Στην καρδιά της Καβάλας, στη χερσόνησο της Παναγίας, ανάμεσα στα ιστορικά τείχη και τα στενά σοκάκια, κρύβονται σιωπηλές μαρτυρίες ενός ταραγμένου παρελθόντος. Αυτά τα ίχνη αποτελούν τον αντίποδα του διαχρονικού βουλγαρικού ενδιαφέροντος για την περιοχή, το οποίο εκδηλώθηκε με την έντονη διείσδυση από τα τέλη του 19ου αιώνα (μέσω της Εξαρχίας) και κορυφώθηκε με τις στρατιωτικές κατοχές κατά τους Παγκόσμιους Πολέμους.

Η διαχρονική παρουσία και οι κατοχές

Η σχέση της Βουλγαρίας με την Καβάλα και την Ανατολική Μακεδονία υπήρξε μακρά και γεμάτη εντάσεις, κυρίως λόγω των βαλκανικών πολέμων και των εθνικιστικών διεκδικήσεων. Η πόλη βρέθηκε υπό Βουλγαρική Κατοχή τρείς βασικές περιόδους:

1. 1912 – 1013. Οι Βούλγαροι καταλαμβάνουν για λίγους μήνες την πόλη και φέρνουν πείνα, καταπίεση και αφάνταστα δεινά. Ο Ελληνικός στόλος τους διώχνει αλλά όχι για πολύ, η συνέχεια περιλαμβάνει ότι άφησαν μισό στην διάρκεια της πρώτης κατοχής
2. 1916-1918 (Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο): Η πιο σκληρή περίοδος, όπου εφαρμόστηκαν εκτοπίσεις, λεηλασίες, και η πείνα θανάτωσε εκατοντάδες κατοίκους, με στόχο τον εκβουλγαρισμό και την αλλοίωση της εθνολογικής σύνθεσης.
3. 1941-1944 (Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο): Η περιοχή παραχωρήθηκε από τους Γερμανούς συμμάχους στη Βουλγαρία, η οποία συνέχισε την πολιτική της προσάρτησης και της καταπίεσης.

Σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, οι επιγραφές που άφησαν Βούλγαροι στρατιώτες αποτελούν απτά τεκμήρια της στρατιωτικής παρουσίας και της de facto διοίκησης εκείνων των ετών.

Η ανάλυση των Βουλγαρικών επιγραφών του 1917

Η επιγραφή φαίνεται να χωρίζεται σε δύο τμήματα και, παρά τις φθορές, οι ειδικοί επιχειρούν μια πρώτη ανάγνωση:

Πρώτο τμήμα (επάνω)

• Σύμβολο: Στην κορυφή διακρίνεται ένα σχήμα που μοιάζει με στέμμα, σταυρό ή αστέρι—σύμβολα που συχνά συναντώνται σε χαράγματα στρατιωτών.
• СТОИЛЪ: Το όνομα Στόιλ (Stoil), συνηθισμένο στη Βουλγαρία.
• ХРИС.Т.: Πιθανή συντομογραφία του Χρίστοφ ή Χρίστο, μέρους του επωνύμου.
• 1917: Χρονολογία χαραγμένη ευδιάκριτα.

Η ανάγνωση αυτή παραπέμπει σε έναν Stoil Khristov, Βούλγαρο στρατιώτη που πέρασε από το σημείο το 1917.

Δεύτερο τμήμα (διπλή στήλη)

Στην αριστερή στήλη, μέσα σε πλαίσιο:

• А. Г. ΠΑΤ… ή ПЛАТ…: Πιθανώς αρχικά ονόματος, ιδιότητας ή βαθμού, συνοδευόμενα από επίθετο τύπου Πλάτωφ, Πατέφ ή άλλη παραλλαγή.
• ЧТО…: Δυσανάγνωστο κείμενο που μπορεί να δηλώνει μονάδα ή σημείωση.

Στη δεξιά στήλη:

• СЕЛО: Η λέξη «χωριό».
• БАЙАХ: Πιθανό τοπωνύμιο. Παρότι δεν ταυτοποιείται άμεσα σε σύγχρονους χάρτες, η δομή παραπέμπει σε μικρό αγροτικό οικισμό της εποχής.

Η επιγραφή, συνολικά, μοιάζει με αναμνηστικό χάραγμα από δύο (ή περισσότερους) Βούλγαρους στρατιώτες, οι οποίοι κατέγραψαν:

• το όνομά τους,
• τα αρχικά ή τον βαθμό τους,
• και τον τόπο καταγωγής τους.

Οι Βούλγαροι εγκαθιστούν στρατιωτικές μονάδες σε καίρια σημεία, μεταξύ των οποίων και το Φρούριο και τα παράλια τείχη της Παναγίας καθώς προετοιμάζονται για μια πιθανή απόβαση των συμμάχων.. Εκεί, στρατιώτες διανύουν ατέλειωτες ώρες σκοπιάς, επιτήρησης και αναμονής. Οι χαραγμένες πέτρες—όπως αντίστοιχα ευρήματα στην πόλη—δεν αποτελούν επίσημα μνημεία, αλλά προσωπικά ίχνη, στιγμές ανθρώπων που έζησαν σε έναν τόπο ξένο και εχθρικό.

Οι επιγραφές αυτές:

• τεκμηριώνουν τη διέλευση στρατιωτικών ομάδων,
• αποκαλύπτουν πρόχειρα στρατοπεδευμένες θέσεις,
• και φωτίζουν μικρές ανθρώπινες ιστορίες μέσα σε μια ευρύτερη πολεμική πραγματικότητα.

Η πέτρα με το όνομα «Στόιλ» και το «СЕЛО БАЙАХ» δεν είναι απλώς ένα πολεμικό κατάλοιπο. Είναι μια αφήγηση σε μικρογραφία. Είναι η φωνή ενός στρατιώτη που πιθανώς δεν επέστρεψε ποτέ στο χωριό του. Ή, ίσως, ενός ανθρώπου που άφησε για λίγο το αποτύπωμά του πριν χαθεί στον μεγάλο χάρτη του πολέμου.

Μάρτυρες ιστορίας

Αυτές οι επιγραφές, πέρα από την καθαρά γλωσσολογική τους αξία, αποτελούν μικρά, αδιαμφισβήτητα μνημεία της ιστορίας. Στη χερσόνησο της Παναγίας, δίπλα στα οθωμανικά μνημεία και τα βυζαντινά τείχη, υπενθυμίζουν την ελληνική δεινοπάθεια των κατοχών και το στρατιωτικό αποτύπωμα που άφησε το βουλγαρικό κράτος στην προσπάθειά του να διεκδικήσει την περιοχή. Η ύπαρξή τους αναδεικνύει την ανάγκη για τη διαρκή μελέτη και διατήρηση όλων των ιστορικών τεκμηρίων, ακόμα και των πιο επίπονα φορτισμένων.

Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

Το Παγγαίο Όρος εξελίσσεται σε κομβικό σημείο για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, φιλοξενώντας και υποστηρίζοντας σημαντικές έρευνες σε συνεργασία με κορυφαία ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.

Πριν από δύο μήνες, οι τοπικοί φορείς στήριξαν την έρευνα του Γάλλου Βυζαντινολόγου Guillaume Bidaut από το φημισμένο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, ο οποίος μελέτησε την κτηνοτροφία και τις κτηνοτροφικές κοινότητες κατά τα βυζαντινά χρόνια, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ελληνικός Ορειβατικός-Χιονοδρομικός Σύλλογος Πρώτης που προσφέρει κάθε δυνατή βοήθεια και στις ιστορικές έρευνες στην περιοχή του μυθικού Παγγαίου.

Η επιστροφή των Ισπανών: «Τρίτη Φορά» για τον αρχαίο αγωγό της Αμφίπολης

Αυτή την εβδομάδα, η περιοχή έχει την χαρά να υποδεχτεί ξανά, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, τους ερευνητές από το Departamento de Prehistoria y Arqueologia του Πανεπιστημίου της Γρανάδας.

Η ισπανική ομάδα, αποτελούμενη από τους φίλους Χαβιέρ (Javi Martinez Jimenez), Έλενα (Elena Sanchez) και Χουάν, συνεχίζει την ερευνητική της αποστολή στο Παγγαίο. Ο κύριος στόχος της έρευνας παραμένει ο εντοπισμός και η μελέτη του αγωγού που ύδρευε την αρχαία Αμφίπολη.

Στην προσπάθεια αυτή, συμμετέχουν ενεργά Έλληνες αρχαιολόγοι: ο Ευθύμης Ρίζος από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών και ο αρχαιολόγος Νίκος Θεοδωρίδης από την Καβάλα. Οι τοπικοί φορείς παρέχουν πλήρη υποστήριξη στο έργο τους.

Ο καθοριστικός ρόλος του «Φύλακα της Μνήμης»

Ωστόσο, καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία της ερευνητικής δραστηριότητας είναι η συμβολή ενός μέλους του τοπικού Συλλόγου, του Κώστα Βαρύτη, από τα Λακκοβήκια.

Στον κ. Βαρύτη έχει απονεμηθεί ο τιμητικός τίτλος του «Φύλακα της Μνήμης του Τόπου του», καθώς, όπως αναγνωρίζουν πολλοί επιστημονικοί κλάδοι (Αρχαιολόγοι, Σπηλαιολόγοι, Γεωλόγοι, Λαογράφοι), χωρίς την πολύτιμη γνώση και την αρωγή του, το έργο τους θα ήταν σημαντικά δυσχερέστερο. Η δράση του Κώστα Βαρύτη αναδεικνύει τη σημασία της τοπικής γνώσης ως αναπόσπαστο κομμάτι της επιστημονικής έρευνας.

Το μυστικό του νερού: Η έρευνα του αγωγού ύδρευσης της Αμφίπολης από το Παγγαίο

Το ενδιαφέρον της ισπανικής αρχαιολογικής ομάδας από το Πανεπιστήμιο της Γρανάδας για τον αγωγό που ύδρευε την αρχαία Αμφίπολη είναι απολύτως δικαιολογημένο, καθώς πρόκειται για ένα σημαντικό υδραυλικό έργο της αρχαιότητας, το οποίο συνδέει άμεσα την Αμφίπολη με το Παγγαίο Όρος.

Η σημασία του αγωγού και η σύνδεση με το Παγγαίο

1. Η ανάγκη ύδρευσης: Η Αρχαία Αμφίπολη, μία από τις σπουδαιότερες μακεδονικές πόλεις, χτισμένη κοντά στις εκβολές του Στρυμόνα, χρειαζόταν σταθερή και επαρκή παροχή πόσιμου νερού για τις ανάγκες των κατοίκων της, των δημόσιων κτηρίων (όπως το Γυμνάσιο, η Παλαίστρα, τα λουτρά και οι κρήνες) και των ιδιωτικών οικιών.
2. Η πηγή: Η φυσική σύνδεση με το Παγγαίο Όρος είναι κρίσιμη. Το Παγγαίο, γνωστό ως το «Χρυσοφόρο Όρος» λόγω των μεταλλείων του, είναι επίσης ένα βουνό πλούσιο σε πηγές και ρέματα, τα οποία αποτελούσαν την ιδανική φυσική δεξαμενή για την ύδρευση των γύρω πόλεων.
3. Κύριο υδραγωγείο: Όπως προκύπτει από γενικότερες μελέτες αρχαίων υδραυλικών έργων, το υδραγωγείο αυτό, λόγω της κλίμακάς του, θεωρείται ως το κύριο έργο υδροδότησης της αρχαίας Αμφίπολης.

Το ερευνητικό έργο

• Φορείς έρευνας: Η συνεργασία της ομάδας του Πανεπιστημίου της Γρανάδας με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών και τον αρχαιολόγο από την Καβάλα υπογραμμίζει την προσπάθεια για τη χαρτογράφηση και την τεκμηρίωση αυτού του έργου.
• Πρόκληση: Η έρευνα επικεντρώνεται στον εντοπισμό και τη μελέτη της διαδρομής του αγωγού, ο οποίος πιθανόν να περιλαμβάνει τμήματα υπόγειας ή επιφανειακής διαδρομής. Τα αρχαία υδραγωγεία συχνά περιλάμβαναν αγωγούς (αύλακες) και σήραγγες για τη μεταφορά του νερού από την πηγή μέχρι το υδραγωγείο της πόλης.
• Η συμβολή της τοπικής γνώσης: Η συμμετοχή και η γνώση του Κώστα Βαρύτη, του «Φύλακα της Μνήμης», είναι ανεκτίμητη, καθώς τα ίχνη των αρχαίων αγωγών πολλές φορές σώζονται στη συλλογική μνήμη των κατοίκων ή είναι ορατά μόνο σε όσους γνωρίζουν εις βάθος το φυσικό περιβάλλον.

Η ολοκλήρωση της έρευνας θα προσφέρει σημαντικά δεδομένα όχι μόνο για την καθημερινή ζωή και τις τεχνολογικές δυνατότητες των κατοίκων της Αμφίπολης, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι διαχειρίζονταν τους φυσικούς πόρους του Παγγαίου.

Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

http://

ΠΗΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΚΟΝΤΑΣ

Το άγγιγμα του χρόνου και της θάλασσας συνάντησε την τέχνη της γλυπτικής στον παλιό αρσανά της Σκάλας Ποταμιάς, στο κατάφυτο νησί της Θάσου, που πλέον φιλοξενεί την προτομή του διεθνούς φήμης Θάσιου γλύπτη Πολύγνωτου Βαγή. Με το βλέμμα του στραμμένο στο Αιγαίο, ο μεγάλος γλύπτης μοιάζει να παίρνει και πάλι τη θέση του ανάμεσα στους ανθρώπους, επιστρέφοντας ξανά στον γενέθλιο τόπο, σε έναν ιδιαίτερα καλαίσθητο χώρο, όπου φιλοξενείται το λαογραφικό μουσείο που φέρει το όνομά του και βρίσκεται η έδρα του ομώνυμου συλλόγου της Κοινότητας Ποταμιάς.

Η προτομή στον εξωτερικό χώρο του παλιού αρσανά, μοιάζει να λειτουργεί σαν μια φυσική εισαγωγή στη συλλογή των έργων του, που από το 1981 φιλοξενούνται στο παλιό πετρόχτιστο δημοτικό σχολείο της Ποταμιάς, αποτελώντας το μουσείο του Πολύγνωτου Βαγή. Το μικρό αυτό μουσείο, μαζί με την αίθουσα των έργων του στο πολιτιστικό κέντρο του δήμου Καβάλας, κρατούν ζωντανή την μνήμη ενός καταξιωμένου δημιουργού, που ο θαυμασμός του για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και η αγάπη του για τη φύση αποτέλεσαν βασική πηγή έμπνευσης.

Τα αποκαλυπτήρια της προτομής πραγματοποιήθηκαν σε μια ατμόσφαιρα έντονης συγκίνησης. Κάτοικοι του νησιού, φίλοι της τέχνης, άνθρωποι που γνώρισαν τον Βαγή ή μεγάλωσαν με τις ιστορίες γύρω από το όνομά του, συγκεντρώθηκαν για να τιμήσουν τον δημιουργό που κατέκτησε τον κόσμο με το ταλέντο και την ευαισθησία του. Η προτομή φιλοτεχνήθηκε αφιλοκερδώς από τον επίσης Θάσιο καλλιτέχνη Κωνσταντίνο Λόβουλο. Με βαθύ σεβασμό για τον μεγάλο γλύπτη, ο κ. Λόβουλος απέδωσε στο έργο του, όχι μόνο την εκφραστική δύναμη των χαρακτηριστικών του Βαγή, αλλά και την αύρα ενός ανθρώπου που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην διεθνή γλυπτική.

Ο δήμαρχος Θάσου Λευτέρης Κυριακίδης ευχαρίστησε θερμά τον κ. Λόβουλο για την προσφορά του έργου αλλά και τον σύλλογο της Ποταμιάς για την άριστη συνεργασία που υπάρχει. «Άμεσα προγραμματίζεται, από την αντιδημαρχία Πολιτισμού, μια μεγάλη εκδήλωση προς τιμήν του άξιου αυτού καλλιτέχνη, που τίμησε την Ελλάδα, αλλά και την ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Θάσο, με το ξεχωριστά μοναδικό έργο του», κατέληξε ο κ. Κυριακίδης.

Είχε το δαιμόνιο μέσα του, ήταν ένα έμφυτο ταλέντο

Ο Πολύγνωτος Βαγής, ένα από τα επτά παιδιά μιας σχετικά φτωχικής οικογένειας, γεννήθηκε το 1892 στην Ποταμιά της Θάσου. Ο πατέρας του Γεώργιος ήταν μαραγκός και ξυλόγλυπτης, ενώ η μητέρα του, Αγγελική Υδραίου, καταγόταν από γνώστη οικογένεια ναυτικών της Ύδρας. Το 1911, σε ηλικία 19 ετών, αφήνει την τουρκοκρατούμενη Θάσο και ο πατέρας του τον στέλνει μετανάστη στη Νέα Υόρκη σε αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης.

Χωρίς μόρφωση και εφόδια ο μικρός Βαγής θα μπορούσε μοιραία να πάρει τον στρωμένο δρόμο για τα εστιατόρια και τις άλλες χειρονακτικές εργασίες. Ο Πολύγνωτος, όμως, έχει μέσα του δαιμόνιο που άρχισε να τον κεντρίζει πριν ακόμα πάρει μαθήματα γλυπτικής. Ο Θάσιος καλλιτέχνης είναι η κλασσική περίπτωση του έμφυτου και αυτοδίδακτου ταλέντου. Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολα στην Αμερική, γιατί έπρεπε να εργαστεί για να συντηρεί και τους δικούς του στην πατρίδα.

Το 1917 εγγράφεται στην Cooper Union, όπου σπουδάζει γλυπτική αλλά μόνο για έξι μήνες καθώς κηρύσσεται ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και κατατάσσεται εθελοντής στο αμερικάνικό ναυτικό. Δυο χρόνια μετά, συνεχίζει τις σπουδές του στο Beaux Arts Institute της Νέας Υόρκης, έχοντας σπουδαίους δασκάλους. Τότε, λαμβάνει και την αμερικανική υπηκοότητα. Αναγνωρίζεται αμέσως το ταλέντο του και η ιδιαιτερότητα της τεχνικής που ακολουθεί.

Ωστόσο, όπως πολύ εύστοχα επισημαίνει ο Καβαλιώτης γλύπτης και επιμελητής του έργου του Δημοσθένης Σωτηρούδης, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «ο Βαγής κατόρθωσε όχι μόνο να επιβληθεί, αλλά και να ασκήσει σημαντική επιρροή στους καλλιτεχνικούς κύκλους της Αμερικής, παίρνοντας πολλές τιμητικές διακρίσεις. Εντούτοις, το όνομά του δεν έγινε ευρύτερα γνωστό. Προτίμησε τη μοναξιά και την απλότητα, χωρίς να λαμβάνει μέρος στην κοινωνική ζωή των καλλιτεχνικών κύκλων της Αμερικής. Όταν μεγάλα μουσεία της Αμερικής και άλλων χωρών τού πρόσφεραν τιμητικές αίθουσες, για να στεγαστούν τα έργα του, αυτός τις αρνήθηκε. Παρόλο που γνώριζε ότι ζημίωνε το έργο του. Προτίμησε να το προσφέρει στην Ελλάδα και την ιδιαίτερή του πατρίδα».

Η λατρεία για τον ελληνικό πολιτισμό και τα πρότυπά του

Ο Βαγής δονείται ενστικτωδώς από τα κλασσικά ιδεώδη, έχοντας προφανώς ως πρότυπό του το συνονόματό του, μεγάλο ζωγράφο της αρχαιότητας Πολύγνωτο τον Θάσιο, ο οποίος έζησε στην Αθήνα στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. και έργα του κοσμούσαν τα Προπύλαια, τον Παρθενώνα και τους Δελφούς.

Φημισμένα μουσεία, όπως το Μητροπολιτικό της Νέας Υόρκης, το Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης (ΜΟΜΑ), ο Whitney Museum of Art, το Brooklyn Museum of Ar, το Toledo Museum του Ohio και το Tel Aviv Museum του Ισραήλ, και γνωστές ιδιωτικές συλλογές κοσμούνται από τα έργα του. Σε διάστημα τριάντα ετών έλαβε μέρος σε περίπου πενήντα ατομικές και ομαδικές εκθέσεις. Τιμήθηκε με πάρα πολλά βραβεία. Λίγο πριν από τον θάνατό του, η ελληνική πολιτεία τού απένειμε το μετάλλιο του Ταξιάρχη του Φοίνικος, ενώ ο πρόεδρος Τζον Κένεντι τον κάλεσε στον Λευκό Οίκο μαζί με άλλους επιφανείς Αμερικανούς καλλιτέχνες.

Από την αρχή της καλλιτεχνικής του διαδρομής χάραξε τη δική του ξεχωριστή πορεία, χωρίς να παρασυρθεί από τα διάφορα καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής. Όπως λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δημοσθένης Σωτηρούδης, «ο Βαγής έζησε σε μια χώρα χωρίς καλλιτεχνική παράδοση αιώνων και σε μια χρονική περίοδο που παρουσιάζονται στις ΗΠΑ πολλά καλλιτεχνικά ρεύματα και σχολές τέχνης τα οποία γίνονται δεκτά, γιατί δεν υπάρχει η προκατάληψη για τους καινούργιους πειραματισμούς. Μέσα σε τέτοιο καλλιτεχνικό περιβάλλον θα περίμενε κανείς να παρασυρθεί, να αλλάξει την καλλιτεχνική του φυσιογνωμία. Αυτό δεν συμβαίνει γιατί από την αρχή έχει καθορίσει το χώρο των καλλιτεχνικών του αναζητήσεων».

Ο Πολύγνωτος Βαγής παντρεύτηκε μια όμορφη Εβραία Αμερικανίδα, τη Σύλβια, με την οποία δεν απέκτησε παιδιά. Την έχασε πρόωρα από τη ζωή, την Άνοιξη του 1962. Ο θάνατός της τού στοίχισε πάρα πολύ -«ρήμαξε το σπίτι μου» θα εξομολογηθεί ο ίδιος σε στενούς του φίλους. Και δεν είχε άδικο, μιας και αγαπημένη του Σύλβια τού είχε σταθεί τρυφερή συντροφιά στη μοναχική ζωή του και ψυχικό στήριγμα στον καλλιτεχνικό του αγώνα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γράφει ο Άρης Μεντίζης

Από τη δεκαετία του 1920 μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1960 στο Παλαιοχώρι, που ανθεί οικονομικά κυρίως λόγω της παραγωγής καπνού, δραστηριοποιούνται πολλοί υπαίθριοι ή κατά πολλούς «πλανόδιοι» φωτογράφοι. Οι φωτογράφοι αυτοί ουσιαστικά έβρισκαν τους εν δυνάμει πελάτες τους ώστε να τους φωτογραφίσουν σε πολυσύχναστα μέρη, εκεί που οι άνθρωποι έκαναν την βόλτα τους ή διασκέδαζαν. Τους έβρισκες σε μεγάλες εθνικές γιορτές, σε παρελάσεις, σε πανηγύρια και σε άλλες εκδηλώσεις, κάθε εποχή του χρόνου.

Η πρακτική των πλανόδιων φωτογράφων ήταν απλή τραβούσαν φωτογραφίες έπαιρναν μια προκαταβολή και μετά είτε οι πελάτες περνούσαν από το χώρο τους για να παραλάβουν τις φωτογραφίες τους ή οι ίδιοι οι φωτογράφοι τις διένειμαν στη βόλτα ή στα σπίτια των πελατών. Τα χρόνια πέρασαν και το μοναδικό σημάδι αυτών των φωτογράφων διασώθηκε στην πίσω πλευρά κάποιων φωτογραφιών…

Συναντούμε το λογότυπο «ΦΩΤΟ – ΠΑΓΓΑΙΟΝ» του Σάββα Χατζησάββα, το «ΦΩΤΟ – ΛΟΥΚΑΣ» του Λουκά Κυρκόπουλου, το «ΦΩΤΟ – ΛΑΚΗΣ», ΤΟ «ΦΩΤΟ – Β. ΧΑΤΖΗΣΦΕΤΚΟΥ», του Βασίλη Χατζησφέτκου, το «ΦΩΤΟ – ΝΑΥΤΑΚΗ» και το «ΦΩΤΟ – ΓΚΙΣΔΑΒΙΔΗΣ».
Κάθε πληροφορία, στοιχείο ή και ανάμνηση για να συνθέσουμε αυτό το παζλ της άγνωστης ιστορίας του τόπου μας και να τη διασώσουμε είναι δεκτή!!!

Μια σπουδαία παρακαταθήκη μνήμης, πίστης και πολιτισμού αποτυπώνεται στον τόμο – λεύκωμα που κυκλοφόρησε πρόσφατα με τίτλο: «Κειμήλια της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα», που εξέδωσε το ομώνυμο ερευνητικό κέντρο. Σκαρφαλωμένη στα βουνά της Ματσούκας, κοντά στην Τραπεζούντα, που για αιώνες αγκάλιαζε τον Πόντο με προσευχή, γνώση και πνευματικότητα, η ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, ήταν ένα από τα σημαντικότερα μοναστικά κέντρα του Πόντου και ολοκλήρου του Ελληνισμού.

Αυτόν τον πολιτισμικό θησαυρό φωτίζει ο νέος, ιδιαίτερα καλαίσθητος τόμος, την επιμέλεια του οποίου υπογράφει ο Δρ. Θεοδόσιος Κυριακίδης, ιστορικός και πρόεδρος του Σωματείου Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα. Η ίδρυση του Σωματείου, το 1965 στο Ροδοχώρι Νάουσας, από τους πρόσφυγες πρώτης γενιάς που έζησαν κοντά στην Μονή, υπό την εμπνευσμένη καθοδήγηση του Χαράλαμπου Κιαγχίδη, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για να συνεχιστεί στην Ελλάδα η πολυσήμαντη ιστορία της Μονής.

Ο τόμος, «Κειμήλια της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα», είναι ένα συγγραφικό έργο συλλογικής μνήμης και ιστορικής αποκατάστασης, που καταγράφει και παρουσιάζει τα ελάχιστα αλλά ανεκτίμητα ιερά κειμήλια που κατόρθωσαν να διασωθούν από τη Μονή μετά τον ξεριζωμό του 1923.

Η Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, που ιδρύθηκε τον 8ο αιώνα, υπήρξε φάρος πνευματικότητας, παιδείας και αντίστασης για τους Ποντίους και αποτελούσε ένα από τα πιο ιερά και σεβαστά μοναστικά ιδρύματα της περιοχής. Η μονή, όπως και ολόκληρος ο ποντιακός ελληνισμός, βίωσε το τραγικό πλήγμα του ξεριζωμού. Το 1923, με την ανταλλαγή πληθυσμών, οι Έλληνες του Πόντου αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές εστίες. Μέσα στον πόνο και τη βιασύνη του ξεριζωμού, ελάχιστα ήταν τα κειμήλια που κατόρθωσαν να διασωθούν από τα χέρια των μοναχών και των πιστών.
Ανάμεσά τους, όμως, βρέθηκαν εικόνες, ευαγγέλια, σταυροί ευλογίας, λειτουργικά σκεύη, ακόμα και χειρόγραφα, όλα μνημεία πίστης, ιστορίας και τέχνης.

Τα ανεκτίμητης αξίας κειμήλια της Μονής

Ο Δρ. Θεοδόσιος Κυριακίδης, με την επιστημονική του κατάρτιση και την προσωπική του σύνδεση με την ποντιακή παράδοση, κατάφερε να αναδείξει τη βαθύτερη σημασία αυτών των κειμηλίων. Δεν πρόκειται απλώς για αντικείμενα. Είναι οι σιωπηλοί αφηγητές μιας ιστορίας αιώνων, οι μάρτυρες της δόξας και του πόνου, της προσευχής και της προσφυγιάς.

«Η έκδοση του παρόντα τόμου, με τα ιστορικά κειμήλια της ιεράς Μονής, όσα σώθηκαν και όσα έγινε κατορθωτό έως τώρα να εντοπιστούν σε συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αποτελεί μια υποχρέωση τόσο προς την ιστορία της Μονής όσο και προς τις επόμενες γενιές», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο κ. Κυριακίδης και συνεχίζει: «Το διασωθέν υλικό δεν μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε παρά μόνο αδρομερώς τον πλούτο της ιστορικής μονής και μας υπενθυμίζει με τον πιο οδυνηρό τρόπο ότι η μεγάλη καταστροφή της Γενοκτονίας δεν αφορούσε μόνο την απώλεια των ανθρώπων, που είναι ασφαλώς μείζον, αλλά και την απώλεια του σημαντικού τους πολιτισμού, μια απώλεια που συνιστά καίριο πλήγμα όχι μόνο για τον ελληνικό αλλά και για τον παγκόσμιο πολιτισμό».

Η ιερά μονή Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, ως μια από τις αρχαιότερες και σπουδαιότερες μονές του Πόντου είχε σημαντικά κειμήλια και χειρόγραφα στην συλλογή της. Μάλιστα, όπως αναφέρεται στον τόμο, ο δημοσιογράφος και βουλευτής Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος επισκεπτόμενος την Μονή στις αρχές του 20ου αιώνα έγραψε στο περίφημο βιβλίο του «Περιήγησις εις τον Πόντον, Αθήνησιν 1903», ότι τα κειμήλια της μονής ήταν πολύ πλουσιότερα από την Μονή Σουμελά.

«Η συλλογή αυτή όταν την είδε ο Παπαμιχαλόπουλος», επισημαίνει ο κ. Κυριακίδης στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, «είχε ήδη υποστεί απώλειες κατά την διάρκεια του ιστορικού βίου της Μονής λόγω των διαφόρων καταστροφών που αντιμετώπισε με πρώτη και κύρια την φωτιά που ξέσπασε στο Ιερό Βήμα το έτος 1483, έπειτα από απροσεξία του εκκλησιάρχη Ιωαννίκιου. Ο πηγές μας πληροφορούν ότι σε εκείνη την πυρκαγιά καταστράφηκαν πολλά κειμήλια, χειρόγραφα, λείψανα αγίων, βιβλία, άμφια, αλλά το κυριότερο, τα χρυσόβουλα των μεγάλων Κομνηνών».

Από τα ανυπολόγιστης αξίας ιστορικά κειμήλια που διέθετε η ιερά Μονή ελάχιστα έφθασαν στην Ελλάδα μετά από πολλές προσπάθειες και κόπους των προσφύγων της πρώτης γενιάς. Κάποια ελάχιστα κατάφεραν να φέρουν μαζί τους οι πρόσφυγες που ήρθαν στην Ελλάδα το 1923, ενώ ορισμένα άλλα έφτασαν τα επόμενά χρόνια σε διάφορες περιστάσεις. Ο Χαράλαμπος Κιαγχίδης, μαζί με τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Σωματείου και ειδικά του συμβούλου Νικόλαου Καστανίδη, κατάφερε να φέρει στην Ελλάδα πολύ σημαντικά κειμήλια τα οποία εναπόθεσαν στις εγκαταστάσεις της νέας ιεράς μονής που δημιουργήθηκε στο Ροδοχώρι της Νάουσας.

Μεταξύ αυτών των κειμηλίων ανήκουν και δυο σημαντικές εικόνες. Η πρώτη, είναι η εφέστιος θαυματουργή εικόνα του Αγίου Γεωργίου που αγιογραφήθηκε το 1631 και ήταν τοποθετημένη στο προσκυνητάρι της μονής. Η δεύτερη, είναι η μαρμάρινη εικόνα του Αγίου Γεωργίου που βρίσκονταν στην είσοδο της Μονής και τοποθετήθηκε εκεί από τον ηγούμενο Ιωαννίκιο το 1846.

Ένα αφηγηματικό ταξίδι στην ψυχή του Πόντου

Δεκάδες μικρά και μεγάλα ιερά αντικείμενα, φορτισμένα με τον ιδρώτα, την αγωνία και την ευλάβεια των προσφύγων, αποτέλεσαν τον σπόρο για τη συλλογή που παρουσιάζεται στον τόμο. Με τεκμηριωμένη καταγραφή, φωτογραφικό υλικό υψηλής ποιότητας και ιστορική ανάλυση, ο τόμος αποτελεί μια γέφυρα μνήμης. Ένα αφηγηματικό ταξίδι στην ψυχή του Πόντου, όπως αυτή εκφράστηκε μέσα από τη λειτουργική ζωή και το υλικό αποτύπωμα της πίστης των ανθρώπων του.

Παράλληλα, ο τόμος αποτελεί και ένα φόρο τιμής σε εκείνους που, παρά τις αντιξοότητες, φρόντισαν να μεταφέρουν αυτά τα πολύτιμα αντικείμενα στην Ελλάδα. Χωρίς εκείνους τους απλούς ανθρώπους, που ίσως δεν ήξεραν να διαβάζουν αλλά ήξεραν τι σημαίνει ιερό, τίποτα από όλα αυτά δεν θα είχε διασωθεί. Αλλά και στους σημερινούς συνεχιστές, το Διοικητικό Συμβούλιο του Σωματείου, αξίζει ανάλογος σεβασμός, για την αφοσίωση και το όραμά τους να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη και να διασώσουν την ιστορία, όχι ως απολίθωμα, αλλά ως ζωντανή φλόγα.

Ο κ. Κυριακίδης δεν κρύβει την χαρά και την ικανοποίηση για το τελικό αποτέλεσμα που όπως σημειώνει αποτελεί μια συλλογική δουλειά και προσπάθεια. «Θερμές ευχαριστίες αξίζουν στους συναδέλφους επιστήμονες για τον κόπο που κατέβαλαν για την συγγραφή των σχετικών άρθρων που απαρτίζουν τον τόμο και στον κ. Αριστείδη Βελόνη για την φωτογράφηση των κειμηλίων που έχει στην κατοχή του το Σωματείο. Βαθιά ευγνωμοσύνη προς τον Παναγιότατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο, στον οποίο άλλωστε αφιερώνεται ο τόμος για την πατρική μέριμνα για τα προσκυνήματα του Γένους και ιδιαίτερα του Πόντου, τα οποία πολλές φορές επισκέφθηκε συνοδεία μεταξύ άλλων του λίαν προσφιλούς μακαριστού μητροπολίτου Δράμας Παύλου», καταλήγει ο πρόεδρος του Σωματείου.

Η ιερά Μονή χτίστηκε το 756 μ.Χ. όρος Πυργί της επαρχίας Γαλίαινας, σε υψόμετρο 1200 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, βορειοανατολικά της Παναγίας Σουμελά 30 χλμ. νοτιοανατολικά της Τραπεζούντας. Το όνομά της προήλθε από τον μοναχό Περιστερεώτη. Κατά τον θρύλο, ένα κοπάδι περιστέρια κατέβηκε από τα δάση των Σουρμένων και οδήγησε τρεις μοναχούς στον τόπο όπου χτίστηκε το μοναστήρι. Κατά την εποχή της ακμής του, το μοναστήρι αποτελείτο από 187 κελιά και μια μεγάλη βιβλιοθήκη που φιλοξενούσε πάνω από 7.000 τόμους.

Σε μετόχι της μονής στεγαζόταν στις αρχές του 19ου αιώνα το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Η μονή συντηρούσε πολλά σχολεία και το 1909 συστήθηκε με ενέργειές της η κεντρική σχολή της Γαλίαινας, ένα πλήρες τετρατάξιο ημιγυμνάσιο. Το μοναστήρι έκλεισε οριστικά στις 17 Ιανουαρίου 1923, όταν ο ηγούμενος Γρηγόριος και οι μοναχοί, όπως και οι υπόλοιποι Έλληνες κάτοικοι εκδιώχθηκαν στην Ελλάδα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

O Δήμος Καβάλας, η Ιερά Μητρόπολη Φιλίππων Νεαπόλεως & Θάσου, η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Καβάλας και το Μουσικό Σχολείο Καβάλας σάς προσκαλούν στην Καβάλα, από τις 4 έως τις 10 Μαΐου 2026, στις εκδηλώσεις που συνδιοργανώνουν προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου.

Δήλωση Συμμετοχής:https://forms.gle/PCrDGeS9v5a64YSq6

Το «Κέντρο Μνήμης Μπέλλες Β΄ Π.Π.», ένας νέος χώρος ιστορικής αναφοράς και πολιτιστικής εκπαίδευσης, άνοιξε επίσημα τις πύλες του στο Νέο Πετρίτσι, προσκαλώντας το κοινό να γνωρίσει από κοντά τις κρίσιμες στιγμές που διαδραματίστηκαν στην οροσειρά του Μπέλλες κατά τη διάρκεια της γερμανικής εισβολής στην Ελλάδα το 1941.

Η λειτουργία του Κέντρου συνοδεύεται από ελεύθερη είσοδο έως και την 28η Οκτωβρίου, ημέρα της Εθνικής Επετείου, ως ελάχιστος φόρος τιμής σε όσους αγωνίστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας.

Το Κέντρο δημιουργήθηκε με σκοπό να διατηρηθεί ζωντανή η μνήμη των γεγονότων της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ειδικότερα της ηρωικής «Μάχης των Οχυρών», που εκτυλίχθηκε στην επιβλητική οροσειρά του Μπέλλες και στη θρυλική «Γραμμή Μεταξά».

Μέσα από διαδραστικές εκθέσεις, ψηφιακές αναπαραστάσεις, αυθεντικά αντικείμενα και προσωπικές μαρτυρίες, οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν πίσω στον χρόνο και να γνωρίσουν από κοντά το θάρρος, την αυταπάρνηση και το υψηλό φρόνημα των Ελλήνων στρατιωτών που υπερασπίστηκαν με σθένος τα σύνορα της πατρίδας απέναντι στη γερμανική εισβολή.

Το Κέντρο αναδεικνύεται σε σημείο αναφοράς όχι μόνο για την περιοχή των Σερρών, αλλά και για ολόκληρη την Ελλάδα, φωτίζοντας τον ρόλο της περιοχής κατά τον Β΄ Π.Π. και προβάλλοντας τον πλούτο της ιστορικής κληρονομιάς του Μπέλλες.

Ο εκθεσιακός χώρος έχει σχεδιαστεί σύμφωνα με τις αρχές της σύγχρονης μουσειολογίας, με στόχο την εκπαιδευτική αξιοποίηση της ιστορίας μέσα από μια βιωματική και πολυαισθητηριακή εμπειρία. Μέσα από οπτικοακουστικό υλικό, διαδραστικούς σταθμούς, αρχειακές φωτογραφίες και τεκμήρια, οι επισκέπτες-μαθητές, ερευνητές, οικογένειες και φίλοι της ιστορίας- έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν εις βάθος τις επιχειρήσεις του Απριλίου 1941 και να στοχαστούν πάνω στις διαχρονικές αξίες της ειρήνης, της ελευθερίας και της εθνικής ενότητας.

Το Κέντρο Μνήμης Μπέλλες Β΄ Π.Π. φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν ζωντανό εκπαιδευτικό και πολιτιστικό πυρήνα· έναν τόπο όπου η ιστορική γνώση συνδέεται με τη συγκίνηση και τον σεβασμό προς το παρελθόν, καλλιεργώντας παράλληλα τη συνείδηση και την υπευθυνότητα των πολιτών του αύριο. Μέσα από τη δράση και τη λειτουργία του, το Κέντρο προβάλλει με έμφαση την αναγκαιότητα διατήρησης της ιστορικής μνήμης, ώστε οι επόμενες γενιές να θυμούνται, να μαθαίνουν και να κατανοούν το παρελθόν, με στόχο να μην επαναληφθούν τα λάθη και οι τραγωδίες που σημάδεψαν την ανθρωπότητα κατά τον Β΄ Π.Π.

Με αφορμή την Εθνική Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, η είσοδος στο Κέντρο Μνήμης θα παραμείνει ελεύθερη για όλους τους επισκέπτες έως και την ημέρα της επετείου, τις ώρες 11:00 – 18:00.

Το «Κέντρο Μνήμης Μπέλλες Β΄ Π.Π.» αποτελεί μία ακόμη δράση της Κοιν.Σ.Επ. Άγκιστρο Δράση, στο πλαίσιο της ανάδειξης και διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της προώθησης του Τουρισμού Μνήμης στο βόρειο τμήμα του Νομού Σερρών. Το έργο υλοποιήθηκε ως ιδιωτική επένδυση στο πλαίσιο του προγράμματος LEADER, με τη συνεργασία της Αναπτυξιακής Εταιρείας Σερρών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με ιδιαίτερη χαρά και τιμή, ο Δημήτρης Κουγιουμτζόγλου αρχαιολόγος, φιλόλογος και ερευνητής, ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση της Ενωμένης Ρωμιοσύνης για να φωτίσει την πρόσληψη της μορφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου από την αρχαιότητα μέχρι την Οθωμανική περίοδο, με ιδιαίτερη έμφαση στο Βυζάντιο, με μια ιδιαίτερα σημαντική παρουσίαση της δεκαετούς έρευνά του στην κατάμεστη αίθουσα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας το Σαββάτο το βράδυ. Μια έρευνα που συμπεριλαμβάνεται και στην επίτομη έρευνα του που δημοσιεύτηκε με τίτλο «Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ» ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ,

Ο Αλέξανδρος από την Αρχαιότητα στο Βυζάντιο

Ο ομιλητής  στην δίωρη ομιλία του, μεταξύ πολλών άλλων, τόνισε ότι η μορφή του Αλεξάνδρου περνά από την αρχαιότητα στο Βυζάντιο μέσα από δύο βασικές διαστάσεις: την ιστορική-ιστοριογραφική και την μυθιστορηματική-λαϊκή.

1. Η Ιστοριογραφική Προσέγγιση: Η μορφή του Αλεξάνδρου, όπως διασώζεται μέσα από έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων (όπως ο Αρριανός, ο Διόδωρος Σικελιώτης και ο Πλούταρχος), αποτελούσε σημείο αναφοράς για την πολιτική θεωρία και την ηγεσία του ελληνιστικού και ρωμαϊκού κόσμου.
2. Η Μυθιστορηματική Προσέγγιση: Ο «Περίπλοκος Ψευδο-Καλλισθένης», το γνωστό μυθιστόρημα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, υπήρξε το κυριότερο όχημα για τη λαϊκοποίηση της μορφής του, συνδυάζοντας ιστορικά στοιχεία με εξωτικές, ηρωικές και θρησκευτικές αφηγήσεις. Αυτή η παράδοση, μαζί με τη δουβική (βιβλική) παράδοση των Τεσσάρων Βασιλειών, τροφοδότησε τη λαϊκή πρόσληψη του Αλεξάνδρου, η οποία δεν σταμάτησε ποτέ.

Ο Μέγας Αλέξανδρος στη Βυζαντινή Γραμματεία

Στο Βυζάντιο, η πρόσληψη του Αλεξάνδρου ήταν επίσης διττή, αλλά με σαφή υπεροχή των θετικών αναφορών.

– Οι Θετικές Αναφορές

Η αναλογία των θετικών προς τις αρνητικές αναφορές στην ιστοριογραφική, θεολογική και ποιητική βυζαντινή γραμματεία κυμαίνεται περίπου στο 10 προς 1. Ο Αλέξανδρος τιμάται από κορυφαίους Βυζαντινούς συγγραφείς, όπως Αυτοκράτορες, Πατέρες της Εκκλησίας, ρήτορες, ιστορικοί και λογοτέχνες.

Στους συνοδευτικούς προσδιορισμούς του κυριαρχούν οι θετικοί και τιμητικοί χαρακτηρισμοί, όπως:

• Βασιλεύς Ελλήνων
• Άριστος Πολεμιστής
• Άναξ Ελλήνων
• Μέγας (Αλέξανδρος ο Μέγας)
• Μεγαλοκύρηνος
• Αριστούργος
• Φιλόσοφος, Ευσεβής, Χρηστός, Φιλότιμος

– Οι Αρνητικές Αναφορές

Παράλληλα, υπήρχε και μια μικρότερη σειρά αρνητικών επιθέτων, η οποία περνούσε από την αρνητική φιλολογία της αρχαιότητας στους Βυζαντινούς συγγραφείς. Αυτοί οι χαρακτηρισμοί επικεντρώνονταν σε ανθρώπινα ελαττώματα, όπως:

• Φιλόοινος (αυτός που αγαπά το ποτό)
• Θυμικός
• Οξύθυμος
• Άγριος, Νέος

– Η Εθνική Ταυτότητα

Είναι σαφές ότι η εθνοτική ταυτότητα που αποδίδεται στον Μέγα Αλέξανδρο από όλους τους Βυζαντινούς συγγραφείς είναι η ελληνική. Τονίζεται κατηγορηματικά ο ελληνικός του χαρακτήρας, τόσο στις ιστορικές αναφορές όσο και στις βυζαντινές διασκευές του Ψευδο-Καλλισθένη.

Υπάρχουν πολλές πληροφορίες για το περιβάλλον στην εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τους επιβλητικούς τάφους, τα παλάτια, τα σπίτια, όπως και για τους ανθρώπους και την κοινωνία της εποχής.

“Γνωρίζουμε πολλά για τις εικόνες, αλλά μέχρι τώρα ήταν μια εποχή σε σίγαση”, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Bonna D. Wescoat, ιστορικός τέχνης, διευθύντρια της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα. Στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου “Μουσική, Χορός και Ηχοτοπία στον Κόσμο του Μεγάλου Αλεξάνδρου”, που πραγματοποιείται από τις 15 έως τις 19 Οκτωβρίου 2025 στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, η ιστορικός τέχνης, επισημαίνει ότι ενώ είμαστε περιτριγυρισμένοι από ήχους, μέχρι τώρα οι ήχοι στον κόσμο του Μεγάλου Αλεξάνδρου δεν είχαν ερευνηθεί.

“Μέσα από το συνέδριο επιχειρούμε να αναδείξουμε μερικούς από αυτούς τους ήχους, καθώς αποτελούν εξαιρετικά σημαντική μορφή επικοινωνίας, είτε πρόκειται για φωνές, για μουσική ή χορό. Οι ήχοι είναι εκεί. Απλά μέχρι τώρα δεν τους είχαμε αναζητήσει, δεν τους είχαμε “ακούσει””, σημειώνει η Wescoat.Η ομιλία της επικεντρώθηκε στους ήχους και τους χορούς στο Ιερό των Μεγάλων Θεών στη Σαμοθράκη. Η Σαμοθράκη άλλωστε ήταν το πρώτο μέρος που επισκέφτηκε στην Ελλάδα και όπως λέει “δεν σταμάτησα ποτέ να επιστρέφω εκεί”.
Εντάχθηκε στην ανασκαφή του Ιερού των Μεγάλων Θεών το 1977, αρχικά ως βοηθός αρχαιολόγου. Από το 1983 μέχρι το 1988 διεξήγε αρχαιολογική έρευνα πεδίου στα μνημεία του Δυτικού Λόφου. Την περίοδο 1997-2011 ήταν υπεύθυνη του προγράμματος πεδίου και από το 2012 διευθύνει τις Αμερικανικές Ανασκαφές στο Ιερό των Μεγάλων Θεών.

“Μέχρι τώρα αναζητούσαμε ό,τι είναι περισσότερο προσβάσιμο, δηλαδή αυτό που βλέπουμε. Τα φυσικά αντικείμενα. Ο ήχος είναι εφήμερος. Αλλά ιδιαίτερα στο Ιερό των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης, ο ήχος είναι απαραίτητος. Είναι δραματικός, Θεωρητικά μεταλλάσσει τον άνθρωπο. Μέσα από τους ήχους θεωρητικά ένιωθαν τους θεούς”, αναφέρει ο συνεργάτης της Wescoat, ερευνητής Andrew Farinholt Ward.
Πολύτιμες πληροφορίες αντλούν οι ερευνητές από τους ανθρώπους της Σαμοθράκης, τους καλλιτέχνες και ιδιαίτερα τους μουσικούς που ζουν εκεί. “Μας προσφέρουν σημαντική γνώση, καθώς βλέπουν το νησί με διαφορετικό τρόπο”, σημειώνει η ιστορικός τέχνης. Το καλοκαίρι του 2025 οι δύο ερευνητές παρακολούθησαν στη Σαμοθράκη την παράσταση “Ιώ: στο βουνί των Μεγάλων Θεών”, μια παραγωγή εμπνευσμένη από το Ιερό των Μεγάλων Θεών και κάνουν λόγο για μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και δημιουργική διαδικασία, που συνδέει το παρελθόν με το παρόν.

Το Διεθνές Συνέδριο διοργανώνεται από το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και το CNR-Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας – Ινστιτούτο Επιστήμης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ιταλίας.

πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ