε να είναι σημείο ανασύνταξης. Όχι μόνο αρχαιολογικό μνημείο, αλλά σύμβολο μιας περιοχής που ξαναβρίσκει την αυτοπεποίθησή της. Ένα μνημείο που να ενώνει την Αμφίπολη με τους Φιλίππους, το Παγγαίο με τον Στρυμόνα, τη μακεδονική ιστορία με τη σύγχρονη ανάπτυξη. Όμως για να γίνει αυτό χρειάζεται σχέδιο, πολιτική βούληση, τοπική διεκδίκηση και σοβαρότητα.

Η απαξίωση του Τύμβου Καστά δεν είναι μόνο αρχαιολογικό ζήτημα. Είναι καθρέφτης μιας ευρύτερης αδυναμίας: να αναγνωρίσουμε την αξία όσων έχουμε, πριν τα χάσουμε. Και αυτό είναι ίσως το πιο επείγον μάθημα που μας δίνει το μνημείο. Ότι οι τόποι δεν χάνονται μόνο όταν καταστρέφονται. Χάνονται και όταν οι κοινωνίες τους παύουν να πιστεύουν στη δύναμη της μνήμης τους.

Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

Περπατώντας τις προάλλες στο κέντρο γειτονικής πόλης συναντήθηκα τυχαία με έναν παλιό συνάδελφο. Η ταλαιπωρία που πέρασε για πολλά χρόνια στις αίθουσες των δικαστηρίων και στη φυλακή μού είναι γνωστή και δεν μπόρεσα να αρνηθώ την πρόταση να πιούμε έναν καφέ. Ήθελε κιόλας να με ευχαριστήσει, αφού είχα αναφέρει τα βάσανά του σε ανάρτησή μου σχολιάζοντας την άρνηση -ατολμία; αδυναμία;- των δικαστών να εξετάσουν με ψυχραιμία την υπόθεση.

Ο συνάδελφος ήταν διευθύνων σύμβουλος σε δημοτική επιχείρηση. Ύστερα από έλεγχο διαπιστώθηκε τυπικό έλλειμμα εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ. Στην πραγματικότητα δεν έλειπε ούτε ένα ευρώ, το λάθος ήταν πως οι εισροές από τον Δήμο δεν αντιστοιχούσαν σε εκροές, επειδή το λογιστήριο δεν ζητούσε αποδείξεις για τις πληρωμές. Αποδείχθηκε ότι κανείς εργαζόμενος δεν ήταν απλήρωτος, κανείς προμηθευτής, κανείς συνεργάτης. Όλες οι οφειλές ήταν τακτοποιημένες, όλες οι πληρωμές έγιναν έστω και χωρίς την απαραίτητη γραφειοκρατική τάξη. Η τοπική κοινωνία όμως συνταράχτηκε, οι φήμες γιγάντωσαν το έλλειμμα και απαξίωσαν τα πρόσωπα, σταδιακά ο «εμπλεκόμενος» έγινε δράστης και απατεώνας και κοινωνικά απόβλητος χάνοντας σχέσεις, φιλίες και ερείσματα. Ανακριτές και εισαγγελείς, ακολουθώντας το δόγμα Παπαγγελόπουλου, τον έστειλαν στο ποινικό δικαστήριο, που τον καταδίκασε και τις δύο φορές σε βαρύτατες ποινές. Έμεινε στη φυλακή περισσότερο από 4,5 χρόνια μέχρις ότου απαλλαγεί με απόφαση του Αρείου Πάγου. Σήμερα τον κυνηγούν ακόμη διοικητικές ουρές της βασικής κατηγορίας, πχ πρόστιμα και προσαυξήσεις στον ΕΦΚΑ ή στη ΔΟΥ για χρέη που αποδείχθηκε πως δεν υπήρχαν. Ωστόσο, δικαιούται να λάβει αποζημίωση για την άδικη φυλάκιση, ένα ασήμαντο αναλογικά ποσό λίγων δεκάδων χιλιάδων ευρώ, το οποίο θα πληρώσουμε όλοι, επωμιζόμενοι το ηθικό βάρος της κακοδικίας αλλά και τη συλλογική ενοχή για μια άδικη δίωξη που εκτυλίχθηκε μπροστά στα μάτια μας για πάνω από δέκα χρόνια.

Θα περίμενε κανείς πως κατά τη διάρκεια αυτής της σκανδαλώδους υπόθεσης το πολιτικό κλίμα στη γειτονική πόλη θα άλλαζε άρδην. Ότι θα είχε γίνει σεισμός στην τοπική και στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση -και στις βουλευτικές εκλογές. Ότι το εκλογικό σώμα, απηυδισμένο από τους καταχραστές του δημόσιου χρήματος θα έστρεφε δυναμικά την πλάτη προς το κόμμα που εξέθρεψε τέτοιες συμπεριφορές και τέτοια στελέχη. Ότι όσοι φώναζαν «άρον, άρον, σταύρωσον αυτόν» θα έσπευδαν να αλλάξουν εκλογική συμπεριφορά και δεν θα περίμεναν την οριστική ετυμηγορία του Αρείου Πάγου.

Να όμως που δεν άλλαξε τίποτε! Και τότε και τώρα.

Τι συμβαίνει άραγε; Είναι ο λαός μας τόσο διεφθαρμένος, ώστε καταδικάζει μόνον αυτούς που λόγω ατυχίας ή από έλλειψη προνοητικότητας πιάνονται με τη γίδα στην πλάτη; Ότι παραμερίζει κάθε ηθικό ενδοιασμό, αρκεί να μη γίνει γνωστό πως «ο δικός μας» μεγαλόσχημος έβαλε το χέρι στο μέλι;

Συμβαίνει μάλλον κάτι πολύ χειρότερο. Ο ελληνικός λαός διακατέχεται από μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και προς τα πρόσωπα που τους (και τον) εκπροσωπούν. Αισθάνεται αποξενωμένος από το σύστημα εξουσίας, νιώθει πως οι αποφάσεις του λαμβάνονται σε μακρινά κέντρα χωρίς να τον λαμβάνουν υπόψη, και, όταν τον επηρεάζουν προσωπικά, αντιλαμβάνεται πως έχει λίγους τρόπους αντίδρασης εκτός από την υποταγή, κυρίως παρακάμπτοντας τους κανόνες με άτυπες αλλά εδραιωμένες πρακτικές, όπως είναι το ρουσφέτι ή η μαύρη οικονομία. Όταν πίσω από τους «αντικειμενικούς» και «απρόσωπους» μηχανισμούς κρύβεται μια άνευρη και ευθυνόφοβη διοίκηση, ποιος πολίτης μπορεί να αισθάνεται σίγουρος πως αντιμετωπίζεται αξιοκρατικά, ισότιμα, με το ενδιαφέρον που δικαιούται στη δημοκρατική μας κοινωνία;

Η αληθινή μεταρρύθμιση του πολιτικού μας συστήματος θα προκύψει μέσα από πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της αξιοπιστίας των θεσμών. Προφανώς χρειάζονται νέοι νόμοι αλλά εκείνο που πρώτα από όλα προέχει είναι ο έλεγχος της εφαρμογής των κανόνων και η μακροχρόνια εφαρμογή τους. Ποιος αμφισβητεί σήμερα την αυστηρή και αδέκαστη αντικειμενικότητα του ΑΣΕΠ ή των εισαγωγικών εξετάσεων για τα ΑΕΙ;

Αν μπορεί σήμερα ένα δημοκρατικό κόμμα να πάρει κάποιο μάθημα από το κυνήγι των μαγισσών της δεκαπενταετίας που πέρασε, είναι πως δεν αρκεί να κουνάει το δάχτυλο προς τους αντιπάλους για ζητήματα ηθικής μονάχα. Και οι καυχησιολογίες για το περιβόητο «ηθικό πλεονέκτημα» είναι περιττές, αφού όλοι γνωρίζουμε πως υπάρχει πάντα η πιθανότητα κάποιοι να ενδώσουν στους πειρασμούς (αλλά και κάποιοι να κατηγορούνται άδικα). Ο αγώνας για την εδραίωση της ηθικής διακυβέρνησης είναι κυρίως πολιτικός. Το δημοκρατικό κόμμα οφείλει να αποδείξει πως έχει τη δυνατότητα να κάνει πράξη τις εξαγγελίες του. Να εμφυσήσει στους πολίτες την πίστη ότι μπορεί να τα καταφέρει, διορθώνοντας τις πολλές αποτυχίες και ξεπερνώντας τις λίγες επιτυχίες της σημερινής κυβέρνησης.  Ότι προτείνει ένα αληθινά μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα για τη λειτουργία του κράτους, που θα εφαρμοστεί καθολικά και προς το κοινό συμφέρον. Ότι νοιάζεται για το καλό καθενός προσωπικά, το οποίο όμως θα έρθει μέσα από δίκαιες και συλλογικές διαδικασίες και όχι χάρη σε προσωπικές εκδουλεύσεις. Ότι κοιτάζει μπροστά, με επίγνωση των ιστορικών στιγμών και των εμπειριών που έζησε η χώρα, σχεδιάζοντας τι θα κάνει για τις τράπεζες (για την άμυνα, την οικονομία, την εκπαίδευση) από εδώ και πέρα και όχι αναμασώντας σχόλια πως έπρεπε να κλείσουν νωρίτερα το 2015.

Τέτοιο θα είναι το κόμμα που αξίζει να λάβει την εμπιστοσύνη και την ψήφο του λαού για να κυβερνήσει τη χώρα.

Η εικόνα με τα κλειστά μαγαζιά στην Καβάλα συχνά παρουσιάζεται σαν ένα τοπικό πρόβλημα. Σαν να πρόκειται για αδυναμία της αγοράς ή για λάθος επιλογές επιχειρηματιών. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι το αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας κρίσεων που διαρκεί περισσότερο από μια δεκαετία.

Η αρχή έγινε με την οικονομική κρίση. Για χρόνια μιλούσαμε για κρίση του δημόσιου χρέους, όμως στην πράξη το βάρος μεταφέρθηκε στην κοινωνία. Η κρίση του κράτους μετατράπηκε σταδιακά σε κρίση του ιδιωτικού τομέα. Επιχειρήσεις και νοικοκυριά βρέθηκαν υπερχρεωμένα, η κατανάλωση μειώθηκε και η αγορά άρχισε να συρρικνώνεται.

Πριν προλάβει η οικονομία να σταθεροποιηθεί, ήρθε η πανδημία. Δύο χρόνια με περιορισμούς, αναστολές λειτουργίας και μια αγορά που κινήθηκε τεχνητά με επιδοτήσεις και δανεισμό. Αμέσως μετά ακολούθησε το κύμα ακρίβειας των τελευταίων ετών, με εκρηκτικές αυξήσεις σε τρόφιμα, ενέργεια και ενοίκια, που συρρίκνωσαν ακόμη περισσότερο το διαθέσιμο εισόδημα.

Σε όλα αυτά προστέθηκαν και οι γεωπολιτικές κρίσεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία προκάλεσε το πρώτο μεγάλο ενεργειακό σοκ στην Ευρώπη. Τώρα η ένταση στη Μέση Ανατολή και η πιθανότητα σύγκρουσης με το Ιράν δημιουργούν νέες πιέσεις στην αγορά ενέργειας. Οι διεθνείς εκτιμήσεις μιλούν ήδη για το ενδεχόμενο το πετρέλαιο να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, κάτι που θα μεταφραστεί άμεσα σε ακριβότερα καύσιμα και μεταφορές.

Για περιοχές όπως η Καβάλα και η Θάσος αυτό έχει μια ακόμη συνέπεια: τον οδικό τουρισμό. Η Βόρεια Ελλάδα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους επισκέπτες που έρχονται με αυτοκίνητο από τα Βαλκάνια – από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τις γύρω χώρες. Όταν το κόστος καυσίμων ανεβαίνει, το πρώτο που περιορίζεται είναι τα ταξίδια μικρής διάρκειας και οι αυθόρμητες αποδράσεις.

Ο τουρίστας μπορεί να έρθει λιγότερες ημέρες, να ξοδέψει λιγότερα ή να επιλέξει έναν πιο κοντινό προορισμό. Και αυτή η μείωση, ακόμη κι αν είναι μικρή, διαχέεται σε όλη την τοπική οικονομία: από τα καταστήματα της πόλης μέχρι την εστίαση και τις μικρές επιχειρήσεις.

Γι’ αυτό και η εικόνα της αγοράς δεν μπορεί να ερμηνευτεί αποκομμένα. Η Καβάλα δεν ζει σε οικονομικό κενό. Βρίσκεται μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον αβεβαιότητας, ενεργειακών κρίσεων και πολέμων που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα.

Και όταν η οικονομία κινείται συνεχώς μέσα σε διαδοχικές κρίσεις, το ερώτημα δεν είναι γιατί βλέπουμε κλειστά μαγαζιά. Το ερώτημα είναι πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει η μικρή επιχειρηματικότητα.

Και το ερώτημα που αρχίζει να διαμορφώνεται δεν είναι ποια κρίση τελειώνει, αλλά ποια έρχεται μετά. Γιατί η δεκαετία που πέρασε μας έδειξε κάτι απλό και σκληρό μαζί: η οικονομική κρίση, η πανδημία, η ενεργειακή ακρίβεια και οι πόλεμοι δεν ήταν μεμονωμένα επεισόδια. Ήταν η αρχή μιας εποχής μεγαλύτερης αβεβαιότητας. Σε έναν κόσμο όπου η ενέργεια, η γεωπολιτική και η οικονομία μπλέκονται όλο και περισσότερο, οι τοπικές κοινωνίες – όπως η Καβάλα – αισθάνονται πρώτες τις συνέπειες των παγκόσμιων αναταράξεων.

Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

του Νίκου Ι. Παναγιωτόπουλου, Βουλευτή Ν. Καβάλας της ΝΔ, πρώην υπουργού Εθνικής Άμυνας

Είναι προφανές ότι η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί και την παραμικρή ευκαιρία ενίσχυσής της με χρήση κάποιου εργαλείου ευνοϊκής χρηματοδότησης, ιδίως όταν αυτή η ευκαιρία προσφέρεται στο πλαίσιο μιας οργανωμένης προσπάθειας αναβάθμισης της συνολικής αμυντικής δυνατότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Έστω και την ύστατη ώρα, η είσοδος της Ελλάδας στο πρόγραμμα (πλατφόρμα κατ’ άλλους) SAFE ήταν σωστή και επιβεβλημένη από τις γεωπολιτικές συνθήκες κίνηση. Σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον πιο απρόβλεπτο, πιο ασταθές και δυνητικά πιο επικίνδυνο από ποτέ, η Ευρώπη καλείται να αναπτύξει κοινό βηματισμό για να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες γρήγορα και αποτελεσματικά επιτέλους.

Η πλατφόρμα SAFE προσφέρει ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης για δάνεια συνολικού ύψους 150 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε αυτό να πραγματοποιήσουν δαπάνες για αμυντικούς εξοπλισμούς σε μέσα, πυρομαχικά και συστήματα τεχνολογιών αιχμής, όπως για παράδειγμα αντιπυραυλική άμυνα, drone και αντι-drone συστήματα, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και άλλα.

Είναι προφανές ότι η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί και την παραμικρή ευκαιρία ενίσχυσής της με χρήση κάποιου εργαλείου ευνοϊκής χρηματοδότησης, ιδίως όταν αυτή η ευκαιρία προσφέρεται στο πλαίσιο μιας οργανωμένης προσπάθειας αναβάθμισης της συνολικής αμυντικής δυνατότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

H προοπτική ενδεχόμενης συμμετοχής τρίτων χωρών, και ειδικά της Τουρκίας, στο SAFE δεν θα μπορούσε να είναι λόγος αυτοαποκλεισμού της Ελλάδας από την πλατφόρμα, καθώς το μείζον διακύβευμα είναι η αμυντική ενίσχυσή της σε κρίσιμους τομείς. Άλλωστε η πρόβλεψη συμμετοχής τρίτης χώρας υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις, με κυριότερη την ομοφωνία των κρατών μελών, πρέπει να θεωρείται ικανοποιητική δικλείδα ασφαλείας αλλά και επιτυχία της Ελλάδας στη διαπραγμάτευση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τώρα όμως που η απόφαση συμμετοχής είναι ειλημμένη, απαιτείται συστηματική και ταχύτατη προετοιμασία από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, με την απαραίτητη συνδρομή από το Γενικά Επιτελεία. Ζητούμενα είναι η εκπόνηση προτάσεων, η πρόσκληση εταιρειών της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας για συμμετοχή στην πλατφόρμα και η αναζήτηση συνεργειών με άλλα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την από κοινού προμήθεια αμυντικού υλικού.

Εκ πρώτης όψεως τα 787,7 εκατομμύρια ευρώ που λαμβάνει η χώρα από την αρχική κατανομή του συνολικού κονδυλίου των 150 δις ευρώ μετά την πρώτη φάση εξέτασης των σχετικών αιτημάτων από τα κράτη μέλη, φαίνονται πολύ λίγα. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι αυτά δεν συνιστούν χαριστική παροχή αλλά δάνειο, έστω και με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους, από την Κομισιόν.

Συνεπώς, αφενός είναι σωστό η Ελλάδα να δανειοδοτείται εντός των δημοσιονομικών της δυνατοτήτων και αφετέρου να σχεδιάζει την βέλτιστη αξιοποίηση αυτών των κονδυλίων.

Εφόσον υπάρξει σωστός σχεδιασμός, τα κονδύλια αυτά είναι υπεραρκετά για την κάλυψη λόγου χάρη αναγκών σε πυρομαχικά ειδικών κατηγοριών και συστήματα drone και αντι-drone που χρειαζόμαστε επειγόντως.

Και βέβαια ας σημειωθεί ότι τα 2/3 του συνόλου της χρηματοδότησης, κατά την αρχική κατανομή, κατευθύνονται σε δέκα χώρες της ανατολικής Ευρώπης, εξαιτίας της άμεσης απειλής ασφαλείας που εκτιμάται ότι αυτές αντιμετωπίζουν λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Αυτή τη στιγμή είναι σαφές ότι οι προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται σε αυτή την κατεύθυνση.

Είναι απολύτως αναμενόμενο ότι η Τουρκία θα εξακολουθήσει να πιέζει τις ευρωπαϊκές χώρες για την είσοδό της στο πρόγραμμα SAFE  ως τρίτη χώρα, απαραίτητη, όπως ισχυρίζεται, για τη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας. Είναι όμως και απολύτως λογικό και εύλογο η ελληνική πλευρά να αξιώνει από την Τουρκία άρση του casus belli ως βασική και απαράβατη προϋπόθεση, όχι για να συναινέσει αλλά για να αρχίσει να συζητάει αυτό το ενδεχόμενο. Οποιαδήποτε χώρα που αξιώνει ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια δεν μπορεί ταυτόχρονα να την υπονομεύει, απειλώντας με τόσο άμεσο τρόπο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο πρωθυπουργός έχει διατυπώσει με τρόπο ξεκάθαρο την εθνική θέση. Πρέπει και οι εταίροι μας στην Ε.Ε. να τοποθετηθούν με σαφήνεια. Η δυσκολία τους να κατανοήσουν αυτή τη συνθήκη καταδεικνύει ότι έχουμε ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουμε μέχρι να κατισχύσει στην πράξη το όραμα της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας. Και τούτο γιατί αυτό το όραμα είναι, στην ουσία, ο τελικός σκοπός για την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια με όρους συναντίληψης και κατανόησης όλων των προκλήσεων ασφαλείας που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα κράτη-μέλη από κοινού, ενώ το πρόγραμμα SAFE, ως χρηματοδοτικό εργαλείο, δεν είναι παρά ένα από τα μέσα επίτευξής του.

Αυτές τις ημέρες λόγω κορύφωσης της τουριστικής κίνησης – κύρια προς και από Καβάλα και Θάσο – η Εγνατία Οδος δέχεται ένα μεγάλο κυκλοφοριακό φορτίο από χιλιάδες αυτοκίνητα που διατρέχουν την Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία, για να φτάσουν στον προορισμό τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι οδηγοί αυτών των αυτοκινήτων – κατά κύριο λόγο με ξένες πινακίδες κυκλοφορίας – φτάνουν στην περιοχή μας έχοντας διανύσει πάρα πολλά χιλιόμετρα με συνέπεια την κόπωση του οδηγού.

Όλοι αυτοί έχοντας την κόπωση του ταξιδιού, βιάζονται να φτάσουν στον προορισμό τους οπότε «πατάνε το γκάζι»! Στην πλειοψηφία τους οι ξένοι επισκέπτες έχουν σύγχρονα αυτοκίνητα και αναπτύσσουν υπερβολικά μεγάλες ταχύτητες. Λόγω της αδημονίας πολλών από αυτούς να φτάσουν στον προορισμό τους – σε συνδυασμό με την κούραση του ταξιδιού – το «πατάνε» και αυτό γίνεται, χωρίς δεύτερη σκέψη, γιατί απλά απουσιάζει και η στοιχειώδης αστυνόμευση!

Πολύ συχνά διέρχομαι από το συγκεκριμένο σημείο και είναι ζήτημα αν τους τελευταίους μήνες συνάντησα 2 – 3 φορές έλεγχο της τροχαίας για υπερβολική ταχύτητα σε όλο το μήκος του δρόμου μέχρι την Καβάλα. Υπάρχει μια ασυδοσία των γρήγορων αυτοκινήτων και των ανεγκέφαλων οδηγών, καθημερινά στην Εγνατία Οδό στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Γι’ όλους αυτούς τους λόγους  είναι μεγάλη ανάγκη να υπάρχει αυστηρή αστυνόμευση.

Δεν γνωρίζω ποιος ευθύνεται για το σημερινό δυστύχημα, τα ΙΧ ή το φορτηγό, δεν έχω όμως καμία αμφιβολία ότι υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις για θανατηφόρα ατυχήματα στην Εγνατία Οδό ακόμη και σε καθημερινή βάση. Μέχρι πότε οι ζωές ανυποψίαστων ανθρώπων θα βρίσκονται στο έλεος ανεύθυνων οδηγών που νοιώθουν ότι η ασυδοσία στο δρόμο είναι δικαίωμά τους;

Υ.Γ. Παράληψη η αναφορά σε δεκάδες λακκούβες και στα μπαλώματα στο οδόστρωμα της Εγνατίας Οδού που άνετα μπορούν να απογειώσουν ένα αυτοκίνητο που κινείται με υπερβολικά μεγάλη ταχύτητα.

Οι αποκλεισμοί από τις αποζημιώσεις, οι κενές υποσχέσεις και η αναξιοπιστία δεν είναι τυχαία φαινόμενα – είναι η κυβερνητική κανονικότητα.

Του Χαρίλαου (Χάρη) Σεϊτανίδη
Μέλους Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής ΠΑΣΟΚ – Αναπληρωτή Γραμματέα Τομέα Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων

Ακόμη ένα πλήγμα στον πρωτογενή τομέα της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης αποτελεί η πρόσφατη Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) της 1ης Αυγούστου 2025, με την οποία επιχειρείται να αποζημιωθούν – επιλεκτικά – οι κτηνοτρόφοι που επλήγησαν από τον υποχρεωτικό εγκλεισμό των ζώων τους λόγω Πανώλης και Ευλογιάς.

Σύμφωνα με τη συντονισμένη και δημόσια καταγγελία των Κτηνοτροφικών Συλλόγων όλης της Περιφέρειας, η κυβέρνηση, αντί να σταθεί δίπλα στους ανθρώπους που επλήγησαν από τις ζωονόσους, τους αποκλείει σκανδαλωδώς από τις αποζημιώσεις. Κτηνοτρόφοι που αναγκάστηκαν να θυσιάσουν το ζωικό τους κεφάλαιο για την προστασία της δημόσιας υγείας, τώρα τιμωρούνται με εξαίρεση από τη στήριξη που τους υποσχέθηκαν υπουργοί και υφυπουργοί. Τόσο απλά, τόσο απάνθρωπα.

Η στάση αυτή δεν είναι απλώς ανεύθυνη ή άδικη. Είναι εμπαιγμός. Όχι μόνο γιατί έρχεται με καθυστέρηση ενός έτους, αλλά και γιατί καταπατά ευθέως προφορικές διαβεβαιώσεις που δόθηκαν μόλις πριν λίγες ημέρες από τον ίδιο τον υφυπουργό κ. Κέλλα, παρουσία μάλιστα του Περιφερειάρχη κ. Τοψίδη. Η αναξιοπιστία δεν είναι πια ατύχημα. Είναι καθεστώς.

Σε μια Περιφέρεια που κρατιέται όρθια από τη γεωργία και την κτηνοτροφία, η κυβέρνηση επιλέγει για άλλη μια φορά να στηρίξει τους λίγους εις βάρος των πολλών. Αντί για σχέδιο ανασυγκρότησης του πρωτογενούς τομέα, επιλέγει επικοινωνιακές ρυθμίσεις, επιλεκτικές αποζημιώσεις και διαχείριση «τυφλή» στις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών.

• Αν αυτό είναι «στήριξη της περιφέρειας», τότε ποια λέξη να χρησιμοποιήσουμε για την εσκεμμένη αδιαφορία;
• Αν αυτό είναι «αναπτυξιακή στρατηγική», πού είναι τα αποτελέσματα στην πράξη;

Το ΠΑΣΟΚ, με την ιστορική του συμβολή στον αγροτικό τομέα και τις δομές στήριξης της υπαίθρου, δεν πρόκειται να σιωπήσει. Δεν θα επιτρέψουμε οι κτηνοτρόφοι της ΑΜ-Θ – άνθρωποι της παραγωγής, της γης και του κόπου – να μετατραπούν σε θύματα κυβερνητικού παραλογισμού.

• Ζητάμε την άμεση τροποποίηση της ΚΥΑ ώστε να συμπεριληφθούν οι πραγματικοί πληγέντες.
• Ζητάμε ξεκάθαρες απαντήσεις για το πώς και γιατί αποκλείστηκαν.
• Ζητάμε σεβασμό στον κόπο, την προσφορά και τη νοημοσύνη των ανθρώπων του μόχθου.

Οι πολίτες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης αξίζουν καλύτερα. Και μαζί με όλους τους παραγωγικούς φορείς, θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε αυτό που δικαιούμαστε: Δίκαιες πολιτικές. Αξιοπρέπεια. Προοπτική.

Χαρίλαος (Χάρης) Σεϊτανίδης

Περιφερειακός Σύμβουλος Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης

Μέλος Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής ΠΑΣΟΚ,

Αν. Γραμματέας Τομέα Μικρομεσαίων

Ξεκίνησε μια δύσκολη εβδομάδα για όλους μας και ο λόγος είναι ότι την Παρασκευή, η μνήμη των δύο χρόνων από τα τραγικό δυστύχημα των Τεμπών «ξυπνάει» τις ερινύες για τις ευθύνες που έχουμε, όχι μόνο οι κυβερνώντες – διαχρονικά – αλλά και όλοι όσοι με την ψήφο μας στηρίξαμε την μία ή την άλλη κυβέρνηση. Η σημερινή κυβέρνηση χρεώνεται τους λάθους χειρισμούς που ακολούθησε μετά το δυστύχημα, καθώς έχοντας μπροστά της τις εκλογές του Ιουνίου επιχείρησε να το υποτιμήσει το θέμα και να φανεί σας αποτέλεσμα της κακιάς στιγμής, το κακό το ριζικό μας που έλεγαν παλιά, εξαιτίας της ανευθυνότητας ενός σταθμάρχη. Μέγα λάθος και θα το πληρώσει, αφού κανένα επικοινωνιακό τρυκ δεν μπορεί να γυρίσει το ποτάμι πίσω.

Ποιος όμως τελικά φταίει για το γεγονός ότι έχουμε γεγονότα που συνεχώς μας εκπλήσσουν – πάντα δυσάρεστα;

Επειδή (σχεδόν) πάντα θα υπάρχει ένας ανεύθυνος σταθμάρχης, ένας ανεύθυνος λιμενάρχης, ένας ανεύθυνος αερολιμενάρχης, γι’ αυτό το λόγο υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες για να μην συγκρούονται τα τρένα, τα μην πέφτουν τα αεροπλάνα ή να μην βυθίζονται τα πλοία. Εμείς έχουμε από όλα, και το πλοίο Σάμινα, και το αεροπλάνο της ΗΛΙΟΣ και τα τρένα των Τεμπών, αλλά ποτέ δεν αξιολογήσαμε ως πρώτη προτεραιότητα τους ποιους ψηφίζουμε (κόμματα και πρόσωπα) και γιατί; Γι’ αυτό βλέπουμε ανθρώπους του θεάματος ή του αθλητισμού να διαπρέπουν, είναι πλέον η μόνη κλίμακα αξιολόγησης των υποψηφίων, η τηλεθέαση, τα μετάλλια ή δεν ξέρω τι άλλο προσφέρει ψυχαγωγία.

Και τώρα που η οργή έχει ξεχειλίσει, όχι μόνο για τα 57 θύματα, αλλά και με τη σκέψη ότι μπορεί κάποιος από εμάς ή από τους οικείους μας, να βρισκόταν μέσα στο τρένο μας βγάζει στους δρόμους και τις πλατείες. Και όχι μόνο αυτό. Την Παρασκευή η διαμαρτυρία, η οποία αναμένεται ιδιαίτερα μαζική σε όλες τις πόλεις της χώρας, θα είναι μια συγκέντρωση που ο καθένας από εμάς θα βάλει και την προσωπική του σφραγίδα, για όσα έχει τραβήξει και έχει ταλαιπωρηθεί από αυτό το άθλιο κράτος που δεν σέβεται τον πολίτη και τον αντιμετωπίζει εν δυνάμει ως απατεώνα, ως ανεύθυνο και καταχραστή του δημοκρατικού δικαιώματος. Θα διαμαρτυρηθεί για τα δεινά των τελευταίων 15 χρόνων και για όσα ακολουθούν από εδώ και πέρα…

Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

Πριν συνεχίσω την αναφορά μου στα πρόσφατα κατορθώματα του πρώην δημάρχου κ. Στάθη Εριφυλλίδη, οφείλω να διευκρινίσω πως αυτό γίνεται «για να μαθαίνουν οι νεότεροι και να θυμούνται οι παλαιότεροι», όπως ήταν η επωδός μιας εκπομπής προ πολλών ετών.

Συνεχίζω λοιπόν:

ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΡΙΤΗ.

«Ο μόνος που έκανε ένα έστω και μικρό βήμα για την περιοχή πίσω από τις Καμάρες ήταν ο Εριφυλλίδης», έτσι επαίνεσε τον εαυτό του ο πρώην δήμαρχος, ομολογώντας όμως στη συνέχεια ότι αυτό το λίγο που έκανε δεν ήταν νόμιμο και το ακύρωσε η τότε κρατική Περιφέρεια. «Μέχρι το 2017 δεν έγινε τίποτε … όποιος πει ότι εκεί θα κάνει κάτι λέει ψέματα … ο μόνος τρόπος είναι να γίνει απαλλοτρίωση, ήθελα να το κάνω πάρκινγκ για να βοηθήσω τα δικαστήρια, μαζί με ανάπλαση βέβαια …». Ας δούμε λοιπόν τη συνέπεια λόγων και πράξεων που χαρακτηρίζουν τον άνδρα.

Η ανάπλαση της περιοχής πίσω από τις Καμάρες ήταν μια από τις βασικές προτεραιότητες της διοικήσεως Σιμιτσή. Το 2008 το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε τη διενέργεια πανελλήνιου αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών, που περιλάμβανε τέσσερις περιοχές της πόλης, ανάμεσα στις οποίες κι αυτήν. Η παράταξη Εριφυλλίδη απλούστατα καταψήφισε την εισήγηση. Και όταν ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα το φθινόπωρο του ίδιου έτους, απουσίασε επιδεικτικά από την εκδήλωση.

Με την απόφαση 576/2009 το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να απαλλοτριώσει την περιοχή από τις Καμάρες μέχρι την καπναποθήκη Τσιμίνο. Ποιος απουσίαζε από τη συζήτηση και την ψηφοφορία; Μα ο κ. Εριφυλλίδης φυσικά, ο οποίος φρόντισε να αποχωρήσει έγκαιρα από τη συνεδρίαση για να μη λάβει μέρος σε μια απόφαση με την οποία, όπως τώρα δηλώνει, ήταν σύμφωνος και τότε!

Βέβαια μπορεί να ήταν τυχαίο περιστατικό. Όμως η πρότερη και η μετέπειτα δημόσια στάση του για το ζήτημα αυτό δείχνει πως διαφωνούσε με τη λύση της απαλλοτρίωσης, διαφωνούσε με όσα πρότεινε ο νικητής του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, διαφωνούσε με τη διενέργεια μελετών και βεβαίως, όπως ήδη έχουμε δείξει σε προηγούμενο σημείωμα, διαφωνούσε και με τη μερική ανάπλαση του χώρου. Όποιος ενδιαφέρεται να εμβαθύνει σε αυτό το κομμάτι της τοπικής ιστορίας και να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά των συντελεστών της, ας ανατρέξει στο αρχείο των τοπικών εφημερίδων που φυλάσσεται στη Δημοτική Βιβλιοθήκη «Βασίλης Βασιλικός».

Με την ευκαιρία θα διαπιστώσει πως διάφοροι φερόμενοι ως πνευματικοί ταγοί του τόπου μας είχαν αντιδράσει επίσης στην απαλλοτρίωση, άλλοι επειδή θεωρούσαν τα χαμόσπιτα αντιπροσωπευτικό δείγμα της πιο φτωχικής περιόδου της πόλης που άξιζε να διατηρηθεί, άλλοι προτείνοντας εκεί «πάρκο ψυχαγωγίας» και νυκτόβιας διασκέδασης, άλλοι προτείνοντας εξωπραγματικές αναπλάσεις. Μπροστά σε αυτή την απροσδόκητη λαίλαπα αντιδράσεων επιλέξαμε να υποβάλουμε στο υπουργείο Περιβάλλοντος μελέτη τροποποίησης  του Σχεδίου Πόλης στην περιοχή σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού (λόγω του προστατευόμενου μνημείου του Υδραγωγείου). Στη συνέχεια η μετέπειτα διοίκηση Τσανάκα προτίμησε να αφήσει τη μελέτη  να κοιμάται στα συρτάρια του υπουργείου.

ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΕΤΑΡΤΗ.

Αναγκαστικά θα είμαι σύντομος, από σεβασμό προς τους δικηγόρους του Δήμου που χειρίζονται την υπόθεση στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Ο λόγος για το «Συνεδριακό Κέντρο με υπόγειο πάρκινγκ» που σχεδίαζε η διοίκηση Αθανασιάδη στο οικόπεδο των Λαζαριστών.

Πολλοί λένε πως η ιδέα ήταν πολύ κακή, θα επιβάρυνε με κυκλοφοριακό φόρτο το κέντρο της πόλης και θα στερούσε από αυτήν έναν ανοιχτό χώρο. Δεν θα διαφωνήσω, άλλωστε η υπόθεση αυτή έχει τελειώσει για τον Δήμο Καβάλας και το μόνο που απομένει να κριθεί είναι αν οφείλουμε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ στο αρχιτεκτονικό γραφείο Τομπάζη για τις μελέτες που έκανε.

Ο κ. Εριφυλλίδης ισχυρίστηκε πως οι υπάλληλοι της Τεχνικής Υπηρεσίας αρνήθηκαν να παραλάβουν τη μελέτη. Ισχύει ότι δεν την παρέλαβαν επίσημα. Άραγε αυτό έγινε αυθόρμητα ή μήπως κατόπιν εντολών του; Ισχυρίστηκε, επίσης, ότι όλα έγιναν χωρίς απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου. Πέρασαν βέβαια αρκετά χρόνια από τότε (1998 – 1999), θα του θυμίσω όμως ότι το αρχείο των αποφάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου άλλα μας λέει.

Δεν το προχωρώ παραπέρα. Όμως η υπόθεση αυτή αξίζει να αναφερθεί ως ένα παράδειγμα της «άνεσης» με την οποία αντιμετωπίστηκε ένα σοβαρό οικονομικό θέμα του Δήμου μας σε μια εποχή που το Β΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (έτσι λεγόταν τότε το ΕΣΠΑ) διέθετε πολλά χρήματα και με ευκολίες αδιανόητες για το μετέπειτα γραφειοκρατικό πλαίσιο των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων. Η επιλογή να σκεπαστεί … στρουθοκαμηλικά το πρόβλημα με την τροποποίηση του Σχεδίου Πόλης στην περιοχή με τη βοήθεια του τότε νομάρχη Θ. Καλλιοντζή, μπορεί να αποδειχθεί μοιραία για τον Δήμο. Προφανώς υπήρχαν εναλλακτικές, άλλωστε το πλαίσιο χρηματοδοτήσεων ήταν τότε πολύ ελαστικό. Ύστερα ήρθε το Γ’  Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (2000 – 2008) και όλες οι ευκολίες πήγανε περίπατο.

O πρώην δήμαρχος κ. Στάθης Εριφυλλίδης ασχολήθηκε για μια φορά ακόμη μαζί μου επαινώντας τον εαυτό του και κατηγορώντας εμένα για μια σειρά θέματα της πόλης μας. Αντιπαρέρχομαι τους χαρακτηρισμούς του, άλλωστε με όσα έλεγε εναντίον συμπολιτών μας το 2006 έκανε πιο εύκολη τη δική μου δουλειά στις εκλογές.

Θα του θυμίσω μόνο πως κάποτε τον προειδοποίησα στο Δημοτικό Συμβούλιο ότι όσο λέει ψέματα για μένα, εγώ θα λέω την αλήθεια γι’ αυτόν.

ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΩΤΗ.

Μιλώντας για το ζήτημα της ανάπλασης της περιοχής πίσω από τις Καμάρες, καυχήθηκε πως εκείνος αγόρασε το παλιό διατηρητέο κτίσμα στην αρχή της οδού Κολοκοτρώνη, εκεί όπου σήμερα στεγάζεται και λειτουργεί το Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού.

Ούτε καν μισή αλήθεια!

Το κτίσμα, ο «μεντρεσές», όπως ονομαζόταν τότε από τους Καβαλιώτες, είχε χωριστεί σε τρία τμήματα. Ο Δήμος Καβάλας αγόρασε επί δημαρχίας Εριφυλλίδητο ένα τρίτοτο έτος 2005 από τους ιδιώτες ιδιοκτήτες. Πρόκειται για το ακίνητο με Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου 2102520141010, επιφανείας 140 τετραγωνικών μέτρων.

Στη συνέχεια, το έτος 2010, ο Δήμος Καβάλας επί δημαρχίας Σιμιτσή αγόρασε από άλλους ιδιώτες ιδιοκτήτες ακόμη ένα τμήμα, επίσης επιφανείας 140 μ2. Πρόκειται για το ακίνητο με ΚΑΕΚ 210252014002.

Τέλος, το έτος 2013, με τη βοήθεια της Βάσως Μιχαλάκογλου, τότε προϊσταμένης στα Δημόσια Κτήματα, ο Δήμος Καβάλας πάλι επί δημαρχίας Σιμιτσή απέκτησε από το Ελληνικό Δημόσιο και το τρίτο τμήμα του «μεντρεσέ», επιφανείας 127 μ2. Πρόκειται για το ακίνητο με ΚΑΕΚ 210252014008.

Τα γεγονότα είναι αδιάψευστα και τα αρχεία του Κτηματολογίου αποκαλύπτουν την αλήθεια. Όλοι οι δικηγόροι το ξέρουν.

Όταν το Δημοτικό Συμβούλιο πήρε την απόφαση να ανακαινίσει το κτίριο με σκοπό να στεγάσει εκεί πολιτιστικές δραστηριότητες, ο κ. Εριφυλλίδης αντιτάχθηκε σθεναρά. Απουσίασε επίμονα από όλες τις σχετικές αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, οι οποίες μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2014 ήταν πολλές αφού το έργο είχε ενταχθεί στο ΕΣΠΑ για χρηματοδότηση. Έχοντας δηλώσει υπέρμαχος της κατεδάφισης «αυτού του άσχημου πράγματος» (έτσι το αποκάλεσε στη μοναδική συνεδρίαση, όπου παρέστη και ψήφισε αρνητικά, στις 26.9.2013), είναι ξεκάθαρο πως δεν του καλοφάνηκε η παραχώρηση του ανακαινισμένου πια κτιρίου στον Σύλλογο Μικρασιατών. Κι έτσι φτάνουμε στη…

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ.

Εμμέσως πλην σαφώς ο πρώην δήμαρχος υπονόησε ότι ο Δήμος Καβάλας χρηματοδοτεί τη λειτουργία του Μουσείου Προσφυγικού Ελληνισμού.

Κρίμα να απαξιώνει έτσι την προσφορά του Συλλόγου Μικρασιατών και την εθελοντική συμμετοχή των μελών του σε ξεναγήσεις, εκθέσεις, ομιλίες και εκδηλώσεις. Οι συμπολίτες μας αυτοί έχουν δώσει την ψυχή τους και το προσωπικό τους υστέρημα για την άψογη λειτουργία του Μουσείου, δημιουργώντας ένα καινούργιο τοπόσημο για την πόλη μας με τεράστια συμβολική αξία.  Βέβαια, δεν αποκλείεται να δηλώσει κάποιος πως έχοντας επισκεφτεί περισσότερα από 300 μουσεία διεθνώς η προσπάθεια του φαίνεται ερασιτεχνική, συμπαθητική βεβαίως αλλά όχι του γούστου και της βαθιάς του γνώσης. Τι να κάνουμε, είναι πιο εύκολο να κρίνεις παρά να πράττεις. Ελπίζω όμως να μη βρεθεί ποτέ αυτός ο περισπούδαστος κριτής.

Και πώς έφτασε η κουβέντα στο Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού; Επειδή προηγήθηκαν σοβαρές δηλώσεις για τον χώρο πίσω από τις Καμάρες, μεταξύ των οδών Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού και Παλαιού Υδραγωγείου. Κι έτσι φτάνουμε κι εμείς στην …

ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΡΙΤΗ.

(Συνεχίζεται…)