Χρονόμετρο
Xristos Gakis

    Τους ακούτε ; Και οι Λίθοι Κεκράξονται. Δεν είναι μόνο θαμμένος στην Ελληνικοτάτη Μακεδονία ο Μ. Αλέξανδρος, είναι και ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ;

    Δημοσιεύτηκε στις

    Σε μια εποχή που κυοφορείται η αυτοκεφαλία της σκοπιανής εκκλησίας λίγες μέρες μετά την επίσκεψη του Πάπα στα ταραγμένα Βαλκάνια …

    Σε κρίσιμους καιρούς κάνουμε μια έρευνα ψυχής, προσφορά στον πολύ-αδικημένο Πιστό Λαό της Πατρίδος.

    Όλα αυτά για να ετοιμαζόμαστε την στιγμή που η γη θα ανοίξει και θα παρουσιάσει τους κρυμμένους θησαυρούς της.( ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ ο Αιτωλός)

    Δεν είναι μόνο οι ενεργειακοί θησαυροί , είναι και οι πνευματικοί τέτοιοι ανυπολόγιστης αξίας.

     

    Γράφει ο Δρ. Κωνσταντίνος Βαρδάκας

     

    « Ήρθαν να μας πάρουν τα μαρμαρένια λιθάρια με τον Σταυρό επάνω  οι ορκισμένοι οχθροί αλλά έπεσαν στον μαρμαρωμένο βασιλιά και όπου φύγει- φύγει»

    Βοούν οι πέτρες…

    « Αγ. Νικόλαος Βελιμίροβιτς, Επίσκοπος Αχρίδος

    « Όταν ο Χριστός επήγε για τελευταία φορά στα Ιεροσόλυμα, ο λαός βγήκε σε προϋπάντησή του. Αναρίθμητα μάτια Τον κοίταζαν. Και αμέτρητα στόματα εφώναζαν με ενθουσιασμό: Ωσαννά Υιέ Δαβίδ! Ευλογημένος ο ερχόμενος… Ο Βασιλεύς του Ισραήλ!

    Μα αυτό έκαμε τους Φαρισαίους και πρασίνισαν από το κακό τους! Και είπαν στο λαό, να μην κραυγάζει! Απάντησε ήρεμα ο Χριστός: «Αν αυτοί σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται». (Λουκ. 19, 40)

    Και τώρα, είκοσι αιώνες μετά, με ερωτάς:

    Πως είναι δυνατόν να φωνάξουν οι πέτρες;

    Σού απαντώ: Με πολλούς τρόπους.»

    https://www.vimaorthodoxias.gr/theologikos-logos-diafora

    Ποιοι είναι αυτοί οι τρόποι;

    Τα διάσπαρτα μακεδονικά ταφικά μνημεία της Ελληνικοτάτης Μακεδονίας μαζί με αναγνωρισμένου φήμης επιστήμονες έστω και με  όψιμες δηλώσεις τους ,  βοούν στα αυτιά των σκοπιανών και των διεθνών χορηγών τους, ΜΕΓΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ.

    Τα ίδια χώματα της Αν. Μακεδονίας  βοούν ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΠΑΥΛΟ.

    Όταν έρχονται οι ξένοι να επισκεφτούν το Αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων γνωρίζουν πολλά, υποθέτουν περισσότερα και « μας ματιάζουν» για τους θησαυρούς που έχουμε και δεν έχουν αυτοί.

    Συγκεκριμένα η ανώτερη γερμανική πολιτική ελίτ φαίνεται να ενδιαφέρεται για τον συγκεκριμένο χώρο.

    Θέτουμε το εξής λογικό ερώτημα που είναι ισχυρό επιχείρημα να αναρωτηθούμε, τι έχουμε και τι δεν κάνουμε;

    « -πως είναι δυνατόν μια αρχαία πολιτεία- πολίχνη όπως οι Αρχαίοι Φίλιπποι που φυσικά δεν μπορεί να συγκριθεί με την πολυάριθμη αρχαία Ρώμη  να έχει στην ιστορική διαδρομή της επάλληλες παλαιοχριστιανικές βασιλικές που τα απομεινάρια τους να δηλώνουν ότι το μέγεθος και η έκταση τους μπορεί να συγκριθεί μόνο με τον Άγιο Παντελεήμονα Αχαρνών  στην  Αθήνα ή την νέα  μεγαλοπρεπή εκκλησία του ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ στην ΑΙΓΙΝΑ;»

    « τι ήθελαν να τιμήσουν καταλλήλως οι πρόγονοι μας Ρωμιοί στους Φιλίππους , ποιο πρόσωπο Αγίου;»

    « γιατί η Ρώμη δεν έχει τέτοιου μεγέθους παλαιοχριστιανικές αφιερωμένες, όπως των αρχαίων Φιλίππων,  στον Απόστολο Παύλο,  έστω   στα  παλαιοχριστιανικά ή μεσοβυζαντινά χρόνια, ενώ κόπτεται  ότι βρήκε την  ταφική λάρνακα του Αποστόλου Παύλου ;»

    Αυτά λέει το Βατικανό

    « Όπως προκύπτει από τη ραδιοχρονολόγηση άνθρακα, τα λείψανα ανάγονται στον 1ο ή στον 2ο αιώνα.

    «Το στοιχείο αυτό πιθανότατα επιβεβαιώνει την ομόφωνη και αδιαμφισβήτητη παράδοση που θέλει τα λείψανα του Αποστόλου Παύλου να βρίσκονται εδώ», δήλωσε ο προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, στη διάρκεια της τελετής λήξης του Έτους Αποστόλου Παύλου.

    Μέσα στη σαρκοφάγο οι αρχαιολόγοι βρήκαν κόκκους από λιβάνι, αλλά και υπολείμματα από δύο λινά υφάσματα.

    Παράλληλα, ανακοινώθηκε η ανακάλυψη και της αρχαιότερης προσωπογραφίας του Αποστόλου Παύλου στην κατακόμβη της Αγίας Θέκλας στη Ρώμη.

    Σύμφωνα με την εφημερίδα του Βατικανού «L’Osservatore Romano», το φρέσκο – που χρονολογείται στα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ.- αποκαλύφθηκε στις 19 Ιουνίου.

    Οι ανασκαφές στον τάφο του Αποστόλου Παύλου άρχισαν το 2002, μετά τις έντονες διαμαρτυρίες των πιστών ότι δεν μπορούν να τον επισκεφθούν.»

    Ταυτοποίησαν τα λείψανα του Αποστόλου Παύλου

    Στο ερευνητικό πόνημα του ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ συγγραφέν υπό  του ιδίου (  το οποίο προκαλεί ηλεκτροπληξία στους σημερινούς αγαπητολόγους – παπόφιλους)

    « ΜΕΛΕΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΤΟΥ ΣΧΙΣΜΑΤΟΣ (ΠΡΩΤΟΣ ΤΟΜΟΣ)

    ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ Δεκέμβριος 1998»

    Ο ΑΓΙΟΣ  ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ομιλεί για την Αποστολική διαδρομή του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΠΑΥΛΟΥ μέχρι την σημερινή Ισπανία, αφήνοντας αιχμές ότι δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί το μαρτύριο του στην Ρώμη.

    Όμως και άλλες πηγές μαρτυρούν περί αυτού

    « Στη Β’ προς Τιμόθεον επιστολή του, που έγραψε στη διάρκεια της δεύτερης φυλάκισής του στη Ρώμη και λίγο πριν από το μαρτύριό του (μεταξύ 64 και 68),δηλώνει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι πραγματοποίησε κάθε ευαγγελικό σχέδιο του, ότι το κήρυγμα του το είχαν ακούσει όλα τα έθνη (Β’ Τιμ. 4:17) και όχι, έχοντας πια αγωνιστεί τον καλό αγώνα, τελειώνει την επίγεια πορεία του περιμένοντας μόνο το στεφάνι της δικαιοσύνης από τον Κύριο, τον δίκαιο Κριτή (Β’ Τιμ. 4:8).

     

     

    Με δυο λόγια οι παραπάνω καινοδιαθηκικές μαρτυρίες δηλώνουν ότι ο Παύλος ήθελε να κηρύξει το ευαγγέλιο και στην Ισπανία, ότι του δόθηκε η ευκαιρία να το κάνει και ότι στα τέλη της ζωής του έγραφε με τρόπο που έδειχνε ότι το είχε πραγματοποιήσει. Από τις βιβλικές ενδείξεις, λοιπόν, δεν μπορούμε να παρα να θεωρήσουμε το ταξίδι του αποστόλου στην Ιβηρική Χερσόνησο ως πιθανό ιστορικό γεγονός.

     

    Υπάρχει, ωστόσο, και πλήθος μαρτυριών αγίων πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων, που ενισχύουν την άποψη του ευαγγελισμού της ισπανικής φυλής από τον απόστολο των εθνών (βλ.Paul de Ballester Convalier, Το ταξείδιον και το έργον του αποστόλου Παύλου εις την Ισπανίαν, Αθήναι 1954· του ίδιου ιστορία της Ισπανικής Ορθοδοξίας, τ. Α’, Αθήναι 1961, σελ. 77 κ. έ.· Γρηγορίου Δ. Παπαθωμά, Πήγε ο Απόστολος Παύλος στην Ισπανία; περ. «Θεολογία», τ. 60/4, Αθήναι 1989, σελ. 754-770)

    Σύμφωνα με όλα τα τεκμήρια, λοιπόν, ο Παύλος ήταν ο πρώτος κήρυκας του Ευαγγελίου στην Ισπανία, όπως αναφέρει και η λατινική επιγραφή του ναού της Viana στή Νavarra: «Saulus, Praeco Crucis, fuit nobis primordia lucis (=ο Σαύλος, ο κήρυκας του Σταυρού, υπήρξε ο πρώτος φωστήρας μας).»

    Μ.Σ.Π

    (Περιοδικό «Πάντα τα έθνη» τ. 99)

    http://www.diakonima.gr

    Παγκόσμιο γεγονός θα είναι ότι ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ βρίσκεται κοντά σε αυτούς που αγάπησε περισσότερο, εκεί τον έθαψαν , στους Φιλίππους της Ελληνικοτάτης Μακεδονίας του Μεγ. Αλεξάνδρου;

     

    ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 1

     

    Φιλιπ. 1,1           Παῦλος καὶ Τιμόθεος, δοῦλοι Ἰησοῦ Χριστοῦ, πᾶσι τοῖς ἁγίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τοῖς οὖσιν ἐν Φιλίπποις σὺν ἐπισκόποις καὶ διακόνοις·

    Φιλιπ. 1,1                   Ημείς, ο Παύλος και ο Τιμόθεος, δούλοι του Ιησού Χριστού, εις όλους τους εν Χριστώ Ιησού πιστούς Χριστιανούς, που ευρίσκονται στους Φιλίππους μαζή με τους επισκόπους και τους διακόνους,

    Φιλιπ. 1,2           χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.

    Φιλιπ. 1,2                  ευχόμεθα να είναι εις σας η χάρις και η ειρήνη από τον Θεόν και Πατέρα μας και από τον Κυριον Ιησούν Χριστόν.

    Φιλιπ. 1,3           Εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ μου ἐπὶ πάσῃ τῇ μνείᾳ ὑμῶν,

    Φιλιπ. 1,3                  Ευχαριστίας αναπέμπω στον Θεόν μου κάθε φοράν, που σας ενθυμούμαι.

    Φιλιπ. 1,4           πάντοτε ἐν πάσῃ δεήσει μου ὑπὲρ πάντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς τὴν δέησιν ποιούμενος

    Φιλιπ. 1,4                  Παντοτε, εις κάθε μου δέησιν, με χαράν παρακαλώ και ικετεύω τον Θεόν δι’ όλους σας, να προοδεύετε εις την κατά Χριστόν πίστιν και ζωήν.

    Φιλιπ. 1,5           ἐπὶ τῇ κοινωνίᾳ ὑμῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον ἀπὸ πρώτης ἡμέρας ἄχρι τοῦ νῦν,

    Φιλιπ. 1,5                  Ευχαριστώ τον Θεόν δια την συμμετοχήν σας εις την χάριν του Ευαγγελίου και στο έργον της διαδόσεώς του από την πρώτην ημέραν, που επιστεύσατε μέχρι σήμερον.

    Φιλιπ. 1,6           πεποιθὼς αὐτὸ τοῦτο, ὅτι ὁ ἐναρξάμενος ἐν ὑμῖν ἔργον ἀγαθὸν ἐπιτελέσει ἄχρις ἡμέρας Ἰησοῦ Χριστοῦ,

    Φιλιπ. 1,6                  Είμαι δε βέβαιος στούτο ακριβώς, ότι δηλαδή ο Θεός, που ήρχισεν εις σας το αγαθόν αυτό έργον της σωτηρίας σας και της συμμετοχής σας εις την νέαν ζωήν του Ευαγγελίου, θα το φέρη εις άρτιον και τέλειον πέρας μέχρι της μεγάλης εκείνης ημέρας, της δευτέρας παρουσίας του Ιησού Χριστού.

     


    ο Απόστολος Παύλος θα βρίσκεται στους Φιλίππους μέχρι της Δευτέρας Παρουσίας του Ιησού Χριστού.

     

    ΕΔΩ τον τίμησαν από τα πρώτα κιόλας πρωτοχριστιανικά χρόνια με μεγάλα και υπέρλαμπρα οικοδομήματα, ενώ η Ρώμη ερχόταν πίσω και καταιδρωμένη.

    • « Ανατολικά της αγοράς των Φιλίππων εκτείνεται το συγκρότημα του Οκταγώνου.
    • Οι Φιλιππήσιοι στο χώρο αυτό, όπου υπήρχε ένας μεγάλος τάφος των Ελληνιστικών χρόνων, Μακεδονικού τύπου, ανήγειραν αμέσως μετά την κατάπαυση των τελευταίων διωγμών και την έκδοση του ενδίκτου των Μεδιολάνων (313 μ.Χ.) λατρευτικό Οίκο. Δηλαδή πριν την ανέγερση του μεγάλου οκταγώνου ναού, στη θέση αυτή της πόλης και σε επαφή με ελληνιστικό τάφο, που ανήκε σε εθνικό ήρωα, ιδρύθηκε το 313-343 επί επισκόπου Πορφυρίου, ο πρώτος ευκτήριος χριστιανικός οίκος της πόλης. Μετά τον θρίαμβο της Εκκλησίας και την ανέγερση μνημειώδους οκταγωνικού ναού, ο ελληνιστικός τάφος διατηρήθηκε στο μέσων των χριστιανικών προσκτισμάτων, θεωρούμενος ότι ανήκε στο χριστιανό μάρτυρα-απόστολο Παύλο.
    • Συνεπώς ο ευκτήριος οίκος του Πορφυρίου με τα ψηφιδωτά δάπεδα, με συμβολικές χριστιανικές παραστάσεις και κτητορικές επιγραφές, συνδυαζόμενος με τον ελληνιστικό τάφο, είναι από τα λίγα αρχαιολογικά ευρήματα που αποκαλύπτουν το μετασχηματισμό του εθνικού κόσμου σε χριστιανικό. Και μια μαρτυρία της παρουσίας του Παύλου στους Φιλίππους, όπως αποδεικνύεται, επίσης ότι πρώτος λατρευτικός οίκος στο συγκρότημα του Οκταγώνου είναι, προς το παρόν, το αρχαιότερο χριστιανικό κτίσμα λατρείας , αφιερωμένο στον πρωτοκορυφαίο απόστολο των Εθνών και των Φιλίππων Παύλο, για τον εξωραϊσμό του οποίου ενδιαφέρεται και δαπανά ο Επίσκοπος Φιλίππων Πορφύριος.
    • Οι ανασκαφές του Οκταγώνου από τον καθηγητή της βυζαντινής αρχαιολογίας Στ. Πελεκανίδη οδήγησαν στο μωσαϊκό δάπεδο του αρχαιοτέρου Ευκτηρίου Οίκου και στις ενδιαφέρουσες επιδαπέδιες επιγραφές του. Η μια και πολύτιμη αναφέρει: Ο ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΤΗΝ ΚΕΝΤΗΣΙΝ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΠΑΥΛΟΥ ΕΠΟΙΗΣΕΝ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ.
    • Η επιγραφή αυτή είναι σπουδαιότατη για την ιστορία των χριστιανικών Φιλίππων και έχει ιδιαίτερη σημασία για το λατρευτικό συγκρότημα του Οκταγώνου, γιατί α) αναφέρει τον Επίσκοπο και αρωγό για τη μερική διακόσμηση του ναΐσκου, τον γνωστό από τη Σύνοδο της Σαρδικής (342-343 μ.Χ.) επίσκοπο Φιλίππων Πορφύριο. β) κατονομάζεται ο άγιος, απόστολος Παύλος, που στο όνομά του τιμάται ο ναός και γ) δηλώνεται η μορφή του κτίσματος ως βασιλικής.
    • Το σύνολο του ψηφιδωτού, που καλύπτει το δάπεδο του δυτικού τμήματος του ναού, συνίσταται από διάφορα γεωμετρικά σχήματα, από τα οποία πολλά περιλαμβάνουν ζωικά και ανθικά θέματα. Στη νότια πλευρά του διαχώρου αποκαλύφθηκε επάνω σε λευκό κάμπο με μαύρα γράμματα και μια άλλη επιγραφή: “Χριστέ βοήθη του δούλου σου Πρίσκου (σ)υν παντί του οίκου αυτού”. Και η δεύτερη αυτή αναφέρεται στον επίσης αρωγό Πρίσκο και σε όλη την οικογένειά του και επικαλείται την βοήθεια του Κυρίου.
    • Με την εδραίωση και επίσημα του χριστιανισμού στους Φιλίππους άρχισε να αναπτύσσεται και η χριστιανική ναοδομία σε ποικίλες αρχιτεκτονικές μορφές. Η άνθηση στη μικρή κατά βάση πόλη, ο πλούτος και η πολυτέλεια των μνημείων, οφείλεται στην έλξη και τη γοητεία που ασκούσε η αποστολική ανάμνηση και παρακαταθήκη και που βαθιά βίωνε το Πλήρωμα της Εκκλησίας των Φιλίππων» http://www.im-philippon.gr/index.php/mitropoli/topiki-agiologia/lithoi/147-euktirios

     

    Τον τίμησαν τόσο πολύ οι βυζαντινή Ρωμιοί πρόγονοι μας, τον Απόστολο των Εθνών   στους Αρχαίους Φιλίππους που και το επίνειο τους , την αρχαία Νεάπολη ( εκεί όπου αποβιβάστηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη) το ονόμαζαν ΧΡΙΣΤΟΥΠΟΛΗ επί 800 ολόκληρα χρόνια για να επισημάνουν το μεγάλο κοσμοιστορικό γεγονός της απόβασης της τετραμελούς Αποστολικής Συνοδείας ( Παύλου – Λουκά – Σίλα- Τιμοθέου ) που έφερε παραγγελία του οράματος του Μακεδόνα Άνδρα στους  Έλληνες Μακεδόνες και στους Ευρωπαίους, το μήνυμα του Ευαγγελικού Λόγου δηλ. τον Ενσαρκωμένο- Εσταυρωμένο και Αναστημένο Κύριο ημών Ιησού Χριστού.

    Η ΧΡΙΣΤΟΥΠΟΛΗ έγινε Καβάλα , έτσι ήθελαν οι τούρκοι και παραμένει έτσι για να θυμόμαστε το οθωμανικό παρελθόν της σε καιρούς που η τουρκία πάει σε διάλυση.

    Για να μη πω και άλλα…

    Αλλά θα πω τούτο.

    Σε μια συνεργασία που είχαμε με τον μακαριστό μητροπολίτη Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου  κ.κ. Προκόπιο πάνω σε ιστορικά και γεωπολιτικά δρώμενα μας είπε ότι τον επισκέφτηκαν Αμερικάνοι καθηγητές ιστορίας- αρχαιολογίας και του επέστησαν την προσοχή, ότι διαθέτουν αρκετά στοιχεία που συνηγορούν ότι ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ των Εθνών Παύλος είναι θαμμένος στους Φιλίππους.

    Σε μια εποχή που κυοφορείται η αυτοκεφαλία της σκοπιανής εκκλησίας λίγες μέρες μετά την επίσκεψη του Πάπα στα ταραγμένα Βαλκάνια φυσικά και στα Σκόπια…

     

    Και οι Λίθοι Κεκράξονται. Δεν είναι μόνο θαμμένος στην Ελληνικοτάτη Μακεδονία ο Μ. Αλέξανδρος , είναι και ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ;

    ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ αδελφοί , ευχαριστώ που κάνατε τον κόπο να διαβάσετε τα παραπάνω.

    Δρ. Κωνσταντίνος Βαρδάκας

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ.

    Δημοσιεύτηκε στις

    του Δημητρίου Κουγιουμτζόγλου

    εκπαιδευτικού / αρχαιολόγου /  ξεναγού.

    Οι πρώτοι Έλληνες άποικοι, Ίωνες από τη Θάσο και την Πάρο, ίδρυσαν στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ. την αρχαία Νεάπολη στη χερσόνησο της Παναγίας της σύγχρονης πόλης της Καβάλας. Οι άποικοι αυτοί έφεραν και τη λατρεία της Παρθένου, μιας σπάνιας  θεότητας στην αρχαίο ελληνικό κόσμο, η οποία έγινε η πολιούχος θεότητα της Νεάπολης. Η Παρθένος αποτελεί πιθανόν μια υπόσταση της Αρτέμιδος ή και της Ήρας. Παρόμοια λατρεία θεότητας με την ονομασία «Παρθένος» κατά την αρχαιότητα απαντάται και στην αρχαία ελληνική αποικία της Χερσονήσου στην Ταυρίδα (Κριμαία) και αλλού.

    Οι ανασκαφές του αρχαιολόγου Δημητρίου Λαζαρίδη αποκάλυψαν τη θέση του περιβόλου του ιερού της Παρθένου στην παλιά πόλη: κατά μήκος της Θεοδώρου Πουλίδου, αριθμός 40, κάτω από το πεζοδρόμιο και προς την είσοδο των γραφείων του Ιμαρέτ αποκαλύφθηκε ο δυτικός τοίχος του περιβόλου, ενώ ο βόρειος είναι κάτω από το υπόστρωμα της οδού, τέμνοντάς την κάθετα.  Επομένως ο ναός της Παρθένου θα πρέπει να τοποθετηθεί από το ύψος αυτό και προς νότο, προς την κατεύθυνση της πλατείας του Μεχμέτ Αλή. Καθόλου τυχαία κοντά σε εκείνο το σημείο υπάρχει σήμερα ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, σε βεβαιωμένη αντίστοιχα θέση μεταβυζαντινού αλλά και βυζαντινού ναού. Η πιθανή μετάβαση από τη λατρεία της Παρθένου σε αυτήν της Παρθένου Παναγίας θυμίζει την αντίστοιχη μετάβαση  λατρείας στον Παρθενώνα της Αθήνας.

    Η λατρεία της Παρθένου πρέπει να άρχισε στη Νεάπολη ήδη από τους πρώτους χρόνους της ίδρυσής της. Ο αρχαϊκός ναός της Παρθένου δεν βρέθηκε, βρέθηκαν ωστόσο οι αποθέτες του ιερού, δηλαδή οι λάκκοι εναπόθεσης των αποσυρμένων αναθημάτων στη θεά. Μέσα στους αποθέτες αυτούς βρέθηκαν πολλά γυναικεία ειδώλια που αναπαριστούν τη θεά. Η κεφαλή της Παρθένου αναπαρίσταται και στη νομισματοκοπία της αρχαίας Νεάπολης από το 465 ως το 350 π.Χ. Μοναδική είναι η ανάγλυφη απεικόνιση της  θεάς  μαζί με τη θεά Αθηνά σε τιμητικό ψήφισμα των Αθηναίων για τους Νεαπολίτες του έτους 356 /355 π.Χ. που βρέθηκε στην Ακρόπολη της Αθήνας.

    Γύρω στο 500 π.Χ. ανεγείρεται νέος ναός της Παρθένου από θασιακό μάρμαρο, από τον οποίο σώζονται επτά ιωνικά κιονόκρανα. Ο ναός ήταν περίπτερος με πολλές ομοιότητες με το  ναό της Αφροδίτης στην αρχαία Αίνεια  αλλά και του Ηρακλή της Θάσου. Φαίνεται πως καί οι τρεις ναοί δέχτηκαν επιρροές από τα αρχιτεκτονικά πρότυπα των ναών της Βορειοδυτικής Μ. Ασίας και κυρίως της Ιωνίας και της περιοχής της Μιλήτου, στα πλαίσια μιας καλλιτεχνικής κοινής, που διαμορφώθηκε από Ίωνες αρχιτέκτονες. Καθοριστικός στην τελική διαμόρφωση και χτίσιμο των ναών φαίνεται πως ήταν ο ρόλος της Θάσου.

    Στο ιερό της Παρθένου βρέθηκαν ακόμη αναθηματικές επιγραφές στη θεά σε μαρμάρινες επιφάνειες και όστρακα αγγείων, καθώς και πολλά αγγεία από διάφορες  περιοχές του ελληνικού κόσμου (Αθήνα, Λακωνία, Κόρινθος, Κυκλάδες, Ανατολικό Αιγαίο). Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας ο επισκέπτης μπορεί να δει όλα τα  ευρήματα από το ιερό,  τα αρχιτεκτονικά μέλη του, καθώς και άλλα τεκμήρια της λατρείας της Παρθένου.

     

     

    Βιβλιογραφία.

    • Κουκούλη –Χρυσανθάκη Χάιδω, «Καβάλα –Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας», έκδοση Δημοτικής επιχείρησης τουρισμού και ανάπτυξης Καβάλας –  Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας –Θράκης, Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Αν. Μακεδονίας –Θράκης, 2002.
    • Κουγιουμτζόγλου Δημήτριος, Από την Αρχαία Νεάπολη στη Βυζαντινή Χριστούπολη: σπαράγματα ιστορίας είκοσι αιώνων: μια εκπαιδευτική πρόταση, εισήγηση στο Β΄ σεμινάριο τοπικής ιστορίας, Πρακτικά, σελ. 87-143, Δήμος Καβάλας, 2014.
    • Λαζαρίδης Ι. Δημήτριος, «Ανασκαφαί και άλλαι εργασίαι εις Α. Μακεδονίαν, Καβάλα», ΑΔ 16 (1960), σελ. 219-220.
    • Λαζαρίδης Ι. Δημήτριος, «Αρχαιότητες και μημεία Ανατολ. Μακεδονίας, Νεάπολις (Καβάλα)», ΑΔ 17 (1961-62) –Β΄ Χρονικά, σελ. 235-238.
    • Λαζαρίδης Ι. Δημήτριος,  «Νεάπολις –Χριστούπολις –Καβάλα» – Οδηγός Μουσείου Καβάλας, Αθήνα, 1969
    • Μπακαλάκης Γεώργιος, Νεάπολις –Χριστούπολις –Καβάλα, ΑΕ (1936), Αθήνα 1937, σελ. 1-48.
    • Νικολαϊδου –Πατέρα Μαρία, «Αρχαία Νεάπολις», στο «Η παλιά πόλη της Καβάλας», συλλογικό δίτομο έργο, έκδοση του Εξωραϊστικού Πολιτιστικού Συλλόγου της Παναγίας «Το Κάστρο», Καβάλα, 2005, σελ. 15-28.
    • Ancient Greek Cities in Crimea, συλλογικός τόμος, δίγλωσση (ρωσικά και αγγλικά) έκδοση του Ελληνικού Κέντρου Πολιτισμού στην Οδησσό, Κίεβο, 2004.
    • Νικίτα Χραπούνοβ, Ντμίτριι Προκχόροβ, A Short History of the Crimea, Συμφερούπολη, 2013.
    • B. Schmidt-Dounas, «Frühe Peripteraltempel in Nordgriechenland», AM 119 (2004), 107-143
    • Σημείωση: η πιο πρόσφατη διάλεξη που δόθηκε σχετικά με την Παρθένο της πόλης μας, της αρχαίας Νεάπολης, είναι της κ. Αλεξάνδρας Προκόβα στο αρχαιολογικό συνέδριο «Το ειδώλιο στον βορειοελλαδικό χώρο» (Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, 11 -13.10.2018) με τίτλο: «Τα πήλινα ειδώλια από το ιερό της Παρθένου της αρχαίας Νεάπολης».

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΣΤΗΝ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΜΥΘΙΚΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ: Η πανάρχαια λατρεία του θεού Διονύσου μέσα από τα έθιμα των Θεοφανείων στην ανατολική Μακεδονία (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)

    Δημοσιεύτηκε στις

    Σε καμία άλλη περιοχή της ελληνικής επικράτειας όσο στην Ανατολική Μακεδονία και πιο συγκεκριμένα στη Δράμα, οι κάτοικοι δεν κράτησαν τόσο ζωντανές παραδόσεις, ήθη και έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στη λατρεία του θεού Διονύσου.

     

    Η Διονυσιακή λατρεία και όλα τα παραδοσιακά δρώμενα που την ακολουθούν στο διάβα της μακράς ιστορικής διαδρομής των ορεινών περιοχών της ανατολικής Μακεδονίας σημάδεψαν την πολιτιστική ζωή των ντόπιων κατοίκων. Σήμερα, όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι συνεχίζουν με πίστη αλλά και περηφάνια να τηρούν και να αναβιώνουν κάθε χρόνο όλα αυτά τα έθιμα που χαρακτήρισαν τις περιοχές τους.

     

    Πρόκειται για πανάρχαια έθιμα με παγανιστικές διαστάσεις που κυρίως αναβιώνουν τις τελευταίες ημέρες του Δωδεκαημέρου, την περίοδο από 24 Δεκεμβρίου έως 7 Ιανουαρίου, την εποχή δηλαδή που τελειώνει ο χειμώνας και η γη φέρει νέους καρπούς, και πιο συγκεκριμένα το διήμερο (παραμονή και ανήμερα) των Θεοφανείων.

     

    Σε αυτές τις ποικίλες εκδηλώσεις, που έχουν τις ρίζες τους σε διονυσιακά δρώμενα, κυριαρχούν οι μεταμφιέσεις, τα κουδούνια, τα τραγούδια, οι χοροί και οι αναπαραστάσεις. Όλα τα στοιχεία δείχνουν τον πρωτογενή σκοπό αυτών των εκδηλώσεων, που δεν είναι άλλος από την ευημερία και την καλοχρονιά πάντα όμως με την ευρύτερη διάσταση της καλής υγείας και της πλούσιας σοδειάς.

     

    Όπως εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η φιλόλογος και ερευνήτρια Κατερίνα Μανούση, «η λατρεία του Διόνυσου, όχι μόνο στην αρχαία περιοχή της Δράμας αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο, αποκαλύπτει την οικεία ανάγκη του ανθρώπου να παραιτηθεί από τους κοινωνικούς περιορισμούς και να επιστρέψει στη φύση γιορτάζοντας αυθόρμητα τις αλλαγές της. Σηματοδοτεί την τάση του ανθρώπου να ζει μεταξύ άλλων ανθρώπων χωρίς κοινωνικές διακρίσεις με βάση το φύλο ή την κοινωνική τάξη. Επιπλέον, αποδεικνύεται το γεγονός ότι ο Διόνυσος ήταν ο μοναδικός θεός της κοινότητας και της αρμονικής συνύπαρξης όλων των μελών της κοινωνίας σε μια ατμόσφαιρα χαράς και ελπίδας, ακόμη και στη μετά θάνατον ζωή».

     

    Ύμνος στη γονιμότητα της γης

     

    «Τα έθιμα του Δωδεκαήμερου», σημειώνει η κ. Μανούση μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ «παρουσιάζουν ομοιότητες με τη Διονυσιακή λατρεία που ήταν διαδεδομένη στην περιοχή της αρχαίας Δράμας. Οι εορτασμοί εξυμνούν την έλευση της άνοιξης και τη γονιμότητα της γης. Το σύμβολο της μάσκας, που επικρατεί, παραδίδει την ταυτότητα των ανθρώπων που τη φορούν και τους δίνει την ελευθερία να δρουν με αισχρότητα και παραλογισμό. Οι μάσκες ή η ζωγραφική του προσώπου με λάσπη και τέφρα, οι φαλλοί και τα δέρματα ζώων θυμίζουν την εμφάνιση των Σατύρων και των άλλων ακολούθων του Διόνυσου. Ένα άλλο παράλληλο με τη λατρεία του Διόνυσου είναι η μεταμφίεση των ανδρών σε γυναίκες που υπογραμμίζει την εξουσία και τη δυαδικότητα του αρχαίου θεού. Επιπλέον, η χρήση της μάσκας, οι οργανωμένες εκδηλώσεις και η δράση των ανδρών ως γυναικών φέρνουν στο μυαλό τις παραστάσεις του αρχαίου θεάτρου, οι οποίες είναι αλληλένδετες με τη λατρεία του Διόνυσου».

     

    Οι Αράπηδες, τα Μπαμπούγερα, οι Μωμόγεροι, η Καμήλα είναι μερικά μόνο από τα έθιμα που αναβιώνουν μέχρι τις μέρες μας διατηρώντας αναλλοίωτες παραδόσεις αιώνων και κρατώντας ζωντανούς συμβολισμούς που σχετίζονται με την απομάκρυνση των κακών πνευμάτων, τη γονιμότητα του ανθρώπου και την ευφορία της γης.

     

    Οι Αράπηδες

     

    Ανήμερα των Θεοφανίων στη Δημοτική Κοινότητας Νικήσιανης του Δήμου Παγγαίου, στο Μοναστηράκι, στον Ξηροπόταμο και στο Βώλακα της Δράμας, τελείται με διάφορες παραλλαγές ένα δρώμενο γνωστό ως Αράπηδες, επειδή στην μεταμφίεση των πρωταγωνιστών κυριαρχεί το μαύρο χρώμα: μαύρες φλοκωτές κάπες και εντυπωσιακές υψικόρυφες προσωπίδες, κεφαλοστολές από γιδοπροβιές.

    Στο γραφικό ορεινό οικισμό της Νικήσιανης του Δήμου Παγγαίου βορειοδυτικά της Καβάλας, το πανάρχαιο έθιμο των Αράπηδων τελείται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου, ανήμερα των Θεοφανίων, και ανήκει στα δρώμενα εκείνα του δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων. Η ιστορία του μεγάλη και ο συμβολισμός του μοναδικός. Αναπαριστά τη μάχη της ζωής και του θανάτου. Παλικάρια και παιδιά ντυμένα με προβιές και ζωσμένα με βαριά κουδούνια, βγαίνουν στα σοκάκια του χωριού και με τον εκκωφαντικό θόρυβο των κουδουνιών ξορκίζουν το κακό φέρνοντας το αισιόδοξο μήνυμα της ζωής. Τα χορευτικά τμήματα του πολιτιστικού χορεύουν ντόπιους χορούς συνοδευόμενα από παραδοσιακές μουσικές. Κρασί, τσίπουρο και τοπικά εδέσματα υπάρχουν άφθονα για να κεραστεί όλος ο κόσμος.

     

    Στις περισσότερες όμως περιοχές όπου αναβιώνει το έθιμο του Αράπη υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά της γιορτής. Όλες οι ομάδες των «Αράπηδων» κάνουν κοινή παρέλαση στους δρόμους, κάτω από τους εκκωφαντικούς ήχους των κουδουνιών τους. Δύο αρχηγοί ομάδων παλεύουν μέχρι την τελική πτώση του ενός. Ακολούθως, γύρω από τον πεσμένο αρχηγό, μαζεύονται όλοι, σε μια μυσταγωγία, που τελειώνει με την ανάσταση του νεκρού και τον ιδιόρρυθμο ξέφρενο χορό όλων, που ακολουθεί.

    Σύμφωνα με την παράδοση, η παράσταση αυτή συμβολίζει το θάνατο του Διονύσου από τους Τιτάνες και την ανάστασή του από το Δία και παράλληλα την χειμερία νάρκη της φύσης που είναι ο Χειμώνας και στη συνέχεια την ανάσταση της φύσης με τον ερχομό της Άνοιξης.

     

    Αυτό που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη, είναι η εμφάνιση των Αράπηδων, με την οποία ντύνονται μόνο άντρες. Το ντύσιμο των Αράπηδων, περιλαμβάνει τα τσερβούλια (παπούτσια) που κατασκευάζονται από ακατέργαστο χοιρινό δέρμα και συγκρατούνται από τις λαπάρες που είναι δερμάτινα σχοινιά και τα καλτσούνια (κνήμες με υφαντό πανί από τρίχωμα προβατίνας) που φορούν στα γόνατα. Στο κάτω μέρος του σώματος φορούν μπινιβρέκι (μάλλινο παντελόνι) και στο πάνω μέρος χοντρή τσομπάνικη κάπα. Στη μέση τους, φορούν τέσσερα ποιμενικά κουδούνια διαφόρων μεγεθών. Το πρόσωπο είναι καλυμμένο με την μπαρμπότα (προσωπίδα) που είναι το τομάρι μιας γίδας το οποίο είναι ραμμένο και στερεώνεται στις άκρες του, στα σχοινιά των κουδουνιών. Η μπαρμπότα στολίζεται με ένα λευκό μαντήλι το οποίο έχει πάνω του χρωματιστά σχέδια, φλουριά και λουλούδια.

    Τα Μπαμπούγερα της Καλής Βρύσης

     

    Τραγόμορφες φιγούρες των «Μπαμπούγερων», μορφές που ξεπηδούν από τη λατρεία της Μητέρας Γης και του θεού Διονύσου. Άνθρωποι μεταμφιεσμένοι με κατσικοδέρματα και με πρόσωπα μαυρισμένα με αιθάλη, τραγουδούν και χορεύουν, ξορκίζοντας τα κακά πνεύματα. Έτσι και φέτος ανήμερα των Θεοφανίων θα πραγματοποιηθούν τα «Μπαμπούγερα» στην Καλή Βρύση με πλήθος κόσμου να παρακολουθεί το δρώμενο.

    Οι Μωμόγεροι

     

    Πρόκειται για ένα λαϊκό σατυρικό δρώμενο με προθεατρική μορφή. Τελείται από τους Πόντιους με παραλλαγές σε διάφορες περιοχές της Δράμας. Αναπαρίσταται στις αυλές των σπιτιών και στις πλατείες τις ημέρες του Δωδεκαημέρου. Κύριο πρόσωπο ο Μωμόγερος η Κιτί Γοτσάς με θίασο συντελεστών όπως η νύφη και ο γαμπρός, ο Αλής, ο πατέρας, ο γιατρός, ο οργανοπαίχτης, ο κουμπάρος, ο χωροφύλακας, δυο μικροί διάβολοι, η έγκυος γυναίκα και η συνοδεία.

     

    Όλοι οι συντελεστές φορούν κουδούνια όπως προβιές και δέρματα τράγων. Κεντρικό πρόσωπο του θιάσου των τελεστών ο Μωμόγερος ή Κιτί Γοτσάς ή Πορδαλάς ο οποίος με τη δύση του ήλιου εισβάλλει με την ακολουθία του στα σπίτια του χωριού και εμπλέκει τους σπιτονοικοκύρηδες σε περιπέτειες «εξαπατώντας» τους. Η απαγωγή της νύφης παίζει κι εδώ καθοριστικό ρόλο καθώς μετά από αλλεπάλληλες εικονικές συμπλοκές μεταξύ των τελεστών, το νέο ζευγάρι, η νύφη και ο γαμπρός κατορθώνουν να σμίξουν, στεφανώνονται μάλιστα από τον παπά που εισέρχεται στο τέλος στο θίασο επιβάλλοντας την τάξη. Με τη συνοδεία ποντιακής λύρας και νταουλιού χορεύοντας και διασκεδάζοντας τα μωμογέρια, εγκαταλείπουν το σπίτι για να επισκεφθούν το επόμενο όπου θα προβούν σε ανάλογους, νέους αυτοσχεδιασμούς και μιμικές πράξεις.

     

    Τα «Σάγια» στη Νέα Καρβάλη

     

    Στην τοπική κοινότητα της Νέας Καρβάλης, ανατολικά του Δήμου Καβάλας κάθε χρόνο την παραμονή των Θεοφανείων αναβιώνουν τα «Σάγια», ένα έθιμο που τηρούνταν σε όλη την Καππαδοκία. Το έθιμο αυτό αποτελεί μια σύνθετη τελετουργική πράξη η οποία περιέχει και λατρευτική διάσταση και έχει ως κύριο σκοπό την ευημερία, δηλαδή την καλοχρονιά, στοιχείο που τονίζεται με την πυρά, τις ευχές, τους χορούς και τα τραγούδια.

     

    Στην πλατεία της Νέας Καρβάλης, μπροστά από το ναό του Αγίου Γρηγορίου όπου φυλάσσεται το σεπτό σκήνωμα του Αγίου, οι κάτοικοι ανάβουν μεγάλες φωτιές. Οι φλόγες ανεβαίνουν ψηλά και οι άνθρωποι τριγυρίζουν την πυρά χορεύοντας και τραγουδώντας. Στα παλιά χρόνια, όλοι παρακολουθούσαν την κατεύθυνση του καπνού. Αν πήγαινε ανατολικά ήταν καλό σημάδι, η σοδιά θα ήταν πλούσια. Αν στρέφονταν προς τη Δύση, το Βορρά ή το Νότο μόνο τα σπίτια του χωριού που ήταν σ’ εκείνα τα σημεία θα είχαν καλή συγκομιδή. Όταν χαμήλωνε η φωτιά τα παιδιά πηδούσαν από πάνω τρεις φορές.

    Σ.σ. Φέτος ακυρώθηκε λόγων καιρικών συνθηκών,  η εκδήλωση που είχε προγραμματιστεί για το Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2019 «Σάγια» στη Νέα Καρβάλη,  Αναβίωση Χριστουγεννιάτικου Εθίμου της Καππαδοκίας.

     

    ΑΠΕ-ΜΠΕ – του Β. Λωλίδη

     

     

     

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΠΟΜΠΗΪΑ: Μια εντυπωσιακή παράσταση με τον Δία – κύκνο, να γονιμοποιεί την Λήδα

    Δημοσιεύτηκε στις

    Μία μοναδική στο είδος της αναπαράσταση της Λήδας και του κύκνου-Δία είναι το τελευταίο εύρημα στον αρχαιολογικό χώρο της Πομπηΐας         

     

    Ο αβυθομέτρητος ακόμη αρχαιολογικός χώρος της Πομπηΐας εξακολουθεί να μας εκπλήσσει με τα νέα ευρήματα που διαρκώς έρχονται στο φως, κατά τις διάφορες, ανασκαφικές, ή αναστηλωτικές, εργασίες του. Η τελευταία ανακάλυψη αφορά μία ασύγκριτη σε κάλλος και τεχνική εκτέλεση νωπογραφία της Λήδας, της εκπάγλου ομορφιάς βασίλισσας της Σπάρτης την ώρα που μένει έγκυος από τον Δία, ο οποίος για να την πλησιάσει είχε μεταμορφωθεί σε κύκνο.

     

    Πρόκειται για ένα «εκπληκτικό και μοναδικό» εύρημα, εξηγεί στο ιταλικό πρακτορείο Ansa ο διευθυντής του Αρχαιολογικού Πάρκου της Πομπηΐας, Μάσιμο Οζάνα, μιλώντας για τη νωπογραφία, με τα πλούσια χρώματα και αποχρώσεις, αλλά και τον ασύγκριτο αισθησιασμό στην απόδοση των μορφών, που ανακαλύφθηκε στην κρεβατοκάμαρα μίας οικίας στην Οδό Βεζουβίου και αποτελεί το τελευταίο χρονικά αριστούργημα που έχει έλθει στο φως, στην κάποτε βυθισμένη στην τέφρα του ηφαιστείου πόλη.

     

    Όπως εξηγεί ο Οζάνα, η νωπογραφία αποκαλύφθηκε «κατά τις εργασίες για την αναστύλωση του μετώπου της ανασκαφής» στο τμήμα Regio V της ρωμαϊκής κωμόπολης, στο πλαίσιο ενός προγράμματος που χρηματοδοτείται από την ΕΕ για την συντήρηση της Πομπηΐας. Η κατοικία, στην οποία ανήκε η σύνθεση, βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της Οδού Βεζουβίου, «ουσιαστικά παράλληλα προς την Οδό των Μπαλκονιών».

     

    Στην ίδια κατοικία, το περασμένο έτος είχε ανακαλυφθεί η παράσταση ενός Πριάπου σε ιθυφαλλική στάση να ζυγίζει το μόριό του, η οποία μοιάζει πολύ με την ανάλογη και πασίγνωστη νωπογραφία που είχε αποκαλυφθεί στην Οικία Βέτι.

     

    Η νέα ανακάλυψη όμως κρίνεται ακόμη πιο σημαντική, διότι όπως εξηγεί ο Οζάνα, οι εξαιρετικές λεπτομέρειες και ο τρόπος εκτέλεσης της παράστασης της Λήδας «είναι εντελώς διαφορετικές από όλες τις άλλες που έχουν ανακαλυφθεί έως σήμερα. Στην Πομπηΐα, αφηγείται ο ίδιος, οι αναφορές στον μύθο της Λήδας και του Δία είναι πολύ εκτεταμένες, αλλά «ουδέποτε ως σήμερα είχαν βρεθεί τόσο αισθησιακές αναπαραστάσεις του, που όπως εικάζεται είχαν ως πρότυπο το αντίστοιχο γλυπτικό μοντέλου του Τιμόθεου», ενός σημαντικού Έλληνα γλύπτη του 4ου π.Χ. αιώνα, υποθέτει ο Οζάνα.

     

    Φιλικό αν και ελευθεριάζον είναι και το βλέμμα της Λήδας στην παράσταση, που μοιάζει να κοιτάζει απ’ ευθείας τον επισκέπτη της κάμαρας, που βρίσκεται αμέσως μετά το δωμάτιο με τον Πρίαπο και το άτριο (εσωτερική αυλή) της πλούσιας κατοικίας. Αλλά ένα νέο ερώτημα γεννάται πλέον; Ποιος θα μπορούσε να είναι ο ιδιοκτήτης τούτης της πλούσιας κατοικίας; Η πιο εύλογη υπόθεση του Οζάνα είναι πως θα επρόκειτο «για έναν πλούσιο έμπορο, ίσως έναν πρώην απελεύθερο που ήθελε να ανεβάσει την κοινωνική του θέση, ακόμη και με αναφορές σε μία πιο υψηλή πολιτιστική στάθμη».

     

    Όμως αυτά είναι τα μόνα που μπορεί κάποιος να πει για τις νέες τούτες ανακαλύψεις, καθώς οι συνθήκες ασφάλειας του σκάμματος (το οποίο ταυτίζεται με το σημείο των εργασιών για την υποστήλωση κι ενίσχυση του αρχαιολογικού χώρου), δεν επιτρέπουν την περαιτέρω ανασκαφή της κατοικίας. Αλλά και για τη διάσωση και συντήρηση των δύο νέων εξαίσιων νωπογραφιών, ο Οζάνα τονίζει πως «θα εξετασθεί με τους τεχνικούς και τη γενική αρχαιολογική διεύθυνση εάν μπορούμε να τις μετακινήσουμε σε μία τοποθεσία που μπορούμε να τις διασώσουμε και να τις εκθέσουμε στο κοινό».

     

    Γιώργης-Βύρων Δάβος

     

    Πηγή: La Repubblica, ANSA

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΙΣΤΟΡΙΑ: Ένας σεισμός στην Καβάλα που έγινε αισθητός μέχρι την Κωνσταντινούπολη και το Βουκουρέστι

    Δημοσιεύτηκε στις

    Στις 5 Μαΐου 1829 σεισμική δόνηση (Μ=7,3) προκάλεσε πολλές καταστροφές στους νομούς Δράμας, Καβάλας, Σερρών, Ξάνθης και Θεσσαλονίκης. Ο σεισμός έγινε αισθητός έως την Κωνσταντινούπολη και το Βουκουρέστι. Η Δράμα (Χ) καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά, καθώς επίσης και πολλά χωριά του νομού. Επιπτώσεις είχε ο σεισμός αυτός και στην Καβάλα, στις Σέρρες, και στην Θεσσαλονίκη. Οι προσεισμοί ξεκίνησαν τον Απρίλιο και συνεχίστηκαν σε καθημερινή βάση έως τη γένεση του κύριου σεισμού. Ιδιαίτερα ο προσεισμός της 13ης Απριλίου ήταν πολύ ισχυρός και προκάλεσε βλάβες στο ανατολικό τμήμα της πλειόσειστης περιοχής, στην περιοχή δηλαδή της Ξάνθης. Η πόλη της Ξάνθης σχεδόν καταστράφηκε ενώ βλάβες υπέστησαν μονές της ευρύτερης περιοχής. Στην Ελευθερούπολη 70 σπίτια κατέρρευσαν. Στην Καβάλα και στην Ανδριανούπολη βλάβες παρατηρήθηκαν τόσο σε κτίρια όσο και σε ιστορικά μνημεία (κάστρο, μιναρέδες)».

     

    Η παραπάνω «είδηση» είναι από την ιστοσελίδα του Οργανισμού Αντισεισμικής Σχεδιασμού και Προστασίας και την εντόπισε ο ιστορικός ερευνητής – δικηγόρος Θεόδωρος Λυμπεράκης, από την Ελευθερούπολη.

     

    Επίσης στον ίδιο ιστοχώρο αναφέρονται και όλοι οι μεγάλοι σεισμοί στην περιοχή μας, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα:

     

    Δράμα 1985

    Δράμα 1867 (VIII)

    Δράμα 1829

    Καβάλα 1829 (Επίκεντρο Δράμα)

    Καβάλα 1713

    Φίλιπποι 597 (IX)

    Φίλιπποι 52μ.Χ. (VIII)

     

    Ενδεχομένως ο σεισμός του 52 μ.Χ. να συνέβη όταν ήταν στους Φιλίππους ο Απόστολος Παύλος, καθώς αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων ότι μετά από ένα σεισμό βγήκαν από τη φυλακή. Αν και σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές η πρώτη επίσκεψη του Αποστόλου των Εθνών στους Φιλίππους, έγινε στο τέλος του 49 μ.Χ. και η δεύτερη το φθινόπωρο του 56 μ.Χ.

    Κατηγορία: Αφιερώματα, Ιστορία

    ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΠΟΛΗ – Το αέναο ταξίδι της Περσεφόνης στην σκιά του Παγγαίου

    Δημοσιεύτηκε στις

    (ὡς ἐπιδέξιον μὲν εἶναι τοῖς ἄνωθεν ὁρμῶσιν ἐκ τῶν Φιλίππων, ἄναντες δὲ τοῖς ἐξ ̓Αμφιπόλεως βιαζομένοις), ΑΠΠΙΑΝΟΣ

     

     

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Αυτή την εποχή που οι πάγκοι, γεμίζουν με τα ζουμερά ρόδια, οι μέρες μικραίνουν και η νύχτα έρχεται επελαύνουσα, σαν το άρμα του Πλούτωνα, τώρα που το σκοτάδι απλώνεται και εξορίζει το φως του έμψυχου ήλιου, από τη ζωή μας, το μυαλό μου πάει στην Περσεφόνη και στον αγώνα της Δήμητρας να την κερδίσει, για να μην χαθεί για πάντα στην καταχνιά της χθόνιας γης. Η Περσεφόνη, η Αξιόκερσα των Καβειρίων μυστηρίων, η Βενδίς των Θρακών, έγινε μέρος της τοπικής λατρείας του πάνθεου του Παγγαίου, με πρωταγωνιστές τον Άρη, το Διόνυσο Σαβάζιο και την πολυσυλλεκτική Άρτεμις. Την γνωρίσαμε ως Άρτεμις Ταυροπόλος, ως Άρτεμις Γαζωραίας, ως Παρθένας στις πλαγιές της Νεαπόλεως και της Οισύμης και ως αιώνιο αποτύπωμα στα βράχια των Φιλίππων.

    Σύμφωνα με την παράδοση, στους Φιλίππους, δίπλα στον ποταμό Ζυγάκτη περνούσε ο Θεός του κάτω κόσμου, Πλούτωνας, όταν έσπασε ο άξονας του άρματος και από τότε ο ποταμός, πήρε αυτό το όνομα εις ανάμνηση του γεγονότος. Αυτά μας παραδίδει ο Ρωμαίος ιστορικός Αππιανός, ο οποίος στην περιγραφή του για τη μάχη των Φιλίππων, μέσα σε λίγες γραμμές μας δίνει χρήσιμες πληροφορίες για την τοπογραφία της περιοχής.

     

    (καὶ ποταμὸς ἔστι Ζυγάκτης, ἐν ᾧ τοῦ θεοῦ περῶντος τὸ ἅρμα τὸν ζυγὸν ἄξαι λέγουσι καὶ τῷ ποταμῷ γενέσθαι τὸ ὄνομα. κατωφερὲς δ ‘ἐστὶ τὸ πεδίον, ὡς ἐπιδέξιον μὲν εἶναι τοῖς ἄνωθεν ὁρμῶσιν ἐκ τῶν Φιλίππων, ἄναντες δὲ τοῖς ἐξ ̓Αμφιπόλεως βιαζομένοις.)

     

    Κατά την παράδοση, η αρπαγή της Περσεφόνης έγινε στο Νύσιο πεδίο, αλλά κανείς δεν γνωρίζει που είναι, αφού έχουν διατυπωθεί πολλές εκτιμήσεις για το που βρισκόταν… μια από αυτές, το προσδιορίζει στην περιοχή του Παγγαίου, άλλες στην Ελευσίνα, άλλες στην Σικελία κ.α.. Ωστόσο, στην περίπτωση του Παγγαίου όρους, έχουμε ορισμένα στοιχεία που συνηγορούν υπέρ αυτής της εντοπιότητας του μύθου… δηλαδή ότι εδώ ήταν το Νύσιο Πεδίο. Κατά την αρχαιότητα το μυστικιστικό όνομα του Παγγαίου ήταν Νύσα, όπως και το όνομα της τροφού του θεού Διόνυσου, (όπου το όνομα φαίνεται να είναι σύνθετο, του Διός και της Νύσας), ως εκ τούτου υπάρχει το αρχικό υπόβαθρο της ετυμολογίας της λέξης.

    ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΓΕΜΑΤΗ ΚΙΝΗΣΗ

    Ωστόσο, υπάρχει και κάτι ακόμη, που συνηγορεί υπέρ του Παγγαίου και αυτό είναι η αποκάλυψη του ψηφιδωτού της αρπαγής της Περσεφόνης και της καθόδου της στον κάτω κόσμο, στον Τύμβο Καστά, το 2014. Κάλλιστα ο Πλούτωνας θα μπορούσε να είχε βγει από την γη κοντά στον Ζυγάκτη ποταμό και να άρπαξε την Περσεφόνη την ώρα που μάζευε λουλούδια με την παρέα της και το άρμα του με βιασύνη, αφού διέσχισε όλο τον κάμπο των Φιλίππων, να έφτασε στην Αμφίπολη, στον Τύμβο Καστά.

    Η ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΟΥΣΑ ΤΟ ΦΩΣ, ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ

    Αυτός όμως δεν είναι ο μόνος λόγος, οι Φίλιπποι βρίσκονται βορειοανατολικά του άξονα ΑΝΑΤΟΛΗΣ – ΔΥΣΗ που διατρέχει τον ορεινό όγκο του Παγγαίου, ως εκ τούτου η ζωή και οι χαρές του πάνω κόσμου αποκτούν συμβολική οντότητα στο γεωγραφικό επίπεδο. Το άρμα με την Περσεφόνη επάνω, στην παράσταση του ψηφιδωτού, την απεικονίζει να έχει βρεθεί μέσα σε λίγα λεπτά, από την ανεμελιά της νιότης και τον περίπατο στην εξοχή για το μάζεμα ανθέων, στο να ζει την αγωνία του Θανάτου και του αγνώστου που την περιμένει, της αλλάζει την υπόσταση, αυτή η γρήγορη και δυνατή αλλαγή συναισθημάτων και αυτό το δίνει με ιδιαίτερη ένταση η εικονογράφηση του ψηφιδωτού. Γέρνει το κεφάλι από απελπισία και απλώνει το χέρι, με ένα διφορούμενο νόημα, να αποχαιρετάει τον πάνω κόσμο ή προσπαθεί από κάπου να πιαστεί; Στο πρόσωπο του Άδη ο δημιουργός του ψηφιδωτού έχει αποτυπώσει, την βεβαιότητα για το που πάει αλλά και μια βιασύνη, να μην δει κανείς την αρπαγή. Ο Ερμής με αυτοπεποίθηση, απλώνει το βήμα και προπορεύεται, ενώ με το χέρι δείχνει το δρόμο. Η παρουσία του ψυχοπομπού Ερμή, είναι μέρος της τελετής καθόδου και του ταξιδιού από την Ανατολή στην Δύση, καθώς η Αμφίπολη βρίσκεται στο νοτιοδυτικό σημείο στον άξονα που διατρέχει το Παγγαίο. Υπό το άγρυπνο βλέμμα του Ερμή, η Περσεφόνη επάνω σε ένα άρμα που το σέρνουν δύο άλογα που καλπάζουν με κατεύθυνση από την Ανατολή προς τη Δύση είναι σαν η ψυχή να έχει ξεκινήσει μια βόλτα στην αιωνιότητα.

    ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΟ ΒΛΕΜΜΑ ΤΟΥ ΕΡΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΙΔΙΑΜΑ ΠΟΥ ΈΧΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΣΦΙΓΓΑΣ

    Με την ευκαιρία να σημειώσουμε ότι με το Παγγαίο συμβαίνει το παράδοξο, επάνω στην μορφολογία και την τοπογραφία του, να έχουν αποτυπωθεί τα βασικά θεολογικά ζητήματα της Ορφικο – διονυσιακής θεολογίας.

    ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΡΝΙΖΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΙΑΝΔΡΟ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΥΜΑΤΙΣΜΟΥΣ

    Μια πιο προσεκτική ματιά, οδηγεί το βλέμμα, στα κύματα και τον μαίανδρο του πλαισίου, αναπόσπαστο μέρος και αυτό της παράστασης, δεν είναι μόνο το αέναο της κίνησης και της ροής, του χρόνου και της ενέργειας, αλλά έχει τον δικό του κώδικα που κάποια στιγμή θα αναλυθεί. Είναι με άλλα λόγια ένα βιβλίο κρυμμένης γνώσης.

     

    Ποιο στοιχείο του μνημείου, ήταν στο επίκεντρο της λειτουργίας, ως χώρος απόδοσης τιμής στο αφηρωϊσμένο νεκρό, το ταφικό όρυγμα του τρίτου θαλάμου ή το ψηφιδωτό με την αέναη κίνηση της Περσεφόνης επάνω στο άρμα; Στην πρώτη φάση χρήσης του μνημείου, ήταν το ταφικό όρυγμα, σε δεύτερη φάση χρήσης, όταν τοποθετήθηκε η μαρμάρινη θύρα, μήπως το επίκεντρο ήταν το ψηφιδωτό; Πιστεύω ότι ούτε το ένα, αλλά ούτε και το άλλο. Και τα δύο, παρέμειναν ενεργά σε όλη την διάρκεια της χρήσης αυτού του μοιραίου μνημείου, δεμένα με μια διαλεκτική σχέση, της καθόδου στον Άδη του νεκρού ή των νεκρών και της προσμονή μιας ανόδου, σε συνδυασμό και με όλα τα υπόλοιπα στοιχεία της ζωής και των κατορθωμάτων, των δύο νεκρών που ιστορούν τα επιστήλια, όπως φυσικά και της σπείρας που δεσπόζει την οροφή, δηλωτικό της αδιάλειπτης κίνησης.

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Η Κατερίνα Περιστέρη μίλησε για την ελληνικότητα της Μακεδονίας, το μνημείο, τον Ηφαιστίωνα και τον Μέγα Αλέξανδρο, στην ομιλία της για τον Τύμβο Καστά.

    Δημοσιεύτηκε στις

    γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Μια συνολική παρουσίαση της ανασκαφής στον Τύμβο Καστά, έγινε χθες το βράδυ, στο αμφιθέατρο του ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας, στο πλαίσιο του 2ου συμποσίου Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης – Δυτικού Παγγαίου που διοργάνωσε η ΩΔΗ ΑΜΦΙΠΟΛΕΩΣ, από την ανασκαφική ομάδα με επικεφαλής την Κατερίνα Περιστέρη, μαζί της ήταν επίσης ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής, ο γεωφυσικός Γρηγόρης Τσιόκας και οι γεωλόγοι Σπύρος Παυλίδης και Γιώργος Σειρίδης.

     

    Ξεκινώντας με το ιστορικό της ανασκαφής, η αρχαιολόγος Κατερίνα Περιστέρη, αναφέρθηκε στην οικονομική στήριξη που είχε το 2011 από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας για να μπορέσει να γίνει η ανασκαφή και να φτάσει στην συνέχεια στον περίβολο των 500 μέτρων και στο μνημείο. «Φτάνοντας στον μαρμάρινο περίβολο, κατασκευασμένο με ένα υλικό όπως το μάρμαρο που ήταν σπάνιο στην Αμφίπολη, είχαμε μια εικόνα που έδειχνε μεγάλη δύναμη και πλούτο. Στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου άρχισε να γίνεται ο περίβολος, το λιοντάρι στην κορυφή και το μνημείο που βρήκαμε το 2014. Αυτά τα τρία αποτελούν το μνημειακό ταφικό συγκρότημα του Τύμβου Καστά. Ο λόφος της αρχαϊκής εποχής που ήταν νεκρόπολη, σιγά – σιγά μεταμορφώθηκε, έγινε τύμβος και στην κορυφή του τοποθετήθηκε το λιοντάρι για να δείχνει την δύναμη ενός μεγάλου βασιλιά. Ήταν ένας τόπος εξαιρετικά σημαντικός, ένα μνημειακό ταφικό συγκρότημα οικουμενικό». Στην συνέχεια η κ. Περιστέρη περιέγραψε τις περιπέτειες που είχε το λιοντάρι και από τον τύμβο βρέθηκε στο ποτάμι και για την λεηλασία που υπέστη ο περίβολος από τους Ρωμαίους που ξήλωσαν το μαρμάρινο υλικό, για να χρησιμοποιηθεί σε άλλες οικοδομικές χρήσεις.

     

    Ένα από τα σημεία έρευνα, ήταν να εντοπιστούν τα κομμάτια που έλειπαν, όσα δεν αποτέλεσαν οικοδομικό υλικό, αλλά αφέθηκαν σκόρπια και τα οποία εντοπίστηκαν τελικά σε διάφορα σημεία, με τα περισσότερο από αυτά δίπλα στο λιοντάρι, που μεταφέρθηκαν εκεί από τον Στέφεν Μίλλερ, ο οποίος χρονολόγησε τα μάρμαρα στο τελευταίο τέταρτο του τέταρτου αιώνα, όπως και ο Δημήτρης Λαζαρίδης, χρονολόγησε το λιοντάρι στην ίδια χρονική περίοδο. Όπως τόνισε η ανασκαφέας με την μελέτη αποκατάστασης όλα αυτά τα μάρμαρα θα μεταφερθούν στον τύμβο, για να γίνει η αναστήλωση του περιβόλου, στο πλαίσιο της χρηματοδότησης που εξασφάλισε με πολύ κόπο, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας για να μπορέσει το μνημείο να γίνει επισκέψιμο.

     

    Στην συνέχεια η κ. Περιστέρη μας οδήγησε στα άδυτα του μνημείου βήμα – βήμα, θάλαμο – θάλαμο, φωτογραφία – φωτογραφία, παρουσιάζοντας όλα εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν την μοναδικότητα του μνημείου. Στην συνέχεια η ανασκαφέας αναφέρθηκε στην σφράγιση του μνημείου από τους τελευταίους μακεδόνες, τον δεύτερο αιώνα και στα κινητά ευρήματα της ανασκαφής, αγγεία, λίγα νομίσματα και φυσικά τα υπολείμματα της νεκρικής κλίνης, στο βάθος του τέταρτου χώρου. Επισήμανε δε ότι τα κινητά ευρήματα δεν ήταν πολλά, καθώς οι αρχικές εκτιμήσεις που υπήρχαν για ασύλητο μνημείο, δεν επιβεβαιώθηκαν. Επίσης μίλησε για τις ταλαιπωρίες που υπέστη το μνημείο, από τις διάφορες ορδές βαρβάρων που πέρασαν, ανά τους αιώνες και τις πολεμικές συγκρούσεις που έλαβαν χώρα στην διάρκεια του Α’ Παγκόσμιου πολέμου. Η σφράγιση έγινε για να θαφτεί το μνημείο και να μην ξανανοιχτεί ποτέ, όπως τόνισε, ωστόσο οι διάφοροι τυμβωρύχοι κατάφεραν να το λεηλατήσουν, καθώς είχαν μπει κάτω από την θόλο, δίπλα στις σφίγγες και αναστατώνοντας τα πάντα μέσα. Τα κινητά ευρήματα, γνωστοποίησε η κ. Περιστέρη ότι έχουν μεταφερθεί στο Μουσείο της Αμφίπολης, ενώ εντός του μνημείου θα διαμορφωθεί ένα μουσείο in situ, από τα υπόλοιπα ευρήματα, γλυπτά και ψηφιδωτά. Στο σημείο αυτό η κ. Περιστέρη με έμφαση δήλωσε ότι όπως στον Καστά έχουμε τις σφίγγες στην είσοδο του μνημείου, σφίγγες είχαμε και σε άλλα σημεία της Μακεδονίας, και όταν λέμε Μακεδονία εννοούμε την μία και την Ελληνική, για να είμαι σαφής»!!!

     

    Στην συνέχεια η κ. Περιστέρη παρουσίασε τις εικόνες και τις μορφές των επιστηλίων, στην ζωφόρο με γραπτό διάκοσμο, με σφίγγες, αγγεία, τεφροδόχους, μορφές και διάφορες παραστάσεις, τα οποία είπε ότι ακόμη είναι υπό μελέτη, για να περάσει αμέσως μετά στο ταφικό όρυγμα του τέταρτου χώρου όπου «ο χώρος ήταν πολύ διαταραγμένος, ο κυρίως τάφος ήταν αρκετά μεγάλος και στο εσωτερικό της θήκης υπήρχε ένας αντρικός σκελετός, μην φανταστείτε ολόκληρος, ούτε κρανίο είχε, αλλά ο τάφος ήταν αρκετά μακρύς και στην άκρη του είχε ένα κομμάτι όπου εκεί βρέθηκε τέφρα. Από εκεί και πέρα, στο ύψος του δαπέδου βρέθηκαν κάποιοι άλλοι σκελετοί, ένας αντρικός και ένας γυναικείος οι οποίοι είναι μεταγενέστεροι, του αντρικού σκελετού που υπήρχε μέσα στον τάφο». Η περιγραφή των ευρημάτων έκλεισε με την παρουσίαση των διαφόρων διακοσμητικών, που βρέθηκαν μέσα στον τάφο, από την διακοσμητική ξύλινη κλίνη του νεκρού, δηλαδή το ξύλινο φέρετρο, όπως θα λέγαμε σήμερα, για να σημειώσει ότι ο σκελετός βρισκόταν τρία μέτρα κάτω από την επιφάνεια του δαπέδου. Δεν βρήκαμε τίποτα πολύτιμο, ούτε χρυσό, ούτε ασημένιο, όπως επισήμανε.

     

    Στην συνέχεια η κ. Περιστέρη παρουσίασε το επιγραφικό οικοδομικό υλικό με το μονόγραμμα του Ηφαιστίωνα και την γνωστή πια λέξη «ΑΡΕΛΑΒΟΝ», δηλαδή ότι η παραλαβή έγινε για το μνημείο του Ηφαιστίωνα, καθώς και μια σειρά από μονογράμματα και ρόδακες που βρέθηκαν σε διάφορα σημεία του μνημείου. Επανέλαβε δε η κ. Περιστέρη κλείνοντας ότι το μνημείο αυτό «χρηματοδοτήθηκε από το Μέγα Αλέξανδρο… για να μεταφερθούν τόσοι τόνοι μαρμάρου από τη Θάσο» για να προσθέσει ότι γνωρίζουμε από τον Πλούταρχο ότι «μετά τον θάνατο του Ηφαιστίωνα ο Αλέξανδρος στενοχωρήθηκε πολύ και ζήτησε να γίνουν μνημεία προς τιμή του Ηφαιστίωνα, για τον οποίο γνωρίζουμε ότι κάηκε στην Βαβυλώνα, η τέφρα του όμως θα μπορούσε να μεταφερθεί, όπως και ο νεκρός του Αλέξανδρου ξέρουμε ότι μεταφέρθηκε» και όπως σημείωσε μετά, έρχεται η εποχή του Κάσσανδρου που εξαφάνισε κάθε ίχνος του Αλεξάνδρου, μετά θάφτηκε το μνημείο από τους τελευταίους Μακεδόνες, για να έρθουν οι Ρωμαίοι να το αποδομήσουν, αλλά παρ’ όλες τι ς φθορές έμεινες όρθιο. Δίνοντας την μελλοντική εικόνα του μνημείου η κ. Περιστέρη επισήμανε ότι «Θα το κάνουμε επισκέψιμο για να περνάει όλη η οικουμένη να το επισκέπτεται και αυτό θα είναι ένα μεγάλο όφελος, όχι μόνο για την Αμφίπολη, που δεν έχει καταλάβει ακόμη την μεγάλη αξία αυτού του μνημείου, όχι μόνο για την Ελλάδα, για όλον τον κόσμο”.

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Ιστορία, Κοινωνία

    “Φως” στα φωτιστικά, τους μύθους, τους θρύλους και τις ανάγκες του Βυζαντίου

    Δημοσιεύτηκε στις

    Πυρσοί, δάδες, λυχνάρια, λαμπάδες, κεριά, καντήλια και καντηλέρια, πολυέλαιοι και…πολυέλεοι (έλαιον ή …έλεος; ), καντήλες και πολυκάντηλα, φακοί και φλόγιστρα, φανάρια και …πυροφάνια, ζωικό λίπος, λαρδί και μελισσοκέρι, ελαιόλαδο, φιτίλια από λινάρι και κάνναβη, λουμίνια, και φιτιλάκια, είναι παγκοσμίως τα … «Εν νυκτί» υποκατάστατα του φυσικού φωτισμού αρχαιόθεν. Και κυρίως …βυζαντινόθεν.

     

    Ο φωτισμός κατά τη βυζαντινή περίοδο, που αποτέλεσε χρονικό διάστημα – «κλειδί», λόγω και των κοινωνικών και θρησκευτικών ιδιαιτεροτήτων της εποχής, συνέχισε μια μακρά παράδοση που ξεκίνησε από την ανακάλυψη της φωτιάς και συνεχίστηκε χωρίς διακοπή μέχρι τις μέρες μας -οπότε και επιστρέφουμε συχνά στο … «βυζαντινώ τω τρόπω» φωτισμό, αν δεν έχουμε άλλη λύση ή σκοπίμως επιλέγουμε να μη χρησιμοποιήσουμε άλλες σύγχρονες πηγές φωτισμού (ανάβουμε κεριά και ρεσώ -όρος για τα σύγχρονα λυχναράκια- σε περιπτώσεις διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος, στις εκκλησίες καντήλια με λάδι ως ταφικό έθιμο ή απλά γιατί επιλέγουμε να κάνουμε «ατμόσφαιρα»).

     

    Στις ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν τον τεχνητό φωτισμό κατά τη βυζαντινή περίοδο ρίχνει …φως (μέσω επιστημονικής μελέτης της γλώσσας, της παράδοσης, της θρησκείας κ.α) η εισήγηση – Θεματική ξενάγηση με τίτλο «Φωτιστικά μέσα» που προετοιμάζεται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης από τον αρχαιολόγο-μουσειολόγο, Ιωάννη Μότσιανο, και θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 2 Αυγούστου 2018.

     

    Η εισήγηση – ξενάγηση εντάσσεται στο πλαίσιο σειράς δράσεων με γενικό τίτλο «Εν νυκτί» («αὐτοὶ γὰρ ἀκριβῶς οἴδατε ὅτι ἡ ἡμέρα Κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυκτὶ οὕτως ἔρχεται» – έκφραση αντλημένη από τον αποστολικό λόγο – την επιστολή Αποστόλου Παύλου προς Θεσσαλονικείς Α΄), που καθιέρωσε από την περασμένη χρονιά το υπουργείο Πολιτισμού. Στόχος  -σύμφωνα με το σκεπτικό του ΥΠΠΟ- είναι η ανάδειξη της ανθρώπινης δραστηριότητας διαχρονικά, η εναλλακτική προσέγγιση των αρχαιολογικών χώρων και μουσείων και η ενίσχυση της επισκεψιμότητάς τους (Η περίοδος των εκδηλώσεων ξεκινά στις 28 Ιουλίου, αμέσως μετά την Πανσέληνο του Ιουλίου, έως τη Νέα Σελήνη στις 11 Αυγούστου).

     

     

    Ελαιόλαδο και μελισσοκέρι: το … «σκληρό νόμισμα» της εποχής

     

    Οι Βυζαντινοί εξακολούθησαν να μετέρχονται τις μεθόδους αφής της φωτιάς που χρησιμοποιούνταν και στην αρχαιότητα: 1) με κρούση, 2) με τριβή και 3) με κοίλους γυάλινους φακούς ή κάτοπτρα. «Άλλωστε, με τη μορφή που τα γνωρίζουμε σήμερα, τα σπίρτα δεν υπήρχαν πριν το 1827 και ο αναπτήρας δεν ήταν σε χρήση πριν τις αρχές του 20ού αιώνα» λεει στο AΠΕ-ΜΠΕ ο εισηγητής αρχαιολόγος-μουσειολόγος, Ιωάννης Μότσιανος.

     

    Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σήμερα που ζούμε στην εποχή του ηλεκτρισμού, στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, όπως άλλωστε και έως τα τέλη του 19ου αι., ο τεχνητός φωτισμός ταυτιζόταν με τη φωτιά. Και ως καύσιμη ύλη για τη συντήρηση των φωτιστικών στα βυζαντινά χρόνια χρησιμοποιήθηκαν α) στερεά καύσιμα, όπως το ξύλο και οι φυτικοί βλαστοί, το ζωικό λίπος και το μελισσόκερο και β) ρευστά καύσιμα όπως το κατράμι, η πίσσα και άλλες ρητίνες, ορυκτά ρευστά καύσιμα και φυτικά ρευστά καύσιμα που χρησιμοποιήθηκαν για φωτιστικά ελαίου. Από την πρώιμη βυζαντινή περίοδο τα καύσιμα που χρησιμοποιήθηκαν για να φωτίσουν τους τόπους λατρείας ήταν αποκλειστικά το ελαιόλαδο και το μελισσόκερο. Πίσω από τις θρησκευτικές διατάξεις υποκρύπτονται επιλογές πρακτικού χαρακτήρα. Σαφώς έπρεπε να αποφεύγουν να καπνίσουν και να μαυρίσουν τα κτήρια με τη χρήση καυσίμων κακής ποιότητας με δυσάρεστες μυρωδιές, όπως αυτές των ρητινών ή των ζωικών λιπών, ενώ, από την άλλη, φωτιστικά που ανέδιδαν έντονο και ενοχλητικό καπνό και αντίστοιχη οσμή σίγουρα θα απέτρεπαν τους πιστούς από τη μακρόχρονη παραμονή στους ναούς. Έτσι, πολύ γρήγορα, ήδη από τον 4ο αι. μ.Χ. το ελαιόλαδο και το μελλισόκερο που προορίζονταν για την παραγωγή φωτός έπρεπε να διατίθενται σε …βολική αξία. Στην προσπάθεια αυτή μάλιστα φαίνεται ότι επιστρατεύτηκαν και παλιότεροι μύθοι και συμβολισμοί. Έτσι, θεωρήθηκε ότι το έλαιον συμβολίζει «την ειρήνην και την ευσπλαχνία του Θεού (τὸν τοῦ Θεοῦ ἔλεον)» και όπως το κερί παράγεται από τις μέλισσες, που είναι παρθένοι, έτσι και από την Παρθένο Μαρία προήλθε ο Χριστός, το Φως το Αληθινό, «τὸ φωτίζον καὶ ἁγιάζον πάντα ἄνθρωπον, ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον».

     

    Εδώ, βρίσκεται και η «λογική απάντηση» στο … έκτοτε «λογικό» ερώτημα: Γιατί στη διάρκεια των νηστειών επιτρέπεται η κατανάλωση ελαιών και όχι ελαιολάδου;

     

    «Η αποχή από το ελαιόλαδο κατά τις χριστιανικές νηστείες είχε προφανώς και οικονομική σημασία, αφού ο καρπός της ελιάς και το μεταποιημένο προϊόν (ελαιόλαδο) διαφέρουν πολύ ως προς το κόστος παραγωγής τους και η συνήθεια της αποχής από το ελαιόλαδο φαίνεται ότι αποδεικνυόταν πολύ πρακτική. Η ποσότητα του ελαιόλαδου που περίσσευε μπορούσε να προσφερθεί στις εκκλησίες για να φωτιστούν με ιδιαίτερο τρόπο κατά τη διάρκεια των εορτών (που έπονται των μεγάλων νηστειών)» λεει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μότσιανος. Είναι προφανές, λοιπόν, ότι ο φωτισμός γινόταν ανταγωνιστής της πλούσιας σε λίπη διατροφής, καθώς «ἡ τοῦ ἐλαίου τροφή» δεν προοριζόταν μόνο για «τὸ λυχνιαῖον πῦρ» και για άλλα φωτιστικά μέσα όπως οι καντήλες, αλλά αφορούσε και τη δίαιτα των ανθρώπων. Τα έλαια που χρησιμοποιούνταν ως καύσιμο για τα φωτιστικά μέσα ήταν κατά κανόνα βρώσιμα. Έτσι, λοιπόν, η ανεπάρκεια των φυτικών ελαίων και ζωικών λιπών επηρέαζε τόσο τη διατροφή όσο και τον φωτισμό. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι όσοι δεν διέθεταν λάδι για το λυχνάρι τους ονομάζονταν «ἂλυχνοι», χαρακτηρισμός έσχατης ένδειας.

     

    Καθώς στον εκκλησιαστικό βίο κυριάρχησαν ως καύσιμη ύλη για τον φωτισμό το ελαιόλαδο και το μελισσόκερο, στην πορεία του χρόνου ήταν σαφής η προσπάθεια των εκκλησιών και των μονών να εξασφαλίσουν εκκλησιαστικούς ελαιώνες και μελισσουργεία, αλλά και ελαιοτριβεία και κηροπλαστεία, προκειμένου να εξασφαλίζουν τα απαραίτητα για τον φωτισμό τους καύσιμα, περιορίζοντας παράλληλα το κόστος τους, ενώ στην περίπτωση των αγιορείτικων μονών οι φωτιστικές ανάγκες ήταν αυτές που τις ώθησαν στην καλλιέργεια και οργάνωση ιδιόκτητων ελαιώνων και μελισσουργείων. Η δε συνήθεια της προσφοράς κεριών, η οποία επιβεβαιώνεται από πολλές αναφορές στις γραπτές βυζαντινές πηγές, συνεχίζεται στη χριστιανική εκκλησία αδιάλειπτα έως τις μέρες μας…

     

     

     

    Β. Χαρισοπούλου ΑΠΕ-ΜΠΕ

     

     

     

    (ΣΣ: Πηγή φωτογραφιών – Μουσείο Βυζαντινού πολιτισμού Θεσσαλονίκης

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Διευκρινίσεις για την πήλινη πλάκα με τους στίχους της Οδύσσειας από την ερευνητική ομάδα της αρχαίας Ολυμπίας

    Δημοσιεύτηκε στις

    Σε διευκρινίσεις προς αποφυγή παρερμηνειών μετά τη μεγάλη δημοσιότητα που προκάλεσε η πρόσφατη ανακοίνωση της εύρεσης στην Ολυμπία της πήλινης πλάκας με στίχους από την Οδύσσεια προχώρησε σήμερα η ερευνητική ομάδα.

     

    Όπως τονίζεται μεταξύ άλλων σε ανακοίνωση «είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται απόσπασμα της Οδύσσειας σε πήλινη πλάκα, ενώ η ερευνητική ομάδα διερευνά το ενδεχόμενο να πρόκειται για το παλαιότερο κείμενο ομηρικών επών που έχει βρεθεί στον ελληνικό χώρο (πλην οστράκων με 1-2 στίχους).»

     

     

     

    Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης:

     

     

     

    «Σε συνέχεια του Δελτίου Τύπου που εκδόθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και έπειτα από την μεγάλη δημοσιότητα που προκάλεσε η πρόσφατη ανακοίνωση της εύρεσης στην Ολυμπία της πήλινης πλάκας με στίχους από την Οδύσσεια θεωρούμε ότι είναι απαραίτητο να δοθούν ορισμένες διευκρινίσεις που θα αποτρέψουν την δημιουργία στρεβλών εντυπώσεων και παρερμηνειών.

     

    Πρόκειται αναμφισβήτητα για μια σπουδαία ανακάλυψη, ιδιαίτερα συγκινητική για την αρχαιολογική έρευνα και την ιστορία του τόπου. Η επιγραφή στην πήλινη πλάκα που βρέθηκε σε θέση με ρωμαϊκά κατάλοιπα σε μικρή απόσταση από το Ιερό της Ολυμπίας, διασώζει τους πρώτους 13 στίχους της Ραψωδίας ξ της Οδύσσειας και σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει συλλέξει ως τώρα η ερευνητική ομάδα, αποτελεί το παλαιότερο σωζόμενο απόσπασμα των στίχων αυτών, σε κάθε περίπτωση των στίχων 1-8, αλλά και των στίχων 9-13, εφόσον επαληθευτεί η προκαταρκτική χρονολόγηση της επιγραφής.

     

    Επίσης, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται απόσπασμα της Οδύσσειας σε πήλινη πλάκα, ενώ η ερευνητική ομάδα διερευνά το ενδεχόμενο να πρόκειται για το παλαιότερο κείμενο ομηρικών επών που έχει βρεθεί στον ελληνικό χώρο (πλην οστράκων με 1-2 στίχους).

     

    Όλα τα παραπάνω τονίζουν την μεγάλη σημασία του ευρήματος και την μοναδικότητά του ως αρχαιολογικό, επιγραφικό, φιλολογικό και ιστορικό τεκμήριο. Ωστόσο, επαναλαμβάνουμε την επιφύλαξη που διατυπώθηκε ήδη από την πρώτη ανακοίνωση ότι όλα τα ανωτέρω αποτελούν τις πρώτες εκτιμήσεις μας και δεν πρόκειται για την τελική δημοσίευση της επιγραφής, η οποία θα ακολουθήσει σε εύλογο διάστημα.

     

     

     

    Εκ μέρους της ερευνητικής ομάδας:

     

    Δρ. Ερωφίλη-Ίρις Κόλλια (Προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας), Kαθ. Franziska Lang (Πoλυτεχνείο Darmstadt), Δρ. Clemens Bruenenberg (Πoλυτεχνείο Darmstadt), Kαθ. Hans-Joachim Gehrke (Πανεπιστήμιο Freiburg), Kαθ. Klaus Hallof (Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften, Inscriptiones Graecae), Δρ. Birgitta Eder (Österreichische Akademie der Wissenschaften), Kαθ. Andreas Vött (Πανεπιστήμιο Mainz)»

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    ΣΤΙΣ ΑΙΓΕΣ: Χρυσή τομή και θεϊκοί αριθμοί κρυμμένοι στο ανάκτορο του Φιλίππου του Β΄

    Δημοσιεύτηκε στις

    Όταν ο Γιάννης Αντωνίου, καθηγητής μαθηματικών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και επί σειρά ετών συνεργάτης του Νομπελίστα φυσικοχημικού Ιλία Πριγκοζίν, είδε την απεικόνιση του ανακτόρου του Φιλίππου του Β΄, το οποίο αναστηλώνεται στις Αιγές, ήταν σίγουρος από την πρώτη στιγμή ότι πρόκειται για ένα αρχιτεκτονικό δημιούργημα φτιαγμένο με τη χρυσή τομή.

     

    «Βλέποντάς το, ως άνθρωπος, με κατέλαβε ένα αίσθημα γαλήνης, αρμονίας και μέθεξης. Ως μαθηματικός, αντιλήφθηκα καθαρά με το μάτι, χωρίς να το μετρήσω με χάρακα, ότι επρόκειτο για ένα ορθογώνιο με λόγο πλευρών 1,62. Αυτό σημαίνει ότι η μικρότερη πλευρά του ορθογωνίου είναι περίπου το 62% του μήκους της μεγάλης. Αυτός είναι ο χρυσός λόγος στον οποίο έχουν αποδοθεί από την αρχαιότητα θεϊκά χαρακτηριστικά» εξηγεί με νόημα στο ΑΠΕ- ΜΠΕ.

     

    Για τη χρυσή τομή μιλούσε λίγες μέρες νωρίτερα στο κοινό η προϊσταμένη της εφορίας αρχαιοτήτων Ημαθίας, αρχαιολόγος Αγγελική Κοτταρίδη, κατά το επίσημο άνοιγμα του ανακτόρου για το κοινό. «Όλο το κτίριο είναι σχεδιασμένο με χρυσές τομές. Δηλαδή όλες οι αναλογίες μέχρι τα ύψη του κτιρίου είναι 1,62, που είναι η χρυσή τομή. Γι’ αυτό, όταν το κοιτάμε μας φαίνεται όμορφο, μας αρέσει η πρόσοψη αυτή. Είναι αυτό που βρήκε ο Πυθαγόρας, είναι ο Θεός κατά Πλάτωνα, αυτό που συνέχει το σύμπαν και όντως το συνέχει. Πώς το ξέρει; Δεν το ξέρω. Το ξέρει όμως» ήταν τα ακριβή της λόγια.

     

       Η θεϊκή υπόσταση της χρυσής τομής

     

    Και είναι αυτή η θεϊκή υπόσταση της χρυσής τομής που απασχολεί από τα αρχαία χρόνια τους επιστήμονες από διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα. «Ο άνθρωπος αποδίδει θεϊκά χαρακτηριστικά σε κάτι συνήθως για τρεις λόγους. Ο πρώτος είναι ότι δεν μπορεί να το περιγράψει, ο δεύτερος ότι το παρατηρεί παντού και ο τρίτος ότι δεν κατανοεί το λόγο της ύπαρξής του. Στην περίπτωση του χρυσού λόγου, της χρυσής τομής, η συγκεκριμένη αναλογία πληροί αυτές τις τρεις προϋποθέσεις» διευκρινίζει ο κ. Αντωνίου.

     

    Σύμφωνα με τον ίδιο, ο χρυσός λόγος ως άρρητος αριθμός δεν αναπαρίσταται γιατί έχει άπειρα ψηφία. Προσεγγίζεται όμως από ρητούς αριθμούς. «Επιπλέον ενυπάρχει στο σχήμα των λουλουδιών και του αστερία της θάλασσας, στο κουκουνάρι, το σώμα του αλόγου, στα όστρακα, στο σαλιγκάρι, στον γενετικό κώδικα, στους φυσικούς κρυστάλλους, τους κυκλώνες, τους σπειροειδείς γαλαξίες, στον άνθρωπο του Βιτρούβιου του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, τον “μυστικό δείπνο” του Νταλί, τον Παρθενώνα και, όπως διαπιστώσαμε πρόσφατα, στο ανάκτορο του Φιλίππου στις Αιγές» τονίζει και προσθέτει: «ο λόγος αυτός εμφανίζεται παντού».

     

    «Τώρα για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό, δεν το γνωρίζουμε. Απλώς παρατηρώντας τα φαινόμενα, διαπιστώνουμε την παγκοσμιότητα του χρυσού λόγου. Η χρυσή τομή είναι πανταχού παρούσα, όπως ο Θεός είναι πανταχού παρών. Δεν μπορεί να είναι όλα αυτά τυχαία, υπάρχει ένα μυστήριο εδώ πέρα» τονίζει με νόημα.

     

    Επισημαίνει δε ότι «μια ερμηνεία θα ήταν να βρεθεί μια αυτοόμοια διαδικασία, που ευνοήθηκε εξελικτικά σε σχέση με άλλες και έτσι επικράτησε ως διαμορφωτικός μηχανισμός στη φύση. Επειδή ο εγκέφαλος και το σώμα μας συν-εξελίσσονται με τη φύση, η αμοιβαία εναρμόνιση προκαλεί το αίσθημα του κάλλους και τη γαλήνη που βιώνουμε, βλέποντας τις μορφές».

     

    Γοητευμένη από το μυστήριο αυτό δηλώνει και η ίδια η κ. Κοτταρίδη, επισημαίνοντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι δεν τίθεται ζήτημα έλλειψης γνώσης από τους επιστήμονες, αλλά υπέρβασης από εκείνους που συνέλαβαν την ιδέα από την οποία δημιουργήθηκε το ανάκτορο του Φιλίππου. «Το μνημείο αυτό είναι το απόλυτο αποτύπωμα της λογικής στην πέτρα. Το απόλυτο. Δεν έχουμε κάτι αντίστοιχο σαν αυτό, κάτι τόσο μετρημένο. Έχοντας “λύσει” αυτό το μνημείο αρχιτεκτονικά, έχω κερδίσει μια γνώση για τη μετρολογία. Ξέρω ότι είναι πέντε παλάμες , επτά παλάμες, (σ.σ. μια παλάμη ισούται με 77 χιλιοστά), δηλαδή ξέρω στοιχεία που επαναλαμβάνονται μετρητικά και όταν τα βρίσκεις αυτά – γιατί είναι πολύ εξειδικευμένα πράγματα – αναγνωρίζεις αμέσως την αρχιτεκτονική σχολή. Φαίνεται ότι η τεράστια συνεισφορά των Μακεδόνων -που δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει ακόμα- στην παγκόσμια τέχνη είναι η αρχιτεκτονική» σημειώνει. Αναφέρει, άλλωστε, ότι ο συγκεκριμένος τρόπος σχεδίασης επαναλαμβάνεται και σε άλλα κτίρια τα οποία η ίδια μέτρησε με λεπτομέρεια, σε περιοχές όπως η Δήλος, η Αλεξάνδρεια, η Πέργαμος.

     

    Για την έννοια του Θεού, άλλωστε, εκφράζει την ισχυρή πεποίθηση ότι ενυπάρχει στο ανάκτορο των Αιγών και από εκεί και πέρα μετουσιώνεται σε αισθητική, σε αρχιτεκτονική σχολή.

     

    Πού τοποθετείται όμως χρονικά η αφετηρία της χρυσής τομής;

     

    Την απάντηση δίνει ο κ. Αντωνίου: «Από τη διασωθείσα γραμματεία προκύπτει ότι πρώτη αναφέρεται στο χρυσό λόγο η Θεανώ, μαθήτρια του Πυθαγόρα και αργότερα γυναίκα του, ίσως από τις μεγαλύτερες μαθηματικούς της εποχής της. Ειδικότερα, δύο αριθμοί α και β έχουν λόγο χρυσής τομής φ, δηλαδή α διά β ίσον φ, αν ο λόγος του μεγαλύτερου (α) προς το μικρότερο (β) συμπίπτει με το λόγο του αθροίσματος (α+β) προς τον μεγαλύτερο (α). Επιλύοντας την εξίσωση δευτέρου βαθμού, βρίσκουμε ότι ο χρυσός λόγος είναι φ=1,618….., ένας άρρητος αριθμός».

     

    Στη γεωμετρία το ίδιο ακριβώς συμβαίνει όταν σε ένα ορθογώνιο με πλευρές α και β, κατασκευαστεί ένα τετράγωνο πάνω στη μεγαλύτερη πλευρά. Τότε το ορθογώνιο που θα περισσέψει από το αρχικό σχήμα είναι όμοιο με το αρχικό, δηλαδή η χρυσή τομή είναι μια συγκεκριμένη ομοιότητα που προκαλεί την αίσθηση της αρμονίας.

     

    «Όλο αυτό είναι μια μαθηματική ιδιότητα και μπορεί να μην λέει τίποτε στον καθένα. Ωστόσο προκαλεί εντύπωση όταν διαπιστώνουμε ότι ο χρυσός λόγος συναντάται παντού στη φύση. Από εκεί ξεκινά το ενδιαφέρον» υπογραμμίζει ο καθηγητής.

     

       Μετά τη Θεανώ, ο Ευκλείδης στα στοιχεία του αναφέρει τη χρυσή τομή που επανέρχεται στο προσκήνιο τον 12ο αιώνα από τον Φιμπονάτσι. Στην περίφημη αυτή ακολουθία αριθμών, κάθε όρος είναι άθροισμα των δύο προηγούμενων: για παράδειγμα, 0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,…..

     

    «Στην κάτοψη του ανακτόρου του Φιλίππου στις Αιγές ενσωματώνεται η θεωρία, της χρυσής τομής, μια πολύπλοκη γεωμετρία κύκλων, τετραγώνων και τριγώνων, που επαναλαμβάνουν με εμβαδά την ακολουθία Φιμποντάτσι 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21…. από την οποία κατά Πλάτωνα προκύψει η ψυχή, που είναι το κινούν του κόσμου» σημειώνει η κ. Κοτταρίδη.

     

       Από την αρμονία στο χάος, μια ακόμη ανακάλυψη

     

    Ο χρυσός λόγος ξεπρόβαλλε και πάλι μυστηριωδώς σε απλά χαοτικά συστήματα. «Τη δεκαετία του 1960, ο μαθηματικός Βλαντιμίρ Άρνολντ κατασκεύασε έναν χαοτικό μετασχηματισμό. Αυτός ο μετασχηματισμός ορίζει δύο κατευθύνσεις, η μία μεγαλώνει τις αποστάσεις και η άλλη τις μικραίνει. Έκπληκτος διαπίστωσε ότι ο χρυσός αριθμός ορίζει αυτές τις κατευθύνσεις. Για να δείξει την έντονη παραμόρφωση ζωγράφισε μια γάτα και έτσι έμεινε το όνομα “μετασχηματισμός της γάτας του Άρνολντ”» αναφέρει ο κ. Αντωνίου.

     

    Και μπορεί το παραπάνω παράδειγμα να διδάσκεται στους φοιτητές του Τμήματος Μαθηματικών ως ένα από τα βασικά πρότυπα χαοτικής συμπεριφοράς, όμως, σε ό,τι αφορά το ευρύ κοινό, αξίζει να κρατήσει κανείς υπόψη τη φράση του καθηγητή ότι «χάος σημαίνει ευαισθησία στις αρχικές συνθήκες: μικρές διαταραχές μεγεθύνονται δραματικά, δημιουργώντας άτακτη διάχυση. Ο χρυσός αριθμός, δηλαδή, εμπλέκεται όχι μόνο στην αρμονία αλλά και στο χάος. Όλα αυτά δεν αρκούν, βέβαια, για να περιγράψουν πώς λειτουργεί το σύμπαν, αλλά είναι μια ένδειξη της παγκοσμιότητας του χρυσού αριθμού».

     

       Το ιερό περιστύλιο

     

    Πίσω και πάλι στο ανάκτορο του Φιλίππου, η κ. Κοτταρίδη κλείνει τις δηλώσεις της στο ΑΠΕ – ΜΠΕ με μια αναφορά στο «ιερό περιστύλιο», τη σειρά των κιόνων του ανακτόρου γύρω από την εσωτερική αυλή που σχηματίζουν στοές. «Το περιστύλιο είναι ο λόγος ύπαρξης αυτού του κτιρίου. Είναι η ψυχή του κτιρίου, το ιερό κέντρο το οποίο ζωντανεύει με την είσοδο του καθενός σε αυτό. Μπαίνοντας κάποιος στο περιστύλιο γίνεται ο περιούσιος, εκλογικεύει το άλογο σύμπαν και το εκλογικεύει με τον ωραιότερο δυνατό τρόπο, τις χρυσές τομές. Όταν το κατάλαβα αυτό λύθηκε και η τεράστια φιλοσοφία που είναι από πίσω» σχολιάζει και μιλά για τη μεταφορά της ιδέας αυτής σε άλλες περιοχές. «Αυτό με κάνει να το σκέφτομαι το γεγονός ότι τα ισλαμικά τεμένη είναι τα πρώτα που μιμούνται την ιδέα του περιστυλίου, γιατί αυτοί ξέρουν τον ελληνιστικό κόσμο, ζούνε μαζί όταν τον 7ο και 8ο αιώνα φτιάχνουν περιστύλια για να λατρέψουν τον θεό τους στην καινούρια θρησκεία που δημιουργούν» σημειώνει και εκφράζει την άποψη ότι αυτό είναι κάτι που αξίζει να ερευνηθεί περαιτέρω…

     

    Π. Γιούλτση /ΑΠΕ ΜΠΕ

     

    *Επισυνάπτονται εικόνες από την τρισδιάστατη απεικόνιση του ανακτόρου των Αιγών και την απεικόνιση των προπυλαίων του ανακτόρου, δύο φωτορεαλιστικά σχέδια που απεικονίζουν τον πάνω όροφο της πρόσοψης που θα αναταχθεί στο εσωτερικό του καινούριου μουσείου για λόγους στατικότητας και μία φωτογραφία από την πρόοδο των έργων στο εσωτερικό του μουσείου. Προέλευση των εικόνων: Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας – Μουσείο Βασιλικών Τάφων των Αιγών.

     

    *Επισυνάπτονται ακόμη σχέδια του καθηγητή Γιάννη Αντωνίου για τη γεωμετρική απεικόνιση του χρυσού λόγου και τον μετασχηματισμό της γάτας του Arnold.

     

    Ακολουθούν φωτογραφίες του κ. Αντωνίου και της κ. Κοτταρίδη (από τη συνέντευξή της στο ΑΠΕ – ΜΠΕ).

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία