Χρονόμετρο

    ΜΙΚΡΟΙ ΠΕΡΙΠΑΤΟΙ: Το διαχρονικό σύμβολο της Καβάλας, οι Καμάρες!!!

    Δημοσιεύτηκε στις

    Μια από τις πιο φωτογραφημένες γωνιές της πόλης

     

     

    Την ιστορία του μεσαιωνικού υδραγωγείου της Καβάλας, δηλαδή τις Καμάρες, λίγο πολύ όλη την γνωρίζουμε. Εν συντομία, να αναφέρω ότι η ιστορία ξεκινάει από τους ρωμαϊκούς χρόνους, ως ένας δρόμος μεταφοράς νερού στην αρχαία Νεάπολη, στα Βυζαντινά χρόνια ενισχύεται με ένα διπλό τείχος, διατείχισμα και υδραγωγείο, που κατασκεύασε ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Β’ Παλαιολόγος για να ανακόψει, τυχόν, πορεία επιστροφής, των Καταλανών σταυροφόρων που ρήμαξαν την Μακεδονία και τη Θράκη, το 1307. Μάλιστα το διαχείχισμα αποτέλεσε μέρος της γενικότερης οχύρωσης της Χριστουπόλεωςς, προκειμένου οι Βυζαντινοί να ελέγξουν το πέρασμα των Σαππαίων που συνέδεε την Ανατολή με τη Δύση.

     

    Το οικοδόμημα που βλέπουμε σήμερα, αποδίδεται στον Ιμπραήμ πασά, βεζίρη του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Νομοθέτη. Κτίστηκαν μεταξύ 1520-1530, περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκαν στην Καβάλα μεγάλα έργα υποδομής, που αποσκοπούσαν στην ανασυγκρότηση της πόλης, μετά την καταστροφή του 1391.

     

    Χωρίς το διατείχισμα, οι Καμάρες είναι πια ένα έργο εντυπωσιακών διαστάσεων που είχε κύρια αναπτυξιακό χαρακτήρα, καθώς χωρίς το νερό δεν θα μπορούσε να αναπτυχθεί η πόλη. Από τα αμέσως χρόνια από την κατασκευή του, το αναφέρουν άπαντες οι περιηγητές που περνάνε από την πόλη, δηλωτικό του πόσο εντυπωσιασμένοι έμεναν από αυτό.

     

    Ωστόσο, υπάρχει ένα ακόμη στοιχείο που εντάσσει τις Καμάρες στην χωρία των ξεχωριστών μνημείων, σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι Καμάρες είναι από τα πρώτα μνημεία που φωτογραφήθηκαν, μετά την εφεύρεση της φωτογραφίας!!! Αν σκεφτούμε ότι η ευρεία χρήση της ξεκινάει την δεκαετία του 1840 με φωτογραφίες των μνημεία των Παρισίων, τον πύργο του Άιφελ και άλλα. Η πρώτη φωτογραφία της Καβάλας και των Καμαρών χρονολογείται το 1853!!! Οι φωτογραφίες είναι του Γάλλου φωτογράφου Ernst de Carantza, ο οποίος μας παραδίδει και τις πρώτες φωτογραφίες του Άθου, το 1860!!!

     

    Οι φωτογραφίες της Καβάλας, συνολικά 8, βρέθηκαν στα χέρια του καβαλιώτη φωτογράφου, με διεθνή καριέρα, Στράτου Καλαφάτη, τις οποίες είχα την τύχη να τις πάρω στα χέρια μου και να τις δω, πριν μερικά χρόνια. Γι’ αυτές έγραψε, ο κ. Καλαφάτης στο FB ότι «Το 1853 ο φωτογράφος Ernst de Carantza παρέα με τον ζωγράφο Charles Labbe ταξίδεψαν από την Κωνσταντινούπολη για να φωτογραφίσουν την Αθωνική πολιτεία.

    Διερχόμενοι από την Καβάλα και γοητευμένοι από την ομορφιά της, δημιούργησαν 8 εικόνες σε μεγάλες γυάλινες πλάκες.

    Η Καβάλα έγινε μία από της πρώτες πόλεις που φωτογραφίζονται στον κόσμο.

    Οι επόμενες γνωστές φωτογραφίες της γίνονται 50 χρόνια μετά, γύρω στο 1900!»

     

    Μια από τις 2 από τις πρώτες 8 φωτογραφίες της Καβάλας περιλαμβάνουν τις Καμάρες, η πρώτη είναι αυτή που ήδη έχει δημοσιευθεί, ενώ η δεύτερη είναι από την δυτική πλευρά του μνημείου και αποτυπώνει την κάθοδο της Εγνατίας οδού, από το Σούγελο, δίπλα στις Καμάρες, ο οποίος είχε την κατεύθυνση που έχει η Ελληνικής Δημοκρατίας, πριν εισέλθει στην παλιά πόλη που ήταν περιτειχισμένη και περιελάμβανε και την συνοικία του Αγ. Νικολάου. Γι’ αυτό δεν είναι και τυχαίο, ότι μπροστά στις Καμάρες και έξω από τα τείχη της πόλης, υπήρχε καθημερινά παζάρι, όπως αποτυπώνεται και σε παλιές φωτογραφίες. Μπορούμε να πούμε ότι το σημείο που βρίσκεται μπροστά από τις Καμάρες και σήμερα ανήκει κύρια στην επικράτεια των αυτοκινήτων, ήταν το εμπορικό κέντρο της πόλης για αιώνες, καθώς πέρα από τους πάγκους του παζαριού, είχε πολλά καταστήματα, διοικητήριο – τα παλιά δικαστήρια – και φυσικά πολλά καφενεία και χάνια, στα πέριξ!!!

     

    Ακόμη και σήμερα, δεν υπάρχει περίπτωση να έρθει κάποιος στην Καβάλα και να μην θαυμάσει τις Καμάρες και να μην φωτογραφηθεί μαζί τους. Η φωτογράφιση είναι μια συνήθεια που ξεκίνησε το 1530 από τον Ernst de Carantza και συνεχίζεται, με μεγαλύτερη ένταση σήμερα που οι φωτογραφικές μηχανές των κινητών βρίσκονται στα χέρια όλων.

     

    Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις

    ΚΕΡΟΣ: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΛΙΩΝ

    Δημοσιεύτηκε στις

    «ΚΕΡΟΣ: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΛΙΩΝ»

    Η πρώτη συμπαραγωγή ντοκιμαντέρ COSMOTE TV και National Geographic κάνει πρεμιέρα στην Ελλάδα 

     

    Ένα αρχαιολογικό ταξίδι αναζήτησης της γέννησης του πολιτισμού

     

    Πρεμιέρα: Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στις 22:00, στο COSMOTE HISTORY HD

     

     

     

    Πριν από 60 χρόνια, ένα επικό ταξίδι εξερεύνησης ξεκίνησε στην καρδία του Αιγαίου, με σκοπό να αποκαλύψει ένα μυστήριο 4.500 ετών. Με τη βοήθεια υψηλής τεχνολογίας και μίας ομάδας επιστημόνων, το ντοκιμαντέρ «ΚΕΡΟΣ: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΛΙΩΝ», η πρώτη συμπαραγωγή μεταξύ COSMOTE TV και National Geographic στην Ελλάδα, μας μεταφέρει στο νησί της Κέρου για να ανακαλύψουμε πώς ο συγκεκριμένος τόπος αποτέλεσε τη γενέτειρα ενός νέου τρόπου ζωής. Το ντοκιμαντέρ θα κάνει πρεμιέρα την Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στις 22.00, στο COSMOTE HISTORY HD.

     

    Βασισμένο στην αρχαιολογική έρευνα και τα ευρήματα του Cambridge Keros Project, το ντοκιμαντέρ «ΚΕΡΟΣ: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΛΙΩΝ», με παρουσιαστή τον αρχαιολόγο Δρ. Κώστα Πασχαλίδη, μας μεταφέρει στην Κέρο, όπου η ανακάλυψη εκατοντάδων σπασμένων, μαρμάρινων ειδωλίων αποτελεί αντικείμενο πολυετούς επιστημονικής μελέτης, αλλά και την αρχή ενός μεγάλου μυστηρίου. Ταξιδεύοντας πίσω στον χρόνο, θα δούμε πώς το μικρό νησί Δασκαλιό, που στο παρελθόν συνδεόταν χερσαία με την Κέρο, εκτιμάται ότι αποτελεί έναν από τους πιο εξελιγμένους οικισμούς της πρώιμης Εποχής του Χαλκού.

     

    Στο αρχαιολογικό ταξίδι, συμμετέχουν o Καθηγητής Colin Renfrew, ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολόγους παγκοσμίως, συνδιευθυντής του Cambridge Keros Project και National Geographic Explorer, ο Δρ. Michael Boyd, αρχαιολόγος και συνδιευθυντής του Cambridge Keros Project, η Δρ. Εύη Μαργαρίτη, επίκουρη καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Κύπρου και υποδιευθύντρια του Cambridge Keros Project και ο Δρ. Γεώργιος Αρτόπουλος, επίκουρος καθηγητής στο Ινστιτούτο Κύπρου.

     

    Η επιστημονική ομάδα συμμετείχε στην παρουσίαση του ντοκιμαντέρ, στο πλαίσιο ψηφιακής ενημερωτικής συνάντησης, και μίλησε για τη σπουδαιότητα της ανασκαφικής έρευνας στην Κέρο, σε παγκόσμια κλίμακα. Στην παρουσίαση έλαβαν μέρος και οι κ.κ. Δημήτρης Μιχαλάκης, Executive Director COSMOTE TV, και Βασίλης Ηλιόπουλος, Country Manager, The Walt Disney Company Greece.

     

    Το ντοκιμαντέρ «ΚΕΡΟΣ: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΛΙΩΝ», η πρώτη συμπαραγωγή μεταξύ COSMOTE TV και National Geographic, εμπνευσμένη από το κοινό όραμα για δημιουργία και διανομή κορυφαίου τηλεοπτικού περιεχομένου, κάνει πρεμιέρα τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στις 22.00, στο COSMOTE HISTORY HD. Μετά την προβολή του στο κανάλι, το ντοκιμαντέρ θα είναι διαθέσιμο on demand στην υπηρεσία COSMOTE TV Plus.

     

    Την εκτέλεση παραγωγής του ντοκιμαντέρ ανέλαβε η Green Olive Films.

     

    • Ο Καθηγητής Colin Renfrew, ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολόγους παγκοσμίως, συνδιευθυντής του Cambridge Keros Project και National Geographic Explorer, για την εμπειρία του να επισκέπτεται την  Κέρο το 1963, τις πρώτες του εντυπώσεις και τις τελετές σπασίματος των ειδωλίων.

     

    Αντικρύσαμε μια καταστροφή. Είχα την εντύπωση ότι οι αρχαιοκάπηλοι είχαν καταστρέψει το σημείο. Βρήκα πολλά σπασμένα αγγεία, πήλινα και μαρμάρινα και επίσης, πολλά σπασμένα ειδώλια. Φαινόταν σαν να είχε συμβεί μια μεγάλη καταστροφή. Μόνο αργότερα, καταλάβαμε ότι ήταν οι Πρωτοκυκλαδικοί Κυκλαδίτες που είχαν σπάσει αυτά τα ειδώλια και τα αγγεία.

     

    Μας ήταν ξεκάθαρο όταν προχωρήσαμε περαιτέρω την έρευνά μας, ότι οι άνθρωποι που χρησιμοποιούσαν αυτά τα αγαλματίδια στα διαφορετικά χωριά, την 3η χιλιετία π.Χ., συμμετείχαν στην πραγματικότητα σε τελετές θρυμματισμού/σπασίματος. Με την ολοκλήρωση των τελετών, μετέφεραν τα σπασμένα αγαλματίδια στην Κέρο, μαζί με σπασμένα ειδώλια, κεραμικά και μαρμάρινα αγγεία και τα «άφηναν» εκεί, ως ένα τελετουργικό κατάθεσης/προσφοράς.

     

    • Ο Δρ. Michael Boyd, αρχαιολόγος και συνδιευθυντής του Cambridge Keros Project, για την αναγνώριση της ανασκαφής στην Κέρο ως μιας από τις 10 σημαντικότερες ανασκαφές στον πλανήτη, το επόμενο κεφάλαιο στις ανασκαφικές έρευνες, καθώς και για τις τεχνολογίες & τα νέα μέσα που χρησιμοποιούνται στην ανασκαφή.

     

    Είμαστε πολύ χαρούμενοι με αυτή τη διάκριση. Έχουμε εργαστεί στο σημείο τις τελευταίες δύο δεκαετίες και έχουμε αντιληφθεί τη σημασία του, τόσο για την Ελλάδα κατά την 3η χιλιετία π.Χ., όσο και για την Ευρώπη την ίδια περίοδο. Και αυτό γιατί κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, παρατηρούνται πολλές αλλαγές στην κοινωνική δομή. Με την Κέρο, παρουσιάζεται μπροστά στα μάτια μας ένα από τα καλύτερα παραδείγματα, μέσω του οποίου, μπορούμε να αντιληφθούμε ποιες ήταν αυτές οι αλλαγές, πώς ακριβώς διευρύνονταν οι ορίζοντες των ανθρώπων, πώς δημιουργούσαν δίκτυα, τα οποία αναπτύσσονταν πέρα από τα γνωστά όρια. Αυτό είναι ίσως το πιο συναρπαστικό σημείο της μελέτης μας στην Κέρο.

     

    Επενδύσαμε πολύ σε νέα τεχνολογία και συνεργασίες με εξειδικευμένους επιστήμονες, που συμμετείχαν μαζί μας στην ανασκαφή. Η ανασκαφή έχει αλλάξει πολύ κατά τη διάρκεια των χρόνων και έχει μετατραπεί σε μια υψηλής επιστημονικής και τεχνολογικής σημασίας άσκηση. Έχουμε συνεργαστεί με πολλούς ειδικούς επιστήμονες για να διαμορφώσουμε ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό σύστημα καταγραφής. Όλοι οι εμπειρογνώμονες έχουν πρόσβαση στην ίδια βάση δεδομένων και έτσι η πληροφορία συγκεντρώνεται σε ένα σημείο. Αυτό κάνει τη διαφορά, στο πόσο γρήγορα μπορούμε να αντιληφθούμε και να ερμηνεύσουμε τα ευρήματά μας και παράλληλα να προχωρήσουμε σε δημοσιεύσεις, που θεωρούμε ότι είναι και το πιο σημαντικό κομμάτι της δουλειάς μας.

     

    • Η Δρ. Εύη Μαργαρίτη, επίκουρη καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Κύπρου και υποδιευθύντρια του Cambridge Keros Project, για την μελέτη των αρχαίων σπόρων και πόσα μας έχει αποκαλύψει για το πώς ζούσαν οι άνθρωποι της Κέρου.

     

    Μπορούμε να πούμε πολλά για την καθημερινή ζωή στο Δασκαλιό. Όσον αφορά στις αγροτικές ασχολίες, υπήρχαν αρκετές δυσκολίες, δεν ήταν καθόλου εύκολο να ζει κανείς εκεί και να καλλιεργεί. Τα σπίτια στο Δασκαλιό δεν ήταν τα χαρακτηριστικά σπίτια με την οικοσκευή, τα εργαλεία για την επεξεργασία των δημητριακών κλπ. Οι άνθρωποι εκεί έκαναν κάτι άλλο. Νομίζουμε ότι επικεντρώνονταν στη μεταλλουργία και οι αγροτικές ασχολίες ήταν δευτερεύουσες. Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι έφερναν την τροφή από αλλού.

     

    • Ο αρχαιολόγος Δρ. Κώστας Πασχαλίδης και παρουσιαστής του ντοκιμαντέρ, για την εντύπωση που του προκάλεσε το ταξίδι στις ανασκαφές της Κέρου.

     

    Ένας τυπικός αρχαιολόγος θα μιλούσε για ένα εύρημα και ενδεχομένως για την τέχνη που έχει επάνω. Η δική μου εντύπωση όμως και ο θαυμασμός σε αυτά που είδα είναι ότι πρόκειται για ένα σύνολο δύο αρχαιολογικών θέσεων στις οποίες υπάρχουν δύο διαφορετικές λειτουργίες και δύο διαφορετικά χρονικά: ένα ιερό της 3ης χιλιετίας και απέναντι ένας οικισμός, ο οποίος φαίνεται να ήταν το κέντρο της καινοτομίας της μεταλλουργίας της εποχής, κάτι το οποίο τόσο συγκεντρωμένο και τόσο μαζικό εγώ δεν το έχω υπόψη μου ξανά.

     

    Αυτά τα δύο απομένει στην έρευνα των επομένων ετών κάπως να συνδεθούν με ένα χρονικό και με ένα αφήγημα που το ένα να υποστηρίζει το άλλο ή κάπως να εξηγεί το άλλο. Αυτό που ως προϊστορικός αρχαιολόγος δεν περίμενα να δω είναι στην 3η χιλιετία ένα οικισμό να έχει χτιστεί με κεντρικό town planning από την αρχή, με επιλογή υλικού εντελώς διαφορετικού και εντελώς κοστοβόρου για εκείνη την εποχή, προκειμένου να δημιουργήσει την υπεραξία και την οπτική, την αισθητική και τη διαφορά για να ενσωματώσει καινοτόμο μεταλλουργική δραστηριότητα και απέναντι να βρίσκεται ένα ιερό χωρίς προηγούμενο. Όλο αυτό είναι το ξεκίνημα ενός μυστηρίου και δεν είναι η λύση του.

     

    • Ο Δρ. Γεώργιος Αρτόπουλος, επίκουρος καθηγητής στο Ινστιτούτο Κύπρου, για το πόσο περίπλοκη ήταν η αρχιτεκτονική στη συγκεκριμένη τοποθεσία, αλλά και την ιστορική της σημασία.

     

    Πράγματι η αρχιτεκτονική των κτιρίων θα μπορούσε κανείς να πει ότι έχει κάποια σχέση με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική στις Κυκλάδες, κυρίως λόγω του υλικού που είναι η πέτρα, όσον αφορά στα δομικά στοιχεία, όπως η οροφή, ή τα μικρά ανοίγματα γιατί δεν έπρεπε να μπαίνει πολύ αέρας, οπότε όλα αυτά τα στοιχεία είναι κοινά. Επίσης, οι πολύ στενές διαδρομές σε πλάτος  ανάμεσα στα κτίσματα του οικισμού.

     

    • Ο Δημήτρης Μιχαλάκης, Executive Director, COSMOTE TV για τη στήριξη του Ομίλου ΟΤΕ στο ερευνητικό έργο στην Κέρο και το Δασκαλιό και την πρώτη διεθνή συμπαραγωγή της COSMOTE TV με το National Geographic.

     

    Τα αρχαιολογικά ευρήματα της ανασκαφής στην Κέρο και το Δασκαλιό θεωρούνται παγκόσμιας σπουδαιότητας. Μάλιστα, ο Όμιλος ΟΤΕ έχει στηρίξει το έργο των ερευνών στην περιοχή, προσφέροντας τηλεπικοινωνιακή κάλυψη και τεχνολογικές υποδομές στην αρχαιολογική ομάδα. Είμαστε περήφανοι που παρουσιάζουμε την ιστορία της Κέρου στο ελληνικό αλλά και τα διεθνή κοινά, μέσα από τα δίκτυα της COSMOTE TV και του National Geographic. Το ντοκιμαντέρ αυτό αποτελεί την πρώτη μας διεθνή συμπαραγωγή, μετά από πολλές παραγωγές υψηλού επιπέδου για το COSMOTE HISTORY, που έχουν ως επίκεντρο την Ελλάδα και τον πολιτισμό μας.

     

    • Ο Βασίλης Ηλιόπουλος, Country Manager, The Walt Disney Company Greece για την προετοιμασία του ντοκιμαντέρ και τη συνεργασία με την COSMOTE TV.

     

    Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε διάστημα 2 – 4 μηνών και επικεντρωθήκαμε στον χώρο της Κέρου και του Δασκαλιού, αλλά η προεργασία είχε γίνει αρκετό χρονικό διάστημα πριν. Δουλέψαμε ένα πλάνο από νωρίς με την COSMOTE TV, υπήρχε πρόθεση να δούμε κάτι για τον ελληνικό χώρο. Συνολικά θα έλεγα ότι η όλη διαδικασία, η επεξεργασία σεναρίου, η κινηματογράφηση, μέχρι και το τελικό παραδοτέο υλικό κράτησε γύρω στους 12 μήνες.

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις

    Ηλιοβασίλεμα, από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων! Βίντεο με την πορεία του ήλιου και φωτογραφίες με τα αρχαία μάρμαρα

    Δημοσιεύτηκε στις

    Τα αρχαία μάρμαρα “λούζονται” στο φως του φθινπωρινού ήλιου που ήδη βρίσκεται σε θέση για την Φθινοπωρινή Ισημερία.

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις

    Άβδηρα: Η γενέτειρα οξυδερκών διανοητών της αρχαιότητας

    Δημοσιεύτηκε στις

    Η διαχρονική εξέλιξη των Αβδήρων

     

    Στο νοτιοανατολικό τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας Ξάνθης βρίσκονται τα Άβδηρα, κωμόπολη χτισμένη κοντά στην ομώνυμη αρχαία πόλη, γενέτειρα οξυδερκών διανοητών.

    Μεταξύ άλλων σημαντικών πνευματικών ανθρώπων, από το κομμάτι αυτό της θρακικής γης κατάγονταν ο σοφιστής Πρωταγόρας, οι φιλόσοφοι Λεύκιππος (πιθανώς), Δημόκριτος και Aνάξαρχος, ο ποιητής Nικαίνετος.

    Σύμφωνα με τη μυθική παράδοση, τα Άβδηρα ιδρύθηκαν από τον Hρακλή στη μνήμη του συντρόφου του Αβδήρου, τον οποίον κατασπάραξαν εδώ τα ανθρωποφάγα άλογα του θρακιώτη βασιλιά Διομήδη.

    Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, τα Άβδηρα ιδρύθηκαν από κλαζομένιους αποίκους στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ.

    Το 545 π.Χ. η αποικία ενισχύθηκε από κατοίκους της ιωνικής Τέω, που εγκαταστάθηκαν στην ίδια περιοχή. Η πόλη, που γρήγορα προόδευσε, διέθετε τείχη, λιμάνι, νεωσοίκους και ιερά.

    Στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. οι Τήιοι αναγκάστηκαν να μεταφέρουν την πόλη τους νοτιότερα, με αποτέλεσμα να εγκαταλειφθεί σταδιακά ο βόρειος περίβολος.

    Το νέο πολεοδομικό συγκρότημα, χτισμένο σύμφωνα με το ιπποδάμειο σύστημα, διέθετε ισχυρό περίβολο, ακρόπολη, δύο λιμάνια (από αυτά και από σημαντικούς οδικούς άξονες γινόταν η διακίνηση των εμπορευμάτων), εργαστήρια και θέατρο.

    Η πόλη άκμασε έως τους Ρωμαϊκούς Χρόνους. Στους κατοπινούς αιώνες τα τείχη του νότιου περιβόλου καταστράφηκαν, ενώ κατά τους Ύστερους Ρωμαϊκούς Χρόνους δεν υπήρχε το οδικό σύστημα της ιπποδάμειας πόλης.

    Κατά τους Βυζαντινούς Χρόνους, από τον 9ο έως το 14ο αιώνα, στο λόφο όπου βρισκόταν η ακρόπολη των Αβδήρων την Κλασική Εποχή αναπτύχθηκε ένας μικρός οχυρωμένος οικισμός, το Πολύστυλον, επίνειο της Ξάνθειας.

    Η παράκτια αυτή πόλη εγκαταλείφθηκε λόγω της οθωμανικής εξάπλωσης στη Θράκη και ανοικοδομήθηκε από τον Ιωάννη ΣΤ’ Καντακουζηνό.

    Οι ανασκαφικές έρευνες στον αρχαιολογικό χώρο των Αβδήρων άρχισαν το 1950 από τον Δημήτρη Λαζαρίδη. Ο επισκέψιμος χώρος, κοντά στο λιμάνι, κατοικήθηκε συνεχώς από τον 4ο αιώνα π.Χ. έως το 12ο αιώνα μ.Χ.

    Τα σημαντικότερα μνημεία και αρχιτεκτονικά σύνολα είναι η περιοχή της δυτικής πύλης (τείχος του 4ου αιώνα π.Χ. με πύργους και πύλη, κατοικίες), η οικία Ρωμαϊκών Χρόνων, το εργαστήριο κοροπλαστικής (συγκρότημα τεσσάρων κατοικιών, που χρησιμοποιούνταν και για βιοτεχνικές δραστηριότητες), το συγκρότημα ρωμαϊκών κατοικιών στο λόφο του Αγίου Παντελεήμονα, ο αρχαϊκός χώρος (τείχη δύο επάλληλων φάσεων, νεώσοικοι, ιερό και κατοικίες) και η «Οικία των δελφινιών» (250-200 π.Χ.).

    Από το βυζαντινό Πολύστυλον έχουν ανασκαφεί επισκοπικός τρίκλιτος ναός (9ος-14ος αιώνας) με νάρθηκα, περιμετρική στοά και οκταγωνικό βαπτιστήριο, μονόχωρος θολοσκέπαστος ναός (12ος-13ος αιώνας), εκτεταμένο νεκροταφείο με περίβολο και λουτρώνας (βαλανείο).

    Η διαχρονική εξέλιξη των Αβδήρων και ο ρόλος που διαδραμάτισαν στην ευρύτερη περιοχή παρουσιάζονται μέσα από το πλούσιο εκθεσιακό υλικό του Αρχαιολογικού Μουσείου, σε τρεις κύριες θεματικές ενότητες: Δημόσιος βίος (θρησκεία, κρατική οργάνωση, νομισματοκοπία και πολεμική δραστηριότητα), Ιδιωτικός βίος (επαγγελματικές δραστηριότητες, οικιακές ασχολίες, καλλωπισμός και παιδική ζωή) και Ταφικά έθιμα («Αίθουσα Δημήτρη Λαζαρίδη», προς τιμήν του πρωτεργάτη της έρευνας των Αβδήρων).

    Τα εκτιθέμενα ευρήματα (7ος αιώνας π.Χ.-13ος αιώνας μ.Χ.) προέρχονται από ανασκαφές στην πόλη και τα νεκροταφεία των αρχαίων Αβδήρων, καθώς και στον οχυρωμένο οικισμό του Πολύστυλου.

     

    πηγή:https://www.in.gr/2019/09/10/culture/avdira-geneteira-oksyderkon-dianoito/

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Περιηγήσεις

    ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ: γράφεται με δύο λάμδα όπως η Ελλάδα – Οι εικόνες του Χρίστου Σιμάτου «σταματούν» το χρόνο και «ατενίζουν» το φως στο ακριτικό νησί

    Δημοσιεύτηκε στις

    Στους περισσότερους τουριστικούς οδηγούς αλλά και χάρτες το ακριτικό Καστελλόριζο εμφανίζεται πάντα μέσα σε ένα πλαίσιο στο κάτω δεξί μέρος της Ελλάδας. Δεν είναι λίγες οι φορές που σε ορισμένες εκδόσεις το Καστελλόριζο σχεδόν δεν υπάρχει ούτε ως γεωγραφικό τοπωνύμιο, παραμένει μια άχρωμη κουκίδα ή ακόμα κι όταν υπάρχει γράφεται, τις περισσότερες φορές, λάθος. Το Καστελλόριζο, λοιπόν, γράφεται με δυο λάμδα όπως η Ελλάδα και σίγουρα δεν είναι μια κουκίδα. Είναι ένας πανέμορφος τόπος που κατά το παρελθόν διαδραμάτισε έναν εξαιρετικά σηµαντικό πολιτιστικό και εµπορικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.

     

    Αυτή την ιστορική πραγματικότητα του Καστελλόριζου, στην εσχατιά της Ελλάδας, στο ανατολικό άκρο της Ευρώπης, προσπαθεί να αποκαταστήσει και να προβάλει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ο διακεκριμένος εικαστικός και φωτογράφος Χρίστος Σιμάτος με το λεύκωμα «ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ, εκεί που σταματάει ο χρόνος».

     

    Σε αυτή την έκδοση το μικρό νησί παρουσιάζει τη μεγάλη και ανυπέρβλητη αρχοντιά του που κυριάρχησε σε όλους τους τομείς για πάρα πολλά χρόνια.

     

    Από τις πρώτες κιόλας σελίδες γίνεται ολοφάνερο πως στο Καστελλόριζο εδώ βρίσκει τη θέση που του αρμόζει. Ένα ελληνικό νησί, αναπόσπαστο τμήμα του εθνικού κορμού με μια πλούσια και μακρά ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Μια ιστορική διαδρομή που παρουσιάζει τόσες, μα τόσες πολλές ομοιότητες με την ιστορία της μητέρας πατρίδας με την οποία ενώθηκε το 1948 μετά από πολλούς και αιματηρούς αγώνες των Καστελλοριζιών.

     

     

    Χ. Σιμάτος: «Στο Καστελλόριζο απολαμβάνεις τη στιγμή»

     

    Ο Χρίστος Σιμάτος μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, τονίζει ότι «Μέχρι να το γνωρίσω από κοντά ήταν για μένα ένα πολύ μικρό νησί στην άκρη του Αιγαίου, που το αισθανόμουν πολύ μακριά όσον αφορά την απόσταση που έπρεπε να διανύσει κανείς για να το επισκεφθεί» και συνεχίζει, «προσπάθησα να ξεκλέψω στιγμές, περπατώντας και φωτογραφίζοντας στα σοκάκια του νησιού. Πάντα με ενδιαφέρουν τα ίχνη των ανθρώπων και στο Καστελλόριζο είναι διάσπαρτα. Η ιστορία του Καστελλόριζου είναι μεγάλη και ξεκινάει από τους αρχαίους χρόνους. Έχει αποτελέσει το «μήλον της Έριδος» για πολλούς πολιτισμούς (Πέρσες, Ρωμαίους, Βυζαντινούς, Γενοβέζους, Οθωμανούς κ.ά.). Η οικονομική του άνθιση στις αρχές του 20ου αιώνα οδήγησε στη δημιουργία μιας μεγάλης κοινότητας 14.000 ανθρώπων. Όλες αυτές οι οικογένειες άφησαν τα ίχνη τους, τα οποία βρίσκονται διάσπαρτα στα ερείπια του οικισμού. Είναι ένας πανέμορφος τόπος με μια ιδιαίτερη και πολύχρωμη αρχιτεκτονική. Ένας από τους προβληματισμούς στο έργο μου, έχει να κάνει με την επίδραση που έχει η ανθρώπινη δραστηριότητα στο χώρο. Τα κτίρια που δημιουργεί ο άνθρωπος και πώς αυτά μεταμορφώνονται στο πέρασμα του χρόνου. Όλες τις ιστορίες που διηγούνται οι τόποι που έχει ζήσει ο άνθρωπος και το πόσο μικρός είναι μπροστά στο μεγαλείο της φύσης. Θέλω να παρουσιάσω την ενέργεια που κρύβει ο κάθε τόπος και γι αυτό δεν συμπεριλαμβάνω ανθρώπους στις εικόνες μου. Το να συμπεριλάβω έναν άνθρωπο θα περιόριζε δραματικά την ανάγνωση του θεατή γιατί η εικόνα θα αφηγούνταν την προσωπική ιστορία του εικονιζόμενου, ενώ ο σκοπός μου είναι να λειτουργήσει η εικόνα σαν κλειδί που θα ανασύρει αναμνήσεις, προσωπικές για τον κάθε θεατή».

     

    O Xρίστος Σιµάτος σπούδασε ζωγραφική και φωτογραφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, καθώς και στο UCM Facultad Bellas Artes στη Μαδρίτη, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στο μεταπτυχιακό εικαστικών τεχνών της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, απ᾽ όπου αποφοίτησε το 2007. Η θεµατογραφία του έργου του χωρίζεται σε δυο ενότητες: τους εγκαταλελειμμένους αρχιτεκτονικούς χώρους και τα τοπία. Το Καστελλόριζο αποδείχθηκε για τον ίδιο το ιδανικό νησιωτικό τοπίο αφού χαρακτηρίζεται από ένα πολύ ιδιαίτερο, καθαρό φως.

     

    «Το φως αυτό», υπογραμμίζει μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, «αποτέλεσε το στοιχείο, που σαν ρυθμός διαπερνά όλες τις φωτογραφίες που τράβηξα στο Καστελλόριζο είτε είναι έγχρωμες είτε ασπρόμαυρες και τις συνδέει σε μια ενότητα. Ο χρόνος εδώ λειτουργεί διαφορετικά, δεν χρειάζεται να βιάζεσαι για κάτι. Απλά απολαμβάνεις τη στιγμή. Η απουσία του ήχου που κάνει ο αέρας, του έντονου κυματισμού της θάλασσας, το ανεπηρέαστο από σύννεφα απέραντο γαλάζιο του ουρανού, η απουσία κάθε συνωστισμού εντείνει την αίσθηση, ότι ο χρόνος σταματά.

     

    «Το Καστελλόριζο», τονίζει με έμφαση, «είναι μοναδικό αν μπορέσεις να αφεθείς στη γαλήνη του. Και τότε αναπόφευκτα θα χαθείς στην ομορφιά αυτού του τόπου και θα ταξιδέψεις μέσα στον εαυτό σου. Είναι ένα ταξίδι αυτογνωσίας που πρέπει να πας στο Καστελλόριζο για να το βιώσεις.

     

     

    Οι ακατάλυτοι δεσμοί της Αυστραλίας με το Καστελλόριζο

     

    Ιδιαίτερη σημασία έχει η τοποθέτηση στο λεύκωμα του πρέσβη της Αυστραλίας στην Ελλάδα του κ. Αθανάσιου Σπύρου, ο οποίος κάνει λόγο για ακατάλυτους δεσμούς ανάμεσα στο Καστελλόριζο και την πέμπτη ήπειρο και όχι άδικα αφού εκεί ζει η πολυπληθέστερη κοινότητα Καστελλοριζιών στον κόσμο.

     

    «Η Αυστραλία και η Ελλάδα», επισημαίνει εύστοχα ο κ. Σπύρου, «συνδέονται µε µια σχέση µακροχρόνιας και εξαιρετικά ζεστής φιλίας που αναπτύχθηκε µέσα από τη δέσµευση και των δύο χωρών σε κοινές αξίες, από τα κοινά βιώµατα δύο πολέµων και από δεκαετίες μετανάστευσης που οδήγησαν στη δημιουργία µιας περήφανης παροικίας. Το Καστελλόριζο καταλαβαίνει µια ξεχωριστή θέση µέσα σε αυτή τη σχέση. Οι πρώτοι Καστελλοριζιοί μετανάστευσαν στην Αυστραλία ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα και συνέχισαν να αναζητούν την τύχη τους στη χώρα τις δεκαετίες που ακολούθησαν».

     

    «Η επίδραση των Καστελλοριζιών στην Αυστραλία», υπογραμμίζει σε άλλο σημείο της τοποθέτησής του, «είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι θα μπορούσε να συµπεράνει κανείς κρίνοντας από το µέγεθος του νησιού».

     

    «Ακολουθώντας τα χνάρια των προγόνων τους», συνεχίζει ο κ. Σπύρου, «τις τελευταίες δεκαετίες πολυάριθµοι Αυστραλοί µε ρίζες από το Καστελλόριζο επιστρέφουν στο προγονικό νησί. Σήµερα, ενώ το Καστελλόριζο έχει περί τους 300 κατοίκους, στην Αυστραλία ζουν περίπου 65.000 «Κazzies» και οι απόγονοί τους. Η παρουσία τους πλέον είναι αισθητή σε όλο το νησί, όπου έχουν αναπαλαιώσει τα σπίτια των προγόνων, έχουν ανοίξει επιχειρήσεις συμβάλλοντας στην οικονοµική αναγέννηση του τόπου και μάλιστα έχουν μεταγγίσει ορισµένα ιδιαζόντως αυστραλιανά χαρακτηριστικά στην τοπική παράδοση».

     

    Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του ο πρέσβης της Αυστραλίας στην Ελλάδα τονίζει με έμφαση «κάθε φορά που έρχονται στο Καστελλόριζο, φέρνουν µαζί τους λίγη από την Αυστραλία, και κάθε φορά που επιστρέφουν στην Αυστραλία, παίρνουν µαζί τους λίγο από το Καστελλόριζο. Και έτσι, ένα μικροσκοπικό νησί του Αιγαίου Πελάγους και µια πελώρια νησιωτική ήπειρος στην άλλη άκρη της υφηλίου μοιάζει να έχουν συνδεθεί για πάντα σε µια ένωση που µπορεί να περιγραφεί µόνο µε αναφορές στις λέξεις οικογένεια και αγάπη»

     

     

    ΣΗΜ Τις φωτογραφίες παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ Χρίστος Σιμάτος.

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις

    Καβάλα: Με ευλάβεια αλλά και όλα τα απαραίτητα μέτρα ο εορτασμός του Δεκαπενταύγουστου

    Δημοσιεύτηκε στις

    Ο φετινός Δεκαπενταύγουστος, το Πάσχα του Καλοκαιριού, δε μοιάζει με κανένα άλλο και ο ορθόδοξος κόσμος θα τιμήσει τη θεομητορική γιορτή με τα απαιτούμενα, ελέω κορονοϊού, μέτρα. Ωστόσο, ακόμη κι έτσι, χωρίς ουρές, χωρίς λιτανεύσεις, χωρίς κοσμοσυρροή, φορώντας προστατευτική μάσκα, τηρώντας τις απαραίτητες αποστάσεις ασφαλείας και τα υγειονομικά πρωτόκολλα, λόγω της πανδημίας, χιλιάδες πιστοί ετοιμάζονται θα αναζητήσουν το δικό τους «προσωπικό θαύμα σε μια εικόνα της Θεοτόκου.

     

    Σε όλες σχεδόν τις περιοχές της ανατολικής Μακεδονίας, της Θάσου αλλά και της Ξάνθης όπου θα εορτασθεί με ευλάβεια και κάθε επισημότητα η Κοίμηση της Θεοτόκου, οι μητροπόλεις ανακοινώνουν προγράμματα λατρευτικών εκδηλώσεων ζητώντας από τους πιστούς να φορούν μάσκες και να προσαρμόζονται στα νέα δεόμενα, ενώ όπου πραγματοποιούνταν λιτανεύσεις των εικόνων ή περιφορά του επιταφίου της Παναγίας, αυτά ακυρώνονται ή θα πραγματοποιούνται χωρίς την παρουσία κόσμου.

     

    Από τις παρυφές της οροσειράς του Παγγαίου και της Ροδόπης, μέχρι τα γυαλοχώρια του Δήμου Παγγαίου, το κατάφυτο νησί της Θάσου και την πόλη της Καβάλας, οι πιστοί ετοιμάζονται να αποδώσουν τον δέοντα σεβασμό προς το ιερό πρόσωπο της μητέρας του Θεανθρώπου.

     

       Η Παναγία της Εικοσιφοίνισσας

     

    Στη βόρεια πλευρά του Παγγαίου, σε υψόμετρο 743μ. βορειοδυτικά της Καβάλας, μέσα σε μια κατάφυτη τοποθεσία απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς που προκαλεί το θαυμασμό του επισκέπτη βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα μοναστικά συγκροτήματα της Ελλάδας, η ιερά μονή της Παναγίας της Εικοσιφοίνισσας. Η Παναγία της Εικοσιφοίνισσας είναι η δεύτερη σημαντικότερη μονή της Μακεδονίας, όπου κάθε χρόνο τις ημέρες του Δεκαπενταύγουστου συρρέουν χιλιάδες πιστοί για να προσκυνήσουν τη χάρη Της και ν’ ασπαστούν την αχειροποίητο θαυματουργή εικόνα της.

     

    Δεν υπάρχει ακριβής ημερομηνία για την ίδρυση της ιστορικής μονής καθώς αυτή χάνεται στα βάθη των αιώνων. Ωστόσο, πολλές ιστορικές παραδόσεις αναφέρουν ως πρώτο κτήτορα της μόνης τον Άγιο Γερμανό που ήρθε το 518 μ.Χ. στο Παγγαίο από την Παλαιστίνη ύστερα από όραμα αγγέλου. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Άγιος Γερμανός αναζήτησε στο δάσος ένα ξύλο κατάλληλο για να εικονίσει την Παναγία ως ένδειξη ευχαριστίας. Όταν το επεξεργάστηκε και το ετοίμασε το ξύλο ράγισε, ο άγιος λυπήθηκε και σκέφτηκε να το αφήσει. Τότε ένα «φοινικούν», δηλ. κοκκινωπό φως έλουσε το σχισμένο ξύλο και φάνηκε η Παναγία μαζί με το Χριστό και μια φωνή ακούστηκε να λέει «Παιδί μου ήλπισε. Εγώ είμαι εδώ» και αμέσως εντυπώθηκε η Παναγία πάνω στο ξύλο. Αυτό το φως έδωσε μάλλον και το όνομα της αχειροποίητου εικόνας.

     

    Την περίοδο της Τουρκοκρατίας η συμβολή της μονής υπήρξε ανεκτίμητη. Η δράση των μονάχων στην περιοχή προκάλεσε την οργή των Τούρκων οι οποίοι το 1507 θανάτωσαν και τους 172 μοναχούς. Το 1917 οι Βούλγαροι κατακτητές άρπαξαν τα περισσότερα κειμήλια και τα μετέφεραν στη χώρα τους, όπου σήμερα φυλάσσονται στο εθνικό ιστορικό μουσείο της Σόφιας.

     

    Κατά την τρίτη και τελευταία βουλγαρική κατοχή το 1943, οι στρατιώτες εκδίωξαν και πάλι τους μονάχους, έβαλαν φωτιά και κάηκε όλο το μοναστήρι εκτός από το ναό. Η μονή αφέθηκε έρημη μέχρι την επαναλειτουργία της το 1967, αυτή τη φορά ως γυναικείο μοναστήρι. Ο εντυπωσιακός τετράγωνος ναός της μονής, το καθολικό, είναι αφιερωμένο στα Εισόδεια της Θεοτόκου και διαθέτει ξυλόγλυπτο επίχρυσο τέμπλο του 11ου αιώνα, μέσα στο οποίο φυλάσσεται η θαυματουργή αχειροποίητη εικόνα της Παναγίας της Εικοσιφοίνισσας. Τέλος, μοναδικής αρχιτεκτονικής αξίας είναι οι αγιογραφίες στους εξωτερικούς τοίχους και στον εσωτερικό νάρθηκα του ιερού ναού.

     

       Η Παναγία Αρχαγγελιώτισσα της Ξάνθης

     

    Βορειοανατολικά της Ξάνθης, στις παρυφές του ορεινού όγκου της Ροδόπης, με θέα προς τον κάμπο, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Αρχαγγελιώτισσας. Το μοναστήρι καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου και ιδιαίτερα τον Δεκαπενταύγουστο γίνεται τόπος πανθρακικού προσκυνήματος. Χιλιάδες άνθρωποι προσέρχονται για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας.

     

    Το σημερινό κτίσμα του μοναστηριού χρονολογείται από το 1841, ωστόσο το μοναστήρι προϋπήρχε από εκατοντάδες χρόνια νωρίτερα, καταστράφηκε όμως από δύο μεγάλους σεισμούς που έπληξαν το μοναστήρι και την πόλη της Ξάνθης το 1829. Το μόνο ενδεικτικό στοιχείο από πλευράς κτισμάτων για την προ του 1821 εποχή είναι μια κρύπτη του μοναστηριού που βρίσκεται πίσω και κάτω από το ιερό βήμα, η οποία ανάγεται στα 1.000 εώς 1.100 μ.Χ.

     

    Από παλαιούς κώδικες και εκκλησιαστικά βιβλία πληροφορούμαστε ότι το μοναστήρι υπήρχε και έφερε το ίδιο όνομα ακόμα και κατά το 1559. Κατά μια εκδοχή, το μοναστήρι πήρε το όνομά του από τη μικρή θαυματουργή εικόνα του 16ου αιώνα πού παριστάνει τη Θεοτόκο να παραστέκεται από τους αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ και η οποία έχει την επιγραφή: Αρχαγγελιώτισσα. Ανεξάρτητα πάντως από την ονομασία του μοναστηριού, όπως φαίνεσαι από το πέρασμα των αιώνων, αυτό υπήρξε φάρος πνευματικής ακτινοβολίας και παρηγοριάς για όλους τους κατοίκους της περιοχής και φυτώριο από το οποίο αναδείχθηκαν και φωτισμένοι αρχιερείς κατά τα δύσκολα εκείνα χρόνια.

     

     

      

     

    Ο ιστορικός ναός της Παναγίας στη Θάσο

     

    Ο ιστορικός και μεγαλοπρεπής ιερός ναός της Παναγίας της Θάσου αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια το πνευματικό καταφύγιο πολλών πιστών του νησιού του βορειοανατολικού Αιγαίου. Ταυτόχρονα, αποτελεί τόπο και σημείο προσκυνητών και επισκεπτών που προστρέχουν καθημερινά και ειδικότερα την ημέρα της Κοιμήσεως της Μεγαλόχαρης.

     

    Για το πότε ακριβώς χτίστηκε ο πρώτος ναός δεν υπάρχουν ακριβείς μαρτυρίες. Ο σημερινός ναός ολοκληρώθηκε το 1831 από Καστοριανούς με χρήματα των κατοίκων και της ιεράς μεγίστης μονής Βατοπαιδίου. Το τέμπλο της ολοκληρώθηκε το 1881. Η εκκλησία έχει ύψος 18 μέτρα, ο ρυθμός της είναι βασιλική με τρούλο και αποτελεί κομμάτι της ζωής των κατοίκων. Η ιστορία του ιερού ναού μαρτυρεί κοινωνική και εθνική προσφορά στον τόπο. Η εκκλησία της Παναγίας αποτελούσε το εθνικό κέντρο στα χρόνια της τουρκοαιγυπτιακής κατάκτησης του νησιού και ήταν σημείο συσπειρώσεως σύσσωμου του λαού.

     

    Καύχημα του ναού είναι η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Παντοβλεπούσας του 1814, το χειροποίητο τέμπλο της όπως και οι εικόνες, οι οποίες βρίσκονται σε ειδικό σκευοφυλάκιο στην είσοδο του ναού χρονολογούνται από τον 14ο αι. έως τον 17ο αι.

     

      

    Η Παναγία Φανερωμένη της Νέας Περάμου

     

    Η παράδοση και οι γραφές θέλουν το λιμάνι της Ν. Περάμου να χρησιμοποιείται το 1919 για την επιβίβαση του ελληνικού εκστρατευτικού σώματος με προορισμό τα παράλια της Μικράς Ασίας. Ένα από τα τελευταία βράδια πριν από την αναχώρηση, ένας στρατιώτης ονειρεύτηκε την εικόνα της Παναγίας στον τόπο όπου κατασκήνωσαν. Το όνειρο κρίθηκε ως θεϊκό σημάδι και την επόμενη μέρα, σκάβοντας, βρέθηκε μια μικρή εικόνα σε οβάλ σχήμα που αναπαριστούσε τη Θεοτόκο βρεφοκρατούσα.

     

    Οι πρόσφυγες που το 1922 ήρθαν από την παλιά Πέραμο στην Καβάλα για να εγκατασταθούν και να δημιουργήσουν μια νέα πατρίδα, κατασκεύασαν ένα μικρό εξωκλήσι ώστε εκεί μέσα να φυλάξουν την εικόνα της Παναγίας. Το 1945, στην ίδια θέση, με χρήματα των κατοίκων της περιοχής ανεγέρθηκε ένα μεγαλύτερο παρεκκλήσι. Δυστυχώς, η οβάλ εικόνα της Παναγίας κλάπηκε το 1977 μαζί με τάματα και αφιερώματα, έκτοτε κανείς δεν την είδε.

     

    Η μοναδική αυτή ιστορία συνδέεται με την ιστορία μας άλλης εικόνας, της Παναγίας Φανερωμένης, που βρίσκονταν στο Μοναστήρι της Λανγκάδας στην παλιά Πέραμο, την οποία οι κάτοικοι τιμούσαν στις 15 Αυγούστου. Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Φανερωμένης ή Περαμιώτισας, μετά την καταστροφή του 1922 μεταφέρθηκε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, όπου είναι μέχρι σήμερα.

     

    Οι πρόσφυγες, όταν εγκαταστάθηκαν στη Ν. Πέραμο συνέδεσαν την οβάλ εικόνα της Παναγίας με την δική τους εικόνα της Παναγίας Φανερωμένης που δεν μπόρεσαν να φέρουν μαζί τους. Έτσι, αποφάσισαν να τιμούν την εκκλησία που ανέγειραν στην είσοδο της Ν. Περάμου στην ημέρα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

     

    Το 1938, ο αείμνηστος ιερέας Δημοσθένης Θεοδωρίδης αγιογράφησε ένα πιστό αντίγραφο της Παναγίας Φανερωμένης, μικρότερων διαστάσεων που όμως για τους κατοίκους της περιοχής έχει ιδιαίτερη συναισθητική και θρησκευτική αξία. Κάθε χρόνο, την παραμονή της εορτής της Κοιμήσεως, η εικόνα μεταφέρεται για προσκύνημα από το ναό του Αγίου Νικολάου, όπου φυλάσσεται στην εκκλησία στην είσοδο της Ν. Περάμου.

     

      

    Η εκκλησία στη χερσόνησο της Παναγίας

     

    Στην έδρα του Δήμου Καβάλας, στην ομώνυμη πόλη, ανατολικά της Νέας Ηρακλείτσας, οι προσευχές των πιστών απευθύνονται στο πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου στον ιερό ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην άκρη της χερσονήσου που δίνει και το όνομά της στην παλιά πόλη, κάτω από τη σκιά του μεσαιωνικού κάστρου, δηλαδή τη χερσόνησο της Παναγίας.

     

    Η εκκλησία της Παναγίας έδωσε το όνομά της σε μια ολόκληρη συνοικία της πόλης. Η πρώτη εκκλησία χρονολογούνταν από το 1700 και μέχρι το 1864 ήταν η μοναδική εκκλησία που διέθεταν οι υπόδουλοι χριστιανοί – Ρωμιοί της Καβάλας, οπότε τότε ζήτησαν και έλαβαν άδεια από το Σουλτάνο για έξοδο από τα τείχη και επέκταση της πόλης πιο δυτικά. Η παλιά και ταπεινή αυτή εκκλησία κατεδαφίστηκε το 1957 και στη θέση της οικοδομήθηκε ένας νέος, σύγχρονος ναός, που αγναντεύει το απέραντο γαλάζιο μέσα από τις φυλλωσιές των πεύκων και των κυπαρισσιών. Μόνο το καμπαναριό διασώθηκε για να θυμίζει την ιστορική συνέχεια του ναού.

     

    Κάθε χρόνο, την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου, εκατοντάδες πιστοί ανηφορίζουν το λιθόστρωτο κεντρικό δρόμο της παλιάς πόλης για να επισκεφθούν την εκκλησία και να προσκυνήσουν την εικόνα. Κάποιοι θα παραμείνουν στην αγρυπνία και κάποιοι άλλοι θα περπατήσουν λίγα μέτρα μέχρι το νοτιότερο άκρο της χερσονήσου για να θαυμάσουν από τον φάρο την υπέροχη θέα της νυχτερινής Καβάλας.

     

     

     

     

     

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις

    ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ: Νέες βραχογραφίες «έρχονται στο φως» μαζί με αρχαιοαστρονομικά χαράγματα!!!

    Δημοσιεύτηκε στις

    Ιδιαίτερης σημασίας και ενδεχομένως σπανιότητας οι χαραγμένες στους βράχους μορφές που αποκαλύπτει το ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟ

     

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Βραχογραφίες υπάρχουν σε όλο το μήκος και το πλάτος της γης και κατά κύριο λόγο είναι τέχνεργα που μας έρχονται από τους τελευταίους αιώνες της εποχή του Λίθου και τις αρχές της επόμενης εποχής, των Μετάλλων. Ενώ λοιπόν, δεν είναι κάτι εντελώς σπάνιο να συναντήσει κανείς βραχογραφίες σε όλες της ηπείρους του πλανήτη, στην δική μας περιοχή υπάρχει μια από τις μεγαλύτερες συλλογές, πέριξ του Παγγαίου και των Φιλίππων. Ειδικά στο Παγγαίο, έχουμε ανάπτυξη των παραστάσεων στους βράχους, σε όλες τις πλευρές του καθώς και νότια, στο Σύμβολο όρος, ενώ στους Φιλίππους, η μεγαλύτερη συγκέντρωση βρίσκεται ανατολικά της αρχαίας Πόλης, κύρια στις περιοχές Ζυγού – Κρυονερίου και στο χωριό Φίλιπποι.

     

    Μαζί με τον δικηγόρο, ιστοριοδίφη και ερευνητή Θόδωρο Λυμπεράκη, σε μια από τις εξορμήσεις μας, στα όρη ανατολικά των Φιλίππων, ανακαλύψαμε μετά από υπόδειξη, μια νέα ομάδα βραχογραφιών με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ουσιαστικά εντοπίσαμε ένα πεδίο όπου έχουμε τρεις υποομάδες:

    Στην πρώτη υποομάδα, έχουμε μια σειρά βραχογραφιών με τα γνωστά θέματα που συναντάμε και σε άλλους βράχους της περιοχής, δηλαδή άγρια ζώα, ορισμένα από τα οποία ζευγαρώνουν, το κυνήγι τους από τους αρχαίους κατοίκους της περιοχής, καβαλάρηδες και ορισμένα ουράνια σώματα που έχουν αποτυπωθεί με τον τρόπο αντίληψης των προγόνων μας. Όλες είναι συγκεντρωμένες σε ένα μεγάλο ενιαίο βράχο που δεσπόζει στο πεδίο και έχει προσανατολισμό μεσημβρινό. Αξίζει να σημειώσουμε ότι σήμερα δεν διασώζεται το σύνολο της παράστασης καθώς ένα τμήμα της έχει υποστεί βανδαλισμό και έχει καταστραφεί.

     

    Στην δεύτερη υποομάδα, έχουμε μια και μόνη μορφή χαραγμένη στον βράχο, όπου φαίνεται να πρόκειται για κάποιον ιερέα ή άρχοντα που φέρει συγκεκριμένη εξάρτηση, αποτελούμενη ως κράνος ή κάσκα και κρατάει κάτι μου μοιάζει με σκήπτρο!!! Αξίζει να σημειώσουμε ότι η συγκεκριμένη μορφή στέκεται μόνη της, επάνω στο βράχο, αντικριστά με τον μεγάλο βράχο που φιλοξενεί την μεγάλη παράσταση με τις βραχογραφίες ζώων και ανθρώπων.

     

    Τέλος, στην τρίτη υποομάδα, εντάσσονται κύρια χαράγματα επάνω στους βράχους και κυπελλώσεις (cup marks) που συσχετίζονται άμεσα με ουράνια φαινόμενα, όπως είναι οι κινήσεις του ήλιου, στο ουράνιο στερέωμα, δηλώνοντας τα χρονικά σημεία των ισημεριών και των ηλιοστασίων. Επίσης στην ίδια υποομάδα, εντάσσονται και μια σειρά από γεωγλυφικές μορφές και χαράγματα, για τα οποία δεν υπάρχει μια προφανής ερμηνεία του τι είναι και τι συμβολίζουν και για τα οποία συνεχίζω την μελέτη, αναζητώντας κάτι αντίστοιχο σε άλλα σημεία του πλανήτη.

     

    Ίσως είναι η πρώτη φορά, που δηλώνεται με τόσο ξεκάθαρο τρόπο, ότι οι παραστάσεις ανθρώπων και ζώων συσχετίζεται άμεσα με τα ουράνια σώματα και τις κινήσεις τους, μέσα στο χρόνο, προκειμένου να σηματοδοτήσουν τις αλλαγές των εποχών, πληροφορία ιδιαίτερα σημαντική σε μια κοινωνία αγροτοκτηνοτροφική, η οποία έπρεπε να γνωρίζει πότε, θα οργώσει, θα σπείρει και θα θερίσει ή πότε πρέπει, να ζευγαρώσουν και να γεννήσουν τα ζώα τους. Αν μη τι άλλο, αυτά τα στοιχεία που εντοπίσαμε, συνθέτουν μια μορφή του πρώτου ημερολογίου και είναι δηλωτικά για τα χαρακτηριστικά που είχε η κοινωνία που παρήγαγε αυτές τις μορφές!!! Δηλώνει μια κοινωνία οργανωμένη που έχει εντάξει στη ζωή της την έννοια του χρόνου και με τη γνώση που έχει, καθορίζει την αλληλουχία γεγονότων, καθοριστικών για την επιβίωση της κοινότητάς τους.

     

    Ουσιαστικά πρόκειται για μια αρχαία γνώση – απόκρυφη εκείνη την εποχή – που ήταν τόσο πολύτιμη, για την επιβίωση των ανθρώπων, που γι’ αυτό και δεν ήταν διαθέσιμη στον καθένα, αλλά βρισκόταν στα χέρια ενός ιερατείου. Από αυτή τη γνώση, το ιερατείου αντλούσε δύναμη και εξουσία και παράλληλα ασκούσε μια συστηματική έρευνα για να βελτιώσει το περιεχόμενο της γνώση, με επιπλέον γνώσεις αστρονομικές, προϊόν της παρατήρησης.

     

    Είναι βέβαιο ότι βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή, της ανίχνευσης και της ερμηνείας αυτού του τόσο σημαντικού πεδίου έρευνας και ανάλυσης, που ίσως στο μέλλον, θα δώσει πληροφορίες, ικανές να αποκωδικοποιήσουν και άλλες παραστάσεις βραχογραφιών σε άλλα σημεία της περιοχής!!!

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις

    ΤΟ ΒΑΣΙΛΑΚΗ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ: Ένα χωριό φαντασμάτων που χάθηκε μέσα σε λίγα χρόνια!!!

    Δημοσιεύτηκε στις

    Πολλοί περνάνε από το σημείο, αλλά λίγοι υποψιάζονται την ιστορία της περιοχής που έχει αναφορές ακόμη και για φαντάσματα!!!

     

    Ορόσημο για την απαρχή του πολιτισμού, ήταν η πάλη του ανθρώπου ενάντια στην δύναμη της εντροπίας!!! Είναι η πάλη του ανθρώπου ενάντια στις δυνάμεις φθοράς που αδυσώπητες ορμούν για να χαλάσουν ότι φτιάχνει και για να τα διατηρήσει πρέπει συνεχώς να δαπανά ενέργεια και χρόνο, δηλαδή να δίνει από την δική του ζωή για να νικάει τη νομοτέλεια της καταστροφής κάθε δημιουργήματος. Για κάθε δημιούργημα υπάρχει μια δύναμη έτοιμη να το καταστρέψει το επόμενο λεπτό της ύπαρξης του, να διαλύσει την διάταξη των πραγμάτων μετακινώντας τα από την τάξη του δημιουργού σε μια χωρίς κανόνες αταξία. Το μέτρο αυτής της αταξίας είναι η εντροπία. Ο αρχαίος φιλόσοφος Ηράκλειτος το είπε πιο απλά: «Τα πάντα ρει» δηλώνοντας έτσι τη διαρκεί κίνηση των πάντων.

     

    Μεγάλα οικοδομήματα, τα έχει καταπιεί κυριολεκτικά ο χρόνος και η δύναμη της φύσης. Ακόμη και ολόκληρες πόλεις. Πολλές φορές από τις πόλεις και τα χωριά που «βούλιαξαν» στην ανυπαρξία το μόνο που έχει μείνει είναι οι ιστορικές πηγές και στην καλύτερη περίπτωση κάποια τοπωνύμια που διασώζουν την μνήμη. Ανάμεσα στον Στρυμόνα και το Νέστο, υπάρχουν δεκάδες χωριά και οικισμοί που μέχρι πριν 70 χρόνια έσφυζαν από ζωή και ο αριθμός των κατοίκων έφτανε ακόμη και τις μερικές χιλιάδες και σήμερα δεν υπάρχει τίποτα που να τα θυμίζει, παρ’ εκτός λίγα ερείπια και πολλά «φαντάσματα» του παρελθόντος που δεν έφυγαν ποτέ από τον τόπο τους.

    Πολύ κοντά στην Καβάλα υπάρχει το ύψωμα Βασιλάκη, είναι η περιοχή δυτικά από το μοναστήρι του Αγ. Σίλα , βόρεια μέχρι τον κάμπο των Φιλίππων και δυτικά μέχρι το παλιό υδραγωγείο της Καβάλας. Ελάχιστοι γνωρίζουν όμως ότι ο Βασιλάκης ήταν ένα βυζαντινός άρχοντας που τυφλώθηκε ως στασιαστής, δίπλα σε μια πηγή, που φέρει έκτοτε το όνομα του και πολύ περισσότερο ότι υπήρχε και ένα ολόκληρο χωριό. Σήμερα από το χωριό έχει απομείνει ένα σπίτι με πολλά φαντάσματα, όπως το θέλουν οι τοπικοί θρύλοι.

    Κατά τους βυζαντινούς χρόνους, η αρχαία Εγνατία παρέμενε ο κύριος οδικός άξονας που συνέδεε τη Θεσσαλονίκη με την Πόλη. Μετά τους Φιλίππους ήδη από του αρχαίους χρόνους υπήρχε ένας σημαντικός σταθμός (FONT)  κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, στην Εγνατία οδό, στο σημείο που συναντούσε τη οδό που ερχόταν από την Πιερία κοιλάδα. Σίνι το σημείο δυτικά του σημερινού οικισμού του Σταυρού Αμυγδαλεώνα. Μάλιστα μέχρι τις ημέρες μας στην περιοχή υπήρχε και ένα χάνι, δηλώνοντας έτσι την διαχρονική αξία του σημείου ως ένας σταθμός ανάμεσα στους Φιλίππους, την Καβάλα και τις πόλεις του νότιου Παγγαίου.

    Σύμφωνα με την Αλεξιάδα, της Άννας Κομνητής, ο Βασιλάκειος – γόνος οικογένειας επιφανών ανδρών της εποχής των Κομνηνών οι οποίοι κατάγονταν από την Παφλαγονία –συνελήφθη από τον Αλέξιο Κομνηνό. Κατά την μεταφορά του Βασιλάκη στην Πόλη, τον παρέδωσε ο Αλέξιος Κομνηνός σε ένα στρατιωτικό απόσπασμα, λίγο πριν του Φιλίππους για να τον μεταφέρουν στην Κωνσταντινούπολη. Δίπλα σε μια πηγή που ήταν στο χωρίο Χλεμπίνα (ή Χεμπίνα), ο Βασιλάκης τυφλώθηκε. Το πότε το χωριό αλλάζει όνομα δεν είναι γνωστό, πάντως με τα χρόνια λαμβάνει το όνομα Βασιλάκη και στην οθωμανική περίοδο υπάρχει και έχει ζωή και ο γνωστός περιηγητής Εβλιά Τσελεμπί του αφιέρωσε αρκετές αράδες για να το περιγράψει στα ταξιδιωτικά του κείμενα, ονομάζοντας το Βασιλάκ!!! Ο Βασιλάκης μπορεί να μην στάθηκε ικανός να κερδίσει την εξουσία του Βυζαντίου, κέρδισε όμως μια θέση στην αιωνιότητα ως στασιαστής και το γεγονός ότι ένας σημαντικός οικισμός έφερε για αιώνες το όνομά του.

    Μέχρι τα μέσα του περασμένου αιώνα, το χωριό υπήρχε και είχε ζωή και μάλιστα ένας λόγος που επιλέχθηκε το σημείο αυτό για την ίδρυση του, ήταν προφανώς τα πολλά νερά που υπήρχαν. Σήμερα δεν είναι εύκολο να το διαπιστώσουμε, αλλά αν κοιτάξουμε προς τις δυτικές παρυφές των νοητών, πλέον, ορίων του οικισμού, θα δούμε το παλιό υδραγωγείο της Καβάλας που για δεκαετίες μας τροφοδοτεί με νερό. Αξίζει να σημειώσουμε ότι μέχρι και την δεκαετία του ‘30 που έγιναν εργασίες για την διευθέτηση των τεναγών, ο ποταμός Ζυγάκτης που πηγάζει δίπλα από τους αρχαίους Φιλίππους, ακολουθούσε μια πορεία νοτιοδυτική και κατέληγε σε μια καταβόθρα, σε σημείο κοντά στα δυτικά όρια του χωριού Βασιλάκη και χάνονταν το νερό μέσα στη γη. Ουσιαστικά ήταν ένα ποτάμι που τα νερά του δεν χύνονταν στην θάλασσα, αλλά ξαναγυρνούσαν στον κάτω κόσμο. Ως ένα υδάτινο φίδι που εξέρχονταν από ένα άνοιγμα της γης στο φως του ήλιου για να ξαναβυθιστεί και πάλι μέσα στα έγκατα της γης, στον κάτω κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι λίγο βορειότερα από την αρχαία κοίτη βρίσκεται το χωριό Ζυγός που συνδέεται ακόμη και το όνομά του με την αρπαγή της Περσεφόνης. Ίσως οι αρχαίοι κάτοικοι της περιοχής να είδαν στο ποτάμι την πορεία που διέγραφε κάθε χρόνο και η Περσεφόνη.

     

    Ο Ζυγάκτης σήμερα εκβάλει στο μεγάλο κανάλι των Τεναγών και τα νερά του καταλήγουν στον Στρυμόνα ποταμό και από εκεί στην θάλασσα. Από το χωριό Βασιλάκη τα μοναδικά που έχουν διασωθεί είναι ένα παλιό οθωμανικό νεκροταφείο, δυτικά της αρχαίας ακρόπολης – ο λόφος νότια της παλιάς εθνικής οδού-, και ένα σπίτι, με ένα πυροβολείο, απομεινάρι της αμυντικής γραμμής του Μεταξά, που είχε κατασκευάσει το 1916 για την άμυνα της Καβάλας.

     

    Το σπίτι αυτό, ένα αρχοντικό, βρίσκεται πάνω στην πλαγιά του Συμβόλου στο ύψος του υδραγωγείου και προσδιορίζει τα δυτικά όρια του χωριού. Σύμφωνα με ένα τοπικό θρύλο, σε αυτό διέμεναν οι εργαζόμενοι του υδραγωγείου, μέχρι και τη δεκαετία του ’50 αλλά τελικά το εγκατέλειψαν γιατί το βράδυ… έβγαιναν φαντάσματα και άκουγαν περίεργους θορύβους!!! Δεν γνωρίζουμε αν ο Βασιλάκης δολοφονήθηκε εδώ ή μόνο τυφλώθηκε, ώστε να διατυπώσουμε μια υποψία για την ταυτότητα του φαντάσματος! Ωστόσο, για να δώσουμε μια λογική ερμηνεία, αρκεί αν σκεφτούμε ότι το σημείο βρίσκεται μέσα σε πυκνή βλάστηση, έχει υψηλή υγρασία σχεδόν όλο το χρόνο και είναι συχνό το φαινόμενο της ομίχλης. Αν σκεφτούμε ότι είναι πολύ πιθανό να υπάρχουν στο έδαφος γεωλογικές δομές σπηλαιώσεων όπου ρέουν ύδατα  – ακόμη και τώρα –  και σε μεγάλες ποσότητες, κάποιες εποχές του χρόνου από τις πλαγιές του Σύμβολου, ίσως αυτό το γεγονός να δημιουργούσε περίεργους ήχους – που με την αντήχηση αλλοιώνονταν η αρχική του μορφή – που σε συνδυασμό με την πυκνή ομίχλη τη νύχτα, να έδινε την εντύπωση της παρουσίας φαντασμάτων που αναστάτωναν τους κατοίκους της οικίας, τις σκοτεινές ώρες.  Γι’ αυτό ας μην παρεξηγούμε εκείνους τους παλιούς που τρόμαξαν από τους περίεργους θορύβους, το τοπίο έχει κάποιες ιδιαιτερότητες.

     

    Με την ευκαιρία να σημειώσουμε ότι στο κτήριο του παλιού υδραγωγείου υπάρχει εντοιχισμένο, ένα μεγάλο θραύσμα από μια ρωμαϊκή επιγραφή, δηλωτική – αν μη τι άλλο – της συνεχούς κατοίκησης της περιοχής από την αρχαιότητα – επάνω στον λόφο της ακρόπολης, τα ευρήματα ανάγονται στην κλασσική περίοδο – μέχρι και πριν λίγες δεκαετίες.

     

    Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις

    ΚΑΒΑΛΑ: Λυδία, το όνομα μιας γυναίκας που έγινε συνώνυμο ενός λατρευτικού τόπου με παγκόσμια ακτινοβολία

    Δημοσιεύτηκε στις

    Η 20η Μαΐου μπορεί για τους περισσότερους να είναι μια συνηθισμένη ανοιξιάτικη μέρα και για κάποιους άλλους η παραμονή μιας μεγάλης γιορτής της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Για τους πολίτες της Καβάλας, όμως, είναι μια σημαντική τοπική θρησκευτική γιορτή που την κάνει ακόμα σημαντικότερη ο μοναδικής φυσικής ομορφιάς τόπος όπου κάθε χρόνο είναι το επίκεντρο των λατρευτικών εκδηλώσεων.

     

    Είναι ένας τόπος με παγκόσμια απήχηση, καθώς όλο το χρόνο, χιλιάδες χριστιανοί, όλων των δογμάτων από ολόκληρο τον κόσμο τον επισκέπτονται για να τιμήσουν τη μνήμη μιας γυναίκας που έμελλε να μείνει στην ιστορία ως η πρώτη Ευρωπαία και Ελληνίδα χριστιανή. Ως η πρώτη γυναίκα που βάφτισε ο Απόστολος των Εθνών Παύλος, όταν πάτησε για πρώτη φορά το πόδι του επί ευρωπαϊκού και ελληνικού εδάφους ανταποκρινόμενος στο κάλεσμα- όραμα ενός Μακεδόνα άντρα που τον προέτρεπε «…διαβάς εις Μακεδονίαν βοήθησαν ημίν» (Πράξ. 16,9)» ώστε να μεταδώσει στη γηραιά ήπειρο το μήνυμα του Ευαγγελίου και να διαδώσει τη νέα θρησκεία.

     

    Η Λυδία ή Φλιππησία ή αλλιώς η Λυδία η πορφυρπώλις (εμπορευόταν την πορφύρα) από τα Θυάτειρα της Μικράς Ασίας (πολύ αργότερα η εκκλησία την ανακήρυξε Αγία και της έδωσε το τίτλο της ισαπόστολου), είναι η θεοσεβής γυναίκα που -σύμφωνα με τις Γραφές- βαφτίστηκε από τον Απόστολο Παύλο, μαζί με όλη την οικογένειά της, στις όχθες του Ζυγάκτη ποταμού. Ο ποταμός αυτός βρισκόταν έξω από τα τείχη της φημισμένης πόλης των Φιλίππων, την οποία και επισκέφθηκε ο Απόστολος Παύλος για πρώτη φορά την Άνοιξη του 50 μ.Χ. μαζί με τους συνεργάτες του Σίλα, Τιμόθεο και Λουκά. Συνολικά, στους Φιλίππους, ο Παύλος έκανε τέσσερις επισκέψεις και έγραψε και την προς Φιλιππησίους επιστολή.

     

       Ένας μνημειακός ναός

     

    Σε αυτό τον τόπο, ελάχιστα μέτρα από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ξεκίνησε από τον μακαριστό μητροπολίτη Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου Αλέξανδρο η κατασκευή ένας μνημειώδους ναού- βαπτιστηρίου που έμελλε, στην πορεία των χρόνων, να μετατραπεί σε λατρευτικό κέντρο όπου συρρέουν χιλιάδες χριστιανοί για να τον επισκεφθούν, να προσευχηθούν, να θαυμάσουν το μοναδικής αισθητικής φυσικό κάλλος, να πάρουν λίγο νερό από τον Ζυγάκτη και να γυρίσουν νοερά πίσω τον χρόνο, σε εκείνες τις μοναδικές στιγμές της παρουσίας του Παύλου στην περιοχή αυτή.

     

    Ο ιερός ναός- βαπτιστήριο της Αγίας Λυδίας της Φιλιππησίας αποτελεί σήμερα ένα σύγχρονο μνημείο αρχιτεκτονικής, έναν εντυπωσιακό καμβά της ψηφιδωτής τέχνης που συμπληρώνεται από τα μοναδικά έγχρωμα βιτρό. Στο μέσον αυτού του ιδιαιτέρου και ξεχωριστού ναού δεσπόζει μια μαρμάρινη κολυμπήθρα, που σε συνδυασμό με τη μαρμάρινη επένδυση όλου του κτίσματος προσδίδει στο οικοδόμημα ένα τόνο βυζαντινής μεγαλοπρέπειας.

     

    Ο εξωτερικός περίβολος είναι εξίσου εντυπωσιακός. Εκεί υπάρχει το υπαίθριο βαπτιστήριο κάτω από τα αιωνόβια πλατάνια και τις οξείες, δίπλα στα τρεχούμενα γάργαρα νερά, μέσα σε μια κατάφυτη έκταση όπου το φυσικό και το αρχαίο κάλλος δένουν αρμονικά και συναρπάζουν τον επισκέπτη.

     

    Αυτό το υπαίθριο βαπτιστήριο, στις όχθες του Ζυγάκτη ποταμού, έγινε τόπος προσευχής για χριστιανούς από όλο τον κόσμο (κυρίως καθολικούς και προτεστάντες). Τον επισκέπτονται, τελούν ποικίλες λατρευτικές εκδηλώσεις, προσεύχονται και δοξολογούν τον Θεό που τους αξίωσε να έρθουν στον δεύτερο Ιορδάνη, όπως συνηθίζουν να τον αποκαλούν.

     

       Η ανάδειξη από τον μακαριστό μητροπολίτη Προκόπιο

     

    Η ανάδειξη και η προβολή του βαπτιστηρίου της Αγίας Λυδίας οφείλεται εν πολλοίς στον επί σαράντα έτη μακαριστό μητροπολίτη Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου Προκόπιο, που κατάφερε μέσα από πρωτόβλεπες και δράσεις να τον καθιερώσει ως έναν τόπο ιερό με παγκόσμια διάσταση, όπως άλλωστε είναι και η διδασκαλία του Χριστιανισμού. Κόσμησε το εσωτερικού του ναού με περίτεχνα ψηφιδωτά έργα, όλα δημιουργίες του διακεκριμένου αγιογράφου και τεχνίτη Βλάση Τσοτσώνη.

     

    Θαυμασμό στον επισκέπτη προκαλεί η ψηφιδωτή αναπαράσταση της βάφτισης του Ιησού στον εσωτερικό τρούλο του ναού, αλλά και το ψηφιδωτό δάπεδο στο νάρθηκα με τις περιοδείες τους Απόστολου Παύλου. Μπαίνοντας στο ναό, ο επισκέπτης νιώθει την αίσθηση του κρύου, την αίσθηση του νερού να κυριαρχεί. Αυτό είναι μια μεγάλη επιτυχία του έργου που επιτέλεσε ο Βλάσσης Τσοτσώνης χάρη στις μεγάλες ορθομαρμαρώσεις από το λευκό μάρμαρα και τα μικρά μωσαϊκά.

     

    Ο αείμνηστος μητροπολίτης Φιλίππων Προκόπιος καθιέρωσε τις ομαδικές βαφτίσεις ενηλίκων στα νερά του Ζυγάκτη ποταμού και είναι αυτός που ολοκλήρωσε την κατασκευή και τον εξοπλισμό του συνεδριακού κέντρου πλησίον του βαπτιστηρίου.

     

    Από κάθε άποψη, ο ναός – βαπτιστήριο της Αγίας Λυδίας, 20 χλμ δυτικά από την πόλη της Καβάλας, αποτελεί ένα σύγχρονο μνημείο, ένα αναπόσπαστο κομμάτι της πλούσια ιστορίας της αρχαίας πόλης των Φιλίππων, που πρώτη στον τότε γνωστό κόσμο δέχθηκε το κήρυγμα του Ευαγγελίου από τον Παύλο. Είναι ένα μικρό θαύμα της φύσης, μέσα στο οποίο ο επισκέπτης νιώθει τη γαλήνη ακούγοντας μόνο το θρόισμα των φύλλων και το κελάρυσμα του νερού.

     

    Σήμερα, οι εκατοντάδες προσκυνητές που θα προσέλθουν στο ναό μπορούν να θαυμάσουν από κοντά και δυο νέες ψηφιδωτές δημιουργίες του γνωστού αγιογράφου Βλάση Τσοτσώνη, οι οποίες τοποθετηθήκαν δεξιά και αριστερά της εισόδου του ναού.

     

    Πρόκειται για δυο μαρμάρινες πλάκες που φέρουν, η πρώτη ψηφιδωτό με την μορφή του Αποστόλου Παύλου και η δεύτερη της Αγίας Λυδίας. Στον Απόστολο Παύλο, το φόντο είναι ένα πανί πλοίου που παραπέμπει στο ταξίδι του από την Τρωάδα στην αρχαία Νεάπολη, ενώ στο δεύτερο, με την Αγ. Λυδία, το φόντο είναι αρχαία κτίρια και ένα αρχαίο θέατρο που παραπέμπει στην αρχαία πόλη των Φιλίππων. Η τοποθέτηση αυτών των δυο ψηφιδωτών έργων τέχνης αποτελεί την πρώτη παρέμβαση του νέου μητροπολίτη Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου κ. Στέφανου, ο οποίος δεσμεύτηκε να συνεχίσει το έργο του προκατόχου του για τη συνεχή ανάδειξη, αξιοποίηση και προβολή αυτού του μνημειακού έργου και λατρευτικού τόπου με παγκόσμια διάσταση και ακτινοβολία.

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις

    Εκδρομή στο Παγγαίο για την πρώτη μεγάλη ανάσα της Άνοιξης μετά την καραντίνα

    Δημοσιεύτηκε στις

    Οι πρώτες ηλιόλουστες μέρες του Μαΐου, λίγα εικοσιτετράωρα μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων λόγω της αντιμετώπισης της πανδημίας του κορονοϊού, αποτέλεσαν ευκαιρία για πολλούς να εξερευνήσουν μια από τις όμορφες γωνιές της ελληνικής γης, το Παγγαίο. Μια εκδρομή στο μυθικό βουνό του θεού Διόνυσου αποτελεί εμπειρία κάθε εποχή του χρόνου. Την Άνοιξη όμως, που το βουνό «ξυπνάει» από το χειμερινό του λήθαργο και η φύση αναγεννάται, το Παγγαίο χαρίζει στους επισκέπτες εικόνες μοναδικής ομορφιάς, που δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο μπροστά στο μεγαλείο που αντικρίζει. Καθώς λιώνουν και τα τελευταία χιόνια στις πλαγιές του βουνού αποκαλύπτονται, δειλά δειλά, μωβ και κίτρινα αγριολούλουδα.

     

    Άνοιξη στο Παγγαίο είναι οι πανύψηλες οξιές που με τις πυκνές φυλλωσιές τους δημιουργούν εντυπωσιακά δάση που δύσκολα διαπερνούν ακόμα και οι αχτίδες του ηλίου. Είναι τα αγέρωχα πλατάνια στις άκρες του δρόμου και στις πλαγιές του βουνού. Είναι αυτό το βαθύ γυαλιστερό πράσινο χρώμα που φανερώνει τη ζωή της φύσης που όμως εναλλάσσεται με το κόκκινο χρώμα των πεσμένων φύλλων του χειμώνα σε όλο το μήκος του δρόμου και μέσα στα δάση, δημιουργώντας εκπληκτικές χρωματικές αντιθέσεις.

     

    Η Άνοιξη στο Παγγαίο αποκαλύπτει ένα βουνό όντως μυθικό, ακόμα πιο μεγάλο και εντυπωσιακό απ’ ό,τι δείχνει τον χειμώνα, σχεδόν μυστηριακό, όπως θα φάνταζε στα μάτια ενός μικρού παιδιού. Με υψόμετρο 1.956 μέτρων προσφέρει πολλές επιλογές για δράσεις μέσα στη φύση και είναι ιδανικός τόπος για όσους αγαπούν την πεζοπορία στο δάσος.

     

    Με αυτά τα εφόδια, ο επισκέπτης μπορεί να φτάσει σχετικά εύκολα σε μια τις κορυφές του, το περίφημο «Πιλάφ Τεπέ», τουρκική λέξη που σημαίνει η κορυφή του ρυζιού. Και μπορεί στο άκουσμα αυτής της λέξης να ξεσπάσει κάποιος στα γέλια, για τους ντόπιους όμως η κορυφή αυτή από μακριά μοιάζει πάντα με ένα αναποδογυρισμένο μπολ ρυζιού. Η σύγχρονη ελληνική ονομασία, ωστόσο, της κορυφής είναι «Αυγό». Οι άλλες δυο κορυφές του Παγγαίου είναι το «Μάτι» και το «Τρίκορφο». Το «Πιλάφ Τεπέ» ή «Αυγό» αποκαλύπτεται στο επισκέπτη περήφανο και αυστηρό συνάμα, χωρίς ιδιαίτερη βλάστηση. Στις τελευταίες στροφές του κεντρικού δρόμου, οι συστοιχίες από έλατα φαντάζουν μεγαλόπρεπα και με έκπληξη διαπιστώνει ο επισκέπτης ότι τα χιόνια εδώ επάνω ακόμα δεν έχουν λιώσει.

     

    Φτάνοντας στην έδρα του ομώνυμου δήμου, την Ελευθερούπολη, 17 χλμ. δυτικά της Καβάλας, το αυτοκίνητο θα ακολουθήσει την παλιά εθνική που διέρχεται μέσα από τα ορεινά χωριά του Παγγαίου. Λίγο μετά το Ακροβούνι θα ακολουθήσει τον δρόμο για το Δασικό Χωριό (τα τελευταία χρόνια γίνονται κάποιες μικρές προσπάθειες επαναλειτουργίας του). Από εκεί, με αυτοκίνητο θα ξεκινήσει τη διαδρομή μέχρι να φτάσει στην περίφημη κοιλάδα του Ορφέα. Όσο πιο ψηλά ανεβαίνει, όσο πιο βαθειά μπαίνει στο βουνό, τόσο οι εικόνες που εναλλάσσονται μπροστά στα μάτια του επισκέπτη προκαλούν δέος. Η φύση σε όλο το μεγαλείο της.

     

    Ο κάμπος των Φιλίππων απλώνεται κάτω από το βουνό. Η ηλιοφάνεια και η καθαρή ατμόσφαιρα προσφέρουν μοναδικής ομορφιάς εικόνες στην απεραντοσύνη του ορίζοντα.

     

     

       Στην κοιλάδα του Ορφέα οι αισθήσεις μεταμορφώνονται

     

    Το αυτοκίνητο θα φτάσει μέχρι την κοιλάδα του Ορφέα. Εδώ οι αισθήσεις μεταμορφώνονται. Ο επισκέπτης νιώθει ανάλαφρος, σχεδόν εξαϋλωμένος. Τα λιγοστά απομεινάρια του παλιού χιονοδρομικού κέντρου μαρτυρούν την ανάπτυξη που είχε κάποτε το βουνό.

     

    Με ένα τζιπάκι 4Χ4 θα φτάσει εύκολα και γρήγορα πολύ κοντά στις δυο από τις τρεις κορυφές του Παγγαίου. Αν επιλέξει να πάει προς το «Μάτι», την ψηλότερη κορυφή, θα συναντήσει την παλιά κεραία εκπομπής της ΕΡΤ. Η λειτουργία της σταμάτησε τον Οκτώβριο του 2015 κι έκτοτε το τεχνολογικό αυτό κουφάρι -παρότι στέκει ακόμη επιβλητικό στην όψη- έχει λεηλατηθεί πολλές φορές. Κατά μήκος της διαδρομής αυτής αντικρίζει κανείς τα χωριά της Δράμας. Εξάλλου, το βουνό αποτελεί ένα φυσικό σύνορο ανάμεσα στους δυο νομούς της Ανατολικής Μακεδονίας, την Καβάλα και τη Δράμα.

     

    Η επιλογή για τη δεύτερη κορυφή, του «Πιλαφ Τεπέ», είναι ακόμα πιο εντυπωσιακή. Η θέα προς τον πλευρά της Καβάλας αποζημιώνει τον επισκέπτη καθώς όταν έχει καθαρό ορίζονταν φαίνεται μέχρι και η κορυφή του Άθω. Ο επισκέπτης βλέπει να απλώνεται μπροστά του ολόκληρος ο θαλάσσιος κόλπος της Καβάλας, μέχρι τη Θάσο νότια και τον Στρυμωνικό κόλπο δυτικά. Ακόμα και με τα πόδια οι διαδρομές αυτές, προς τις δυο κορυφές, δεν είναι απαγορευτικές, καθώς τα μονοπάτια είναι ιδιαίτερα φαρδιά και βατά για χαλαρή πεζοπορία.

     

       Η μοναδικότητα του μυθικού βουνού

     

    Από την κοιλάδα του Ορφέα, ο επισκέπτης θα ταξιδέψει νοερά στη μακραίωνη ιστορία αυτού του πανέμορφου βουνού και σίγουρα θα αναρωτηθεί: Ποιος ήταν ο λόγος που για πολλούς αιώνες συνωστίζονταν στο Παγγαίο και την περιοχή του αναρίθμητοι λαοί και άνθρωποι; Την απάντηση δίνει ο δικηγόρος, ιστορικός και ερευνητής Θόδωρος Λυμπεράκης, ο οποίος αγάπησε, μελέτησε, περπάτησε και εξερεύνησε το βουνό.

     

    «Δεν ήταν μόνο η εύφορη γη των γύρω απ’ αυτό περιοχών», σημειώνει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «ούτε τα μεγάλα δάση του, που παρείχαν την περίφημη, ναυπηγική ξυλεία. Ήταν κυρίως οι θησαυροί των πλούσιων μεταλλείων χρυσού και αργύρου, που υπήρχαν πάνω του εκείνοι που το είχαν κάνει ονομαστό ήδη από την αρχαιότητα. Κι ήταν, επίσης, το φημισμένο ιερό του Βάκχου, του θεού Διόνυσου, που βρισκόταν σε μια από τις υψηλότερες κορυφές του και το οποίο είχαν υπό τον έλεγχό τους οι Σάτρες. Ο Βάκχος του Παγγαίου είχε μια γυναίκα ως «προμάντιδα», δηλαδή σαν Πυθία. Είχε έμπειρους ιερείς, τους «προφήτες», προερχόμενους από το πολεμικό φύλο των μαχαιροφόρων Βησσών της Ροδόπης, που έδιναν σχήμα και μετέφεραν στους πιστούς τους ακατανόητους χρησμούς που ο θεός ενέπνεε σ’ αυτή τη γυναίκα, όταν αυτή έπεφτε σ’ έκσταση, ενώ στις θυσίες τους πρόσφεραν στο μεγάλο Θράκα θεό άσπρα άλογα».

     

    «Έχει, κατά συνέπεια», συνεχίζει ο κ. Λυμπεράκης, «τεράστιο, ιστορικό, αρχαιολογικό και μυθολογικό ενδιαφέρον το Παγγαίο, χωρίς σε αυτά να λογαριάσουμε ένα άλλο, σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας του, που είναι και τα «ακιδογραφήματα» ή τα «βραχογραφήματα», δηλαδή κάποια σχεδιάσματα πάνω στον σκληρό γρανίτη ή τον σκληρό ασβεστόλιθο, συνηθέστατα στο ύπαιθρο, αλλά σε ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις και μέσα σε σπήλαια, που παριστάνουν ζώα, ανθρώπους, αγρίμια του δάσους και για τα οποία οι αρχαιολογικές γνώσεις μας είναι ελάχιστες».

     

       Στα ορεινά χωριά για παραδοσιακές γεύσεις και ξεκούραση

     

    Στον δρόμο της επιστροφής με το αυτοκίνητο, το ταξίδι στις ομορφιές του Παγγαίου αξίζει να συνεχιστεί στα μοναδικής φυσικής ομορφιάς και παραδοσιακής μακεδονικής αρχιτεκτονικής ορεινά χωριά του Παγγαίου.

     

    Εκεί ο επισκέπτης θα περπατήσει σε παραδοσιακούς οικισμούς με πέτρινα αρχοντικά, με πλακόστρωτα σοκάκια, θα διαβεί τοξωτά γεφύρια, φτιαγμένα με πελεκητή πέτρα, θα καθίσει σε πλακόστρωτες πλατείες με πηγάδια και το καλοκαίρι θα απολαύσει τη δροσιά των πλατανιών. Μπορεί να περπατήσει στο μονοπάτι της Μεσορόπης, το οποίο επιτρέπει την πρόσβαση σε μέρη σπάνιας ομορφιάς με μικρούς καταρράκτες και λίμνες, διαθέτει παγκάκια και κιόσκια στα σημεία ξεκούρασης, προστατευτικούς φράκτες, ξύλινα γεφυράκια και πέτρινα σκαλοπάτια σε μέρη που ήταν κακοτράχαλα και γλιστερά. Η Μουσθένη, τα Δωμάτια, το Ποδοχώρι, το Μελισσοκομείο, ο Πλατανότοπος, τα Κηπιά και το Κοκκινοχώρι είναι ορισμένα από τα χωριά που αξίζει να επισκεφθείτε. Σε κάθε ένα από αυτά θα βρει ο επισκέπτης όμορφες γωνιές. Στο Κοκκινοχώρι, τη γενέτειρα του λαϊκού τραγουδιστή Βασίλη Καρά, μπορεί να επισκεφθεί ένα τα πιο σύγχρονα και καλύτερα οινοποιεία της βόρειας Ελλάδας όπου παράγεται και εμφιαλώνεται το φημισμένο κρασί του Παγγαίου. Επίσης, μπορεί να επισκεφθεί τον «Ποταμό», μια όαση δροσιάς και πράσινου στο κάτω μέρος του χωριού. Στα Κηπιά, επιβεβλημένη είναι μια επίσκεψη στο υπέροχο μουσείο κέρινων ομοιωμάτων του Θοδωρή Κοκκινίδη.

     

    Παραδοσιακοί ξενώνες λειτουργούν όλη τη διάρκεια του χρόνου στα Δωμάτια, τη Μουσθένη και τη Μεσορόπη. Τα Καϊνάκια στον Πλατανότοπο, οι Καστανιές στη Μεσορόπη, το Μποστάνι στη Μουσθένη, ο Παλαιός Μύλος στην Αυλή, είναι χώροι που χαρίζουν ξεκούραση και προσφέρουν καλό φαγητό και ψυχαγωγία για τα μικρά παιδιά.

     

       Η Παναγία της Εικοσιφοίνισσας

     

    Στη βόρεια πλαγιά του όρους και σε υψόμετρο περίπου 600 μέτρων, βρίσκεται η Ιερά Μονή της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας με την ομώνυμη θαυματουργή εικόνα.

     

    Η Μονή, από τις παλαιότερες των Βαλκανίων, είναι κτισμένη στην πλαγιά ενός υψώματος, στην κορυφή του οποίου προϋπήρξε αρχαιοελληνικός ναός. Ευκολότερη πρόσβαση για τη μονή αποτελεί ο επαρχιακός δρόμος ο οποίος διέρχεται από τη Νικήσιανη. Μια στάση σε αυτόν τον μοναδικής ομορφιάς οικισμό αποζημιώνει… Μπορεί κανείς να περπατήσει στα εντυπωσιακά πλακόστρωτα σοκάκια του χωριού, να θαυμάσει τα μοναδικής αρχιτεκτονικής σπίτια και ν’ ανέβει μέχρι τις Καστανιές για φαγητό και ξεκούραση. Από εκεί, μπορεί να θαυμάσει, για μια ακόμη φορά, το μεγαλείο της μητέρας φύσης, στη σκιά του Παγγαίου.

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις