Χρονόμετρο

    Δίπλα στην αρχαία Εγνατία Οδό το προιστορικό Ντικιλί Τας θα προστατευθεί με θολωτό στέγαστρο.

    Δημοσιεύτηκε στις

    Καβάλα: Ένα θολωτό στέγαστρο αναδεικνύει τον σημαντικό προϊστορικό οικισμό του Ντικιλί Τας.

     

    Σε μια νέα περίοδο ετοιμάζεται να περάσει ένας από τους σημαντικότερους προϊστορικούς οικισμούς στη βόρεια Ελλάδα, το Ντικιλί Τας, μετά την ομόφωνη απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) για την κατασκευή ενός σύγχρονου προστατευτικού θόλου και την ανάδειξη του βραβευμένου ανασκαφικού έργου, που πραγματοποιείται τα τελευταία χρόνια.

     

     

     

    Ο προϊστορικός οικισμός Ντικιλί Τας (που σημαίνει «όρθια πέτρα» στα τουρκικά) βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα της πεδιάδας των Φιλίππων, στις παρυφές της σημερινής κωμόπολης των Κρηνίδων, του δήμου Καβάλας. Απέχει λιγότερο από 2 χλμ από το κέντρο της φημισμένης αρχαίας πόλης των Φιλίππων και τον ομώνυμο αρχαιολογικό χώρο. Το μαρμάρινο επιτύμβιο μνημείο ρωμαϊκής εποχής, από το οποίο προέρχεται το τοπωνύμιο Ντικιλί Τας, στήθηκε πλάι στην αρχαία Εγνατία οδό (τον δρόμο που ως γνωστόν συνέδεε το Δυρράχιο με την Κωνσταντινούπολη), η οποία διέσχιζε την πόλη των Φιλίππων, ακολουθώντας περίπου την ίδια διαδρομή με τη σημερινή επαρχιακή οδό, που οδηγεί στην πόλη της Καβάλας.

     

    «Βάσει των αποτελεσμάτων των ανασκαφών και των πυρηνοληψιών (καρότων), η κατοίκηση στη θέση του Ντικιλί Τας εξελίχθηκε αδιάκοπα από τα μέσα της 7ης χιλιετίας μέχρι και το 1.100 π.Χ., ενώ βρέθηκαν και λείψανα κατοίκησης των αρχαϊκών, ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, όπως και τα ερείπια ενός βυζαντινού πύργου στην κορυφή του λόφου» εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Έφορος Αρχαιοτήτων Σερρών και συνδιευθύνουσα των ανασκαφικών ερευνών Δρ. Δημητρία Μαλαμίδου.

     

    Το Ντικιλί Τας αξιολογείται ως ένας ιδιαίτερα σημαντικός αρχαιολογικός χώρος χάρη στις γνωστικές, κοινωνικές και υλικές αξίες που τον χαρακτηρίζουν. Τα οικιστικά κατάλοιπα που βρέθηκαν είναι άφθονα και σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης που τα καθιστούν εύκολα αναγνώσιμα από το κοινό. Η ποικιλία και η ποιότητα των ευρημάτων είναι υψηλής αξίας και δείχνουν ότι πρόκειται για έναν ζωτικής σημασίας προϊστορικό οικισμό. Αξιόλογη είναι η αρχαιότερη μαρτυρία παραγωγής κρασιού σε αυτόν, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλο τον κόσμο.

     

     

     

     

    Προστασία των νεολιθικών κατοικιών

    Το στέγαστρο που πρότεινε η μελετητική ομάδα της ανασκαφής και έλαβε την ομόφωνη έγκριση του ΚΑΣ θα επιτρέπει στους επισκέπτες να έρθουν σε επαφή με προϊστορικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που σπάνια μπορούν να συναντήσουν σε αρχαιολογικούς χώρους, ώστε να ανακαλύψουν και να κατανοήσουν ένα άγνωστο μακρινό παρελθόν. «Το στέγαστρο», σημειώνει η κ. Μαλαμίδου, «θα προσφέρει επαρκή προστασία των νεολιθικών σπιτιών από τα καιρικά φαινόμενα, ενώ ταυτόχρονα θεωρείται συμβατό με τον αρχαιολογικό χώρο και δεν δημιουργεί σύγχυση ως προς τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, τα υλικά και τον τρόπο κατασκευής των νεολιθικών οικιστικών μονάδων».

     

    Πέρα όμως από το θολωτό σκέπαστρο, η μελέτη περιλαμβάνει και μια σειρά άλλων έργων, που θα συμβάλουν στην ανάδειξη του προϊστορικού οικισμού, θα τον κάνουν επισκέψιμο και σε συνδυασμό με τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, που αποτελεί μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, θα δημιουργήσει ένα μοναδικό μνημειακό σύνολο.

     

    Μεταξύ άλλων, η πρόταση περιλαμβάνει: Τη δημιουργία εισόδου και υποδομών εξυπηρέτησης των επισκεπτών, τη δημιουργία μονοπατιών επίσκεψης με υλικά φιλικά προς το χρήστη, κατάλληλων για ΑμΕΑ, και σε απόλυτη συμφωνία με το περιβάλλον, τη δημιουργία χώρων στάσης με τον κατάλληλο αστικό εξοπλισμό, την πληροφόρηση των επισκεπτών με τις κατάλληλες ενημερωτικές πινακίδες και την πρόβλεψη χώρου για μελλοντική εγκατάσταση μουσείου και χώρου για εργαστήρια πειραματικής αρχαιολογίας.

     

    Η βράβευση από το Γαλλικό Ινστιτούτο

    Το 2020 η αρχαιολογική ερευνητική ομάδα του Ντικιλί Τας βραβεύθηκε από τη Γαλλική Ακαδημία με το Μέγα Βραβείο Αρχαιολογίας του ιδρύματος Simone και Cino Del Duca, σε αναγνώριση της επιστημονικής ποιότητας της ομάδας και της σπουδαιότητας των ανασκαφικών εργασιών στον προϊστορικό οικισμό.

     

    Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών, αρχαιολόγος Δημητρία Μαλαμίδου, συνδιευθύνει από το 2008 το ανασκαφικό πρόγραμμα μαζί με την επίτιμη Έφορο Αρχαιοτήτων Χάιδω Κουκούλη – Χρυσανθάκη, μέλη και οι δύο της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Από την πλευρά της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, συνδιευθύνουν το πρόγραμμα οι Pascal Darcque και Ζωή Τσιρτσώνη.

     

    «Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός», συνεχίζει η κ. Μαλαμίδου, «ότι στη λεγόμενη “οικία 1”, του προϊστορικού οικισμού που χρονολογείται γύρω στο 4200 π.Χ., βρέθηκε η πιο παλιά μέχρι στιγμής ένδειξη οινοποίησης στην Ευρώπη. Χημικές αναλύσεις οργανικών καταλοίπων σε πήλινα αγγεία έδειξαν την ύπαρξη χημικών ενώσεων που με ασφάλεια υποδηλώνουν διαδικασία ζύμωσης σταφυλιών για παραγωγή κρασιού».

     

    Στο σύνολο των ευρημάτων που είδαν μέχρι σήμερα το φως της αρχαιολογικής σκαπάνης περιλαμβάνονται εκτός των άλλων και μια σειρά από αντικείμενα κόσμησης. Τα πιο ενδιαφέροντα, σύμφωνα με την κ. Μαλαμίδου, είναι μια σειρά από κυνόδοντες αγριόχοιρου ως πρώτη ύλη, καθώς και τα τελικά επεξεργασμένα διακοσμητικά πλακίδια που φτιάχνονταν από αυτούς. «Βρέθηκαν επίσης εκατοντάδες χάντρες περιδέραιου, λίθινες και οστέινες, ενώ τέσσερα φύλλα χρυσού, τυλιγμένα γύρω από μία ή περισσότερες χάνδρες στο ίδιο περιδέραιο, είναι φτιαγμένα από καθαρό χρυσό», σημειώνει η Έφορος Αρχαιοτήτων Σερρών.

     

    Η ιστορική εξέλιξη της τούμπας

    Η τούμπα του Ντικιλί Τας, με ύψος ανθρωπογενών επιχώσεων 16 μέτρων, είναι μία από τις μεγαλύτερες τούμπες των Βαλκανίων. Το χαμηλότερο σημείο, στο οποίο έχουν φτάσει οι ανασκαφές μέσα στον οικισμό, βρίσκεται περίπου 5 μέτρα ψηλότερα από το φυσικό έδαφος, δηλαδή από το αρχικό επίπεδο της πεδιάδας.

     

    «Στο σημείο αυτό», τονίζει η κ. Μαλαμίδου, «βρισκόμαστε γύρω στο 5500 π.Χ., στις αρχές της Νεότερης Νεολιθικής περιόδου, σύμφωνα με την τρέχουσα αρχαιολογική ορολογία, πράγμα που σημαίνει ότι η πρώτη εγκατάσταση θα πρέπει να έγινε αρκετούς αιώνες νωρίτερα. Οι έρευνες επιβεβαίωσαν ότι στη βάση του λόφου υπάρχουν ανθρωπογενείς αποθέσεις της Αρχαιότερης Νεολιθικής, που χρονολογούνται με ασφάλεια στο δεύτερο μισό της 7ης χιλιετίας π.Χ.».

     

    Η θέση κατοικείται σχεδόν χωρίς διακοπή μέχρι το 1.200 π.Χ. περίπου, στο τέλος της λεγόμενης Εποχής του Χαλκού. Λείψανα αυτής της περιόδου έχουν βρεθεί πολύ κοντά στην κορυφή της τούμπας, κάπου 15-16 μέτρα πάνω από το αρχικό έδαφος. Ο χώρος συνέχισε να κατοικείται, πιο σποραδικά όμως, και στη διάρκεια των ιστορικών χρόνων. Τον 10ο αιώνα, χτίζεται στην κορυφή ένα κτίσμα με γερά θεμέλια και τοίχους, ένας πύργος, που προφανώς συνδέεται με τη γειτονική βυζαντινή ακρόπολη των Φιλίππων. Πριν από τον ερχομό των αρχαιολόγων, η τούμπα είχε πια πάψει να κατοικείται από αιώνες και ο χώρος καλλιεργούνταν με καπνά, όπως και τα περισσότερα άλλα χωράφια στη γύρω περιοχή.

     

    Οι ελληνογαλλικές έρευνες στο Ντικιλί Τας

    Οι πρώτες δοκιμαστικές τομές έγιναν το 1920 από τον Γάλλο αρχαιολόγο L. Renaudin. Οι πρώτες, όμως, συστηματικές ανασκαφές ξεκίνησαν σαράντα χρόνια αργότερα, το 1961, από τον Γάλλο καθηγητή J. Deshayes και τον Έλληνα Δ. Θεοχάρη, τότε Έφορο Αρχαιοτήτων.

     

    Οι εργασίες τους, που κράτησαν ως το 1975, έφεραν στο φως εκατοντάδες κατάλοιπα σπιτιών από διάφορες περιόδους και αποκάλυψαν το μεγαλύτερο μέρος της λεγόμενης «στρωματογραφικής ακολουθίας», δηλαδή της σειράς διαδοχής των στρωμάτων κατοίκησης.

     

    Μετά το 1986, ακολούθησαν άλλα δύο ερευνητικά προγράμματα, από τον Γάλλο καθηγητή της Σορβόννης R. Treuil και την τότε Έφορο Αρχαιοτήτων Καβάλας Χάιδω Κουκούλη-Χρυσανθάκη. Τα προγράμματα αυτά απέδωσαν σημαντικά στοιχεία για την οργάνωση του οικισμού και τον τρόπο ζωής των κατοίκων.

     

    Το 2019 ξεκίνησε ένας τέταρτος κύκλος ερευνών, σε μια νέα ελληνογαλλική συνεργασία. Οι έρευνες στο Ντικιλί Τας πραγματοποιούνται πάντοτε υπό την αιγίδα της Γαλλικής Σχολής Αθηνών και της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, με τη στήριξη και εποπτεία του υπουργείου Πολιτισμού.

    Κατηγορία: Slider, Ειδήσεις, Ιστορία

    Τα αναπάντητα ερωτήματα στο ναυάγιο των Αντικυθήρων

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

    Αποστολή του 2024: Ανακάλυψη ενός σημαντικού τμήματος του κύτους του πλοίου    

     

     

     

    Μεταξύ 17 Μαΐου και 20 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε η αποστολή του 2024 στο ναυάγιο των Αντικυθήρων, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος 2021-2025, που υλοποιείται από την Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα και εποπτεύεται από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού. Οι εξαιρετικά καλές καιρικές συνθήκες επέτρεψαν στην ομάδα να σημειώσει σημαντική πρόοδο στις εργασίες πεδίου. Από τις ανασκαφές προέκυψαν πολυάριθμα ευρήματα, ενώ εξαιρετικής σημασίας είναι η ανακάλυψη ενός σημαντικού τμήματος του κύτους του πλοίου.

     

    Για πρώτη φορά από την ανακάλυψή του από τους Συμιακούς σφουγγαράδες το 1900, η συστηματική επιστημονική προσέγγιση που πραγματοποιήθηκε από τη διεθνή ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την Δρ Αγγελική Γ. Σίμωσι (επίτιμη διευθύντρια Αρχαιοτήτων ΥΠΠΟΑ) και τον καθηγητή Αρχαιολογίας Lorenz Baumer (Πανεπιστήμιο της Γενεύης) στοχεύει στην καλύτερη κατανόηση του τόπου του περίφημου ναυαγίου, και στην επανεξέταση ενός από τα πλουσιότερα φορτία πλοίων της αρχαιότητας. Η έρευνα ανοίγει ταυτόχρονα νέα ερωτήματα: υπήρχε μόνο ένα πλοίο που ενεπλάκη σε αυτή την αρχαία ναυτική τραγωδία; Πώς ακριβώς συνέβη το ναυάγιο; Τα ανθρώπινα λείψανα που ανασύρθηκαν τα τελευταία χρόνια ανήκαν σε επιβάτες ή σε μέλη του πληρώματος;

     

    Για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα σχεδιάστηκαν και εφαρμόστηκαν πολλές τεχνικές: Ο σχεδιασμός και η ανατροφοδότηση στοιχείων υποβοηθήθηκαν από τη βάση δεδομένων και το Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS) που δημιουργήθηκαν κατά τα προηγούμενα έτη. Τηλεχειριζόμενα οχήματα της Hublot Xplorations και της Μονάδας Υποβρυχίων Αποστολών του Λιμενικού Σώματος χρησιμοποιήθηκαν για την παρακολούθηση και τον συντονισμό όλων των υποθαλάσσιων επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο και για την κατασκευή ψηφιακών τρισδιάστατων μοντέλων επιλεγμένων περιοχών. Τρισδιάστατα μοντέλα των ανελκυσθέντων αντικειμένων δημιουργήθηκαν χάρη σε ένα ειδικό σκάνερ που αναπτύχθηκε ειδικά για το ερευνητικό πρόγραμμα από το τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης της ωρολογοποιίας Hublot.

     

    Μια εξειδικευμένη μεθοδολογία επανδρωμένης υποβρύχιας επιφανειακής έρευνας εφαρμόστηκε στην πλήρη έκταση της περιοχής του ναυαγίου, που εκτείνεται σε δύο διακριτές τοποθεσίες συγκεντρώσεως ευρημάτων με μεταξύ τους απόσταση 200 μέτρα (Περιοχές «Α» και «Β»). Στόχος ήταν να εντοπιστούν, να αναγνωριστούν και να τεκμηριωθούν με λεπτομέρεια τα υπολείμματα της χρηστικής κεραμικής και των αγγείων που εξυπηρετούσαν μεταφορικούς ή αποθηκευτικούς σκοπούς. Επιλεγμένα αντιπροσωπευτικά δείγματα ανακτήθηκαν για περαιτέρω μελέτη. Η χρήση νεοαποκτηθέντων συσκευών κατάδυσης μικτών αερίων κλειστού κυκλώματος συνέβαλαν σημαντικά στην αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των διαδικασιών κατάδυσης.

     

    Εφαρμόστηκε νέα μέθοδος υποβρύχιας ανασκαφής περιορισμένης παρέμβασης, που αποδίδει τα μέγιστα δυνατά αποτελέσματα. Ανασκάφηκαν επιλεγμένες ζώνες εμβαδού 2×2μ. και συλλέχθηκαν όλα τα εξαγόμενα ιζήματα, τα οποία μελετήθηκαν προκαταρκτικά σε ειδικό μικρογεωαρχαιολογικό εργαστήριο που είχε εγκατασταθεί στο πεδίο, επιτρέποντας με τον τρόπο αυτό ακριβείς στρωματογραφικές παρατηρήσεις, και υπογραμμίζοντας την πολυπλοκότητα της τοποθεσίας και τις διαφορετικές διαδικασίες σχηματισμού του αρχαιολογικού χώρου μεταξύ των Περιοχών «Α» και «Β». Επιπλέον, η ανάλυση φυτόλιθων και η ταυτοποίηση διάφορων ρητινών και υλικών καλαφατίσματος παρείχε κρίσιμες νέες πληροφορίες για το πλοίο και το φορτίο του, ενώ η λεπτομερής ανάλυση της κεραμικής συνέβαλε στην πληρέστερη κατανόηση της εικόνας της διασποράς του ναυαγίου. Τέλος, η ερευνητική ομάδα είχε στη διάθεσή της τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων που προέκυψαν μετά την ολοκλήρωση της ανασκαφικής περιόδου του 2023, όπως υπολειμμάτων οστών και μολύβδου, τα οποία συνέβαλαν στην λεπτομερή καθοδήγηση των νέων ανασκαφικών πρακτικών.

     

       Πλούσια αποτελέσματα

     

    Οι συνεχιζόμενες και νέες ανασκαφικές τομές που ανοίχτηκαν και στις δύο περιοχές («Α» και «Β») απέδωσαν πλούσιο αρχαιολογικό υλικό: περίπου 300 αντικείμενα ή ομάδες αντικειμένων, συμπεριλαμβανομένων 21 θραυσμάτων μαρμάρου (18 από μαρμάρινα αγάλματα), πολυάριθμα θραύσματα και άλλα δομικά στοιχεία του κύτους του πλοίου, και πάνω από 200 θραύσματα κεραμικής. Εξήχθησαν επίσης αρκετά γεωαρχαιολογικά δείγματα.

     

       Το πρόσφατα ανακαλυφθέν τμήμα του κύτους του πλοίου

     

    Το πιο σημαντικό εύρημα του 2024 είναι ένα δομικό μέρος του κύτους του πλοίου που συνδυάζει σημαντικά ναυπηγικά χαρακτηριστικά για τα οποία μέχρι τώρα υπήρχαν μόνο υποθέσεις. Πιο συγκεκριμένα, βρέθηκε ένα τμήμα των υφάλων του πλοίου, συμπεριλαμβανομένου μικρού αριθμού συνδεδεμένων ξύλινων σανίδων που σχηματίζουν το εξωτερικό περίβλημα (πέτσωμα) με εγκάρσιες ενισχύσεις (νομείς) στερεωμένες στην αρχική τους θέση, τα οποία συνδέονται με τρόπο που δηλώνει τη μεθοδολογία κατασκευής «πρώτα το κέλυφος» (shell first) με τους αρχικούς συνδέσμους (χάλκινους ήλους) και την εξωτερική προστατευτική μολύβδινη επίστρωση να σώζονται σε άριστη κατάσταση. Χάρη σε αυτό το εύρημα, η ακριβής θέση στον βυθό και ο προσανατολισμός του αρχαίου πλοίου είναι πλέον γνωστά. Μέσα από τη συνεχιζόμενη συγκριτική μελέτη δεδομένων, τίθεται το ερώτημα εάν βυθίστηκαν κατά το ίδιο συμβάν στα Αντικύθηρα περισσότερα του ενός πλοίου. Τα νέα ναυπηγικά δεδομένα που ανακτήθηκαν και οι εκτενείς εργαστηριακές αναλύσεις που έχουν προγραμματιστεί για τα δείγματα από το κύτος που ανελκύσθηκαν αναμένεται να ρίξουν πρόσθετο φως σε λεπτομέρειες όπως τα είδη ξύλου που επιλέχθηκαν για την κατασκευή διαφόρων τμημάτων του πλοίου, την ηλικία του και ενδεχομένως την προέλευσή του.

     

       Δεύτερη τοποθεσία ναυαγίου

     

    Μια δεύτερη περιοχή ενδιαφέροντος (Περιοχή «Β») διερευνάται επίσης λόγω της συγκέντρωσης κεραμικής μεγάλης ομοιότητας με αυτή που ανακτήθηκε με την πάροδο των ετών από την κύρια τοποθεσία του ναυαγίου (Περιοχή «Α»). Οι ανασκαφικές προσπάθειες αυτής της περιόδου έφεραν στο φως νέα στοιχεία που επιβεβαιώνουν την παρουσία των υπολειμμάτων ενός ξύλινου πλοίου, τα οποία βρέθηκαν κάτω από το θρυμματισμένο φορτίο που μετέφερε. Τα ευρήματα αυτά τεκμηριώθηκαν και ανακτήθηκαν για περαιτέρω ανάλυση, στην προσπάθεια πληρέστερης κατανόησης της σχέσης μεταξύ των περιοχών «Α» και «Β». Λεπτομέρειες της επιφάνειας του πυθμένα της θάλασσας έχουν καταγραφεί ψηφιακά με σύγχρονες μεθόδους, επεκτείνοντας και εμπλουτίζοντας τα διαθέσιμα τρισδιάστατα μοντέλα προηγούμενων περιόδων.

     

     

       Μάρμαρο και κεραμική

     

    Τα μαρμάρινα θραύσματα που βρέθηκαν και ανακτήθηκαν, αποτελούν τεκμήρια για τη συγκέντρωση γλυπτών έργων τέχνης, κυρίως στο ανώτερο τμήμα της Περιοχής “Α” (εκτός από ένα δάχτυλο που βρέθηκε σε μεγαλύτερο βάθος): δύο θραύσματα μαρμάρινων κεφαλών του ίδιου τύπου με αυτά που ανελκύστηκαν σε προηγούμενες περιόδους, αρκετά δάχτυλα από τουλάχιστον δύο άνω άκρα, δύο δάχτυλα κάτω άκρων, ένα τμήμα παλάμης και θραύσματα ιματίων. Από τις διαφορές που διαπιστώθηκαν στην ποιότητα των θραυσμάτων και στην ανατομική τους συνάφεια συμπεραίνεται ότι αυτά αποτελούν τμήματα διαφόρων αγαλμάτων. Σε ό,τι αφορά τα κεραμικά ευρήματα, εκτός από τα θραύσματα που εντοπίστηκαν στη διάρκεια της ανασκαφής τα οποία και ανελκύστηκαν, έμφαση δόθηκε στην λεπτομερή αναγνώριση της τυπολογίας των εμπορικών αμφορέων. Ήδη από προηγούμενες ανασκαφές στο ναυάγιο έχουν καταγραφεί πέντε διαφορετικοί τύποι: Κώοι, Ροδιακοί, Ψευδοκώοι, ημιαμφορείς, Εφεσιανοί/Ομάδα Νίκανδρου και Lamboglia 2.

     

    Τα αποτελέσματα της έρευνας πεδίου του 2024 επιβεβαιώνουν την αφθονία των Κώων αμφορέων στον χώρο του ναυαγίου, καθώς και την ύπαρξη Ροδιακών και Εφεσιανών αμφορέων. Οι αμφορείς Lamboglia 2, ωστόσο, αποδείχτηκαν πολύ περισσότεροι από ό,τι αναμενόταν και διαχωρίζονται τυπολογικά σε τρείς επιμέρους κατηγορίες. Ενώ οι γνωστοί τύποι απαντώνται και στις δύο περιοχές Α και Β, η έρευνα της Περιοχής Β αποκάλυψε την παρουσία τύπων που δεν μαρτυρούνται μέχρι τώρα στην Περιοχή Α: αμφορείς από τη Χίο και ροδιακό αμφορέα με στριφτές λαβές.

     

    Χάρη στο εργαστήριο μικρο-γεωαρχαιολογίας πεδίου συμπληρώθηκε η οπτική και μικροσκοπική ανάλυση των κεραμικών σωμάτων των αμφορέων που με ανάλυση των συστατικών τους. Φάνηκε επίσης ότι τα σκουρόχρωμα υπολείμματα που εντοπίστηκαν στο εσωτερικό ορισμένων αμφορέων είχαν ως βάση τη μαστίχα, η οποία χρησιμοποιούνταν ως επίστρωση για την στεγανοποίηση αγγείων. Άλλα κεραμικά αγγεία ανακαλύφθηκαν φέτος περιλαμβάνουν μια λάγυνο και έναν σκύφο με δύο λαβές (δίωτος), που έχουν ήδη καταγραφεί από προηγούμενες ανασκαφές, καθώς και μη επιβεβαιωμένες μέχρι τώρα μορφές επιτραπέζιας κεραμικής που βρέθηκαν στη Περιοχή «Β».

     

       Συνεργάτες και χορηγοί

     

    Το ερευνητικό πρόγραμμα «Επιστροφή στα Αντικύθηρα» τελεί υπό την αιγίδα της Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου. Κύριοι χορηγοί του ερευνητικού προγράμματος είναι η Ελβετική ωρολογοποιία Hublot (Επίσημο ρολόι καταδύσεων, επιστημονική και τεχνική υποστήριξη), το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη (τεχνική και σε είδος υποστήριξη, ακαδημαϊκός συνεργάτης στην Ελλάδα) και το Ίδρυμα Nereus Research. Οι τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες παρέχονται από την COSMOTE, η οποία καλύπτει με 5G την περιοχή της ανασκαφής του ναυαγίου και το νησί με δίκτυα 5G και οπτικών ινών.

     

    Η ερευνητική ομάδα ευχαριστεί ιδιαιτέρως το Υπουργείο Πολιτισμού, τις υπηρεσίες του και προσωπικά την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, για την αδιάκοπη και ουσιαστική στήριξή τους στο ερευνητικό πρόγραμμα. Ευχαριστεί επίσης τον δήμαρχο Κυθήρων και Αντικυθήρων Ευστράτιο Χαρχαλάκη και τους λίγους εναπομείναντες κατοίκους των Αντικυθήρων για τη στήριξη και τη θερμή φιλοξενία τους.

     

    Η ομάδα της αποστολής

     

    Οι δραστηριότητες επιβλέπονταν από την καταδυόμενη αρχιτέκτονα Αικατερίνη Ταγωνίδου και την εργατοτεχνήτρια Αθηνά Πατσούρου της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού. Στην έρευνα πεδίου έλαβαν μέρος ο Αλέξανδρος Σωτηρίου, συνεργαζόμενος ερευνητής του Πανεπιστημίου της Γενεύης και τεχνικός βυθού, και μια ομάδα καταδυόμενων αρχαιολόγων που αποτελούνταν από τους Michelle Creisher (Πανεπιστήμιο της Χάιφα), Isaac Ogloblin (Πανεπιστήμιο της Χάιφα) και Ορέστη Μανούσο, και τους εξειδικευμένους δύτες Νικόλαο Γιαννουλάκη, Στυλιανό Ματσουκατίδη, Χάρη Μήτρου και Δημήτρη Σταμούλη. Η ομάδα συμπληρώθηκε με τη συμμετοχή έξι μελών της Μονάδας Υποβρύχιων Αποστολών του Λιμενικού Σώματος (Ομάδα Ειδικών Καταδύσεων), αποτελούμενη από τους Δημήτριο Χατζηασλάν, Αχιλλέα Γκανέλα, Αθανάσιο Κεϊτζή, Δημήτριο Κιόση, Δημήτριο Κρεμμύδα και Γεώργιο Λυτρίβη.

     

    Η τεκμηρίωση των αρχαιολογικών ευρημάτων, η δημιουργία των τρισδιάστατων μοντέλων και η ενημέρωση του GIS πραγματοποιήθηκε από τους Patrizia Birchler Emery (Πανεπιστήμιο της Γενεύης), Ορέστη Μανούσο και Timothy Pönitz (Πανεπιστήμιο της Γενεύης), ενώ το εργαστήριο πεδίου οργανώθηκε από τον Isaac Ogloblin, με την υποστήριξη του Γιάννη Μπιτσάκη (Πανεπιστήμιο της Γενεύης και Ίδρυμα Nereus Research) και σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (Kαθηγητές Ιωάννης Δεληγιαννάκης και Μαρία Λουλούδη). Ο γεωλόγος Γιάννης Μπασιάκος (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών «Δημόκριτος») επισκέφτηκε την ομάδα στα Αντικύθηρα για να εξετάσει επιστημονικά θέματα σχετικά με τον τόπο του ναυαγίου. Τεχνική υποστήριξη (οπτικοακουστική τεκμηρίωση και ROV’s) παρείχαν τα μέλη της ομάδας Hublot Xplorations Mathias Buttet, Aloïs Aebischer και Guillaume Champain.

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Ιστορία, Κοινωνία

    Σουηδοί αρχαιολόγοι αναζητούν την χαμένη ιστορία του Παγγαίου, στην αρχαία Πέργαμο

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

    Το Σουηδικό Ινστιτούτο ξεκίνησε μια ενδιαφέρουσα ερευνητική ανασκαφή στη Β. Ελλάδα       

     

     

     

    Μετά από περίπου πενήντα χρόνια, οπότε και ολοκληρώθηκε η τελευταία ανασκαφική έρευνα στη βόρεια Ελλάδα, το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών έρχεται ξανά στην περιοχή, στο πλαίσιο μιας νέας ανασκαφικής έρευνας, αυτή τη φορά στο φημισμένο όρος Παγγαίο, στην Καβάλα, που θα υλοποιηθεί από κοινού με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου.

     

    Ο οικισμός της αρχαίας Περγάμου με την εξαιρετική οχύρωση, στους πρόποδες του Παγγαίου, στην οποία αναφέρεται ο Ηρόδοτος, σημειώνοντας πως ο Πέρσης βασιλιάς Ξέρξης πέρασε κάτω από τα τείχη χωρίς να επιτεθεί, αποτελεί το νέο ερευνητικό πεδίο μιας ομάδας επιστημόνων από το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών με επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή Κλασσικής Αρχαιολογίας και Αρχαίας Ιστορίας στο πανεπιστήμιο της Ουψάλας Δρ. Patrik Klingborg.

     

    Τα τελευταία χρόνια το Σουηδικό Ινστιτούτου είχε δώσει βαρύτητα σε ανασκαφικές έρευνες στη νότια Ελλάδα. Ωστόσο, χάρη στο ενδιαφέρον του Δρ. Patrik Klingborg, το ερευνητικό ενδιαφέρον μετατοπίστηκε βορειότερα, δίνοντας την ευκαιρία σε Σουηδούς φοιτητές και ερευνητές να γνωρίσουν καλύτερα την περιοχή της βόρειας Ελλάδας, μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια που θα διαρκέσει το ανασκαφικό έργο.

     

    Η ερευνητική ομάδα του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών ολοκλήρωσε πριν από λίγες μέρες την πρώτη φάση των ανασκαφικών ερευνών στην αρχαία θέση που καταλαμβάνει έναν χαμηλό λόφο και αποτελεί πρόβουνο του Παγγαίου όρους, στις νότιες παρυφές της γραφικής κοινότητας Μουσθένη του δήμου Παγγαίου. Σήμερα, ορατά είναι μόνο τα ερείπια από τον οχυρωματικό περίβολο που περικλείει τον λόφο. Κυρίως είναι ορατή η εξωτερική πλευρά που σε ορισμένα σημεία φτάνει τα τέσσερα μέτρα ύψος.

     

     

     

    Τι έφεραν στο φως οι πρώτες ανασκαφικές εργασίες

     

    Συναντήσαμε τον Δρ. Patrik Klingborg και την υποδιευθύντρια του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών, Δρ. Γεωργία Γαλάνη, συνεπικεφαλής της σουηδικής ανασκαφικής ομάδας, στο πάντα φιλόξενο Σουηδικό Σπίτι στην Καβάλα. Μιλώντας για το νέο ερευνητικό σχέδιο, ο Δρ. Klinhborg κάνει λόγο για μια πολλά υποσχόμενη ανασκαφή. «Η Β. Ελλάδα και ειδικότερα οι περιοχές μετά τη Θεσσαλονίκη παρουσιάζουν εξαιρετικό ιστορικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον» τονίζει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Σουηδός καθηγητής και συνεχίζει: «Είχα μελετήσει για την αρχαία Πέργαμο και ήταν μέσα στα ενδιαφέροντα μου. Οπότε, όταν η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας Σταυρούλα Δαδάκη μας πρότεινε τη συγκεκριμένη θέση για τη συνεργασία μας, ένιωσα ιδιαίτερα χαρούμενος γιατί υπήρχε ταύτιση απόψεων».

     

    Οι πρώτες ανασκαφικές εργασίες που έγιναν στην εσωτερική πλευρά του οχυρωματικού περιβόλου έφεραν στο φως -μεταξύ άλλων- ενδιαφέροντα θραύσματα κεραμικής, που σύμφωνα με τον κ. Klingborg, υποδηλώνουν πως ο οικισμός είχε διαχρονική κατοίκηση και καλύπτει χρονικά μια μεγάλη περίοδο από τους προϊστορικούς έως τους βυζαντινούς χρόνους.

     

    «Η ανασκαφική έρευνα που κάνουμε», επισημαίνει ο κ. Klingborg, «θα μας επιτρέψει να δημιουργήσουμε μια προοπτική για έναν οικισμό στα σύνορα μεταξύ ελληνικών και αυτόχθονων κοινωνιών στη βόρεια Ελλάδα. Επιπλέον, θα δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα για την αλληλεπίδραση του τοπικού πληθυσμού με τους Έλληνες αποίκους, τη μειωμένη δραστηριότητα στην τοποθεσία κατά τους Κλασικούς – Ρωμαϊκούς χρόνους, την εδραίωση του χριστιανισμού στην περιοχή των Φιλίππων και την αναβίωση του οικισμού κατά τα παλαιοχριστιανικά χρόνια».

     

     

     

    Σ. Δαδάκη: «Το Σουηδικό Ινστιτούτο έχει μακρά παρουσία στην Καβάλα»

     

    Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου Σταυρούλα Δαδάκη, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, δηλώνει ιδιαίτερα ικανοποιημένη από τη νέα συνεργασία που ξεκίνησε, υπογραμμίζοντας ότι «το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών έχει μακρά παρουσία στην περιοχή της Β. Ελλάδας και της Καβάλας ειδικότερα. Συνδέεται πρωτίστως μέσω των πολιτιστικών δράσεων που δρομολογούνται από το Σουηδικό Σπίτι. Στον αρχαιολογικό τομέα είχε παρουσία σε μια περιορισμένης κλίμακας έρευνας τη δεκαετία του 1970 από τους Erik Holmberg και Pontus Hellström, οι οποίοι ανέσκαψαν μια μικρή νεολιθική τοποθεσία σε μια επίπεδη κορυφή λόφου στον Παράδεισο, δίπλα στον ποταμό Νέστο».

     

    «Η εκδήλωση ενδιαφέροντος για επαναδραστηριοποίηση του Ινστιτούτου στην περιοχή», συνεχίζει η κ. Δαδάκη, «αποτέλεσε το έναυσμα για την οργάνωση ενός ερευνητικού προγράμματος συνεργασίας μεταξύ της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου και του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών σε μια πολλά υποσχόμενη θέση, ευρισκόμενη στα σύνορα μεταξύ ελληνικών και αυτόχθονων κοινωνιών στη Β. Ελλάδα, την αρχαία Πέργαμο, στην καρδιά της Πιέριας κοιλάδας, στην οποία κατοίκησαν οι Πίερες, όταν εκδιώχθηκαν από την κοιτίδα τους από τους Μακεδόνες Τημενίδες».

     

     

     

    Η άγνωστη αρχαία Πέργαμος στην Πιέρια κοιλάδα

     

     

     

    Τα κατάλοιπα μιας αρχαίας οχύρωσης στα όρια του σημερινού χωριού Μουσθένη της περιοχής του Παγγαίου, ταυτίστηκαν ήδη από τον προπερασμένο αιώνα με την αρχαία Πέργαμο, η οποία αναφέρεται στον Ηρόδοτο.

     

    Περιγράφοντας την κάθοδο του Ξέρξη προς τη νότια Ελλάδα αναφέρει ότι πέρασε μπροστά από τα τείχη των Πιέρων, «το ένα ονομαζόταν Φάγρης και το άλλο Πέργαμος, έχοντας στα δεξιά του τη μεγάλη και υψηλή οροσειρά του Παγγαίου, όπου οι Πιέριοι και οι Οδόμαντες και ειδικά οι Σάτρες έχουν ορυχεία χρυσού και αργύρου». Το λιτό αυτό απόσπασμα παρέχει τρία σημαντικά στοιχεία: τη σημασία της τοποθεσίας στην Κλασική περίοδο, τον οδικό άξονα της περιοχής και την εκτίμηση των οχυρώσεων.

     

    «Το πρώτο στοιχείο είναι σημαντικό», τονίζει η κ. Δαδάκη, «γιατί απλώς με την αναφορά της θέσης στον Ηρόδοτο τεκμηριώνεται ότι η Πέργαμος ήταν μια σχετικά σημαντική τοποθεσία στην περιοχή στο τέλος της Αρχαϊκής και στις αρχές της Κλασικής περιόδου. Αρχαιολογικές έρευνες στο Κεραμιδαριό, περίπου 1 χλμ. Νότια, έδειξαν πως η περιοχή κατοικούνταν ήδη από τη νεολιθική περίοδο. Επομένως, υπάρχουν καλές πιθανότητες ότι η θέση έχει πολύ μεγαλύτερη ιστορία από αυτό που μαρτυρεί το τρέχον υλικό».

     

    «Η αναφορά ότι ο Ξέρξης βάδισε μέσω της κοιλάδας των Πιερίων το 480 π.Χ.», συνεχίζει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Έφορος αρχαιοτήτων της Καβάλας, «υποδηλώνει ότι αυτή ήταν η κύρια διαδρομή στην περιοχή εκείνη την εποχή. Ωστόσο, μπορούμε να υποθέσουμε ότι όταν δημιουργήθηκε η Εγνατία Οδός, βόρεια του Παγγαίου, ο δρόμος στην Πιερία κοιλάδα είχε ήδη χάσει τη σπουδαιότητα του. Επιπλέον, η επιλογή των Ρωμαίων για τη χρήση της εσωτερικής οδού βόρεια του όρους Παγγαίου υποδηλώνει ότι αυτή είχε ήδη καθιερωθεί ως η σημαντικότερη διαδρομή στη στεριά. Βέβαια, η κυκλοφορία δεν σταμάτησε εντελώς στην κοιλάδα. Αυτό αποδεικνύεται από την ύπαρξη πολλών εντοπισμένων οικισμών, αγροτικών επαύλεων και ενός ρωμαϊκού σταθμού περίπου 1,5 χλμ. ανατολικά της Περγάμου».

     

    Η αναφορά του Ηροδότου στα τείχη, υποδηλώνει όχι μόνο ότι η Πέργαμος ήταν οχυρωμένη, αλλά και ότι τα τείχη της ήταν εντυπωσιακά σε σύγκριση με αυτά άλλων οικισμών. Από το απόσπασμα προκύπτει, επίσης, ότι ο μέγας βασιλιάς δεν επιτέθηκε στους οικισμούς, είτε επειδή είχαν δηλώσει υποταγή, είτε επειδή απλώς θεώρησε περιττό να ξοδέψει χρόνο και πόρους στην πολιορκία αυτών των καλά προστατευμένων θέσεων.

     

    «Η αντοχή των τειχών υποδηλώνεται και από το ίδιο το όνομα Πέργαμος που, σύμφωνα με τον Γάλλο λόγιο Pierre Chantrain, σχετίζεται με τον Πύργο και έχει τις ρίζες του σε έναν όρο για την ακρόπολη. Η αντίληψη του ονόματος στην αρχαιότητα τεκμηριώνεται και από ομώνυμες τοποθεσίες, όπως η πολύ πιο διάσημη Πέργαμος στη Μικρά Ασία και η χρήση της λέξης από τον Όμηρο για να χαρακτηρίσει την ακρόπολη της Τροίας στην Ιλιάδα. Δεν υπάρχει επομένως καμία αμφιβολία ότι η Πέργαμος στην Πιερία θεωρούνταν ως μια ασυνήθιστα καλά οχυρωμένη τοποθεσία κατά την Ύστερη Αρχαϊκή και την Πρώιμη Κλασική περίοδο» καταλήγει η κ. Δαδάκη.

     

     

     

    Το Σουηδικό Σπίτι, σημείο αναφοράς για την Καβάλα

     

     

     

    Το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών έχει σήμερα σε εξέλιξη τρεις ερευνητικές ανασκαφές στην ελληνική επικράτεια, στην Ασίνη (Αργολίδα), στον Βλοχό (Καρδίτσα) και η πιο πρόσφατη στη Μουσθένη (Πέργαμος) του δήμου Παγγαίου. Μέσα από αυτές τις ερευνητικές ανασκαφές επιτυγχάνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό και οι τρεις βασικοί σκοποί του ινστιτούτου που είναι: 1. Η διεξαγωγή έρευνας για τον πολιτισμό της αρχαίας Ελλάδας. 2. Η παροχή ανώτατης εκπαίδευσης στον προαναφερόμενο τομέα προκειμένου να εμπλουτιστεί ο πολιτισμός της Σουηδίας. 3. Η ενθάρρυνση και η υποστήριξη της πολιτιστικής ανταλλαγής μεταξύ Σουηδίας και Ελλάδας.

     

    Στην υλοποίηση της τελευταίας ανασκαφικής έρευνας στη Β. Ελλάδα, σημαντικό ρόλο έπαιξε η ύπαρξη στην Καβάλα του Σουηδικού Σπιτιού που αποτελεί παράρτημα του Σουηδικού Ινστιτούτου και έχει ενεργή παρουσία στην πόλη από το 1935 όταν στην περιοχή υπήρχε η μεγάλη ανάπτυξη του καπνεμπορίου.

     

    «Το Σουηδικό Σπίτι», σημειώνει ο Δρ. Patrik Klingborg, «αποτελεί αναμφισβήτητα ένα σημείο αναφοράς σε όλες τις δράσεις που υλοποιούμε στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Με αφορμή τη νέα ερευνητική αρχαιολογική ανασκαφή, επιδιώκουμε να φέρουμε στην περιοχή νέους ανθρώπους που ασχολούνται με την ιστορία και την αρχαιολογία, δίνοντας τη δυνατότητα σε ερευνητές και φοιτητές από τη Σουηδία να γνωρίσουν τόπους με ιδιαίτερο ιστορικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον όπως είναι οι Φίλιπποι, η Αμφίπολη, η Θάσος».

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Ιστορία, Κοινωνία

    «Αρχαιολογική έρευνα στην αρχαία Πέργαμο, Πιερίας κοιλάδας» σήμερα η παρουσίαση στην Μουσθένη.

    Δημοσιεύτηκε στις

    Μια άκρως ενδιαφέρουσα εκδήλωση την Τρίτη 18 Ιουνίου στην Μουσθένη, στο προαύλιο του Λαογραφικού Μουσείου.

     

    «Αρχαιολογική έρευνα στην αρχαία Πέργαμο, Πιερίας κοιλάδας» . Ομιλητές : Σταυρούλα Δαδάκη (διευθύντρια Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας), Patrik Klingborg (επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Ουψάλα, Σουηδία ), Γεωργία Γαλάνη (υποδιευθύντρια Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών), Πηνελόπη Μάλαμα (Προϊσταμένη Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Καβάλας ).

     

    ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
    Σας προσκαλούμε στην εκδήλωση με τίτλο
    «Αρχαιολογική έρευνα στην αρχαία Πέργαμο, Πιερίας κοιλάδας» και ομιλητές:
    Σταυρούλα Δαδάκη (διευθύντρια Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας)
    Patrik Klingborg (επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Ουψάλα, Σουηδία )
    Γεωργία Γαλάνη (υποδιευθύντρια Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών)
    Πηνελόπη Μάλαμα (Προϊσταμένη Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Καβάλας ).
    Η ενημέρωση για τις πρόσφατες αρχαιολογικές ανασκαφές θα πραγματοποιηθεί αύριο Τρίτη 18 Ιουνίου 2024 και ώρα 8 μ.μ. στον εξωτερικό χώρο του Μουσείου της Μουσθένης.
    Κατηγορία: Ειδήσεις, Ιστορία

    ΕΚΕΙ ΠΟΥ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ: Λυδία, το όνομα μιας γυναίκας που έγινε συνώνυμο ενός λατρευτικού τόπου με παγκόσμια ακτινοβολία  

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

     

    Η Καβάλα και η ευρύτερη περιοχή της έχει το μοναδικό προνόμιο και την εξαιρετική τιμή να αναφέρεται ιστορικά στο ιερό βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, ένα από βιβλία της Καινής Διαθήκης. Σε αυτό, ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς μεταφέρει και καταγράφει, εκτός πολλών άλλων, τα όσα συνέβησαν στην περιώνυμη αρχαία πόλη των Φιλίππων, όταν ο Απόστολος των εθνών Παύλος πάτησε για πρώτη φορά το πόδι του επί ελληνικού και ευρωπαϊκού εδάφους για να διαδώσει τη νέα θρησκεία και να κηρύξει το μήνυμα του Ευαγγελίου.

     

    Ο Απόστολος Παύλος (με τους συνεργάτες του Τιμόθεο, Σίλα και Λουκά) αποβιβάζεται στο αρχαίο λιμάνι της Νεάπολης (σημερινή Καβάλα) και διά μέσου της Εγνατίας οδού φθάνει μέχρι τη φημισμένη πόλη των Φιλίππων. Εκεί δεν μεταφέρει μόνο το μήνυμα του Ευαγγελίου αλλά βαφτίζει και τη Λυδία, την πρώτη Ελληνίδα και Ευρωπαία γυναίκα που ασπάστηκε τον χριστιανισμό.

     

    Η Εκκλησία τιμάει σήμερα τη μνήμη αυτής της ξεχωριστής γυναίκας, της Λυδίας της Φιλιππησίας ή αλλιώς της Λυδίας της πορφυρπώλιδος (από το επάγγελμά που ασκούσε, εμπορεύονταν την πορφύρα).

     

    Η Λυδία ή Φλιππησία ή αλλιώς η Λυδία η πορφυρπώλις (από το επάγγελμά της που εμπορεύονταν, την πορφύρα) από τα Θυάτειρα της Μικράς Ασίας (πολύ αργότερα η εκκλησία την ανακήρυξη αγία και της έδωσε το τίτλο της ισαπόστολου), είναι η θεοσεβής γυναίκα που σύμφωνα με τις γραφές βαφτίστηκε από τον Απόστολο Παύλο, μαζί με όλη την οικογένειά της, στις όχθες του Ζυγάκτη ποταμού. Ο ποταμός αυτός βρίσκονταν έξω από τα τοίχοι της πόλης των Φιλίππων.

     

       Ένας μνημειακός ναός – βαπτιστήριο

     

    Σε αυτό τον τόπο, ελάχιστα μέτρα από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ξεκίνησε από τον μακαριστό μητροπολίτη Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου Αλέξανδρο η κατασκευή ένας μνημειώδους ναού – βαπτιστηρίου, που στην πορεία των χρόνων μετατράπηκε σε λατρευτικό κέντρο, όπου συρρέουν χιλιάδες χριστιανοί όλων των δογμάτων για να τον επισκεφθούν, να προσευχηθούν, να θαυμάσουν το μοναδικής αισθητικής φυσικό κάλλος, να πάρουν λίγο νερό από τον Ζυγάκτη και να γυρίσουν νοερά το χρόνο πίσω, σε εκείνες τις μοναδικές στιγμές της παρουσίας του Παύλου στην περιοχή αυτή.

     

    Ο ιερός ναός – βαπτιστήριο της Αγίας Λυδίας της Φιλιππησίας αποτελεί σήμερα ένα σύγχρονο μνημείο αρχιτεκτονικής, ένα εντυπωσιακό καμβά της ψηφιδωτής τέχνης που συμπληρώνεται από τα μοναδικά έγχρωμα βιτρό. Στο μέσον αυτού του ιδιαιτέρου και ξεχωριστού ναού δεσπόζει μια μαρμάρινη κολυμπήθρα που σε συνδυασμό με τη μαρμάρινη επένδυση όλου του κτίσματος προσδίδει στο οικοδόμημα ένα τόνο βυζαντινής μεγαλοπρέπειας.

     

    Ο εξωτερικός περίβολος είναι εξίσου εντυπωσιακός. Εκεί υπάρχει το υπαίθριο βαπτιστήριο κάτω από τα αιωνόβια πλατάνια και τις οξείες, δίπλα στα τρεχούμενα γάργαρα νερά, μέσα σε μια κατάφυτη έκταση όπου το φυσικό και το αρχαίο κάλλος δένουν αρμονικά και συναρπάζουν τον επισκέπτη.

     

    Αυτό το υπαίθριο βαπτιστήριο, στις όχθες του Ζυγάκτη ποταμού, έγινε τόπος προσευχής για χριστιανούς από όλο τον κόσμο (κυρίως καθολικούς και προτεστάντες). Τον επισκέπτονται, τελούν ποικίλες λατρευτικές εκδηλώσεις, προσεύχονται και δοξολογούν το Θεό που τους αξίωσε να έρθουν στον δεύτερο Ιορδάνη, όπως συνηθίζουν να τον αποκαλούν.

     

       Η ανάδειξη από τον μακαριστό μητροπολίτη Προκόπιο

     

    Η ανάδειξη και η προβολή του βαπτιστηρίου της Αγίας Λυδίας οφείλεται εν πολλοίς στον επί σαράντα έτη μακαριστό μητροπολίτη Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου Προκόπιο που κατάφερε μέσα από δράσεις να τον καθιερώσει ως ένα τόπο ιερό με παγκόσμια διάσταση, όπως άλλωστε είναι και η διδασκαλία του Χριστιανισμού. Κόσμησε το εσωτερικού του ναού με περίτεχνα ψηφιδωτά έργα, όλα δημιουργίες του διακεκριμένου αγιογράφου και τεχνίτη Βλάση Τσοτσώνη.

     

    Θαυμασμό στον επισκέπτη προκαλεί η ψηφιδωτή αναπαράσταση της βάφτισης του Ιησού στον εσωτερικό τρούλο του ναού, αλλά και το ψηφιδωτό δάπεδο στο νάρθηκα με τις περιοδείες τους Απόστολου Παύλου. Μπαίνοντας στο ναό ο επισκέπτης νιώθει την αίσθηση του κρύου, την αίσθηση του νερού να κυριαρχεί.

     

    Ο αείμνηστος μητροπολίτης Φιλίππων Προκόπιος καθιέρωσε τις ομαδικές βαφτίσεις ενηλίκων στα νερά του Ζυγάκτη ποταμού και είναι αυτός που ολοκλήρωσε την κατασκευή και τον εξοπλισμό του συνεδριακού κέντρου πλησίον του βαπτιστηρίου.

     

    Σήμερα το πρωί, μετά την πανηγυρική Θεία Λειτουργία που τελέστηκε παρουσία πλήθος κόσμου στον περικαλλή ιερός ναό – βαπτιστήριο της Αγίας Λυδίας, ο Σεβασμιότατος μητροπολίτης Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου κ. Στέφανος τέλεσε μέσα σε κλίμα συγκίνησης και βαθιάς κατάνυξης την βάφτιση τεσσάρων ενηλίκων που ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό.

     

    Από κάθε άποψη ο ναός – βαπτιστήριο της Αγίας Λυδίας, 20 χλμ, δυτικά από την πόλη της Καβάλας, αποτελεί ένα σύγχρονο μνημείο, ένα αναπόσπαστο κομμάτι της πλούσια ιστορίας της αρχαίας πόλης των Φιλίππων που πρώτη στον τότε γνωστό κόσμο δέχθηκε το κήρυγμα του Ευαγγελίου από τον Παύλο. Είναι ένα μικρό θαύμα της φύσης μέσα στο οποίο ο επισκέπτης νιώθει την γαλήνη ακούγοντας μόνο το θρόισμα των φύλλων και το κελάρυσμα του νερού.

     

    Βασίλης Λωλίδης

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Ιστορία, Κοινωνία

    Bρέθηκε ο Απόλλωνας στους Φιλίππους?Κεφαλή αγάλματος που φαίνεται πως ανήκει στον Απόλλωνα αποκάλυψε η ομάδα του ΑΠΘ.

    Δημοσιεύτηκε στις

    Ανασκαφή Φιλίππων: Κεφαλή αγάλματος που φαίνεται πως ανήκει στον Απόλλωνα αποκάλυψε η ομάδα του ΑΠΘ.

     

    Στην ανασκαφή του 2023 έλαβαν μέρος 15 φοιτητές του ΑΠΘ υπό διεύθυνση της καθηγήτριας Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλίας Πούλου – Τα ευρήματα από το 2022 μέχρι σήμερα.

    Ολοκληρώθηκε την Παρασκευή 15 Σεπτεμβρίου 2023 η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στους Φιλίππους υπό την διεύθυνση της καθηγήτριας Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλίας Πούλου και με άμεσους συνεργάτες τον επίκουρο καθηγητή Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιο Τάντση, καθώς και τον ομότιμο καθηγητή Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αριστοτέλη Μέντζο.

     

    Στην ανασκαφή έλαβαν μέρος 15 φοιτητές του ΑΠΘ (11 προπτυχιακοί, 2 μεταπτυχιακοί και 2 υποψήφιοι διδάκτορες). Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τον τακτικό προϋπολογισμό και την Επιτροπή Ερευνών του ΑΠΘ.

     

    Η περιοχή ανασκαφής της περιόδου 2023: η νότια κύρια οδός (decumanus) και η πλατεία

     

    Η κεφαλή αγάλματος τη στιγμή της εύρεσης

     

    Φέτος η ανασκαφή συνεχίστηκε ανατολικά της νότιας κύριας οδού (decumanus) στο σημείο που συναντά τον βόρειο άξονα της πόλης (τη λεγόμενη «Εγνατία»). Αποκαλύφθηκε η συνέχεια του μαρμαροστρωμένου δρόμου, στην επιφάνεια του όπου εντοπίστηκε νόμισμα (χάλκινος φόλλις) του αυτοκράτορα Λέοντος Στ’ (886-912), στοιχείο που βοηθά να προσδιοριστεί η διάρκεια χρήσης του δρόμου.

     

    Στο σημείο σύγκλισης των δύο οδών φαίνεται να διαμορφώνεται μία διεύρυνση (πλατεία) στην οποία κυριαρχεί ένα πλούσια διακοσμημένο οικοδόμημα. Τα στοιχεία της περσινής ανασκαφής οδήγησαν τους ερευνητές στην υπόθεση οτι επρόκειτο για μία κρήνη. Τα ευρήματα της φετινής έρευνας επιβεβαιώνουν την άποψη αυτή και βοηθούν την ερευνητική ομάδα να κατανοήσει καλύτερα το σχήμα και τη λειτουργία της.

     

    Η κεφαλή αγάλματος τη στιγμή της εύρεσης και η ανασκαφική ομάδα

    Η έρευνα του 2022 έφερε στο φως τμήμα του πλούσιου διακόσμου της κρήνης με εντυπωσιακότερο το άγαλμα που εικονίζει τον Ηρακλή αγένειο με νεανικό σώμα. Η πρόσφατη ανασκαφική έρευνα (2023) αποκάλυψε την κεφαλή άλλου αγάλματος: ανήκει σε μορφή αγένειου ανδρός με πλούσια κόμη την οποία επιστέφει ένα στεφάνι από φύλλα δάφνης. Η κεφαλή αυτή φαίνεται πως ανήκει σε άγαλμα του θεού Απόλλωνα. Όπως και το άγαλμα του Ηρακλή χρονολογείται κατά τον 2ο ή αρχές του 3ου αι. μ.Χ. και πιθανώς κοσμούσε την κρήνη, η οποία έλαβε την τελική της μορφή κατά τον 8ο έως τον 9ο αιώνα.

     

    Σύμφωνα με τις ερευνητικές πηγές, αλλά και από τα αρχαιολογικά δεδομένα, είναι γνωστό ότι στην Κωνσταντινούπολη αγάλματα κλασικής και ρωμαϊκής περιόδου κοσμούσαν κτήρια και χώρους δημόσιας χρήσης έως την ύστερη βυζαντινή περίοδο.

     

     

    Η κεφαλή αγάλματος τη στιγμή της εύρεσης

     

    Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση που είχε διατυπώσει η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου το 2022 σχετικά με τον τρόπο διακόσμησης των δημόσιων χώρων στις σημαντικές πόλεις της Βυζαντινής αυτοκρατορίας μεταξύ των οποίων και οι Φίλιπποι.

    Η ανασκαφή θα συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά.

     

    https://www.protothema.gr/culture/article/1481659/anaskafi-filippon-kefali-agalmatos-pou-fainetai-pos-anikei-ston-apollona-apokalupse-i-omada-tou-apth-fotografies/

    Κατηγορία: Slider, Ειδήσεις, Ιστορία

    ΑΝΑΖΗΤΕΙΤΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ: Σκαπτή Ύλη, η μυθική πόλη του χρυσού πέριξ του Παγγαίου

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

    Για δεκαετίες συνεχίζεται η έριδα για το που βρισκόταν η πόλη που έζησε ο Θουκυδίδη, με τα δεκάδες χρυσά τάλαντα παραγωγή κάθε χρόνο

     

    Γράφει ο Θεόδωρος Σπανέλης

     

     

    Στην ευρύτερη περιοχή γύρω από το Παγγαίο υπάρχουν τοπωνύμια που παραμένουν μέχρι σήμερα άγνωστα, καθώς αν και αναφέρονται σε ιστορικές πηγές, ακόμη δεν έχει εντοπιστεί από την έρευνα η ακριβής θέση τους. Ένα από αυτά είναι η Σκαπτή Ύλη ή και Σκαπτησύλη, η πλούσια χρυσοφόρος περιοχή εκμετάλλευση, η ιστορία της οποίας ξεκίνησε από τους Θάσιους και τους Φοίνικες, αλλά είναι και η περιοχή που πέθανε ο αθηναίος στρατηγός Θουκυδίδης, εξόριστος, συγγράφοντας το μεγάλο ιστορικό του έργο για τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Πολλοί έψαξαν για να εντοπίσουν το σημείο που βρισκόταν η Σκαπτή Ύλη και γράφτηκαν πολλά κείμενα, όπου το κάθε ένα την τοποθετεί σε ένα διαφορετικό σημείο πέριξ του Παγγαίου και ανάμεσα στους δυο μεγάλους ποταμούς Νέστο και Στρυμόνα.

     

    Επίσης μέχρι σήμερα δεν υπάρχει συμφωνία, ούτε των πηγών αλλά ούτε και των μελετητών για το αν πρόκειται για μια πόλη ή για μια χώρα, δηλαδή μια ευρύτερη περιοχή. Αξίζει να σημειώσουμε ότι για πολλές αρχαίες λέξεις στην πορεία του χρόνου άλλαξε το νόημα και η απουσία της καλής γνώσης του αρχικού περιεχομένου είναι αιτία για παρανοήσεις. Έτσι αλλού η Σκαπτή Ύλη παρουσιάζεται σαν πόλη, αλλού σαν χωρίον και αλλού σαν χώρα.

     

    Έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις για το που βρισκόταν η Σκαπτή Ύλη, είναι όμως δύσκολο να προσδιοριστεί το σημείο γιατί από τις πηγές δεν υπάρχουν αρκετές διαθέσιμες πληροφορίες, καθώς η χαρτογραφία στην αρχαία εποχή ήταν ακόμη σε εμβρυακό επίπεδο. Επίσης καμία αρχαιολογική σκαπάνη δεν έτυχε να «πέσει» επάνω σε ένα τεκμήριο που θα δηλώνει το όνομα της. Η μοναδική ασφαλής δίοδο αναζήτησης της Σκαπτής Ύλης είναι η παραγωγή χρυσού και μάλιστα σε τεράστιες ποσότητες.

     

    Ο ιστορικός Θουκυδίδης που έζησε στην Σκαπτή Ύλη του Παγγαίου

     

    Υπήρχε η Σκαπτή Ύλη;

     

    Ενώ υπάρχει ένα πλήθος πηγών που αναφέρονται στην Σκαπτή Ύλη, δεν έχει εντοπιστεί το παραμικρό αντικείμενο που να δηλώνει την ύπαρξή της. Θα μπορούσε κάποιος να φτάσει στο σημείο να αναρωτηθεί, ακόμη και αν υπήρξε η Σκαπτή Ύλη ή είναι μια έκφραση που την υιοθέτησαν διαδοχικά οι ασχολούμενοι με αυτήν, επικεντρωμένοι κύρια στο παραγόμενο χρυσό!

     

    Η πρώτη αναφορά που υπάρχει, μας την δίνει ο πρώτος ιστορικός ο Ηρόδοτος, σημειώνοντας με έμφαση ότι «[6.47.1] Τα είδα κι εγώ με τα μάτια μου τα μεταλλεία αυτά»! Άρα δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την ύπαρξη μεταλλείων με τεράστια παραγωγή χρυσού. Επίσης μας μεταφέρει την πληροφορία και ότι ήταν απέναντι από το νησί της Θάσου, στην λεγόμενη Θασιακή Περαία, για την οποία επίσης ενώ γνωρίζουμε το πλάτος του θαλάσσιου μετώπου, υπάρχουν ερωτήματα όσον αφορά το βάθος που καταλάμβανε στην θρακική ενδοχώρα! Το γεγονός ότι με τους Θράκες,  οι Θάσιοι ήταν σε συνεχή πόλεμο, προφανώς για τον έλεγχο των μεταλλείων ορίζει και τα όρια της διείσδυσης των αποίκων της. Για παράδειγμα είναι γνωστό ότι ιδρύθηκαν από Θάσιους και Αθηναίους αποίκους οι Κρηνίδες, αλλά για να σταθεροποιηθεί η κατάσταση, μέσα σε δύο χρόνια ζητήθηκε η βοήθεια του Φιλίππου Β’ που ιδρύει τους Φιλίππους στην ίδια θέση και επιτυγχάνεται ο έλεγχος των ορυχείων στη περιοχή των Ασύλων του Διονύσου. Το θέμα αυτό θα μας απασχολήσει σε μια σειρά ερευνών του ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟΥ  και στην συνέχεια, καθώς παραμένει ζητούμενο και προς έρευνα, μέχρι ποιού σημείου μπόρεσαν οι Άποικοι να διεισδύσουν στο Παγγαίο για να μπορέσουν να ιδρύσουν σε κάποιο σημείο από τις πλαγιές του την Σκαπτή Ύλη.

     

    Τα ορυχεία της Σκαπτής Ύλης, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο απέφεραν 80 τάλαντα χρυσού το χρόνο, αυτό σημαίνει ότι υπήρχε μεγάλος αριθμός ορυχείων και ασχέτως αν ήταν πόλη ή χώρα, είναι βέβαιο ότι καταλάμβανε μεγάλη έκταση. Το ερώτημα είναι λοιπόν σε ποιο σημείο της ευρύτερης περιοχής υπάρχει τόσο εκτεταμένη εκμετάλλευση που θα δικαιολογεί αυτήν την παραγωγή.

     

    OLYMPUS DIGITAL CAMERA

    Το μυστήριο του Θουκυδίδη

     

    Το δεύτερο επίπεδο παραγωγής, συγκεκριμένα «ιστοριογραφικό», της Σκαπτής Ύλης, είναι ο ίδιος ο Θουκυδίδης και το έργο του, ο οποίος σύμφωνα με τις πηγές έζησε εδώ εξόριστος. Ωστόσο, στο δικό του έργο δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά για την περίοδο της παραμονής του εδώ, αλλά ούτε και στην σχέση του με την Θράκη, αυτά μας τα παραδίδουν άλλες, μεταγενέστερες, πηγές. Γενικά υπάρχει ένα μυστήριο σχετικά με την παρουσία του Θουκυδίδη στην περιοχή του Παγγαίου, δηλαδή. αν όντως πέθανε εδώ, που μπορεί να βρίσκεται ο χώρος της πρώτης ταφής του,- πριν μεταφερθεί στην Αθήνα – και όλη αυτή η υπόθεση, έρχεται να εμπλουτίσει την αναζήτηση γύρω από την παρουσία και το ρόλο της μυθικών διαστάσεων, θα μπορούσαμε να πούμε Σκαπτής Ύλης.

     

    Κλείνοντας το πρώτο μέρος αυτής της αναζήτησης να προσθέσω ότι παραμένει ερώτημα προς απάντηση, ακόμη και το ίδιο το όνομα, το τι σημαίνει «Σκαπτή Ύλη» κατά πόσο είναι ένα όνομα που αναφέρεται στο ίδιο το προϊόν της εκσκαφής δηλαδή στο μετάλλευμα, όπως είναι το προφανές ή υπάρχει και άλλη έννοια, πολύ ευρύτερη που σχετίζεται και με άλλες λειτουργίες που σχετίζονται με την εντυπωσιακή διαδικασία παραγωγής του χρυσού μέσα από τη γη. Αν το καλοσκεφτούμε στα μυθικά χρόνια του Κάδμου, της Αρμονίας, του Θάσου και της Τελέφασας το να βγάζει κανείς μέσα από τα σκοτάδια των στοών, ένα σκούρο πέτρωμα, να το διαλύει στο γουδί ή στο χειρόμυλο, να το λιώνει στην φωτιά και να παράγει ένα φωτεινό μέταλλο, όπως είναι ο χρυσός, αυτό ήταν μια θεϊκή πράξη!

     

    Μια εύλογη απορία για το κατά πόσο το όνομα «ΣΚΑΠΤΗ ΥΛΗ» είναι απλά και μόνο μια ονομασία που προέρχεται από τη δραστηριότητα της εξόρυξης και αν η απάντηση είναι ναι, γιατί δεν το συναντάμε και σε άλλους τόπους παραγωγής, γενικά μετάλλων και ειδικότερα χρυσού;

    Κατηγορία: Slider, Αθλητικά, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Ιστορία

    Νούμερα… μουσείου Ακρόπολης κατέγραψε σε επισκεψιμότητα το ανάκτορο του Φιλίππου Β’ στις Αιγές την περασμένη Κυριακή.

    Δημοσιεύτηκε στις

    Νούμερα… μουσείου Ακρόπολης κατέγραψε σε επισκεψιμότητα το ανάκτορο του Φιλίππου Β’ στις Αιγές την περασμένη Κυριακή. Επισκεψιμότητα πέρα από κάθε αισιόδοξη πρόβλεψη καταγράφεται στο ανάκτορο του Φιλίππου Β’ στις Αιγές. Μόλις δύο μήνες μετά τα εγκαίνια του αναστηλωμένου μνημείου, ο αριθμός των επισκεπτών σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο.

     

    Η αρχαιολόγος Αγγελική Κοτταρίδη, το όνομα της οποίας συνδέθηκε με την περιοχή όπου υπηρέτησε για 46 χρόνια, παρουσίασε στοιχεία που εντυπωσιάζουν, στη διάρκεια του συνέδριου του Travel.gr «GREECE TALKS_THESSALONIKI: Η Θεσσαλονίκη στον διεθνή τουριστικό χάρτη», που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.

     

    «Το 2022, ανακάμπτοντας από τον κορονοϊό είχαμε 163.000 επισκέπτες, δηλαδή λιγότερους από ό,τι συνήθως, διότι παλαιότερα είχαμε γύρω στους 200.000. Το 2023 με τα εγκαίνια του νέου Πολυκεντρικού Μουσείου Αιγών πήγαμε 38% πάνω», δήλωσε αρχικά για να παραθέσει τα «τρομακτικά πράγματα» -όπως τα χαρακτήρισε, που συνέβησαν μετά την παράδοση στο κοινό του αναστηλωμένου ανακτόρου. «Τον Ιανουάριο, μέσα σε τρεις εβδομάδες (σ.σ. τα εγκαίνια έγιναν στις 5/1) είχαμε αύξηση 16%, ενώ τον Φεβρουάριο, έναν από τους πιο «νεκρούς» μήνες για κινητικότητα, είχαμε αύξηση 124% και υποδεχθήκαμε 23.000 επισκέπτες», τόνισε η επίτιμη έφορος Αρχαιοτήτων Ημαθίας.

     

    Αποκορύφωμα των όσων επισήμανε, ήταν η Κυριακή 3 Μαρτίου, όπου μέσα σε μία μέρα, 7.800 άνθρωποι επισκέφτηκαν το μνημείο. «Επικρατούσε το αδιαχώρητο, μείναμε όλοι ενεοί και κοιτούσαμε τους 7.800 επισκέπτες. Αυτά είναι νούμερα Μουσείου Ακρόπολης, που σε καμία περίπτωση δεν υπάρχουν στην Ημαθία, ούτε καν στη Θεσσαλονίκη, γιατί δεν είμαστε καθόλου τουριστική περιοχή, ούτε είμαστε σε κανένα μεγάλο σταυροδρόμι», είπε χαρακτηριστικά.

     

    Η ίδια όπως επισήμανε, αδυνατεί να φανταστεί τι θα συμβεί το ερχόμενο καλοκαίρι, ειδικά τώρα που η είδηση των μνημείων των Αιγών και των εγκαινίων του Ανακτόρου, κάνει το γύρο του κόσμου. «Το παλάτι του Μεγαλέξανδρου είναι έτοιμο να αλώσει τη βιομηχανία του τουρισμού», αναφέρει δημοσίευμα των Times, που παρουσίασε η αρχαιολόγος. Μετά από μία πολύ …πρόχειρη αποδελτίωση, ανακάλυψε δημοσιεύματα τα οποία έδειξε στο κοινό, από δύο εφημερίδες της Ινδίας, μία από τη Γεωργία, δύο από την Κίνα, ενώ περισσότερο συγκινήθηκε με μία παρουσίαση του Ανακτόρου σε μέσο ενημέρωσης του Βόρνεο. Στο συγκεκριμένο δημοσίευμα μάλιστα, αναδημοσιεύεται η συνέντευξη της ίδιας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

     

    H Δρ. Αγγελική Κοτταρίδη, μίλησε στο συνέδριο σε ειδική ενότητα με θέμα «Αιγές, η βασιλική Μητρόπολη των Μακεδόνων: Ανασχεδιάζοντας τον αρχαιολογικό χάρτη της Ελλάδας». «Θεωρώ ότι η πρόσκληση που μου έγινε για το συνέδριο είναι μία ένδειξη ότι τα μνημεία και η εθνική κληρονομιά είναι κάτι σημαντικό για την αειφορία. Όμως η αειφορία δεν είναι μόνο κάτι οικονομικό όπως νομίζουν πολλοί εδώ μέσα. Είναι πολύ λάθος η φράση “θα αξιοποιήσουμε τα μνημεία”, γιατί τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι και η πολιτιστική κληρονομιά είναι αυταξίες, δεν τα αξιοποιούμε εμείς, αυτά μας αξιοποιούν, γιατί είναι η απόδειξη της ανθρώπινης ταυτότητάς μας», τόνισε.

    ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

    Κατηγορία: Slider, Ειδήσεις, Ιστορία, Κοινωνία, Περιηγήσεις

    Δράμα: Βρέθηκε κατάλογος του 16ου αιώνα με τους σφαγιασθέντες μοναχούς της ιεράς μονής Παναγίας Εικοσιφοίνισσας.

    Δημοσιεύτηκε στις

    Ορισμένα κλεμμένα εδώ και αιώνες, ανεκτίμητης αξίας χειρόγραφα της ιεράς μονής Παναγίας Εικοσιφοίνισσας Παγγαίου, που προσφάτως επεστράφησαν, αποκαλύπτουν πλέον την πλούσια ιστορία της μονής, επιβεβαιώνοντας έμπρακτα τις μέχρι σήμερα προφορικές μαρτυρίες που υπήρχαν για σειρά γεγονότων που σημάδεψαν το μοναστήρι στο διάβα της πολύχρονης και πολυτάραχης ιστορίας του.

     

    Έτσι, η μέχρι σήμερα προφορική μαρτυρία για μια μεγάλη σφαγή του 16ου αιώνα από Οθωμανούς κατακτητές που είχε ως αποτέλεσμα τον τραγικό θάνατο όλων των μονάχων, επιβεβαιώνεται και εγγράφως στα τελευταία χειρόγραφα που ήρθαν εκ νέου στην κυριότητα της μονής πριν από ένα περίπου χρόνο.

     

     

    Αυτό ανακοίνωσε ο μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος στη διάρκεια συνέντευξης τύπου που παραχώρησε με τον ομότιμο καθηγητή του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και συστηματικό ερευνητή των χειρόγραφων και της ιστορίας της ιεράς μονής Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, Γιώργο Παπάζογλου.

     

    Από οίκο πλειστηριασμών της Νέας Υόρκης πίσω στη Δράμα

    Τον Οκτώβριο του 2023 ο μητροπολίτης Λαοδικείας Θεοδώρητος, ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριάρχη στην Αθήνα, παρέδωσε στον μητροπολίτη Δράμας τρία κλεμμένα χειρόγραφα της ιεράς μονής Εικοσιφοίνισσας που χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα. Τα ανωτέρω χειρόγραφα με την διαμεσολάβηση της αρχιεπισκοπής Αμερικής περιήλθαν στην νόμιμη κατοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου από την συλλογή του οίκου πλειστηριασμών Swann Auction Galleries της Νέας Υόρκης.

    Μετά την κλοπή τους από την μονή το 1917 κατέληξαν στην Αμερική από όπου και πουλήθηκαν το 2008 σε συλλέκτη του Σικάγου, ο οποίος όμως τα επέστρεψε όταν διαπίστωσε την νομικά και ηθικά επισφαλή κυριότητά τους.

    Τα χειρόγραφα παρέμεναν για χρόνια στον συγκεκριμένο οίκο πλειστηριασμών και αφού διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για κλεμμένα της Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, αποφασίσθηκε από τους υπευθύνους να προβούν στις νόμιμες ενέργειες προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ώστε αυτά να επιστραφούν στον νόμιμο ιδιοκτήτη.

     

    Το μεγάλο μυστικό που έκρυβαν τα χειρόγραφα

    Σε ένα από αυτά τα χειρόγραφα με την ένδειξη Χ 8 βρέθηκε από τον κ. Παπάζογλου σημείωμα και κείμενο σχετικό με τη σφαγή των μοναχών της Εικοσιφοίνισσας από τους Οθωμανούς το έτος 1507.

    Ο κ. Δωρόθεος υπογράμμισε ότι «μέχρι σήμερα γνωρίζαμε την ύπαρξη ενός χειρόγραφου μόνο από μαρτυρίες μελετητών της ιστορίας της μονής όπου αναφέρονταν ότι οι σφαγιασθέντες μοναχοί ήταν 172». Ωστόσο, με την εύρεση πλέον του χαρτώου χειρογράφου, «έχουμε όλα τα ονόματα των σφαγιασθέντων μοναχών, που βρήκαν τραγικό θάνατο στις 25 Αυγούστου του 1507 και οι οποίοι μνημονεύονταν στη λεγομένη Παρρησία».

    Το χειρόγραφο σημείωμα αναφέρει: «Ἔτους ,ζιε΄ (1507) ἦλθε μεγάλη καί ἄορος συμφορά εἰς τό ἅγιον μοναστήριον καί ἔκοψαν τούς καλογέρους καί ἐκούρσευσαν καί τό μοναστήριον, ἐν μηνί αὐγούστῳ κε΄ (25) ἰν(δικτιῶνος) ι». Στη συνέχεια, κάτω από τον τίτλο «Ταῦτοι εἶναι οἱ μοναχοί», υπάρχει κατάλογος των σφαγιασθέντων μοναχών και άλλων. Στο περιθώριο (ώα) του φύλλου 31 υπάρχει και επιβεβαίωση της συνέχειας του καταλόγου των σφαγιασθέντων μοναχών με την γραφή των χρόνων εκείνων και τον χαρακτηρισμό: «Των αδικοφονεμένων».

     

     

    Να σημειωθεί ότι τα θύματα της σφαγής ήταν συνολικά 202, εκ των οποίων 24 ιερομόναχοι, 3 διάκονοι, 145 μοναχοί και 30 προσκυνητές της μονής.

     

    Από τη μελέτη του συγκεκριμένου χειρόγραφου από τον κ. Παπάζογλου διαπιστώθηκε ακόμα ότι το χαρτί ήταν δυτικού τύπου, σύγχρονο των γεγονότων και σε διάφορα φύλλα, ενώ φαίνεται να παράγεται στην εποχή εκείνη. «Επομένως, ο μοναχός – συγγραφέας του σημειώματος και του καταλόγου των σφαγιασθέντων είναι σύγχρονος και γνωρίζει τα γεγονότα από πρώτο χέρι», υπογραμμίζει ο μητροπολίτης Δράμας.

     

    Ο καθηγητής Παπάζογλου, στη διάρκεια της συνέντευξης τύπου, αναφέρθηκε επίσης στο μακρύ και δύσκολο ταξίδι των συγκεκριμένων χειρογράφων πριν αυτά επιστρέψουν στην ιερά μονή. Τέλος, ο μητροπολίτης Δράμας χαρακτήρισε το όλο γεγονός μεγάλη ευλογία της Παναγίας και επισήμανε ότι θα συνεχίσει, υπό τη σεπτή καθοδήγηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, τον αγώνα επιστροφής των υπόλοιπων χειρογράφων και κειμηλίων στην ιερά μονή.

     

    Β. Λωλίδη

    Κατηγορία: Ειδήσεις, Ιστορία, Περιηγήσεις