Χωριά και τόπους του Έβρου, που δοκιμάστηκαν στις καταστροφικές πυρκαγιές του 2023 ξανασυστήνει σε μικρά παιδιά αλλά και μεγάλους μία τρυφερή παραμυθοϊστορία για την ελπίδα που ανθίζει εκεί που όλα μοιάζουν χαμένα. Πρωταγωνιστής της το μαγικό «εβρολούλουδο», που δεν άνθιζε την άνοιξη, ούτε το καλοκαίρι, αλλά σε εποχές δύσκολες, όταν οι άνθρωποι ήταν λυπημένοι, είχαν χάσει το χαμόγελό τους και είχαν περισσότερη ανάγκη την ελπίδα, τις αγκαλιές και τα χαμόγελα.
Εκείνη τη χρονιά, που η γη του Έβρου πληγώθηκε από μεγάλες φωτιές- φωτιές που κατάπιαν δάση, μαύρισαν λόφους και πεδιάδες και άπλωσαν τη θλίψη σαν καπνό πάνω από χωριά και πόλεις- το «εβρολούλουδο» άνθισε παντού. «Έγραψα αυτή την ιστορία μέσα σε μια περίοδο βαθιάς θλίψης και δοκιμασίας για τη φύση και τους ανθρώπους του Έβρου. Ωστόσο, πίσω από τις στάχτες, φαντάστηκα ένα λουλούδι που μπορεί να ανθίσει, όταν οι καρδιές μας το έχουν περισσότερο ανάγκη. Αυτό το λουλούδι δεν είναι φανταστικό. Είναι κάθε βλέμμα που κοιτάζει μπροστά, κάθε χέρι που βοηθά, κάθε παιδική φωνή που γελά», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Βασίλης Κάργας, συγγραφέας του βιβλίου «Ένα λουλούδι απ’ τον Έβρο» (εκδόσεις Κομνηνός), ο οποίος άφησε στην άκρη τη δημοσιογραφική καταγραφή που περιγράφει την καταστροφή, επιχειρώντας να μετουσιώσει τη θλίψη σε νόημα και ελπίδα.
«Μέσα από τη συμβολική γλώσσα, μπορούσα να μιλήσω για την απώλεια χωρίς να τραυματίσω, και για την αναγέννηση χωρίς να την εξιδανικεύσω. Το παραμύθι έγινε ένας τρόπος εσωτερικής επεξεργασίας, αλλά και επικοινωνίας με μικρούς και μεγάλους, ώστε η μνήμη της απώλειας να συνυπάρχει με την πίστη στη ζωή και στη συλλογική αντοχή», αναφέρει, προσκαλώντας «να ξαναδούμε τον τόπο μας, τις ρίζες μας και τη μεγάλη δύναμη που έχουμε όταν είμαστε ενωμένοι».
«Το Εβρολούλουδο ταξιδεύει τους μικρούς αναγνώστες σε χωριά και τοπία του Έβρου, αφιερώνοντας λίγες λέξεις και πολλή αγάπη σε κάθε έναν από αυτούς τους τόπους. Από το δάσος της Δαδιάς μέχρι τη Μάκρη, την Παλαγία, την Κίρκη, που δοκιμάστηκαν από την καταστροφική πυρκαγιά, τη Σαμοθράκη και τα ξεχασμένα χωριά του Τριγώνου», σημειώνει ο συγγραφέας, εξηγώντας ότι μέσα από την πλοκή της ιστορίας αναδεικνύεται ότι «η γη έχει ταυτότητα και μνήμη, ότι η αναγέννηση δεν είναι αφηρημένη, αλλά ριζώνει σε συγκεκριμένους τόπους, ανθρώπους και μνημεία και ότι οι παραδόσεις, οι χοροί, η μουσική και η συλλογική ζωή λειτουργούν ως δύναμη συνέχειας μετά την καταστροφή».
«Η ελπίδα γεννιέται τοπικά αλλά αφορά όλους, ξεκινά από τον Έβρο, όμως μεταφέρει ένα καθολικό μήνυμα ανθεκτικότητας και ζωής. Έτσι, η ιστορία μετατρέπει την απώλεια σε αφήγηση μνήμης, δεσμού και συλλογικής ελπίδας», προσθέτει.
Η ελπίδα δίνει στα παιδιά νόημα, ασφάλεια και προοπτική
Πώς, όμως, αποτυπώνεται η καταστροφή σε μία ιστορία που απευθύνεται σε παιδιά, χωρίς να προκαλέσει φόβο και ανασφάλεια; «Ο παιδικός νους δυσκολεύεται να κατανοήσει καταστροφές τέτοιου μεγέθους, όπως οι πυρκαγιές στον Έβρο το 2023, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από σκληρές εικόνες και ειδήσεις», παραδέχεται ο συγγραφέας, ενθυμούμενος πώς βίωσε το δικό του παιδί την καταστροφή στον Έβρο: «Το παιδί μου τη βίωσε κυρίως συναισθηματικά: φόβος, λύπη, σύγχυση, μια αίσθηση ανασφάλειας που δεν μπορούσε πάντα να εκφραστεί με λόγια. Τα συναισθήματα βρήκαν διέξοδο μέσα από ερωτήσεις, ζωγραφιές, μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά. Η συζήτηση και η εξωτερίκευση έγιναν πιο εύκολες όταν υπήρχε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό πλαίσιο, με ενήλικες πρόθυμους να ακούσουν και να εξηγήσουν με απλό, ήρεμο και καθησυχαστικό τρόπο».
Στο πλαίσιο αυτό, προσθέτει πως «η ελπίδα προσεγγίζεται πιο εύκολα και παιδαγωγικά, καθώς καλλιεργεί αισιοδοξία, φροντίδα και ενεργό στάση απέναντι στο περιβάλλον» και «η καταστροφή μπορεί να υπάρχει στο βάθος ως σκιά, αλλά όχι ως κεντρικό βάρος της αφήγησης», όμως «η ελπίδα είναι αυτή που δίνει νόημα, ασφάλεια και προοπτική».
Στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου περιλαμβάνονται πληροφορίες, δραστηριότητες και προτάσεις δημιουργικής γραφής, που απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς και γονείς. «Το βιβλίο μπορεί να λειτουργήσει ως πολυδιάστατο εργαλείο μέσα στην τάξη, συνδυάζοντας γνώση, φαντασία και ενεργό συμμετοχή. Μέσα από τις δραστηριότητες, επιδίωξα να καλλιεργηθεί στα παιδιά η αίσθηση της ευθύνης και του σεβασμού προς το περιβάλλον, ώστε να κατανοήσουν πως ακόμη και οι μικρές πράξεις έχουν σημασία. Παράλληλα, το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί και στο σπίτι, ενισχύοντας τον διάλογο με τους γονείς», σημειώνει ο συγγραφέας.
Ιδιαίτερο χαρακτήρα έχουν οι παρουσιάσεις του βιβλίου στα χωριά της παραμεθορίου. «Επιλέγω συνειδητά μικρές πόλεις και ακόμη μικρότερα χωριά, κοντά στα σύνορα, γιατί εκεί τα παιδιά διψούν για επικοινωνία. Συχνά δεν έχουν την ευκαιρία να συναντήσουν συγγραφείς ή ανθρώπους του βιβλίου. Κι όμως, έχουν τόσα πολλά να πουν. Βλέπεις τη λαχτάρα στα μάτια τους, τον τρόπο που αγγίζουν τις εικόνες, πώς θέλουν να ακούσουν και να μιλήσουν. Αυτά τα παιδιά, που ζουν στα σύνορα με τη Βουλγαρία και την Τουρκία, κουβαλούν έναν πλούτο γνώσεων, φαντασίας και αλήθειας που συχνά με αφήνει άφωνο. Και ίσως γι’ αυτό επιστρέφω ξανά και ξανά εκεί: γιατί μέσα από τα μάτια τους το παραμύθι συνεχίζει να ανθίζει», καταλήγει ο κ. Κάργας.
Την εικονογράφηση του βιβλίου έκανε η Αθανασία Πεφτουλίδου, δημιουργός της αίθουσας τέχνης Art Gallery στην Αλεξανδρούπολη και έργων τέχνης που έχουν εκτεθεί σε πολυάριθμες εκθέσεις.
Σμαρώ Αβραμίδου
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο συγγραφέας του βιβλίου «Ένα λουλούδι απ’ τον Έβρο» Βασίλης Κάργας
