Χρονόμετρο

    Περί της τυμβοποίησης του λόφου Καστά και των λαθών του κειμένου που πλαισιώνει την έκθεση της κεφαλής της σφίγγας στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αμφίπολης

    Δημοσιεύτηκε στις

    Γράφει ο Κόττης Κωνσταντίνος

    [email protected]

     

    Όταν προς το τέλος του καλοκαιριού επισκεφτήκαμε το Αρχαιολογικό Μουσείο Αμφιπόλεως (όχι για πρώτη φορά), διαπιστώσαμε τρία πράγματα: το πρώτο είναι πως το Μουσείο είναι ανεπαρκές για το μέγεθος της Αρχαίας Αμφιπόλεως, πολύ περισσότερο για τα τουριστικά ρεύματα τα οποία αναμένεται να υποδεχθεί, μετά το πολυπαθώς αναμενόμενο άνοιγμα προς το ευρύ κοινό του θολωτού μνημείου στον Λόφο Καστά. Το πότε θα γίνει προσβάσιμο το μνημείο είναι ένα άλλο πολιτικό ευαγγέλιο. Ας μην ξενίζει ο όρος. Όπως έχουμε πολιτική κηδεία, έχουμε και πολιτικό ευαγγέλιο.

    Τονίζουμε το «τυμβοποιημένος λόφος», εξαιτίας άστοχων αρνήσεων της τυμβοποίησης, αλλά και του ίδιου του λόφου ενίοτε. Χωρίς να μπούμε σε θεολογικές προεκτάσεις των λόγων καθώς δεν είναι της παρούσης, πρέπει να επισημάνουμε την άγνοια των ειδικών και ανειδίκευτων σχετιζόμενων με το θέμα, για την ύπαρξη τουλάχιστον δύο επίσημων γεωλογικών-γεωφυσικών μελετών για το θέμα (G. Syrides, S. Pavlides &A. Chatzipetros, «Thegeological structure of Kastas hil archaeological site, Amphipolis, eastern Macedonia, Greece», Bulletin of the Geological Society of Greece 51 (2017): 39, 40και 45-46. Βλ. καιG. Tsokas, P. Tsourlos, KimJ. H., Yi, M.‐J., G. Vargemezis, M. Lefantzis, E. Fikos & K. Peristeri, «ERT imaging of the interior of the huge tumulus of Kastas in Amphipolis», Archaeological Prospection (2018): 2, 6 κ.α.). Φυσικά το ότι έχουμε τυμβοποίηση σε μικρό λόφο ήταν και η άποψη του Δ. Λαζαρίδη από το 1965 (Δ. Λαζαρίδης «Αμφίπολη», ΠΑΕ 1965 (1967): 49). Το θέμα της τυμβοποίησης ή μη, έχει διαρκή παρουσία στις ΑΕΜΘ από το 2016 έως το 2019.

    Ως προς το Μουσείο της Αμφίπολης ασφαλώς απαιτούνται ενέργειες και νέα μουσειολογική μελέτη, η οποία μάλιστα εκτός από το να υπομνηματίζει ορθά τα εκθέματα, οφείλει να αφιερώσει ένα σημαντικό χώρο στα νομίσματα. Η Αμφίπολη υπήρξε το μεγαλύτερο κέντρο της αρχαίας ελληνικής νομισματοκοπίας μετά τον Φίλιππο τον Β΄ (359-336). Μάλιστα λόγω του μεγέθους των νομισμάτων αλλά και της πληθώρας των τύπων τους, ενδείκνυται για πρακτικούς λόγους η υιοθέτηση της χρήσης σύγχρονων οπτικοακουστικών μέσων.

    Η δεύτερη διαπίστωσή μας είναι πως κρίνοντας από την ένθετη κεφαλή της σφίγγας, ο γλύπτης του μνημείου στο λόφο Καστά, εκτέλεσε ένα αριστούργημα αναφοράς για το β΄ ήμισυ του 4ο αιώνα π.Χ. Η ποιότητα του καλλιτέχνη ανήκει στο υψηλότατο επίπεδο και κατά συνέπεια θα πρέπει να αναζητηθεί το ποιος επώνυμος καλλιτέχνης μπορεί να ήταν ο δημιουργός. Την περίοδο αυτή, το Βασίλειο των Μακεδόνων διαχειρίζεται μεγάλα χρηματικά ποσά, με καθοριστική συμβολή σε αυτό του Φιλίππου του Β΄ (359-336), ο οποίος με την πνευματική καθοδήγηση της αρχιέρειας Ολυμπιάδος χορήγησε μνημεία σε πανίερους τόπους, όπως στην Βεργίνα (Ανάκτορο), την Σαμοθράκη (Τελεστήριο), την Ολυμπία (Φιλίππειο εντός της ιεράς άλτεως και πίσω ακριβώς από το Ηραίο) κ.α. Μοιραία μεγάλοι γλύπτες εργάστηκαν στα μακεδονικά μνημεία, ενίοτε κατ΄ αποκλειστικότητα της βασιλικής αυλής. Την συγκεντρωτική αυτή πραγματικότητα προς τις μακεδονικά ελεγχόμενες πόλεις, ενίσχυσαν αργότερα η θριαμβευτική εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου (336-323), καθώς και η κατά την περίοδο 317-307, νομοθεσία του Δημητρίου Φαληρέως, η οποία λειτούργησε αρνητικά στην οικοδόμηση μνημειακών ταφικών μνημείων στην Αττική (Cicero, De legibus, II, 25.63-26-66.).

    Αλγεινή όμως εντύπωση μας δημιούργησε ο τρόπος της έκθεσης της μνημειακής κεφαλής της σφίγγας του θολωτού μνημείου του Καστά και ιδίως του ενημερωτικού banner το οποίο την πλαισιώνει. Κάτι το οποίο δεν διέφυγε της προσοχής της Υπουργού Πολιτισμού Λ. Μενδώνη, στην σχετικά πρόσφατη επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αμφίπολης. Αποφεύγοντας να παραθέσουμε λεπτομέρειες από αυτήν την επίσκεψη, θα περιοριστούμε στις προχειρότητες αυτού του αναρτηθέντος ενημερωτικού.

     

    ΤΟ ΕΠΙΜΑΧΟ ΠΑΝΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΣΥΓΧΙΣΗ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ

     

    Το πρώτο είναι πως το ενημερωτικό banner αναφέρει πως οι ανασκαφές του Δ. Λαζαρίδη έγιναν κατά την δεκαετία του ΄70. Πέρα από πρόχειρες ανασκαφές τρίτων της δεκαετίας του ΄50, ο Δ. Λαζαρίδης με βοηθό τότε την Χ. Κουκούλη ανέσκαψε το χώρο το αργότερο το 1965.Παρά μάλιστα τις κατά καιρούς δημόσιες φαιδρές υποστηρίξεις για μη εύρεση του περιβόλου από τον Δ. Λαζαρίδη, ο «περιμετρικός τοίχος» δηλαδή ο ιερός περίβολος, είχε τότε ανακαλυφθεί και ανασκαφεί σε μήκος 40,80 μ. (Δ. Λαζαρίδης «Αμφίπολη», ΠΑΕ 1965 (1967): 47-52)! Φυσικά το ενημερωτικό αποφεύγει να αναφέρει την μεγάλη αυτή έκταση του τότε ανακαλυφθέντος περιβόλου από τον Δ. Λαζαρίδη, παρά μόνο πως το τμήμα το οποίο βρήκε ήταν με πωρόλιθο, χωρίς την μαρμάρινη επένδυση.

    Για το πότε ξεκίνησαν οι ανασκαφές από την κα Περιστέρη, καλό είναι να καταλήξετε όλοι οι εμπλεκόμενοι. Το ενημερωτικό γράφει από το 2010, εμείς υποθέτουμε το 2011, αφού η πρώτη δημοσίευση έγινε το 2012 (Κ. Περιστέρη, «Ανασκαφή Τύμβου Καστά», ΑΕΜΘ 26, 2012, 531-533). Ωστόσο η πρώτη δημοσίευση η οποία τοποθετεί τον Λέοντα στον Καστά, γράφει από λάθος πως αυτό έγινε το 2012 (Κ. Περιστέρη και Μ. Λεφαντζής, «Ο Λέων της Αμφίπολης. Νέα έρευνα για τη βάση του μνημείου», ΑΕΜΘ 26, 2012, 535).

    Το ενημερωτικό χαρακτηρίζει το θολωτό μνημείο, ως «του τύπου των ‘‘μακεδονικών τάφων’’». Τώρα πόσο αυτού του «τύπου» είναι και πόσο τάφος ακριβώς υπήρξε, είναι μια ατεκμηρίωτη και πονεμένη ιστορία. Το όλο μνημείο, πέρα από τον ανεπανάληπτο περίβολο 497 μέτρων από μάρμαρο Θάσου, είναι ένα από τα μετρημένα που έχουν ανεικονικό βοτσαλωτό ψηφιδωτό (με ρόμβους).Διαθέτει μνημειακές σφίγγες οι οποίες κοιτούν η μια τον εισερχόμενο και η άλλη τον εξερχόμενο (και μάλλον μύστη) και γλυπτές μνημειακές κόρες (και όχι καρυάτιδες). Επιπλέον το μνημείο διαθέτει και δεύτερο βοτσαλωτό ψηφιδωτό της «Αρπαγής της Κόρης» και εικονικά ψηφιδωτά δεν απαντούν ποτέ σε μακεδονικούς τάφους (Ν. Πουλακάκης, «Ψηφιδωτά δάπεδα στην Μακεδονία κατά την κλασσική και ελληνιστική εποχή», Μελετήματα Ημαθίας 1 (2009): 47. Βλ. και «Macedonian tombs do not normally contain either figural mosaics or sculptures of any kind. There are other Macedonian tombs at Amphipolis with mosaics, but these display geometric patterns only», Ο. Παλαγγιά, «Greek sculpture, Archaic, Classical and Hellenistic – new finds and developments 2005-2015», Archaeological Reports61 (2015): 107). Όλα αυτά είναι μια ακόμα χτυπητή παράλειψη μοναδικοτήτων και ιδιαιτεροτήτων του χθόνιου και ιερού μνημείου στο κείμενο του πρόχειρου banner.

    Ένα ακόμα λάθος είναι η φράση «μνημειακή μαρμάρινη θύρα έκλεινε αυτόν τον (σ.σ. εσώτατο) θάλαμο», το οποίο έγκειται στο ότι η ανευρεθείσα και μεγάλη σε διαστάσεις μαρμάρινη θύρα, δεν αποτελεί αρχικό στοιχείο του μνημείου. Προστέθηκε κατά την β΄ αρχιτεκτονική φάση και αφού αυτό κατέστη δυνατό μετά από διαπιστωμένες μετατροπές. Αυτό φαίνεται εύκολα, καθώς τμήμα του όλου συστήματος εδράζεται πάνω σε τμήμα του προγενέστερου βοτσαλωτού ψηφιδωτού της «Αρπαγής». Τέλος το κενό τύμπανο όπου και οι σφίγγες, δεν επιστέφει καμία θύρα του εξωτερικού χώρου όπως χαρακτηριστικά γράφει το σχετικό banner του Μουσείου. Το σημείο εκεί ήταν θυραίο άνοιγμα, το οποίο, όμως, δεν διέθετε θύρα. Ευελπιστούμε στην γρήγορη διόρθωση του σε πολλά σημεία λανθασμένου ενημερωτικού κειμένου και την καλύτερη έκθεση της αριστουργηματικής, όντως, γλυπτής κεφαλής.

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΧΛΑΔΑΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ: Σημαντικά ευρήματα, όπως ένα χρυσό προσωπείο (νεκρική μάσκα) και ένθρονη Σφίγγα με λύρα

    Δημοσιεύτηκε στις

    Εντυπωσιακά ευρήματα που «μαρτυρούν τον πλούτο, την αριστοκρατική καταγωγή, τον ηρωικό χαρακτήρα και τον ηγετικό ρόλο κάποιων οικογενειών της μακεδονικής αριστοκρατίας στην πολιτική και κοινωνική ζωή της αρχαίας Λύγκου κατά το 2ο μισό του 6ου π.Χ. αι.», είδαν το φως κατά τη σωστική ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο της Αχλάδας Φλώρινας.

     

    Όπως αναφέρει σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, «περισσότερες από 200 ταφές αποκαλύφθηκαν στη σωστική ανασκαφή που πραγματοποιείται για έκτη χρονιά στον αρχαιολογικό χώρο της Αχλάδας Φλώρινας, ο οποίος αναδεικνύεται σε έναν από τους πλέον σημαντικούς στη Μακεδονία. Συγκεκριμένα, κατά την ανασκαφή του 2019, που είχε τρίμηνη διάρκεια, εντοπίστηκαν και αποκαλύφθηκαν 209 ταφές, εκ των οποίων οι 131 χρονολογούνται στους βυζαντινούς χρόνους και οι 75 στους αρχαϊκούς κατά κύριο λόγο χρόνους».

     

    «Στην περιοχή, στην οποία επικεντρώθηκε η φετινή ανασκαφή, ξεχώριζαν έξι ταφές οριοθετημένες με ταφικό περίβολο από σχιστόπλακες και αργούς λίθους, διαστάσεων κατά μέσο όρο 4,00μ.Χ3,50μ. Οι νεκροί στις συγκεκριμένες ταφές είχαν εναποτεθεί σε λάκκους, βάθους περίπου δύο μέτρων από το επίπεδο του περιβόλου ή σε ορθογώνιους κτιστούς με αργολιθοδομή τάφους, με λιθόστρωτο δάπεδο. Πρόκειται δυστυχώς για συλημένες ταφές, οι οποίες εξαιτίας του μνημειακού τους μεγέθους προκάλεσαν το ενδιαφέρον των τυμβωρύχων», τονίζει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ.

     

    Ωστόσο, παρά το γεγονός της σύλησής τους, υπήρξαν εντυπωσιακά ευρήματα, όπως ο εντοπισμός ενός χρυσού προσωπείου (νεκρική μάσκα), γεγονός που κάνει την Αχλάδα την τρίτη περιοχή στη Μακεδονία –μετά τα νεκροταφεία της Σίνδου και του Αρχοντικού της Πέλλας– στην οποία αποκαλύπτεται νεκρικό προσωπείο. Το εύρημα, σύμφωνα με το ΥΠΠΟΑ, «αντανακλά και επιβεβαιώνει εν μέρει τη φιλολογική εκδοχή, μέσω των γενεαλογικών μύθων, για την προέλευση των βασιλέων (Τημενίδες, Βακχιάδες) της Μακεδονίας από τη βορειανατολική Πελοπόννησο, το ‘Αργος και την Κόρινθο αντίστοιχα, με πατρώο ήρωα τον Ηρακλή, ενώ αναδεικνύει, όπως και πλήθος άλλων ευρημάτων από τη Μακεδονία, την πολιτισμική συγγένεια με τα δωρικά φύλα». Στον ίδιο τάφο όπου εντοπίστηκε το χρυσό προσωπείο σώθηκαν επίσης «ένα χρυσό δακτυλίδι, μία αργυρή διφυής περόνη, τμήματα από σιδερένια ξίφη και σιδερένιες αιχμές, κεχριμπαρένιες ψήφοι, ένας χάλκινος λέβητας και μία οπισθότμητη πρόχους (σ.σ. είδος αγγείου)», προσθέτει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ.

     

    Επίσης, βρέθηκαν για πρώτη φορά τέσσερα χάλκινα κράνη του λεγόμενου «ιλλυρικού τύπου». Τα κράνη αυτά, σύμφωνα με το υπ. Πολιτισμού, «διαφοροποιούν τους νεκρούς ως προς την οπλιτική τους εξάρτυση από τους υπόλοιπους πολεμιστές της Αχλάδας». Επίσης, «ξεχωρίζει ο τάφος ενός πολεμιστή, εν μέρει συλημένος, στον οποίο διατηρήθηκαν, μεταξύ άλλων, χάλκινο κράνος “ιλλυρικού τύπου”, χάλκινη περικνημίδα, σιδερένια δόρατα, σιδερένιο ομοίωμα δίκυκλης αγροτικής άμαξας, χρυσά ελάσματα και αργυρά καττύματα».

     

    Για πρώτη φορά ήρθαν στο φως και «ένας σφαιρικός αρύβαλλος από φαγεντιανή και πήλινα ειδώλια καθιστής σε θρόνο γυναικείας μορφής, που κρατά περιστέρι και ένθρονης Σφίγγας με λύρα. Βρέθηκαν δύο πλαστικά αγγεία με όρθια γυναικεία μορφή και με προτομή ανδρικής μυθικής μορφής με δορά ζώου στο κεφάλι, πιθανώς του Ηρακλή, που χρονολογούνται στα αρχαϊκά χρόνια», συμπληρώνει μεταξύ άλλων η ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ.

     

    Η εν εξελίξει σωστική ανασκαφή διενεργείται υπό την εποπτεία της αρχαιολόγου Λιάνας Γκέλου, σε εκτεταμένο νεκροταφείο με διαχρονική χρήση, οι τάφοι του οποίου έχουν ήδη φτάσει τους 1.290. Οι πρωιμότεροι από αυτούς ανάγονται στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, οι πολυπληθέστεροι ανήκουν στην περίοδο μεταξύ 6ου και 3ου π.Χ. αι., ενώ διαπιστώνεται εκτεταμένη χρήση του νεκροταφείου και στα βυζαντινά χρόνια. Στο νότιο τμήμα του ίδιου αρχαιολογικού χώρου, εν μέρει πάνω από προϊστορικούς και αρχαϊκούς-κλασικούς τάφους, αποκαλύφθηκαν δύο ρωμαϊκά οικοδομικά συγκροτήματα αγροικιών με παραγωγικές και εργαστηριακές εγκαταστάσεις.

     

    Ο αρχαιολογικός χώρος της Αχλάδας βρίσκεται μέσα στα όρια επέκτασης λιγνιτωρυχείου της εταιρείας «Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας Α.Ε.». Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας παρακολουθεί τις εξορυκτικές δραστηριότητες και πραγματοποιεί συστηματικά διερευνητικές τομές και σωστικές επεμβάσεις.

     

    Ταφή με ειδώλια, χάλκινα αγγεία, αρύβαλλο από φαγεντιανή κ.ά

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Ο τύμβος Καστά στην Αμφίπολη του 1918 ήταν…”ζεστό βρετανικό ψωμί” για τους χαρτογράφους της εποχής.

    Δημοσιεύτηκε στις

    “Χαρτογραφικές Ιστορίες της Μακεδονίας στις αρχές του 20ού αιώνα” καταγράφει έκθεση στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα.               

     

     

     

    Στους χάρτες των συμμάχων της περιόδου του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου απεικονίζεται η περιοχή των εκβολών του ποταμού Στρυμώνα και της Αρχαίας Αμφίπολης. Εκεί, σημειώνονται οι οχυρές θέσεις και τα χαρακώματα των Βουλγάρων με τοπωνύμια : “Hovis hill” και “Tafel Kop”

     

    Πρόκειται βέβαια για τον Τύμβο Καστά οπου αποκαλύφθηκε πρόσφατα το εντυπωσιακό μακεδονικό μνημείο και τον γειτονικό “λόφο 133”, οπου υπάρχει θέση οικισμού προιστορικών και ελληνιστικών χρόνων…

     

    Το …εντυπωσιακότερο όλων το κυκλικό σχήμα του τύμβου Καστά, προφανώς θύμισε στο Βρετανό τοπογράφο το σχήμα των φημισμένων καρβελιών άρτου ολικής άλεσης της βρετανικής εταιρείας (Hovis) κι εδωσε στον τύμβο αυτή την ονομασία. Οσο για τον όρο “Tafel” που αναγράφεται στον ίδιο χάρτη (Φύλλο βρετανικού χάρτη του 1918 με τίτλο “Lower Struma” (Κάτω Κοιλάδα Στρυμώνα) σε κλίμακα 1 προς 50.000); “Πρόκειται για παλαιο-ολλανδική ρίζα γλώσσας που σημαίνει “τραπέζι που ξεπροβάλλει απ τη γή”, λέει στο ΑΠΕ -ΜΠΕ ο καθηγητής επιμελητής της έκθεσης “Χαρτογραφικές Ιστορίες της Μακεδονίας στις αρχές του 20ού αιώνα” κ. Παρασκευάς Σαββαίδης, καθηγητής του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών.

     

    Η έκθεση, που εγκαινιάζεται απόψε απο τον υφυπουργό Εσωτερικών (Μακεδονίας-Θράκης), κ. Θεόδωρο Καράογλου στο Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα της Θεσσαλονίκης, αποτελεί ένα πανόραμα ιστορίας, καθώς οι χάρτες της παρουσιάζουν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο τα κύρια επεισόδια της ιστορίας της Μακεδονίας στις αρχές του 20ού αιώνα.

     

    Η ιστορία γράφεται στους χάρτες ή οι χάρτες γράφουν την ιστορία;

     

    “Συμβαίνουν και τα δύο κι είναι αυτές οι διαδικασίες που καταγράφουν τα εκθέματα (περί τους 40 πρωτότυπους χάρτες, ψηφιακές τους αναπαραγωγές, βιβλία και δημοσιεύματα της εποχής), το “κλίμα” και τα κύρια ιστορικά επεισόδια της εποχής,” λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο επιμελητής της έκθεσης.

     

    Η …χαρτογράφηση της Ιστορίας (όπως αυτή “καταγράφεται” και “εκτίθεται” στην έκθεση) ξεκινά απά τη διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, το Ανατολικό Ζήτημα, το Μακεδονικό Αγώνα, τους Βαλκανικούς Πολέμους, την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τις ποικίλες ανακατατάξεις, οι οποίες ακολούθησαν τη λήξη του σε πολιτικό, κοινωνικό και εθνογραφικό επίπεδο (αποτυπώσεις τοπωνυμίων και των αλλαγών τους, χάρτες συνθηκών που άλλαξαν τα σύνορα απο τη “Μεγάλη Ελλάδα” ως την “Ελλάδα των προσφύγων”) αποτυπώνονται στους χάρτες της έκθεσης και αποτελούν ενδεικτικά ορόσημα μιας μεταβατικής εποχής.

     

    Οι χάρτες που παρουσιάζονται στην έκθεση (στην πλειονότητά τους ανήκουν στη συλλογή του επιμελητή, αλλά και σε άλλους συλλέκτες) έχουν συνταχθεί από στρατιωτικές χαρτογραφικές υπηρεσίες και ιδιωτικούς εκδοτικούς οίκους σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και απηχούν τις εξελίξεις στην επιστήμη της Χαρτογραφίας στις αρχές του 20ού αιώνα.

     

    Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο κ. Παρασκευάς Σαββαΐδης, Καθηγητής του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών Α.Π.Θ., ενώ τον γενικό συντονισμό έχει η κ. Φανή Τσατσάια, Διευθύντρια του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα.

     

    Η έκθεση θα…”διηγείται” στους επισκέπτες της τις “Χαρτογραφικές Ιστορίες της Μακεδονίας στις αρχές του 20ού αιώνα” καθημερινά στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα μέχρι και τις 28 του επόμενου Φεβρουαρίου (2020).

     

     

    Πηγή φωτογραφιών: Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα.

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΤΥΜΒΟΣ ΚΑΣΤΑ: Το φάντασμα του «ρωμαϊκού πορίσματος» πλανάται πάνω από την Αμφίπολη

    Δημοσιεύτηκε στις

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Η κυβερνητική αλλαγή τον Ιανουάριο του 2015, σηματοδότησε για τον Τύμβο Καστά και γενικότερα την έρευνα στο ταφικό μνημείο και στον υπόλοιπο χώρο, εντός και εκτός περιβόλου, μια μεγάλη μεταστροφή. Η τότε νέα κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, από τις πρώτες ημέρες της, έδωσε το στίγμα για τις προθέσεις που είχε απέναντι στην υπόθεση της Αμφίπολης. Μέσα σε λίγους μήνες, κυκλοφόρησε ένα πόρισμα, το οποίο δόθηκε στην δημοσιότητα μέσω της εφημερίδας ΑΥΓΗ, πιο συγκεκριμένα την 30η Μαΐου έγινε μια αυτοψία στο μνημείο του Τύμβου Καστά, κάτω από συνθήκες που δεν συνάδουν με την επιστημονική πρακτική. Εκείνη την ημέρα έγινε μια επίσκεψη στο Μνημείο, μιας ομάδας με επικεφαλής την τότε Αν.Γ.Γ. του Υπουργείου Πολιτισμού Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, την οποία συνόδευαν δύο διευθύντριες Εφορειών οι κ.κ. Αγγελική Κοτταρίδη και Πολυξένη Βελένη μετά του συζύγου της. Για μισή ώρα ξεναγήθηκαν από την αρχαιολόγο Κατερίνα Περιστέρη στο ταφικό μνημείο και τις επόμενες ημέρες, συνέταξαν ένα πόρισμα, στο οποίο ούτε λίγο ούτε πολύ, άλλαζαν την χρονολόγηση του μνημείου και την «κατέβαζαν» στα ρωμαϊκά χρόνια!!!

     

    Ουσιαστικά, αυτή η ενέργεια της τότε ηγεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού, είχε ως στόχο να αμφισβητήσει τις ανακοινώσεις της ανασκαφικής ομάδας, στην διάρκεια της ανασκαφής του 2014 αλλά και στα συνέδρια του ΑΕMΘ με σκοπό να αλλάξουν την χρονολόγηση του μνημείου. Θυμίζουμε ότι το μνημείο χρονολογήθηκε στο β’ μισό του τέλους του 4ου αιώνα π.Χ. Αυτό που δεν ήθελε η πολιτική ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, ήταν να ταυτιστεί το μνημείο με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, με την βασιλική δυναστεία των Τημενιδών βασιλέων της Μακεδονίας και ιδιαίτερα με το πρόσωπο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οπότε για το λόγο αυτό, με τον πλέον αντεπιστημονικό τρόπο, άλλαξαν σε μια επίσκεψη μισής ώρας, όλα τα ανασκαφικά δεδομένα και τα συμπεράσματα της ομάδας που μελέτησε το μνημείο.

     

    Η απουσία λοιπόν κάθε αναφοράς στο ενημερωτικό πανό, στην χρονολόγηση του μνημείου και ιδιαίτερα του κεφαλιού της ανατολικής σφίγγας που εκτίθεται στο αρχαιολογικό μουσείο της Αμφίπολης, δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός ή μια απλή παράληψη, αλλά μια ενέργεια που υπηρετεί μια πολιτική που θα προτιμούσε, το μνημείο να είναι της ρωμαϊκής περιόδου ή ακόμη καλύτερα, να παραμείνει αχρονολόγητο!!!

     

    Το γεγονός της μη αναφοράς, της εκτιμούμενης χρονολόγησης,  για το κεφάλι της σφίγγας, ενέχει ένα σοβαρό πολιτικό υπόβαθρο,  ενταγμένο σε μια γενικότερη στάση απέναντι στα θέματα ιστορίας που σχετίζονται με την Μακεδονία και φτάνουν μέχρι σήμερα με την περίφημη συμφωνία των Πρεσπών. Πηγές του Υπουργείου Πολιτισμού, δήλωσαν στο «Χ» την έκπληξη τους, για τα όσα αναφέρονται στο ενημερωτικό πανό, δίπλα στο κεφάλι της σφίγγας, οπότε μένει να δούμε ποιες θα είναι οι επόμενες ενέργειές της ηγεσία του. Το συγκεκριμένο πανό δηλώνει, αν μη τι άλλο, ότι το φάντασμα του «ρωμαϊκού πορίσματος» πλανάται ακόμη πάνω από την Αμφίπολη!!!

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΕΚΤΙΘΕΤΑΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΑΣ… ΑΛΛΑ ΜΕ ΠΑΡΑΤΡΑΓΟΥΔΑ! Μέρες του 2014 ζει το αρχαιολογικό μουσείο της Αμφίπολης

    Δημοσιεύτηκε στις

    Πλήθος κόσμου συρρέει για να θαυμάσει το εξαιρετικής τέχνης γλυπτό του μνημείου στον Τύμβο Καστά

     

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Μέσα από τα μάτια της και την περίτεχνη ομορφιά των χαρακτηριστικών του κεφαλιού της σφίγγας, συστήνεται στο ευρύ κοινό το υψηλής τέχνης, αρχιτεκτονικής και γλυπτικής, μνημείο στον Τύμβο Καστά, που παραμένει ακόμη απρόσιτο για το ευρύ κοινό, καθώς οι εργασίες συντήρησης και ανάδειξης, μέχρι τώρα προχωρούσαν με ρυθμό χελώνας. Το γλυπτό από τον Τύμβο Καστά, εκτίθεται προσωρινά στο αρχαιολογικό μουσείο της Αμφίπολης, μέχρις ότου ολοκληρωθούν οι εργασίες συντήρησης και ανάδειξης του μνημείου, οπότε θα μεταφερθεί στην αρχική του θέση, δηλαδή στην είσοδο του μνημείου, για να υποδέχεται όπως και στην αρχαιότητα τους σύγχρονους επισκέπτες, μυημένους και μη.

     

    Με το αλαφρύ μειδίαμα στο πρόσωπο, το κεφάλι της ανατολικής σφίγγας, αυτή που κοιτούσε προς τα έξω και από τη Δευτέρα 12 Αυγούστου, εκτίθεται στα ακόρεστα μάτια των πάρα πολλών επισκεπτών επισκεπτών. Ήδη από την πρώτη εβδομάδα, χιλιάδες επισκέπτες έχουν διαβεί το κατώφλι του μουσείου και σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία την περασμένη Παρασκευή πέρασαν πάνω από 1.000 άτομα σε μια ημέρα, ενώ συνολικά έχουν ξεπεράσει τις αρκετές χιλιάδες οι επισκέπτες, αναβιώνοντας ημέρες που έζησε το μουσείο το 2014!!!

     

    Η έκφραση στα πρόσωπα των περισσοτέρων επισκεπτών, είχε συγκίνηση και δέος, γι’ αυτό που αντίκριζαν. Στέκομαι απέναντι από το γλυπτό και θαυμάζω την εξαιρετική τέχνη απόδοσης του μυστικιστικού περιβάλλοντος του χώρου του μνημείου, μέρος του οποίου είναι και οι δύο σφίγγες. Ένα πρόσωπο με γλυκά έως και αινιγματικά, χαρακτηριστικά, απομονωμένο από ένα σώμα ενός άγριου θηρίου, το οποίο στο γλυπτό έχει αποτυπωθεί με την ένταση που έχει ένα σώμα έτοιμο για μάχη. Τις σκέψεις μου διακόπτει ένας πατέρας, με τα δύο μικρά παιδιά του, που ήρθαν να θαυμάσουν και να φωτογραφηθούν με το εύρημα του Τύμβου Καστά. Τον ακούω να λέει στα παιδιά του συγκινημένος ότι «μπορέσαμε να το ζήσουμε, πάμε να φύγουμε»!!! Στα λόγια αυτά κρύβεται ο άσβεστος πόθος εκατομμυρίων ανθρώπων, που επιθυμούν να ζήσουν από κοντά – έστω για λίγο – την μαγευτική αύρα που εκπέμπει αυτό το μνημείο και μαγνητίζει όσους είχαν την τύχη να το αντικρύσουν από κοντά, οι πολλοί περιμένουν και αρκούνται στο λίγο, αυτό που μεταφέρεται  μέσα από ένα έκθεμα αποκομμένο, από την ολότητα του συνόλου του μνημείου, που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα βορειότερα από το κτήριο του μουσείου της Αμφιπόλεως.

     

    Το κεφάλι της ανατολικής σφίγγας βρέθηκε στον τρίτο θάλαμο, μπροστά από το μαρμάρινο κατώφλι, σε πολύ μικρό βάθος μέσα στην επίχωση. Στην διάρκεια της ανασκαφής του 2014, δεν εντοπίστηκε το δεύτερο κεφάλι, της δυτικής σφίγγας, το οποίο κοιτούσε προς τα μέσα και ενημέρωνε τους εξερχόμενους για την δέσμευση που είχαν αναλάβει να κρατήσουν στο στόμα τους κλειστό για τα όσα είδαν και άκουσαν εντός του ιερού χώρου. Ήταν η υπόμνηση ότι τα άρρητα μυστήρια, δεν μπορούσαν να κοινοποιηθούν στους αμύητους. Μέχρι σήμερα έχουν διατυπωθεί διάφορες εικασίες για το τι εκφράσει θα έχει το δεύτερο κεφάλι και που ήταν θαμμένο. Η κυρίαρχη άποψη είναι ότι το κεφάλι, με την έναρξη των εργασιών, έξω από το μνημείο και πολύ κοντά σε αυτό. Αν όντως συμβεί αυτό, θα έχουμε το παράδοξο το κεφάλι που κοιτούσε προς τα έξω να έχει βρεθεί στο εσωτερικό του μνημείου και αυτό που κοιτούσε προς το εσωτερικό του, έξω από αυτό.

     

     

    … και τα παράτραγουδα

     

    Δίπλα στο κεφάλι της σφίγγας έχει αναρτηθεί, ένα ενημερωτικό πανό, που περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία του μνημείου και την περιγραφή του εκθέματος. Η παρουσίαση ξεκινάει με τον τίτλο «Η σφίγγα του Καστά», χωρίς να αναφέρεται η επίμαχη λέξη «τύμβος», θέμα για το οποίο έχουν συγκρουστεί τα μέλη της ανασκαφικής ομάδας με άλλους εκτός ανασκαφής επιστήμονες, αρχαιολόγους και γεωλόγους. Ωστόσο το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι αυτό, αλλά η αμφισημία του κειμένου που ακολουθεί και αλλού αναφέρεται στον «λόφο Καστά» και αλλού σε «τεχνητό τύμβο»!!! Και πάλι αυτό δεν είναι το μόνο πρόβλημα, εκεί που τα πράγματα «αγριεύουν» και δεν μπορεί να καταλάβει ο επισκέπτης τι διαβάζει ώστε να βγάλει νόημα, είναι στο σημείο που γίνεται αναφορά στα διαδοχικά ανασκαφικά γεγονότα, στον εν λόγω χώρο. Συγκεκριμένα στην πρώτη παράγραφο αναφέρεται ότι οι πρώτες ανασκαφές του αρχαιολόγου Δημήτρη Λαζαρίδη «Εντόπισαν επίσης τμήμα του περιμετρικού τοίχου σε σημείο που δεν διέσωζε την μαρμάρινη επένδυσή του»… ενώ λίγο παρακάτω διαβάζουμε ότι «Από το 2010 έως και το 2014, η κα Κ. Περιστέρη ανέσκαψε στο σύνολο του, τον αναλημματικό τοίχο του τεχνητού τύμβου».

     

    Και αναρωτιέται ο επισκέπτης, άλλο πράγμα είναι ο «περιμετρικός τοίχος» και άλλο ο «αναλημματικός τοίχος»; Και ο περιμετρικός τοίχος που επικαλείται το κείμενο είχε μαρμάρινη επένδυση; Και αν ναι, μήπως η αναφορά γίνεται για τον αναλληματικό τοίχο που ανασκάφηκε το 2013, όπου εντοπίστηκε μαρμάρινη επένδυση;

     

    Πίσω από αυτές τις μπερδεμένες λέξεις και εκφράσεις, κρύβεται η μεγάλη διαμάχη που έχει ξεσπάσει για το ποιος βρήκε τον περίβολο – όρος που το κείμενο αποφεύγει να χρησιμοποιήσει – ο Δ. Λαζαρίδης ή ανασκαφική ομάδα της Κατερίνας Περιστέρη; Έχουν γραφτεί και ειπωθεί πολλά για το θέμα, δεν είναι μακριά η ώρα που θα δημοσιοποιήσουμε τα στοιχεία που έχουμε και θα λάμψει η αλήθεια. Προς το παρόν, θα μείνουμε να αναρωτιόμαστε γιατί αναρτήθηκε ένα τόσο μπερδεμένο κείμενο που στηρίζεται σε εικασίες και ανεπιβεβαίωτα συμπεράσματα, επιστημόνων εκτός της ανασκαφής; Η ανασκαφική ομάδα έχει καταθέσει στα Αρχαιολογικά συνέδρια Μακεδονίας και Θράκης (ΑΕΜΘ) την δική της επίσημη άποψη και από την στιγμή που δεν έχει αμφισβητηθεί από άλλη επίσημη δημοσίευση σε συνέδριο ή επιστημονικό περιοδικό οφείλουν όλοι να την σεβαστούν. Επιπλέον, το έργο του Δημήτρη Λαζαρίδη στην Αμφίπολη – και όχι μόνο – είναι τόσο σπουδαίο και σημαντικό που είναι πολύ άχαρο να το μειώνουν, εμπλέκοντας το όνομά του σε λεκτικά σχήματα του είδους περιμετρικός η αναλληματικός τοίχος;

     

    Αναλυτικό ρεπορτάζ για το που βρίσκονται σήμερα οι έρευνες στον Τύμβο Καστά και τα αποτελέσματα τους, στο ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟ στο φύλλο της Παρασκευής 23 Αυγούστου.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Τους ακούτε ; Και οι Λίθοι Κεκράξονται. Δεν είναι μόνο θαμμένος στην Ελληνικοτάτη Μακεδονία ο Μ. Αλέξανδρος, είναι και ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ;

    Δημοσιεύτηκε στις

    Σε μια εποχή που κυοφορείται η αυτοκεφαλία της σκοπιανής εκκλησίας λίγες μέρες μετά την επίσκεψη του Πάπα στα ταραγμένα Βαλκάνια …

    Σε κρίσιμους καιρούς κάνουμε μια έρευνα ψυχής, προσφορά στον πολύ-αδικημένο Πιστό Λαό της Πατρίδος.

    Όλα αυτά για να ετοιμαζόμαστε την στιγμή που η γη θα ανοίξει και θα παρουσιάσει τους κρυμμένους θησαυρούς της.( ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ ο Αιτωλός)

    Δεν είναι μόνο οι ενεργειακοί θησαυροί , είναι και οι πνευματικοί τέτοιοι ανυπολόγιστης αξίας.

     

    Γράφει ο Δρ. Κωνσταντίνος Βαρδάκας

     

    « Ήρθαν να μας πάρουν τα μαρμαρένια λιθάρια με τον Σταυρό επάνω  οι ορκισμένοι οχθροί αλλά έπεσαν στον μαρμαρωμένο βασιλιά και όπου φύγει- φύγει»

    Βοούν οι πέτρες…

    « Αγ. Νικόλαος Βελιμίροβιτς, Επίσκοπος Αχρίδος

    « Όταν ο Χριστός επήγε για τελευταία φορά στα Ιεροσόλυμα, ο λαός βγήκε σε προϋπάντησή του. Αναρίθμητα μάτια Τον κοίταζαν. Και αμέτρητα στόματα εφώναζαν με ενθουσιασμό: Ωσαννά Υιέ Δαβίδ! Ευλογημένος ο ερχόμενος… Ο Βασιλεύς του Ισραήλ!

    Μα αυτό έκαμε τους Φαρισαίους και πρασίνισαν από το κακό τους! Και είπαν στο λαό, να μην κραυγάζει! Απάντησε ήρεμα ο Χριστός: «Αν αυτοί σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται». (Λουκ. 19, 40)

    Και τώρα, είκοσι αιώνες μετά, με ερωτάς:

    Πως είναι δυνατόν να φωνάξουν οι πέτρες;

    Σού απαντώ: Με πολλούς τρόπους.»

    https://www.vimaorthodoxias.gr/theologikos-logos-diafora

    Ποιοι είναι αυτοί οι τρόποι;

    Τα διάσπαρτα μακεδονικά ταφικά μνημεία της Ελληνικοτάτης Μακεδονίας μαζί με αναγνωρισμένου φήμης επιστήμονες έστω και με  όψιμες δηλώσεις τους ,  βοούν στα αυτιά των σκοπιανών και των διεθνών χορηγών τους, ΜΕΓΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ.

    Τα ίδια χώματα της Αν. Μακεδονίας  βοούν ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΠΑΥΛΟ.

    Όταν έρχονται οι ξένοι να επισκεφτούν το Αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων γνωρίζουν πολλά, υποθέτουν περισσότερα και « μας ματιάζουν» για τους θησαυρούς που έχουμε και δεν έχουν αυτοί.

    Συγκεκριμένα η ανώτερη γερμανική πολιτική ελίτ φαίνεται να ενδιαφέρεται για τον συγκεκριμένο χώρο.

    Θέτουμε το εξής λογικό ερώτημα που είναι ισχυρό επιχείρημα να αναρωτηθούμε, τι έχουμε και τι δεν κάνουμε;

    « -πως είναι δυνατόν μια αρχαία πολιτεία- πολίχνη όπως οι Αρχαίοι Φίλιπποι που φυσικά δεν μπορεί να συγκριθεί με την πολυάριθμη αρχαία Ρώμη  να έχει στην ιστορική διαδρομή της επάλληλες παλαιοχριστιανικές βασιλικές που τα απομεινάρια τους να δηλώνουν ότι το μέγεθος και η έκταση τους μπορεί να συγκριθεί μόνο με τον Άγιο Παντελεήμονα Αχαρνών  στην  Αθήνα ή την νέα  μεγαλοπρεπή εκκλησία του ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ στην ΑΙΓΙΝΑ;»

    « τι ήθελαν να τιμήσουν καταλλήλως οι πρόγονοι μας Ρωμιοί στους Φιλίππους , ποιο πρόσωπο Αγίου;»

    « γιατί η Ρώμη δεν έχει τέτοιου μεγέθους παλαιοχριστιανικές αφιερωμένες, όπως των αρχαίων Φιλίππων,  στον Απόστολο Παύλο,  έστω   στα  παλαιοχριστιανικά ή μεσοβυζαντινά χρόνια, ενώ κόπτεται  ότι βρήκε την  ταφική λάρνακα του Αποστόλου Παύλου ;»

    Αυτά λέει το Βατικανό

    « Όπως προκύπτει από τη ραδιοχρονολόγηση άνθρακα, τα λείψανα ανάγονται στον 1ο ή στον 2ο αιώνα.

    «Το στοιχείο αυτό πιθανότατα επιβεβαιώνει την ομόφωνη και αδιαμφισβήτητη παράδοση που θέλει τα λείψανα του Αποστόλου Παύλου να βρίσκονται εδώ», δήλωσε ο προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, στη διάρκεια της τελετής λήξης του Έτους Αποστόλου Παύλου.

    Μέσα στη σαρκοφάγο οι αρχαιολόγοι βρήκαν κόκκους από λιβάνι, αλλά και υπολείμματα από δύο λινά υφάσματα.

    Παράλληλα, ανακοινώθηκε η ανακάλυψη και της αρχαιότερης προσωπογραφίας του Αποστόλου Παύλου στην κατακόμβη της Αγίας Θέκλας στη Ρώμη.

    Σύμφωνα με την εφημερίδα του Βατικανού «L’Osservatore Romano», το φρέσκο – που χρονολογείται στα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ.- αποκαλύφθηκε στις 19 Ιουνίου.

    Οι ανασκαφές στον τάφο του Αποστόλου Παύλου άρχισαν το 2002, μετά τις έντονες διαμαρτυρίες των πιστών ότι δεν μπορούν να τον επισκεφθούν.»

    Ταυτοποίησαν τα λείψανα του Αποστόλου Παύλου

    Στο ερευνητικό πόνημα του ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ συγγραφέν υπό  του ιδίου (  το οποίο προκαλεί ηλεκτροπληξία στους σημερινούς αγαπητολόγους – παπόφιλους)

    « ΜΕΛΕΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΤΟΥ ΣΧΙΣΜΑΤΟΣ (ΠΡΩΤΟΣ ΤΟΜΟΣ)

    ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ Δεκέμβριος 1998»

    Ο ΑΓΙΟΣ  ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ομιλεί για την Αποστολική διαδρομή του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΠΑΥΛΟΥ μέχρι την σημερινή Ισπανία, αφήνοντας αιχμές ότι δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί το μαρτύριο του στην Ρώμη.

    Όμως και άλλες πηγές μαρτυρούν περί αυτού

    « Στη Β’ προς Τιμόθεον επιστολή του, που έγραψε στη διάρκεια της δεύτερης φυλάκισής του στη Ρώμη και λίγο πριν από το μαρτύριό του (μεταξύ 64 και 68),δηλώνει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι πραγματοποίησε κάθε ευαγγελικό σχέδιο του, ότι το κήρυγμα του το είχαν ακούσει όλα τα έθνη (Β’ Τιμ. 4:17) και όχι, έχοντας πια αγωνιστεί τον καλό αγώνα, τελειώνει την επίγεια πορεία του περιμένοντας μόνο το στεφάνι της δικαιοσύνης από τον Κύριο, τον δίκαιο Κριτή (Β’ Τιμ. 4:8).

     

     

    Με δυο λόγια οι παραπάνω καινοδιαθηκικές μαρτυρίες δηλώνουν ότι ο Παύλος ήθελε να κηρύξει το ευαγγέλιο και στην Ισπανία, ότι του δόθηκε η ευκαιρία να το κάνει και ότι στα τέλη της ζωής του έγραφε με τρόπο που έδειχνε ότι το είχε πραγματοποιήσει. Από τις βιβλικές ενδείξεις, λοιπόν, δεν μπορούμε να παρα να θεωρήσουμε το ταξίδι του αποστόλου στην Ιβηρική Χερσόνησο ως πιθανό ιστορικό γεγονός.

     

    Υπάρχει, ωστόσο, και πλήθος μαρτυριών αγίων πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων, που ενισχύουν την άποψη του ευαγγελισμού της ισπανικής φυλής από τον απόστολο των εθνών (βλ.Paul de Ballester Convalier, Το ταξείδιον και το έργον του αποστόλου Παύλου εις την Ισπανίαν, Αθήναι 1954· του ίδιου ιστορία της Ισπανικής Ορθοδοξίας, τ. Α’, Αθήναι 1961, σελ. 77 κ. έ.· Γρηγορίου Δ. Παπαθωμά, Πήγε ο Απόστολος Παύλος στην Ισπανία; περ. «Θεολογία», τ. 60/4, Αθήναι 1989, σελ. 754-770)

    Σύμφωνα με όλα τα τεκμήρια, λοιπόν, ο Παύλος ήταν ο πρώτος κήρυκας του Ευαγγελίου στην Ισπανία, όπως αναφέρει και η λατινική επιγραφή του ναού της Viana στή Νavarra: «Saulus, Praeco Crucis, fuit nobis primordia lucis (=ο Σαύλος, ο κήρυκας του Σταυρού, υπήρξε ο πρώτος φωστήρας μας).»

    Μ.Σ.Π

    (Περιοδικό «Πάντα τα έθνη» τ. 99)

    http://www.diakonima.gr

    Παγκόσμιο γεγονός θα είναι ότι ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ βρίσκεται κοντά σε αυτούς που αγάπησε περισσότερο, εκεί τον έθαψαν , στους Φιλίππους της Ελληνικοτάτης Μακεδονίας του Μεγ. Αλεξάνδρου;

     

    ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 1

     

    Φιλιπ. 1,1           Παῦλος καὶ Τιμόθεος, δοῦλοι Ἰησοῦ Χριστοῦ, πᾶσι τοῖς ἁγίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τοῖς οὖσιν ἐν Φιλίπποις σὺν ἐπισκόποις καὶ διακόνοις·

    Φιλιπ. 1,1                   Ημείς, ο Παύλος και ο Τιμόθεος, δούλοι του Ιησού Χριστού, εις όλους τους εν Χριστώ Ιησού πιστούς Χριστιανούς, που ευρίσκονται στους Φιλίππους μαζή με τους επισκόπους και τους διακόνους,

    Φιλιπ. 1,2           χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.

    Φιλιπ. 1,2                  ευχόμεθα να είναι εις σας η χάρις και η ειρήνη από τον Θεόν και Πατέρα μας και από τον Κυριον Ιησούν Χριστόν.

    Φιλιπ. 1,3           Εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ μου ἐπὶ πάσῃ τῇ μνείᾳ ὑμῶν,

    Φιλιπ. 1,3                  Ευχαριστίας αναπέμπω στον Θεόν μου κάθε φοράν, που σας ενθυμούμαι.

    Φιλιπ. 1,4           πάντοτε ἐν πάσῃ δεήσει μου ὑπὲρ πάντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς τὴν δέησιν ποιούμενος

    Φιλιπ. 1,4                  Παντοτε, εις κάθε μου δέησιν, με χαράν παρακαλώ και ικετεύω τον Θεόν δι’ όλους σας, να προοδεύετε εις την κατά Χριστόν πίστιν και ζωήν.

    Φιλιπ. 1,5           ἐπὶ τῇ κοινωνίᾳ ὑμῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον ἀπὸ πρώτης ἡμέρας ἄχρι τοῦ νῦν,

    Φιλιπ. 1,5                  Ευχαριστώ τον Θεόν δια την συμμετοχήν σας εις την χάριν του Ευαγγελίου και στο έργον της διαδόσεώς του από την πρώτην ημέραν, που επιστεύσατε μέχρι σήμερον.

    Φιλιπ. 1,6           πεποιθὼς αὐτὸ τοῦτο, ὅτι ὁ ἐναρξάμενος ἐν ὑμῖν ἔργον ἀγαθὸν ἐπιτελέσει ἄχρις ἡμέρας Ἰησοῦ Χριστοῦ,

    Φιλιπ. 1,6                  Είμαι δε βέβαιος στούτο ακριβώς, ότι δηλαδή ο Θεός, που ήρχισεν εις σας το αγαθόν αυτό έργον της σωτηρίας σας και της συμμετοχής σας εις την νέαν ζωήν του Ευαγγελίου, θα το φέρη εις άρτιον και τέλειον πέρας μέχρι της μεγάλης εκείνης ημέρας, της δευτέρας παρουσίας του Ιησού Χριστού.

     


    ο Απόστολος Παύλος θα βρίσκεται στους Φιλίππους μέχρι της Δευτέρας Παρουσίας του Ιησού Χριστού.

     

    ΕΔΩ τον τίμησαν από τα πρώτα κιόλας πρωτοχριστιανικά χρόνια με μεγάλα και υπέρλαμπρα οικοδομήματα, ενώ η Ρώμη ερχόταν πίσω και καταιδρωμένη.

    • « Ανατολικά της αγοράς των Φιλίππων εκτείνεται το συγκρότημα του Οκταγώνου.
    • Οι Φιλιππήσιοι στο χώρο αυτό, όπου υπήρχε ένας μεγάλος τάφος των Ελληνιστικών χρόνων, Μακεδονικού τύπου, ανήγειραν αμέσως μετά την κατάπαυση των τελευταίων διωγμών και την έκδοση του ενδίκτου των Μεδιολάνων (313 μ.Χ.) λατρευτικό Οίκο. Δηλαδή πριν την ανέγερση του μεγάλου οκταγώνου ναού, στη θέση αυτή της πόλης και σε επαφή με ελληνιστικό τάφο, που ανήκε σε εθνικό ήρωα, ιδρύθηκε το 313-343 επί επισκόπου Πορφυρίου, ο πρώτος ευκτήριος χριστιανικός οίκος της πόλης. Μετά τον θρίαμβο της Εκκλησίας και την ανέγερση μνημειώδους οκταγωνικού ναού, ο ελληνιστικός τάφος διατηρήθηκε στο μέσων των χριστιανικών προσκτισμάτων, θεωρούμενος ότι ανήκε στο χριστιανό μάρτυρα-απόστολο Παύλο.
    • Συνεπώς ο ευκτήριος οίκος του Πορφυρίου με τα ψηφιδωτά δάπεδα, με συμβολικές χριστιανικές παραστάσεις και κτητορικές επιγραφές, συνδυαζόμενος με τον ελληνιστικό τάφο, είναι από τα λίγα αρχαιολογικά ευρήματα που αποκαλύπτουν το μετασχηματισμό του εθνικού κόσμου σε χριστιανικό. Και μια μαρτυρία της παρουσίας του Παύλου στους Φιλίππους, όπως αποδεικνύεται, επίσης ότι πρώτος λατρευτικός οίκος στο συγκρότημα του Οκταγώνου είναι, προς το παρόν, το αρχαιότερο χριστιανικό κτίσμα λατρείας , αφιερωμένο στον πρωτοκορυφαίο απόστολο των Εθνών και των Φιλίππων Παύλο, για τον εξωραϊσμό του οποίου ενδιαφέρεται και δαπανά ο Επίσκοπος Φιλίππων Πορφύριος.
    • Οι ανασκαφές του Οκταγώνου από τον καθηγητή της βυζαντινής αρχαιολογίας Στ. Πελεκανίδη οδήγησαν στο μωσαϊκό δάπεδο του αρχαιοτέρου Ευκτηρίου Οίκου και στις ενδιαφέρουσες επιδαπέδιες επιγραφές του. Η μια και πολύτιμη αναφέρει: Ο ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΤΗΝ ΚΕΝΤΗΣΙΝ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΠΑΥΛΟΥ ΕΠΟΙΗΣΕΝ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ.
    • Η επιγραφή αυτή είναι σπουδαιότατη για την ιστορία των χριστιανικών Φιλίππων και έχει ιδιαίτερη σημασία για το λατρευτικό συγκρότημα του Οκταγώνου, γιατί α) αναφέρει τον Επίσκοπο και αρωγό για τη μερική διακόσμηση του ναΐσκου, τον γνωστό από τη Σύνοδο της Σαρδικής (342-343 μ.Χ.) επίσκοπο Φιλίππων Πορφύριο. β) κατονομάζεται ο άγιος, απόστολος Παύλος, που στο όνομά του τιμάται ο ναός και γ) δηλώνεται η μορφή του κτίσματος ως βασιλικής.
    • Το σύνολο του ψηφιδωτού, που καλύπτει το δάπεδο του δυτικού τμήματος του ναού, συνίσταται από διάφορα γεωμετρικά σχήματα, από τα οποία πολλά περιλαμβάνουν ζωικά και ανθικά θέματα. Στη νότια πλευρά του διαχώρου αποκαλύφθηκε επάνω σε λευκό κάμπο με μαύρα γράμματα και μια άλλη επιγραφή: “Χριστέ βοήθη του δούλου σου Πρίσκου (σ)υν παντί του οίκου αυτού”. Και η δεύτερη αυτή αναφέρεται στον επίσης αρωγό Πρίσκο και σε όλη την οικογένειά του και επικαλείται την βοήθεια του Κυρίου.
    • Με την εδραίωση και επίσημα του χριστιανισμού στους Φιλίππους άρχισε να αναπτύσσεται και η χριστιανική ναοδομία σε ποικίλες αρχιτεκτονικές μορφές. Η άνθηση στη μικρή κατά βάση πόλη, ο πλούτος και η πολυτέλεια των μνημείων, οφείλεται στην έλξη και τη γοητεία που ασκούσε η αποστολική ανάμνηση και παρακαταθήκη και που βαθιά βίωνε το Πλήρωμα της Εκκλησίας των Φιλίππων» http://www.im-philippon.gr/index.php/mitropoli/topiki-agiologia/lithoi/147-euktirios

     

    Τον τίμησαν τόσο πολύ οι βυζαντινή Ρωμιοί πρόγονοι μας, τον Απόστολο των Εθνών   στους Αρχαίους Φιλίππους που και το επίνειο τους , την αρχαία Νεάπολη ( εκεί όπου αποβιβάστηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη) το ονόμαζαν ΧΡΙΣΤΟΥΠΟΛΗ επί 800 ολόκληρα χρόνια για να επισημάνουν το μεγάλο κοσμοιστορικό γεγονός της απόβασης της τετραμελούς Αποστολικής Συνοδείας ( Παύλου – Λουκά – Σίλα- Τιμοθέου ) που έφερε παραγγελία του οράματος του Μακεδόνα Άνδρα στους  Έλληνες Μακεδόνες και στους Ευρωπαίους, το μήνυμα του Ευαγγελικού Λόγου δηλ. τον Ενσαρκωμένο- Εσταυρωμένο και Αναστημένο Κύριο ημών Ιησού Χριστού.

    Η ΧΡΙΣΤΟΥΠΟΛΗ έγινε Καβάλα , έτσι ήθελαν οι τούρκοι και παραμένει έτσι για να θυμόμαστε το οθωμανικό παρελθόν της σε καιρούς που η τουρκία πάει σε διάλυση.

    Για να μη πω και άλλα…

    Αλλά θα πω τούτο.

    Σε μια συνεργασία που είχαμε με τον μακαριστό μητροπολίτη Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου  κ.κ. Προκόπιο πάνω σε ιστορικά και γεωπολιτικά δρώμενα μας είπε ότι τον επισκέφτηκαν Αμερικάνοι καθηγητές ιστορίας- αρχαιολογίας και του επέστησαν την προσοχή, ότι διαθέτουν αρκετά στοιχεία που συνηγορούν ότι ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ των Εθνών Παύλος είναι θαμμένος στους Φιλίππους.

    Σε μια εποχή που κυοφορείται η αυτοκεφαλία της σκοπιανής εκκλησίας λίγες μέρες μετά την επίσκεψη του Πάπα στα ταραγμένα Βαλκάνια φυσικά και στα Σκόπια…

     

    Και οι Λίθοι Κεκράξονται. Δεν είναι μόνο θαμμένος στην Ελληνικοτάτη Μακεδονία ο Μ. Αλέξανδρος , είναι και ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ;

    ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ αδελφοί , ευχαριστώ που κάνατε τον κόπο να διαβάσετε τα παραπάνω.

    Δρ. Κωνσταντίνος Βαρδάκας

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ.

    Δημοσιεύτηκε στις

    του Δημητρίου Κουγιουμτζόγλου

    εκπαιδευτικού / αρχαιολόγου /  ξεναγού.

    Οι πρώτοι Έλληνες άποικοι, Ίωνες από τη Θάσο και την Πάρο, ίδρυσαν στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ. την αρχαία Νεάπολη στη χερσόνησο της Παναγίας της σύγχρονης πόλης της Καβάλας. Οι άποικοι αυτοί έφεραν και τη λατρεία της Παρθένου, μιας σπάνιας  θεότητας στην αρχαίο ελληνικό κόσμο, η οποία έγινε η πολιούχος θεότητα της Νεάπολης. Η Παρθένος αποτελεί πιθανόν μια υπόσταση της Αρτέμιδος ή και της Ήρας. Παρόμοια λατρεία θεότητας με την ονομασία «Παρθένος» κατά την αρχαιότητα απαντάται και στην αρχαία ελληνική αποικία της Χερσονήσου στην Ταυρίδα (Κριμαία) και αλλού.

    Οι ανασκαφές του αρχαιολόγου Δημητρίου Λαζαρίδη αποκάλυψαν τη θέση του περιβόλου του ιερού της Παρθένου στην παλιά πόλη: κατά μήκος της Θεοδώρου Πουλίδου, αριθμός 40, κάτω από το πεζοδρόμιο και προς την είσοδο των γραφείων του Ιμαρέτ αποκαλύφθηκε ο δυτικός τοίχος του περιβόλου, ενώ ο βόρειος είναι κάτω από το υπόστρωμα της οδού, τέμνοντάς την κάθετα.  Επομένως ο ναός της Παρθένου θα πρέπει να τοποθετηθεί από το ύψος αυτό και προς νότο, προς την κατεύθυνση της πλατείας του Μεχμέτ Αλή. Καθόλου τυχαία κοντά σε εκείνο το σημείο υπάρχει σήμερα ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, σε βεβαιωμένη αντίστοιχα θέση μεταβυζαντινού αλλά και βυζαντινού ναού. Η πιθανή μετάβαση από τη λατρεία της Παρθένου σε αυτήν της Παρθένου Παναγίας θυμίζει την αντίστοιχη μετάβαση  λατρείας στον Παρθενώνα της Αθήνας.

    Η λατρεία της Παρθένου πρέπει να άρχισε στη Νεάπολη ήδη από τους πρώτους χρόνους της ίδρυσής της. Ο αρχαϊκός ναός της Παρθένου δεν βρέθηκε, βρέθηκαν ωστόσο οι αποθέτες του ιερού, δηλαδή οι λάκκοι εναπόθεσης των αποσυρμένων αναθημάτων στη θεά. Μέσα στους αποθέτες αυτούς βρέθηκαν πολλά γυναικεία ειδώλια που αναπαριστούν τη θεά. Η κεφαλή της Παρθένου αναπαρίσταται και στη νομισματοκοπία της αρχαίας Νεάπολης από το 465 ως το 350 π.Χ. Μοναδική είναι η ανάγλυφη απεικόνιση της  θεάς  μαζί με τη θεά Αθηνά σε τιμητικό ψήφισμα των Αθηναίων για τους Νεαπολίτες του έτους 356 /355 π.Χ. που βρέθηκε στην Ακρόπολη της Αθήνας.

    Γύρω στο 500 π.Χ. ανεγείρεται νέος ναός της Παρθένου από θασιακό μάρμαρο, από τον οποίο σώζονται επτά ιωνικά κιονόκρανα. Ο ναός ήταν περίπτερος με πολλές ομοιότητες με το  ναό της Αφροδίτης στην αρχαία Αίνεια  αλλά και του Ηρακλή της Θάσου. Φαίνεται πως καί οι τρεις ναοί δέχτηκαν επιρροές από τα αρχιτεκτονικά πρότυπα των ναών της Βορειοδυτικής Μ. Ασίας και κυρίως της Ιωνίας και της περιοχής της Μιλήτου, στα πλαίσια μιας καλλιτεχνικής κοινής, που διαμορφώθηκε από Ίωνες αρχιτέκτονες. Καθοριστικός στην τελική διαμόρφωση και χτίσιμο των ναών φαίνεται πως ήταν ο ρόλος της Θάσου.

    Στο ιερό της Παρθένου βρέθηκαν ακόμη αναθηματικές επιγραφές στη θεά σε μαρμάρινες επιφάνειες και όστρακα αγγείων, καθώς και πολλά αγγεία από διάφορες  περιοχές του ελληνικού κόσμου (Αθήνα, Λακωνία, Κόρινθος, Κυκλάδες, Ανατολικό Αιγαίο). Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας ο επισκέπτης μπορεί να δει όλα τα  ευρήματα από το ιερό,  τα αρχιτεκτονικά μέλη του, καθώς και άλλα τεκμήρια της λατρείας της Παρθένου.

     

     

    Βιβλιογραφία.

    • Κουκούλη –Χρυσανθάκη Χάιδω, «Καβάλα –Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας», έκδοση Δημοτικής επιχείρησης τουρισμού και ανάπτυξης Καβάλας –  Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας –Θράκης, Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Αν. Μακεδονίας –Θράκης, 2002.
    • Κουγιουμτζόγλου Δημήτριος, Από την Αρχαία Νεάπολη στη Βυζαντινή Χριστούπολη: σπαράγματα ιστορίας είκοσι αιώνων: μια εκπαιδευτική πρόταση, εισήγηση στο Β΄ σεμινάριο τοπικής ιστορίας, Πρακτικά, σελ. 87-143, Δήμος Καβάλας, 2014.
    • Λαζαρίδης Ι. Δημήτριος, «Ανασκαφαί και άλλαι εργασίαι εις Α. Μακεδονίαν, Καβάλα», ΑΔ 16 (1960), σελ. 219-220.
    • Λαζαρίδης Ι. Δημήτριος, «Αρχαιότητες και μημεία Ανατολ. Μακεδονίας, Νεάπολις (Καβάλα)», ΑΔ 17 (1961-62) –Β΄ Χρονικά, σελ. 235-238.
    • Λαζαρίδης Ι. Δημήτριος,  «Νεάπολις –Χριστούπολις –Καβάλα» – Οδηγός Μουσείου Καβάλας, Αθήνα, 1969
    • Μπακαλάκης Γεώργιος, Νεάπολις –Χριστούπολις –Καβάλα, ΑΕ (1936), Αθήνα 1937, σελ. 1-48.
    • Νικολαϊδου –Πατέρα Μαρία, «Αρχαία Νεάπολις», στο «Η παλιά πόλη της Καβάλας», συλλογικό δίτομο έργο, έκδοση του Εξωραϊστικού Πολιτιστικού Συλλόγου της Παναγίας «Το Κάστρο», Καβάλα, 2005, σελ. 15-28.
    • Ancient Greek Cities in Crimea, συλλογικός τόμος, δίγλωσση (ρωσικά και αγγλικά) έκδοση του Ελληνικού Κέντρου Πολιτισμού στην Οδησσό, Κίεβο, 2004.
    • Νικίτα Χραπούνοβ, Ντμίτριι Προκχόροβ, A Short History of the Crimea, Συμφερούπολη, 2013.
    • B. Schmidt-Dounas, «Frühe Peripteraltempel in Nordgriechenland», AM 119 (2004), 107-143
    • Σημείωση: η πιο πρόσφατη διάλεξη που δόθηκε σχετικά με την Παρθένο της πόλης μας, της αρχαίας Νεάπολης, είναι της κ. Αλεξάνδρας Προκόβα στο αρχαιολογικό συνέδριο «Το ειδώλιο στον βορειοελλαδικό χώρο» (Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, 11 -13.10.2018) με τίτλο: «Τα πήλινα ειδώλια από το ιερό της Παρθένου της αρχαίας Νεάπολης».

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΣΤΗΝ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΜΥΘΙΚΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ: Η πανάρχαια λατρεία του θεού Διονύσου μέσα από τα έθιμα των Θεοφανείων στην ανατολική Μακεδονία (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)

    Δημοσιεύτηκε στις

    Σε καμία άλλη περιοχή της ελληνικής επικράτειας όσο στην Ανατολική Μακεδονία και πιο συγκεκριμένα στη Δράμα, οι κάτοικοι δεν κράτησαν τόσο ζωντανές παραδόσεις, ήθη και έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στη λατρεία του θεού Διονύσου.

     

    Η Διονυσιακή λατρεία και όλα τα παραδοσιακά δρώμενα που την ακολουθούν στο διάβα της μακράς ιστορικής διαδρομής των ορεινών περιοχών της ανατολικής Μακεδονίας σημάδεψαν την πολιτιστική ζωή των ντόπιων κατοίκων. Σήμερα, όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι συνεχίζουν με πίστη αλλά και περηφάνια να τηρούν και να αναβιώνουν κάθε χρόνο όλα αυτά τα έθιμα που χαρακτήρισαν τις περιοχές τους.

     

    Πρόκειται για πανάρχαια έθιμα με παγανιστικές διαστάσεις που κυρίως αναβιώνουν τις τελευταίες ημέρες του Δωδεκαημέρου, την περίοδο από 24 Δεκεμβρίου έως 7 Ιανουαρίου, την εποχή δηλαδή που τελειώνει ο χειμώνας και η γη φέρει νέους καρπούς, και πιο συγκεκριμένα το διήμερο (παραμονή και ανήμερα) των Θεοφανείων.

     

    Σε αυτές τις ποικίλες εκδηλώσεις, που έχουν τις ρίζες τους σε διονυσιακά δρώμενα, κυριαρχούν οι μεταμφιέσεις, τα κουδούνια, τα τραγούδια, οι χοροί και οι αναπαραστάσεις. Όλα τα στοιχεία δείχνουν τον πρωτογενή σκοπό αυτών των εκδηλώσεων, που δεν είναι άλλος από την ευημερία και την καλοχρονιά πάντα όμως με την ευρύτερη διάσταση της καλής υγείας και της πλούσιας σοδειάς.

     

    Όπως εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η φιλόλογος και ερευνήτρια Κατερίνα Μανούση, «η λατρεία του Διόνυσου, όχι μόνο στην αρχαία περιοχή της Δράμας αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο, αποκαλύπτει την οικεία ανάγκη του ανθρώπου να παραιτηθεί από τους κοινωνικούς περιορισμούς και να επιστρέψει στη φύση γιορτάζοντας αυθόρμητα τις αλλαγές της. Σηματοδοτεί την τάση του ανθρώπου να ζει μεταξύ άλλων ανθρώπων χωρίς κοινωνικές διακρίσεις με βάση το φύλο ή την κοινωνική τάξη. Επιπλέον, αποδεικνύεται το γεγονός ότι ο Διόνυσος ήταν ο μοναδικός θεός της κοινότητας και της αρμονικής συνύπαρξης όλων των μελών της κοινωνίας σε μια ατμόσφαιρα χαράς και ελπίδας, ακόμη και στη μετά θάνατον ζωή».

     

    Ύμνος στη γονιμότητα της γης

     

    «Τα έθιμα του Δωδεκαήμερου», σημειώνει η κ. Μανούση μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ «παρουσιάζουν ομοιότητες με τη Διονυσιακή λατρεία που ήταν διαδεδομένη στην περιοχή της αρχαίας Δράμας. Οι εορτασμοί εξυμνούν την έλευση της άνοιξης και τη γονιμότητα της γης. Το σύμβολο της μάσκας, που επικρατεί, παραδίδει την ταυτότητα των ανθρώπων που τη φορούν και τους δίνει την ελευθερία να δρουν με αισχρότητα και παραλογισμό. Οι μάσκες ή η ζωγραφική του προσώπου με λάσπη και τέφρα, οι φαλλοί και τα δέρματα ζώων θυμίζουν την εμφάνιση των Σατύρων και των άλλων ακολούθων του Διόνυσου. Ένα άλλο παράλληλο με τη λατρεία του Διόνυσου είναι η μεταμφίεση των ανδρών σε γυναίκες που υπογραμμίζει την εξουσία και τη δυαδικότητα του αρχαίου θεού. Επιπλέον, η χρήση της μάσκας, οι οργανωμένες εκδηλώσεις και η δράση των ανδρών ως γυναικών φέρνουν στο μυαλό τις παραστάσεις του αρχαίου θεάτρου, οι οποίες είναι αλληλένδετες με τη λατρεία του Διόνυσου».

     

    Οι Αράπηδες, τα Μπαμπούγερα, οι Μωμόγεροι, η Καμήλα είναι μερικά μόνο από τα έθιμα που αναβιώνουν μέχρι τις μέρες μας διατηρώντας αναλλοίωτες παραδόσεις αιώνων και κρατώντας ζωντανούς συμβολισμούς που σχετίζονται με την απομάκρυνση των κακών πνευμάτων, τη γονιμότητα του ανθρώπου και την ευφορία της γης.

     

    Οι Αράπηδες

     

    Ανήμερα των Θεοφανίων στη Δημοτική Κοινότητας Νικήσιανης του Δήμου Παγγαίου, στο Μοναστηράκι, στον Ξηροπόταμο και στο Βώλακα της Δράμας, τελείται με διάφορες παραλλαγές ένα δρώμενο γνωστό ως Αράπηδες, επειδή στην μεταμφίεση των πρωταγωνιστών κυριαρχεί το μαύρο χρώμα: μαύρες φλοκωτές κάπες και εντυπωσιακές υψικόρυφες προσωπίδες, κεφαλοστολές από γιδοπροβιές.

    Στο γραφικό ορεινό οικισμό της Νικήσιανης του Δήμου Παγγαίου βορειοδυτικά της Καβάλας, το πανάρχαιο έθιμο των Αράπηδων τελείται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου, ανήμερα των Θεοφανίων, και ανήκει στα δρώμενα εκείνα του δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων. Η ιστορία του μεγάλη και ο συμβολισμός του μοναδικός. Αναπαριστά τη μάχη της ζωής και του θανάτου. Παλικάρια και παιδιά ντυμένα με προβιές και ζωσμένα με βαριά κουδούνια, βγαίνουν στα σοκάκια του χωριού και με τον εκκωφαντικό θόρυβο των κουδουνιών ξορκίζουν το κακό φέρνοντας το αισιόδοξο μήνυμα της ζωής. Τα χορευτικά τμήματα του πολιτιστικού χορεύουν ντόπιους χορούς συνοδευόμενα από παραδοσιακές μουσικές. Κρασί, τσίπουρο και τοπικά εδέσματα υπάρχουν άφθονα για να κεραστεί όλος ο κόσμος.

     

    Στις περισσότερες όμως περιοχές όπου αναβιώνει το έθιμο του Αράπη υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά της γιορτής. Όλες οι ομάδες των «Αράπηδων» κάνουν κοινή παρέλαση στους δρόμους, κάτω από τους εκκωφαντικούς ήχους των κουδουνιών τους. Δύο αρχηγοί ομάδων παλεύουν μέχρι την τελική πτώση του ενός. Ακολούθως, γύρω από τον πεσμένο αρχηγό, μαζεύονται όλοι, σε μια μυσταγωγία, που τελειώνει με την ανάσταση του νεκρού και τον ιδιόρρυθμο ξέφρενο χορό όλων, που ακολουθεί.

    Σύμφωνα με την παράδοση, η παράσταση αυτή συμβολίζει το θάνατο του Διονύσου από τους Τιτάνες και την ανάστασή του από το Δία και παράλληλα την χειμερία νάρκη της φύσης που είναι ο Χειμώνας και στη συνέχεια την ανάσταση της φύσης με τον ερχομό της Άνοιξης.

     

    Αυτό που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη, είναι η εμφάνιση των Αράπηδων, με την οποία ντύνονται μόνο άντρες. Το ντύσιμο των Αράπηδων, περιλαμβάνει τα τσερβούλια (παπούτσια) που κατασκευάζονται από ακατέργαστο χοιρινό δέρμα και συγκρατούνται από τις λαπάρες που είναι δερμάτινα σχοινιά και τα καλτσούνια (κνήμες με υφαντό πανί από τρίχωμα προβατίνας) που φορούν στα γόνατα. Στο κάτω μέρος του σώματος φορούν μπινιβρέκι (μάλλινο παντελόνι) και στο πάνω μέρος χοντρή τσομπάνικη κάπα. Στη μέση τους, φορούν τέσσερα ποιμενικά κουδούνια διαφόρων μεγεθών. Το πρόσωπο είναι καλυμμένο με την μπαρμπότα (προσωπίδα) που είναι το τομάρι μιας γίδας το οποίο είναι ραμμένο και στερεώνεται στις άκρες του, στα σχοινιά των κουδουνιών. Η μπαρμπότα στολίζεται με ένα λευκό μαντήλι το οποίο έχει πάνω του χρωματιστά σχέδια, φλουριά και λουλούδια.

    Τα Μπαμπούγερα της Καλής Βρύσης

     

    Τραγόμορφες φιγούρες των «Μπαμπούγερων», μορφές που ξεπηδούν από τη λατρεία της Μητέρας Γης και του θεού Διονύσου. Άνθρωποι μεταμφιεσμένοι με κατσικοδέρματα και με πρόσωπα μαυρισμένα με αιθάλη, τραγουδούν και χορεύουν, ξορκίζοντας τα κακά πνεύματα. Έτσι και φέτος ανήμερα των Θεοφανίων θα πραγματοποιηθούν τα «Μπαμπούγερα» στην Καλή Βρύση με πλήθος κόσμου να παρακολουθεί το δρώμενο.

    Οι Μωμόγεροι

     

    Πρόκειται για ένα λαϊκό σατυρικό δρώμενο με προθεατρική μορφή. Τελείται από τους Πόντιους με παραλλαγές σε διάφορες περιοχές της Δράμας. Αναπαρίσταται στις αυλές των σπιτιών και στις πλατείες τις ημέρες του Δωδεκαημέρου. Κύριο πρόσωπο ο Μωμόγερος η Κιτί Γοτσάς με θίασο συντελεστών όπως η νύφη και ο γαμπρός, ο Αλής, ο πατέρας, ο γιατρός, ο οργανοπαίχτης, ο κουμπάρος, ο χωροφύλακας, δυο μικροί διάβολοι, η έγκυος γυναίκα και η συνοδεία.

     

    Όλοι οι συντελεστές φορούν κουδούνια όπως προβιές και δέρματα τράγων. Κεντρικό πρόσωπο του θιάσου των τελεστών ο Μωμόγερος ή Κιτί Γοτσάς ή Πορδαλάς ο οποίος με τη δύση του ήλιου εισβάλλει με την ακολουθία του στα σπίτια του χωριού και εμπλέκει τους σπιτονοικοκύρηδες σε περιπέτειες «εξαπατώντας» τους. Η απαγωγή της νύφης παίζει κι εδώ καθοριστικό ρόλο καθώς μετά από αλλεπάλληλες εικονικές συμπλοκές μεταξύ των τελεστών, το νέο ζευγάρι, η νύφη και ο γαμπρός κατορθώνουν να σμίξουν, στεφανώνονται μάλιστα από τον παπά που εισέρχεται στο τέλος στο θίασο επιβάλλοντας την τάξη. Με τη συνοδεία ποντιακής λύρας και νταουλιού χορεύοντας και διασκεδάζοντας τα μωμογέρια, εγκαταλείπουν το σπίτι για να επισκεφθούν το επόμενο όπου θα προβούν σε ανάλογους, νέους αυτοσχεδιασμούς και μιμικές πράξεις.

     

    Τα «Σάγια» στη Νέα Καρβάλη

     

    Στην τοπική κοινότητα της Νέας Καρβάλης, ανατολικά του Δήμου Καβάλας κάθε χρόνο την παραμονή των Θεοφανείων αναβιώνουν τα «Σάγια», ένα έθιμο που τηρούνταν σε όλη την Καππαδοκία. Το έθιμο αυτό αποτελεί μια σύνθετη τελετουργική πράξη η οποία περιέχει και λατρευτική διάσταση και έχει ως κύριο σκοπό την ευημερία, δηλαδή την καλοχρονιά, στοιχείο που τονίζεται με την πυρά, τις ευχές, τους χορούς και τα τραγούδια.

     

    Στην πλατεία της Νέας Καρβάλης, μπροστά από το ναό του Αγίου Γρηγορίου όπου φυλάσσεται το σεπτό σκήνωμα του Αγίου, οι κάτοικοι ανάβουν μεγάλες φωτιές. Οι φλόγες ανεβαίνουν ψηλά και οι άνθρωποι τριγυρίζουν την πυρά χορεύοντας και τραγουδώντας. Στα παλιά χρόνια, όλοι παρακολουθούσαν την κατεύθυνση του καπνού. Αν πήγαινε ανατολικά ήταν καλό σημάδι, η σοδιά θα ήταν πλούσια. Αν στρέφονταν προς τη Δύση, το Βορρά ή το Νότο μόνο τα σπίτια του χωριού που ήταν σ’ εκείνα τα σημεία θα είχαν καλή συγκομιδή. Όταν χαμήλωνε η φωτιά τα παιδιά πηδούσαν από πάνω τρεις φορές.

    Σ.σ. Φέτος ακυρώθηκε λόγων καιρικών συνθηκών,  η εκδήλωση που είχε προγραμματιστεί για το Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2019 «Σάγια» στη Νέα Καρβάλη,  Αναβίωση Χριστουγεννιάτικου Εθίμου της Καππαδοκίας.

     

    ΑΠΕ-ΜΠΕ – του Β. Λωλίδη

     

     

     

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΠΟΜΠΗΪΑ: Μια εντυπωσιακή παράσταση με τον Δία – κύκνο, να γονιμοποιεί την Λήδα

    Δημοσιεύτηκε στις

    Μία μοναδική στο είδος της αναπαράσταση της Λήδας και του κύκνου-Δία είναι το τελευταίο εύρημα στον αρχαιολογικό χώρο της Πομπηΐας         

     

    Ο αβυθομέτρητος ακόμη αρχαιολογικός χώρος της Πομπηΐας εξακολουθεί να μας εκπλήσσει με τα νέα ευρήματα που διαρκώς έρχονται στο φως, κατά τις διάφορες, ανασκαφικές, ή αναστηλωτικές, εργασίες του. Η τελευταία ανακάλυψη αφορά μία ασύγκριτη σε κάλλος και τεχνική εκτέλεση νωπογραφία της Λήδας, της εκπάγλου ομορφιάς βασίλισσας της Σπάρτης την ώρα που μένει έγκυος από τον Δία, ο οποίος για να την πλησιάσει είχε μεταμορφωθεί σε κύκνο.

     

    Πρόκειται για ένα «εκπληκτικό και μοναδικό» εύρημα, εξηγεί στο ιταλικό πρακτορείο Ansa ο διευθυντής του Αρχαιολογικού Πάρκου της Πομπηΐας, Μάσιμο Οζάνα, μιλώντας για τη νωπογραφία, με τα πλούσια χρώματα και αποχρώσεις, αλλά και τον ασύγκριτο αισθησιασμό στην απόδοση των μορφών, που ανακαλύφθηκε στην κρεβατοκάμαρα μίας οικίας στην Οδό Βεζουβίου και αποτελεί το τελευταίο χρονικά αριστούργημα που έχει έλθει στο φως, στην κάποτε βυθισμένη στην τέφρα του ηφαιστείου πόλη.

     

    Όπως εξηγεί ο Οζάνα, η νωπογραφία αποκαλύφθηκε «κατά τις εργασίες για την αναστύλωση του μετώπου της ανασκαφής» στο τμήμα Regio V της ρωμαϊκής κωμόπολης, στο πλαίσιο ενός προγράμματος που χρηματοδοτείται από την ΕΕ για την συντήρηση της Πομπηΐας. Η κατοικία, στην οποία ανήκε η σύνθεση, βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της Οδού Βεζουβίου, «ουσιαστικά παράλληλα προς την Οδό των Μπαλκονιών».

     

    Στην ίδια κατοικία, το περασμένο έτος είχε ανακαλυφθεί η παράσταση ενός Πριάπου σε ιθυφαλλική στάση να ζυγίζει το μόριό του, η οποία μοιάζει πολύ με την ανάλογη και πασίγνωστη νωπογραφία που είχε αποκαλυφθεί στην Οικία Βέτι.

     

    Η νέα ανακάλυψη όμως κρίνεται ακόμη πιο σημαντική, διότι όπως εξηγεί ο Οζάνα, οι εξαιρετικές λεπτομέρειες και ο τρόπος εκτέλεσης της παράστασης της Λήδας «είναι εντελώς διαφορετικές από όλες τις άλλες που έχουν ανακαλυφθεί έως σήμερα. Στην Πομπηΐα, αφηγείται ο ίδιος, οι αναφορές στον μύθο της Λήδας και του Δία είναι πολύ εκτεταμένες, αλλά «ουδέποτε ως σήμερα είχαν βρεθεί τόσο αισθησιακές αναπαραστάσεις του, που όπως εικάζεται είχαν ως πρότυπο το αντίστοιχο γλυπτικό μοντέλου του Τιμόθεου», ενός σημαντικού Έλληνα γλύπτη του 4ου π.Χ. αιώνα, υποθέτει ο Οζάνα.

     

    Φιλικό αν και ελευθεριάζον είναι και το βλέμμα της Λήδας στην παράσταση, που μοιάζει να κοιτάζει απ’ ευθείας τον επισκέπτη της κάμαρας, που βρίσκεται αμέσως μετά το δωμάτιο με τον Πρίαπο και το άτριο (εσωτερική αυλή) της πλούσιας κατοικίας. Αλλά ένα νέο ερώτημα γεννάται πλέον; Ποιος θα μπορούσε να είναι ο ιδιοκτήτης τούτης της πλούσιας κατοικίας; Η πιο εύλογη υπόθεση του Οζάνα είναι πως θα επρόκειτο «για έναν πλούσιο έμπορο, ίσως έναν πρώην απελεύθερο που ήθελε να ανεβάσει την κοινωνική του θέση, ακόμη και με αναφορές σε μία πιο υψηλή πολιτιστική στάθμη».

     

    Όμως αυτά είναι τα μόνα που μπορεί κάποιος να πει για τις νέες τούτες ανακαλύψεις, καθώς οι συνθήκες ασφάλειας του σκάμματος (το οποίο ταυτίζεται με το σημείο των εργασιών για την υποστήλωση κι ενίσχυση του αρχαιολογικού χώρου), δεν επιτρέπουν την περαιτέρω ανασκαφή της κατοικίας. Αλλά και για τη διάσωση και συντήρηση των δύο νέων εξαίσιων νωπογραφιών, ο Οζάνα τονίζει πως «θα εξετασθεί με τους τεχνικούς και τη γενική αρχαιολογική διεύθυνση εάν μπορούμε να τις μετακινήσουμε σε μία τοποθεσία που μπορούμε να τις διασώσουμε και να τις εκθέσουμε στο κοινό».

     

    Γιώργης-Βύρων Δάβος

     

    Πηγή: La Repubblica, ANSA

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΙΣΤΟΡΙΑ: Ένας σεισμός στην Καβάλα που έγινε αισθητός μέχρι την Κωνσταντινούπολη και το Βουκουρέστι

    Δημοσιεύτηκε στις

    Στις 5 Μαΐου 1829 σεισμική δόνηση (Μ=7,3) προκάλεσε πολλές καταστροφές στους νομούς Δράμας, Καβάλας, Σερρών, Ξάνθης και Θεσσαλονίκης. Ο σεισμός έγινε αισθητός έως την Κωνσταντινούπολη και το Βουκουρέστι. Η Δράμα (Χ) καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά, καθώς επίσης και πολλά χωριά του νομού. Επιπτώσεις είχε ο σεισμός αυτός και στην Καβάλα, στις Σέρρες, και στην Θεσσαλονίκη. Οι προσεισμοί ξεκίνησαν τον Απρίλιο και συνεχίστηκαν σε καθημερινή βάση έως τη γένεση του κύριου σεισμού. Ιδιαίτερα ο προσεισμός της 13ης Απριλίου ήταν πολύ ισχυρός και προκάλεσε βλάβες στο ανατολικό τμήμα της πλειόσειστης περιοχής, στην περιοχή δηλαδή της Ξάνθης. Η πόλη της Ξάνθης σχεδόν καταστράφηκε ενώ βλάβες υπέστησαν μονές της ευρύτερης περιοχής. Στην Ελευθερούπολη 70 σπίτια κατέρρευσαν. Στην Καβάλα και στην Ανδριανούπολη βλάβες παρατηρήθηκαν τόσο σε κτίρια όσο και σε ιστορικά μνημεία (κάστρο, μιναρέδες)».

     

    Η παραπάνω «είδηση» είναι από την ιστοσελίδα του Οργανισμού Αντισεισμικής Σχεδιασμού και Προστασίας και την εντόπισε ο ιστορικός ερευνητής – δικηγόρος Θεόδωρος Λυμπεράκης, από την Ελευθερούπολη.

     

    Επίσης στον ίδιο ιστοχώρο αναφέρονται και όλοι οι μεγάλοι σεισμοί στην περιοχή μας, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα:

     

    Δράμα 1985

    Δράμα 1867 (VIII)

    Δράμα 1829

    Καβάλα 1829 (Επίκεντρο Δράμα)

    Καβάλα 1713

    Φίλιπποι 597 (IX)

    Φίλιπποι 52μ.Χ. (VIII)

     

    Ενδεχομένως ο σεισμός του 52 μ.Χ. να συνέβη όταν ήταν στους Φιλίππους ο Απόστολος Παύλος, καθώς αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων ότι μετά από ένα σεισμό βγήκαν από τη φυλακή. Αν και σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές η πρώτη επίσκεψη του Αποστόλου των Εθνών στους Φιλίππους, έγινε στο τέλος του 49 μ.Χ. και η δεύτερη το φθινόπωρο του 56 μ.Χ.

    Κατηγορία: Αφιερώματα, Ιστορία