Χρονόμετρο

    ΤΙ ΕΙΔΕ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ Ο ΑΡΧΑΙΟΣ ΘΡΑΚΑΣ: Την αρχαιότερη γνωστή περίπτωση σφαιρικής αστραπής ή…UFO;

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

    Το συγκεκριμένο βραχογράφημα έχει βρεθεί στις νοτιοανατολικές πλαγιές του Παγγαίου

     

     

     

    Ελάχιστες είναι οι αναφορές στην βιβλιογραφία για τα αστρονομικά ή μετεωρολογικά γεγονότα που αποτυπώνονται σε βραχογραφήματα του Παγγαίου και της ευρύτερης περιοχής των Φιλίππων. Αυτό συμβαίνει ίσως γιατί μόλις τα τελευταία χρόνια υπάρχουν ερευνητές που συνδέουν τις αρχαίες παραστάσεις των βραχογραφημάτων με το γεγονός ότι οι δημιουργοί τους δεν τα χάραζαν απλά και μόνο για να αποτυπώσουν ζώα και ανθρώπους, αλλά και φαινόμενα που λαμβάνανε χώρα στον ουράνιο θόλο και όπως ήταν αναμενόμενο τους εντυπωσίαζαν. Έτσι βλέπουμε επάνω σε βράχους, να σχηματίζονται αστερισμοί, ο ηλιακός δίσκος και η σελήνη, σε διάφορες παραλλαγές. Όπως επίσης στην ίδια περιοχή του Παγγαίου, υπάρχουν βραχογραφήματα που αποτυπώνουν την πορεία της κίνησης του ήλιου και της σελήνης στην διάρκεια του χρόνου και άλλα κοσμικά γεγονότα.

     

    Σήμερα θα ασχοληθούμε με ένα πολύ σπάνιο βραχογράφημα του Παγγαίου και συγκεκριμένα, ο χώρος που βρέθηκε είναι, νοτιοανατολικά στον μυχό της Πιερίας κοιλάδας, επάνω σε ένα λόφο όπου έχουμε διαδοχικές λατρευτικές περιόδους, από την προϊστορία μέχρι και τους πιο πρόσφατους αιώνες.

     

    Είναι μια εικόνα όπου αποτυπώνεται ένα αρχαίος Θράξ καβαλάρης, ο οποίος κρατάει ένα μακρύ ακόντιο και επάνω από το κεφάλι του ίπταται ένα σφαιρικό αντικείμενο!!! Η εύλογη απορία είναι, το τι είναι αυτό που βλέπουμε; Να είναι ένα αστρονομικό φαινόμενο ή μια αρχαία παρουσία ΑΤΙΑ;

     

    Την περίπτωση να είναι ο ήλιος την αποκλείουμε, καθώς σε όλες οι υπόλοιπες παραστάσεις, στην ευρύτερη περιοχή του Παγγαίου, η αποτύπωση του ήλιου προσομοιάζει αρκετά με αυτή που σχεδιάζουμε και εμείς. Είναι οι εικόνες που βλέπετε δίπλα. Μάλιστα σε μια περίπτωση έχουμε και συσχετισμό του βραχογραφήματος με μια αρχαία παράδοση της αναπαράστασης του ήλιου, επάνω σε κοντάρια, με τα οποία έκαναν λατρευτικές λιτανείες, οι Παίονες.

     

    Με αυτό το σχέδιο αποτυπώνεται συνήθως ο ήλιος στα βραχογραφήματα

    Μια από τις σπάνιες βραχογραφίες με ένα αρχαίο Θράκα ιππέα να κρατάει ένα – μάλλον – ξύλο – με ένα ήλιο – περιοχή Κρυονερίου

    Παίονες με ήλιους – Πηγη και επεξεργασία VISALTIS.NET – Το βραχογράφημμα προέρχεται από τις βορειοδυτικές πλαγιές του Παγγαίου.

      

    Η απάντηση από ένα μεσαιωνικό χειρόγραφο

     

    Βρετανοί επιστήμονες ανακάλυψαν σε ένα μεσαιωνικό κείμενο ηλικίας περίπου 750 ετών την – όπως υποστηρίζουν – αρχαιότερη γνωστή περιγραφή ενός σπάνιου καιρικού φαινομένου, της σφαιρικής αστραπής ή κεραυνού με σχήμα σφαίρας, όπως αναφέρεται σε σχετικό τηλεγράφημα του ΑΠΕ.

     

    Οι σφαιρικές αστραπές συνήθως σχετίζονται με τις καταιγίδες και παραμένουν ανεξήγητες μέχρι σήμερα. Έχουν περιγραφεί ως φωτεινά σφαιρικά αντικείμενα διαμέτρου κατά μέσο όρο 25 εκατοστών, αλλά μερικές φορές φθάνουν ακόμη και τα αρκετά μέτρα σε διάμετρο (εξ ου μερικοί τα “υποπτεύονται” ότι στην πραγματικότητα είναι…εξωγήινα UFO).

     

    Οι καθηγητές Φυσικής Μπράιαν Τάνερ και Ιστορίας Τζάιλς Γκάσπερ του Πανεπιστημίου του Ντάραμ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Weather (Καιρός) της βρετανικής Βασιλικής Μετεωρολογικής Εταιρείας, ανακάλυψαν ότι στο “Χρονικό” του που είχε γραφτεί γύρω στο 1200, ο Βενεδικτίνος μοναχός Γερβάσιος του Καντέρμπερι, ανέφερε ότι στις 7 Ιουνίου 1195 “ένα θαυμαστό σημάδι κατέβηκε κοντά στο Λονδίνο”.

     

    Ο μοναχός, ο οποίος γενικά θεωρείται αξιόπιστη πηγή, περιέγραψε ένα πυκνό και πολύ σκοτεινό σύννεφο από το οποίο βγήκε μια λευκή ουσία, η οποία πήρε σφαιρικό σχήμα κάτω από το νέφος και μετά με μορφή πύρινης σφαίρας κινήθηκε καθοδικά προς τον γειτονικό ποταμό Τάμεση.

     

    Όπως ανέφερε ο Τάνερ, “ο σφαιρικός κεραυνός είναι ένα σπάνιο καιρικό φαινόμενο που ακόμη δεν έχει κατανοηθεί. Η περιγραφή του Γερβάσιου για μια άσπρη ουσία που βγήκε από το σκοτεινό σύννεφο, πέφτοντας σαν περιστρεφόμενη πύρινη σφαίρα και μετά κινούμενη κάπως οριζόντια, είναι πολύ παρόμοια με τις ιστορικές και τις σύγχρονες περιγραφές ενός σφαιρικού κεραυνού. Αν ο Γερβάσιος περιγράφει μια σφαιρική αστραπή, όπως πιστεύουμε, τότε πρόκειται για την πιο πρώιμη περιγραφή τέτοιου συμβάντος που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα στην Αγγλία”.

     

    Η προηγούμενη αρχαιότερη περιγραφή κάτι ανάλογου ήταν στη διάρκεια μιας καταιγίδας στο Ντέβον στις 21 Οκτωβρίου 1638. Το “Χρονικό” του Γερβάσιου σώζεται σήμερα σε τρία χειρόγραφα: ένα στη Βρετανική Βιβλιοθήκη και δύο στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Το κείμενο είναι στα λατινικά και δεν υπάρχει αγγλική μετάφραση του.

     

    Ο Γκάσπερ ανέφερε ότι ο Γερβάσιος, πέρα από τα εκκλησιαστικά και πολιτικά πράγματα που περιγράφει στο “Χρονικό” του, δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για τα φυσικά φαινόμενα, από πλημμύρες και σεισμούς έως εκλείψεις και άλλα ουράνια συμβάντα. Η εξέταση της αξιοπιστίας του ως συγγραφέα και μάρτυρα πιστοποιείται από τη διασταυρωμένη ακρίβεια γενικά των λεγομένων του.

     

    “Δεδομένου ότι ο Γερβάσιος φαίνεται να είναι αξιόπιστος, πιστεύουμε ότι η περιγραφή του για την πύρινη σφαίρα στον Τάμεση στις 7 Ιουνίου 1195 υπήρξε η πρώτη πλήρως πειστική αναφορά σε μια σφαιρική αστραπή οπουδήποτε”, ανέφερε ο Γκάσπαρ.

     

     

    Νεώτερη μαρτυρία

     

    Στο σημείο αυτό βέβαια θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς αν υπάρχουν άλλες μαρτυρίες εμφάνισης κυκλικής αστραπής στην περιοχή του Παγγαίου; Όπως με πληροφόρησε ο δημοσιογράφος και ερευνητής Άρης Μεντζίζης, στο Παλαιοχώρι σημειώθηκε ένα ανάλογο φαινόμενο στις αρχές της δεκαετίας του ’50 και για το οποίο κατέγραψε τις μαρτυρίες από τους παρόντες στο γεγονός. Συγκεκριμένα μια βροχερή μέρα, μια ομάδα κατοίκων του Παλαιοχωρίου είχαν κατέβει στην Βάλτα για να δουλέψουν τα χωράφια τους και εκεί που καλλιεργούσαν ο χώμα, είδαν να κατεβαίνει από το Παγγαίο προς την δική τους κατεύθυνση, μιας φωτεινή σφαίρα που πέρασε πάνω από τα κεφάλια τους, προκαλώντας όπως είναι αναμενόμενο δέος και φόβο. Τα ίδια συναισθήματα πρέπει να ένοιωσαν και οι αρχαίοι θράκες, μάρτυρες ενός ανάλογου φυσικού φαινομένου και ένοιωσαν την ανάγκη να κρατήσουν την ανάμνηση του, καταγράφοντας το με ένα βραχογράφημα και μάλιστα σε ένα ιερό χώρο.

     

    Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Για πρώτη φορά στην δημοσιότητα μια σπάνια – και πρώτη – φωτογραφία της Καβάλας

    Δημοσιεύτηκε στις

    Η Καβάλα είχε την τύχη να είναι από τις πρώτες πόλεις που φωτογραφήθηκαν μετά την εφεύρεση της φωτογραφικής τεχνικής. Μια ευτυχής συγκυρία έφερε οι πρώτες 8 συνολικά, φωτογραφίες να βρεθούν από τον καβαλιώτη φωτογράφο Στράτο Καλαφάτη στο Αγ. Όρος. Στο παρελθόν έχει δημοσιεύσει ορισμένες φωτογραφίες από αυτές τις σπάνιες εικόνες της πόλης, του 1853. Σήμερα δημοσίευση μια ακόμη που αποτυπώνει την παραλία της Καβάλας, εκεί που είναι σήμερα το λιμάνι, όπου υπάρχει ακτή και το κύμα βρέχει και τα πρώτα σπίτια. Η σημασία αυτής της φωτογραφίας είναι εξαιρετικής σημασίας γιατί αποτυπώνει το θαλάσσιο μέτωπο της πόλης, εκατόν εβδομήντα χρόνια πριν. Στην φωτογραφία φαίνεται η συνοικία της Παναγίας και το σημείο της παραλίας όπου σήμερα είναι το παλιό κτήριο του Λιμενικού Ταμείου Καβάλας. Ο κ. Καλαφάτης δημοσίευσε την εικόνα με το παρακάτω κείμενο: Το 1853 ο φωτογράφος Ernst de Carantza παρέα με τον ζωγράφο Charles Labbe ταξιδεύουν από την Κωνσταντινούπολη για να φωτογραφίσουν την Αθωνική πολιτεία.

    Διερχόμενοι από την Καβάλα και γοητευμένοι από την ομορφιά της, δημιουργούν 8 εικόνες σε μεγάλες γυάλινες πλάκες.

    Η Καβάλα γίνεται μία από της πρώτες πόλεις που φωτογραφίζονται στον κόσμο».

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Ιστορία, Κοινωνία, Φωτογραφίες

    ΤΥΜΒΟΣ ΚΑΙ ΤΑΦΙΚΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΚΑΣΤΑ:  Ένας χώρος ορόσημο για την δυναστεία των Τημενιδών 

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

    Εδώ συναντιούνται τα βήματα του Αλέξανδρου Α’, ο Φίλιππου Β’ και του Αλέξανδρου Γ’ με τα μάτια στραμμένα στην περσική αυτοκρατορία

     

    Μια συναρπαστική ιστορία ξετυλίχθηκε, μέσα από την μελέτη των γεωλογικών δεδομένων του Τύμβου Καστά και των σταδίων εξέλιξής του, αρχικά από ένα άνδηρο που φιλοξένησε ένα τρόπαιο νίκης μέχρι των τεραστίων διαστάσεων Τύμβο με τον Λέοντα στην κορυφή του. Σε αυτό το σημείο, όπου η Μακεδονία συναντάει την Θράκη, άφησαν το αποτύπωμα τους, όχι μόνο στην ιστορία, αλλά και την τοπογραφία της Αμφίπολης, τρείς μεγάλοι βασιλιάδες, ο Αλέξανδρος Α’, ο Φίλιππος Β’ και ο Αλέξανδρος Γ’.

     

    Αυτή την συναρπαστική ιστορία θα αναλύσουμε, βασιζόμενοι στα όσα έχει παρουσιάσει ο αρχιτέκτονας και αναστηλωτής Τύμβου και Ταφικού Μνημείου Καστά, Μιχάλης Λεφαντζής τόσο κατά την διάλεξή του με τίτλο «Η αρχιτεκτονική του τύμβου Καστά» (13 Φεβρουαρίου του 2020, Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ, στο πλαίσιο του κύκλου διαλέξεων Bodossaki Lectures on Demand [BLOD]) όσο και σε συνέντευξη του στην ιστοσελίδα liberal.gr και στην δημοσιογράφο Αγγελική Κώττη, αλλά και σε συμπεράσματα που ανακύπτουν γενικότερα από την μελέτη αυτού του θαυμάσιου μνημείου.

     

     

    Η ιστορία των ανασκαφών του Τύμβου Καστά ξεκινάει από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 όταν ο αρχαιολόγος Δημήτρης Λαζαρίδης βλέποντας το μέγεθος του, αντιλαμβάνεται ότι διαφέρει σε σχέση με ότι ήταν γνωστό μέχρι τότε, οπότε αρχίζει να σκάβει επί της κορυφής του. Το γεγονός ότι βρήκε θεμέλια οικοδομημάτων αλλά και σημαντικές ποσότητες από λατύπες μαρμάρου τον κάνουν να πιστεύει ότι θα βρει ένα μεγάλο ταφικό μνημείο. Το σενάριο εργασίας δεν επιβεβαιώθηκε, καθώς το ταφικό μνημείο υπήρχε αλλά όχι εκεί που περίμενε και τελικά βρέθηκε δεκαετίες αργότερα, σε χαμηλότερη στάθμη μαζί με ένα λαμπρό μαρμάρινο περίβολο. Τα στοιχεία που βρήκε όμως έμελε να αποδειχθεί ότι έδιναν απάντηση σε ένα ερώτημα ζήτημα που για δεκαετίες απασχολούσε τους αρχαιολόγους: Ποια είναι η αρχική θέση του Λέοντα της Αμφίπολης! Αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά από  το 2011 που ανακαλύφθηκε ο περίβολος και το ταφικό μνημείο λίγο χρόνο μετά. Εκείνο που δεν αποκαλύφθηκε τότε και ήρθε τώρα στο φως, στο πλαίσιο της έρευνας, της μελέτης και των εργασιών της γεωμετρικής διαμόρφωσης του Καστά είναι τα μυστικά που έκρυβε η κορυφή του φυσικού λόφου, πριν τυμβοποιηθεί.

     

     

    Ήδη ο αρχιτέκτονας και αναστηλωτής του Τύμβου και του Μνημείου, Μ. Λεφαντζής κατά την διάλεξή του με τίτλο «Η αρχιτεκτονική του τύμβου Καστά» (13 Φεβρουαρίου του 2020, Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ, στο πλαίσιο του κύκλου διαλέξεων Bodossaki Lectures on Demand [BLOD]) μας είχε προϊδεάσει για την αρχική μορφολογία του λόφου στο σημείο που βρίσκεται σήμερα ο Τύμβος Καστά σημειώνοντας ότι αρχικά, υπήρχαν δυο πλατώματα. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι «Στο χώρο αυτό λοιπόν που έχουμε μια εκτεταμένη νεκρόπολη, σε μια περιοχή που είχε πλατώ και όχι κορυφές, άνδηρα δηλαδή στα οποία υπήρχαν πολλές ταφές, τμήμα μιας μεγάλης ανατολικής νεκρόπολης της Αμφίπολης». Όπως αποδείχθηκε από την γεωλογική έρευνα και επιβεβαιώθηκε από τις εργασίες που έγιναν στο πλαίσιο της επανατυμβοποίησης του λόφου, υπήρχαν δύο άνδηρα εκ των οποίο αυτό που βρισκόταν νοτιοδυτικά, αποτέλεσε το σημείο αναφοράς για τη δυναστεία των Τημενιδών»!

     

    Σε αυτό το σημείο, βρέθηκε μια μικρή χωμάτινη βάση τρόπαιου – ένας μικρός λοφίσκος-, για τον οποίο υπάρχει η διαπίστωση ότι τον διαμόρφωσε και επάνω έστησε το πρώτο ξύλινο τρόπαιο νίκης ο βασιλιάς της Μακεδονίας Αλέξανδρος Α’ το 480 π.Χ.! Το γεγονός που σηματοδοτεί η ύπαρξη του τρόπαιου  αφορά την μάχη, στην οποία ο Αλέξανδρος Α’ αποδεκάτισε, δίπλα στον Στρυμόνα, μετά την συντριβή του Περσικού στρατού στις Πλαταιές, τους 43.000 επιζήσαντες Πέρσες με επικεφαλής τον Σατράπης Αρτάβαζος, στην πορεία επιστροφής στην Μικρά Ασία. Σκοπός του Αλεξάνδρου του Α’ ήταν να βλέπουν το τρόπαιο οι Πέρσες που ακόμη είχαν παρουσία στην περιοχή και να τους θυμίζει την ήττα που υπέστησαν από τους Μακεδόνες.

     

     

     

     

     

     

    Αργότερα, ο Φίλιππος Β’ – πιθανότατα ενόψει της σχεδιαζόμενης επίθεσης στην Περσία-, ήθελε να τιμήσει αλλά και να θυμίσει τα κατορθώματα του προγόνου του Αλέξανδρου Α’, οπότε επεμβαίνει στον ίδιο χώρο και επάνω στον ύψωμα με το αρχικό τρόπαιο και εκτελεί ένα έργο ανάδειξης του χώρου μεγαλώνοντας τον αρχικό λοφίσκο. Ο νέος λοφίσκος είναι μεγαλύτερος σε ύψος και έκταση και καλύπτει και το νεκροταφείο της εποχής Σιδήρου, με τους ασύλητους τάφους που βρέθηκαν πριν λίγα χρόνια. Μάλιστα ισοπεδώνει και ένα δίχωρο οικοδόμημα που βρέθηκε και αυτό στην κορυφή του Τύμβου, στις ανασκαφές πριν δέκα χρόνια και το οποίο πιθανότατα να ήταν περσικό ιερό, για το οποίο υπάρχουν εικασίες ότι ήταν αφιερωμένο σε χθόνια θεότητα περσικής καταγωγής. Το εν λόγω ιερό αφού κατεδαφίστηκε καλύφθηκε από τον δεύτερο και μεγαλύτερο λοφίσκο. Τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά έχουν ως εξής: Ο αρχικός λοφίσκος επάνω στο άνδηρο ήταν μόλις 5 μέτρα ύψος και με 15 μέτρα διάμετρο. Με την επέμβαση του Φιλίππου Β’ έφτασε τα 6 μέτρα ύψος και τα 45 μέτρα διάμετρο. Ενδεχομένως ο Φίλιππος να σχεδίαζε να προχωρήσει και στην μαρμάρωση του ξύλινου τρόπαιου αλλά δεν πρόλαβε.

     

    Όταν ήρθε στην βασιλεία της Μακεδονίας ο Αλέξανδρος Γ’ (ο Μέγας Αλέξανδρος) έκανε δυο σημαντικές επεμβάσεις που σηματοδοτούσαν την πολιτική του, αφενός μαρμάρωσε το τρόπαιο στην μάχη της Χαιρώνειας, μιας μάχης καθοριστικής για την κυριαρχία των Μακεδόνων στον ελληνικό χώρο και αμέσως μετά μαρμάρωσε το τρόπαιο του Αλέξανδρου Α’ στην Αμφίπολη σε μνήμη της νίκης επί των Περσών, με στέψη και στις δυο περιπτώσεις, έναν μαρμάρινο λέοντα. Ο τεχνητός  λοφίσκος που υπήρχε εκεί και έφερε το ξύλινο τρόπαιο, μέχρι τότε, εγκιβωτίζεται με ένα περιμετρικό τοίχο – τα απομεινάρια του οποίου είναι αυτά που φαίνονται σήμερα στην κορυφή του Τύμβου.  Αυτός  ο περιμετρικός τοίχος, ο οποίος ήταν εξ ολοκλήρου μέσα στο χώμα… ήταν ένα θεμέλιο, ένα κιβώτιο χώματος.

    Μαζί με αυτό το έργο μαρμάρωσης του τρόπαιου στον Τύμβο Καστά, γίνεται και το μεγάλο χωματουργικό έργο με το οποίο τετραπλασιάζεται ποια ο αρχικός λοφίσκος και από τη διάμετρο των 45 μέτρων, φτάνουμε πια σε ένα Τύμβο με διάμετρο στα 158,40 μέτρα και 23 μέτρα ύψος. Έτσι επέρχεται η τυμβοποίηση όλου του χώρου και γίνεται και η κατασκευή του περιβόλου (τείχος πωρόλιθου και επένδυση με λευκό μάρμαρο), που οριοθετούσε το άβατο και σηματοδοτούσε ένα χώρο με νέες λειτουργίες.

     

     

     

    Ο περίβολος και ο τύμβος κατασκευάζονται με τρόπο και με διαστάσεις που αναδεικνύουν τον μαρμάρινο τρόπαιο με την μορφή του λέοντας, και επιπλέον ο περίβολος επιβάλλεται αρχιτεκτονικά του Ταφικού Μνημείου που κατασκευάζεται για λατρευτικές και μυητικές λειτουργίες σε ένα χώρο που έχει πλέον έντονη την σφραγίδα του στρατιωτικού – πολεμικού χαρακτήρα, όσον αφορά την ίδια του την ύπαρξη.

     

     

     

    Λίγα χρόνια αργότερα ένας ακόμη λέοντας θα στέψη έναν άλλο τύμβο, προς τιμή του Ηφαιστίονα  στα Εκβάτανα της Περσίας, όπου το γλυπτό αν και ακρωτηριασμένο, έχει διασωθεί και εκτίθεται σε δημόσια θέα μέχρι σήμερα. Και εκεί η κατασκευή του Τύμβου έγινε σε ένα χώρο που προϋπήρχε ένα ιερό της χθόνιας λατρείας της Αναχίτα (Η θεά Αναχίτα είναι εξέχουσα θεότητα στον Ζωροαστρισμό. Είναι η θεά των υδάτων, της βροχής, της αφθονίας, της αγάπης, της γης και του ωκεανού. Το όνομά της σημαίνει “αγνή, καθαρή”, όπως είναι το νερό των ποταμών. Το κατεξοχήν σύμβολο της Αναχίτα είναι το ρόδι. Επίσης είχε και θεραπευτικές ιδιότητες).

     

     

    Μέσα από αυτά τα στάδια κατασκευής του Τύμβου Καστά με τον λέοντα, τον περίβολο και το ταφικό μνημείο «αναδύεται» ένα τοπόσημο με διαφορετικές λειτουργίες που συνυπάρχουν, από στρατιωτική εκπαίδευση μέχρι λατρευτικές – μυητικές λειτουργίες, για να εξυπηρετήσουν την μεγάλη εκστρατεία που θα ακολουθήσει. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η κατασκευή του μνημείου το οποίο βρίσκεται σε μια διαλεκτική σχέση με το μαρμάρινο τρόπαιο και τον περίβολο, αλλά αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα που θα εξετάσουμε σε ένα επόμενο σημείωμα.

     

    Δεν είναι λοιπόν καθόλου τυχαίο που ο Μέγας Αλέξανδρος ξεκινάει την ναυτική εκστρατεία εναντίον των Περσών από την Αμφίπολη, ούτε ότι εδώ ξεκινάει και χτίζει ένα λαμπρό μνημείο μαζί με τον μαρμάρινο περίβολο, έχοντας στον πυρήνα του το τρόπαιο του Αλεξάνδρου Α’ και το έργο του Φιλίππου Β’, αφού εδώ υπήρχε η ανάμνηση την πρώτης νίκης των Μακεδόνων ενάντια στους εισβολείς εξ Ανατολών. Και σε αυτό το σημείο, όπως το έφεραν τα γεγονότα της ιστορίας, θα κλείσει το μεγάλο κεφάλαιο της εκστρατείας που έμελε όχι απλά να αλλάξει τον αρχαίο κόσμο, αλλά να τον διαμορφώσει μέχρι και σήμερα. Το μνημείο ξεκίνησε με αφορμή την εκστρατεία, χτίστηκε με τον πλούτο που συσσωρεύτηκε από τα λάφυρα του Περσικού Βασιλείου και στη γη της Αμφίπολης  γράφτηκε ο επίλογος αυτής της εποποιίας, αλλά και το τέλος της δυναστείας.

     

     

     

    Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    ΣΗΜ. Το σχέδιο της τομής του Τύμβου είναι του αρχιτέκτονα και αναστηλωτή του Ταφικού Μνημείου και του Τύμβου, Μιχάλη Λεφαντζή και παρουσιάστηκε κατά την διάλεξή του με τίτλο «Η αρχιτεκτονική του τύμβου Καστά» (13 Φεβρουαρίου του 2020, Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ, στο πλαίσιο του κύκλου διαλέξεων Bodossaki Lectures on Demand [BLOD])

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Ιστορία

    ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΕΝΑ ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ – ΚΑΣΤΑΣ: Ταφικό μνημείο ή τάφος;

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

    Τι προκύπτει από τα νεότερα στοιχεία για την ταυτότητα του μνημείου

     

    Στην ανασκαφή του Τύμβου δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει να ξεκινάει η ανασκαφή με συγκεκριμένο στόχο, το αποτέλεσμα να μην είναι το αναμενόμενο, αλλά να είναι εκπληκτικό και άκρως ενδιαφέρον. Γιατί όχι και αποκαλυπτικό.

     

    Όπως έγινε με την τελευταία ανασκαφική διερεύνηση της εξωτερικής πλευράς του μνημείο, από την αρχαιολόγο και έφορο Αρχαιοτήτων Σερρών Δημητρία Μαλαμίδου, για την οποία δεν χρειάζονται άλλες συστάσεις αφού έχει δώσει αρκετά δείγματα γραφής  για το πώς προσεγγίσει τον Τύμβο Καστά συνολικά και το τι έχει υποστηρίξει μέχρι σήμερα για την χρονολόγηση του μνημείου. Έλαχε όμως στα δικά της χέρια να βρεθεί και να μελετηθεί το υλικό που ξεκαθαρίζει με τον πλέον επιστημονικό τρόπο το ζήτημα της χρονολόγησης.

     

    Το πρώτο και εν πολλοίς αναμενόμενο συμπέρασμα ήταν ότι οι λίθοι της εξωτερικής όψης του οικοδομήματος είναι ακατέργαστοι, γεγονός που σημαίνει ότι κατασκευάστηκε για να είναι καταχωμένο μέσα στην γη. Διαπίστωση που δεν είναι παράδοξη, αν σκεφτούμε ότι όλοι οι μακεδονικοί τάφοι κατασκευάζονται για να είναι κάτω από την επιφάνεια της γης. Εδώ σταματάνε όμως οι ομοιότητες και αρχίζουν οι διαφορές. Η έκπληξη της ανασκαφικής ομάδας ήταν τεράστια όταν διαπίστωσε ότι το μνημείο κατασκευάστηκε για να είναι κάτω από την γη, αλλά υπήρχε κάτι που το διαφοροποιούσε από τα μέχρι τώρα ταφικά οικοδομήματα.  Η εξωτερική επιφάνεια της καμάρας φέρει στρώματα υλικών που προσφέρουν απόλυτη στεγανοποίηση του μνημείου. Συγκεκριμένα το πάχος των θολιτών είναι 80 εκ. ενώ ο τοίχος που εδράζονται φτάνει το 1,40 μ. Αυτό δημιουργεί και από τις δυο πλευρές του μνημείου ένα «φρύδι» πάχους 60 εκ. όσο είναι και το πάχος της μόνωσης για την στεγανοποίηση του οικοδομήματος.

     

    Τα ολοκληρωμένα στοιχεία  της διαστρωμάτωσης δείχνουν πως περιλαμβανόταν στη μόνωση του εξωρραχίου, του εξωτερικού της καμάρας δηλαδή, τα παρακάτω υλικά: στρώμα πηλού, στρώμα υδρασβέστου, στρώμα εμποτισμένου ξύλου (που φαίνεται σαν καμένο) και ξανά στρώμα με υδράσβεστο. Η μόνωση αυτή καλύπτει όλη την εξωτερική επιφάνεια της θόλου και από το κάρβουνο χρονολογήθηκε στο 320 π.Χ. Αυτά τα στοιχεία είναι γνωστά και τα έχουμε αναφέρει όταν δόθηκαν στην δημοσιότητα. Τώρα πρέπει να πάμε ένα βήμα παρακάτω, όσον αφορά τα συμπεράσματα.

     

    Ποια ανάγκη ήταν αυτή που επέβαλε την στεγανοποίηση του θόλου; Αν το οικοδόμημα ήταν απλά ένας τάφος που θα ενταφιαζόταν μαζί με το νεκρό, μετά την ταφή, δεν υπήρχε λόγος να γίνει όλη αυτή η εργασία της στεγανοποίησης στο εξωράχιο της καμάρας. Εκτός και αν ο χώρος δεν προορίζονταν για τάφος, αλλά για ένα λατρευτικό χώρο που για την οικονομία της συζήτησης θα αποκαλούμε ταφικό μνημείο, ενώ δεν πρέπει να παραβλέψουμε και το γεγονός ότι ο χώρος αποτελεί μια σύνθεση του μακεδονικού τάφου και ενός λατρευτικού χώρου.

     

    Είναι ένας χώρος που κατασκευάστηκε για να είναι ανοιχτός σε χρήση, γι’ αυτό και ήταν απαραίτητο να έχει στεγανοποιηθεί για να κρατήσει μακριά την υγρασία, ώστε να μην υπάρξει καμία ζημιά στο εσωτερικό από την διαβρωτική δύναμη της υγρασίας. Ως εκ τούτου έχουμε ένα μνημειακό χώρο προσβάσιμο ορισμένες ημέρες του χρόνου, από ολιγάριθμες ομάδες για συμμετοχή σε διαδικασία λατρευτικές και μυητικές. Είναι ένα μνημείο που όπως αποδεικνύεται τόσο από τα συγκριτικά στοιχεία, αλλά και τις μετρήσεις ανήκει στην εποχή του 320 π.χ. και για τουλάχιστον 150 χρόνια ήταν σε χρήση. Το τι ακριβώς λάμβανε χώρα και τι τελετές φιλοξενούσε ο χώρος είναι κάτι που όσο γνωρίζουμε αποτελεί αντικείμενο μελέτης μιας μεγάλης επιστημονικής ομάδας.

     

    Σήμερα ας κρατήσουμε το συμπέρασμα που προκύπτει στην ερώτηση «ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΔΟΜΗΜΑΤΟΣ» και την απάντηση μας την δίνουν συγκεκριμένα στοιχεία και όχι εικασίες.

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Στην εποχή του Μ. Αλεξάνδρου κόπηκαν περισσότερα χρυσά και αργυρά νομίσματα από ποτέ μέχρι σήμερα στην ιστορία      

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

     

    Νομισματικές έρευνες, κάποιες από τις οποίες θα ανακοινωθούν στις Αιγές, στο συνέδριο «Πέρα από τη Μακεδονία: ξαναδιαβάζοντας και αναθεωρώντας την πολυεπίπεδη ελληνιστική οικουμένη» (27 Μαΐου-2 Ιουνίου 2022), αναδεικνύουν ότι στην εποχή του Μ. Αλεξάνδρου είχαν κοπεί μεγαλύτερες ποσότητες από χρυσό και ασήμι για νομίσματα από κάθε άλλη περίοδο της ιστορίας, μέχρι και σήμερα, ενώ νομίσματα με το πρόσωπο του μεγάλου στρατηλάτη υπήρχαν στην Αραβία ακόμη και 600 χρόνια μετά το θάνατό του, συμβολίζοντας την ισχύ.

     

    «Εκείνη την εποχή υπήρχαν σε κυκλοφορία ποσότητες νομισμάτων όσα δεν υπήρξαν ποτέ πριν στην ιστορία, αλλά ούτε μέχρι σήμερα», λέει στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Αγγελική Κοτταρίδη, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας, εξηγώντας ότι αυτό έδωσε τεράστια ώθηση στην οικονομία και τη βελτίωση της ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων από την Ινδία μέχρι την Αλγερία, τα Βαλκάνια και την Ιταλία.

     

    «Το κεφάλι του Αλέξανδρου στα νομίσματα αποτελούσε για αιώνες εγγύηση για τους μισθοφόρους που πληρώνονταν με αυτά συμβολίζοντας ότι το χρήμα αξίζει. Έχουμε πολλά νομίσματα τα οποία έκοψε ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος, ενώ νομίσματα που συνέχιζαν να κόβονται για αιώνες από την Αραβία μέχρι το σημερινό Αφγανιστάν και μέχρι τη Μικρά Ασία και την Αίγυπτο, στο όνομά του Αλέξανδρου και στα ονόματα των εκάστοτε ηγεμόνων, δίνουν έναν απίστευτο όγκο πληροφοριών για την κάθε εποχή», σημειώνει η κ. Κοτταρίδη.

     

       Μακεδονικά στοιχεία σε όλο τον κόσμο

     

    Ένα μεγάλο κομμάτι του συνεδρίου θα είναι αφιερωμένο στη μακεδονική αρχιτεκτονική σε όλο τον κόσμο, ενώ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται η ανακοίνωση για τα μακεδονικά στοιχεία στο Άι Χανούμ, την πόλη που ίδρυσε ο Μέγας Αλέξανδρος το 325πΧ στο Αφγανιστάν, «ένα πολύ σημαντικό ανασκαμμένο κέντρο», όπως υπογραμμίζει η κ. Κοτταρίδη.

     

    Πολλές ομιλίες θα επικεντρωθούν και στους Σελευκίδες, το βασίλειο που κληρονόμησε το κράτος του Αλέξανδρου, το οποίο ξεκινούσε από τη Μικρά Ασία και έφτανε μέχρι το Πακιστάν.

     

    Το συνέδριο επικεντρώνεται στη διερεύνηση σύνθετων φαινομένων, με βασικούς άξονες την οικονομία, την αρχιτεκτονική και την οργάνωση του χώρου, την εξέλιξη της τέχνης και των πολιτιστικών ρευμάτων, αλλά και στη συνθετική παρουσίαση των ανασκαφών και των ευρημάτων του αχανούς ελληνιστικού κόσμου, από το Πακιστάν μέχρι τη δυτική Μεσόγειο, δίνοντας λόγο σε διαφορετικές προσεγγίσεις και νέες τάσεις της αρχαιογνωστικής επιστήμης.

     

    Υποδοχή στο νέο Μουσείο

     

    Το συνέδριο γίνεται στο πλαίσιο της υποδοχής του νέου Πολυκεντρικού Μουσείου των Αιγών, το οποίο βρίσκεται στην τελική φάση του και αναμένεται να εγκαινιαστεί μέσα στο καλοκαίρι του 2022, καθώς όπως εξηγεί η κ. Κοτταρίδη, «το ίδιο το Μουσείο θα είναι εισαγωγή στον ελληνιστικό κόσμο και έτσι κρίναμε σκόπιμο να το παρουσιάσουμε στους κατεξοχήν ειδικούς επιστήμονες που ασχολούνται με το θέμα σε όλο τον κόσμο, αφού θα φιλοξενήσει εκεί όχι μόνον τα ευρήματα των Αιγών, της βασιλικής μητρόπολης των Μακεδόνων, αλλά και τον ψηφιακό Αλέξανδρο».

     

    Η επιστημονική έρευνα για την ελληνιστική οικουμένη έχει ενταθεί τα τελευταία 20-30 χρόνια, «μέσα από μεγάλα ανασκαφικά έργα και από την ανάγνωση χιλιάδων επιγραφών αρχίσαμε να πλησιάζουμε και να γνωρίζουμε καλύτερα αυτό το εκπληκτικό φαινόμενο που έχει ακόμη πολλά να μας διδάξει σε όλα τα επίπεδα», όπως σημειώνει η προϊσταμένη της ΕΦΑ Ημαθίας.

     

    «Θέλουμε εδώ, στις Αιγές, όπου σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές ξεκίνησε την εκστρατεία του ο Μέγας Αλέξανδρος την Άνοιξη του 334 πΧ, να συζητήσουμε το συγκλονιστικό φαινόμενο της ελληνιστικής οικουμένης, φαινόμενο που επηρέασε την ιστορία πολλών κρατών μέχρι σήμερα», τονίζει η κ. Κοτταρίδη, ενώ τα ιστορικά δεδομένα και τις νέες τάσεις της έρευνας θα συνοψίσει στο τέλος του συνεδρίου ο Άγγελος Χανιώτης, καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών του Πρίνστον.

     

    Το μεγαλύτερο διεθνές συνέδριο που έχει πραγματοποιηθεί με αυτή τη θεματική περιλαμβάνει 56 ανακοινώσεις από 60 καταξιωμένους ερευνητές και θα πραγματοποιηθεί στο νέο μουσείο των Αιγών, από τις 27 Μαΐου ως τις 2 Ιουνίου 2022, στα αγγλικά, με τίτλο: «Beyond Macedonia. The multifaceted Hellenistic Oikoumene reconsidered».

     

    Το συνέδριο υλοποιείται στο πλαίσιο του έργου «Πολυκεντρικό Μουσείο Αιγών – Κεντρικό Μουσειακό Κτίριο – Φάση Β’» που χρηματοδοτείται από το Ε.Π. «Κεντρική Μακεδονία 2014-2020» (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης) και από εθνικούς πόρους μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

    Κατηγορία: Slider, Ιστορία

    ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Επενδυμένα με λευκό μάρμαρο τα τείχη των βυζαντινών Φιλίππων

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

    Νέες αποκαλύψεις για τα βυζαντινά τείχη της πόλης και την σχέση τους με τον ιππόδρομο

     

     

    Εκπληκτικά ανασκαφικά ευρήματα παρουσίασε η έφορος Καβάλας Σταυρούλα Δαδάκη στην υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, κατά την πρόσφατη αυτοψία της στον αρχαιολογικό χώρο, τα οποία αφορούν τα όσα αποκαλύφθηκαν μέχρι τώρα από τις σχετικές εργασίες

     

    Το ένα από αυτά αφοράει τα τείχη της πόλης, στο τμήμα νότια της λεγόμενης πύλης της Νεαπόλεως. Κατ’ αρχήν,  σημαντικό νέο δεδομένο σύμφωνα με την κ. Δαδάκη, είναι ότι υπάρχουν ορισμένα στοιχεία από τα οποία προκύπτει, ως σενάριο εργασίας, ότι η ανατολική πύλη της πόλης ήταν μεγαλοπρεπής με τρία τόξα και έφερε διακοσμητικά στοιχεία. Περισσότερα στοιχεία θα έρθουν στο φως όταν διενεργηθεί η πλήρης ανασκαφική διερεύνηση στον χώρο, καθώς από την σχετική μελέτη προβλέπεται στο ίδιο σημείο να διαμορφωθεί η νέα είσοδος στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, ενώ σημερινή είσοδος θα χρησιμοποιείται μόνο για τις παραστάσεις στο αρχαίο Θέατρο.

     

    Το δεύτερο, από τα νέα δεδομένα, αφορά τα τείχη της πρωτοβυζαντινής περιόδου που εντοπίστηκαν λίγο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, με τις ανασκαφικές εργασίες και τα οποία βρίσκονται νότια της πύλης της Νεαπόλεως και πλησίον στο σημείο που πιθανολογείται ότι βρισκόταν ο Ιππόδρομος της πόλης. Συγκεκριμένα διαπιστώθηκε ότι τα τείχη αυτής της περιόδου έφεραν ορθομαρμάρωση στην εξωτερική τους όψη.

    Η οχύρωση των Φιλίππων ήταν εξαιρετικά ισχυρή και γι’ αυτό η πόλη άντεξε σε όλες τις επιδρομές των βαρβαρικών φύλων, νικήθηκαν όμως από τους ισχυρούς σεισμούς τον 6ο και 7ο αιώνα που έπληξαν την περιοχή.

     

    Σε κείμενο της για την οχύρωση της πόλης η κ. Δαδάκη σημειώνει ότι «Η πόλη των Φιλίππων εκτείνεται στη βάση ενός λόφου που αποσπάται από τους γύρω ορεινούς όγκους του Ορβήλου Όρους και εισχωρεί στην πεδιάδα. Ο λόφος με τη χαρακτηριστικό κωνικό σχήμα είναι ορατός από όλα σχεδόν τα σημεία της πεδιάδας. Ο περίβολος των τειχών σχηματίζει ένα πλαγιαστό ορθογώνιο και έχει συνολική περίμετρο 3.500 μ. Οι μακριές πλευρές ξεκινούν από την κορυφή του λόφου και προχωρώντας στις απότομες κατωφέρειες περικλείουν όλη την νότια πλαγιά του λόφου και ένα τμήμα της πεδινής έκτασης που αναπτυσσόταν στις παρυφές του έλους. Η αρχαιότερη φάση του ανάγεται στα χρόνια του Φιλίππου Β’. Τα τείχη της φάσης αυτής, κτισμένα με μεγάλους μαρμαρόπλινθους κατά το ισοδομικό σύστημα τοιχοποιίας είναι σήμερα ορατά κυρίως στο ανατολικό σκέλος. Από τις πύλες έχουν εντοπιστεί ανασκαφικά μόνο τρεις, οι δύο στη δυτική πλευρά και η τρίτη στην ανατολική, γνωστή ως πύλη της Νεάπολης, διότι οδηγούσε στο επίνειο των Φιλίππων, την αρχαία Νεάπολη (Καβάλα). Βρίσκεται σχεδόν στο μέσο του ανατολικού σκέλους σε αντιστοιχία με τη δυτική πύλη και πλαισιώνεται από δύο πύργους. Πύργοι τετράπλευροι ενίσχυαν κατά διαστήματα και τη συνολική περίμετρο των τειχών. Η κορυφή του λόφου περικλείεται από ένα ξεχωριστό τείχος και αποτελούσε την ακρόπολη της αρχαίας πόλης. Στα τείχη της ακρόπολης διακρίνονται οι διάφορες φάσεις. Στο εσωτερικό υψώνεται μεγάλος τετράπλευρος πύργος που ανήκει στην υστεροβυζαντινή φάση».

     

     

    Η χρονολόγηση των τειχών που ανασκάπτονται προσδιορίζεται από την κ. Δαδάκη στα πρωτοβυζαντινά χρόνια στα χρόνια του Ιουλιανού Παραβάτη ή του αυτοκράτορα Αναστασίου, όπου όπως τόνισε εκτέλεσαν ισχυρά οχυρωματικά έργα στην Μακεδονία, οπότε όταν έφτασαν οι Άβαροι έξω από τα τείχη των Φιλίππων αντίκρισαν μια εντυπωσιακή εικόνα. Όπως προκύπτει από τις ανασκαφικές εργασίες – αποτυπώνεται στις φωτογραφίες που δημοσιεύουμε, στην εξωτερική τους όψη τα τείχη ήταν ενδεδυμένα με μεγάλος δόμους λευκού μαρμάρου. Επίσης μπροστά από τον κύριο τείχος υπήρχε προτείχισμα που και αυτό αποκαλύπτεται στην παρούσα χρονική φάση.

     

    Σύμφωνα με την κ. Δαδάκη οι μαρμάρινοι δόμοι με τους οποίους επενδύθηκαν τα τείχη, ενδεχομένων να προέρχονται από το κτηριακό συγκρότημα του Ιπποδρόμου. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις, αποδομήθηκε το κτήριο του Ιπποδρόμου, μάλιστα επί τόπου λαξεύτηκαν μαρμάρινοι όγκοι, αφού βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες από λατύπες μαρμάρου και έτσι το οικοδομικό υλικό πέρασε σε δεύτερη χρήση. Ένας μέρος αυτού ήταν και για την ενίσχυση της οχύρωσης αλλά και ενδεχομένως να εξυπηρετούσε και άλλους σκοπούς όπως η δημιουργία μιας εντυπωσιακής εικόνας δηλωτικής της ισχύος της πόλης.

     

    Από την έφορο αρχαιοτήτων Καβάλας κ. Δαδάκη πρόκειται το αμέσως προσεχές διάστημα να εκπονηθεί  μελέτη προκειμένου να υπάρξει χρηματοδότηση για την αναστήλωση και την αποκατάσταση των τειχών με το υλικό που έχει ήδη βρεθεί και το οποίο θα εμπλουτιστεί και με την συνέχιση της ανασκαφής. Το έργο αυτό όταν θα ολοκληρωθεί θα προσθέσει μια ακόμη εντυπωσιακή πλευρά της ιστορίας των Φιλίππων και ο περίπατος δίπλα σε αυτό χώρο θα μπορούσε να προσφέρει ιδιαίτερα έντονα συναισθήματα θαυμασμού στους επισκέπτες, για την δύναμη και την ισχύ της πόλης στα χρόνια του Βυζαντίου.

     

    Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΣΟΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΒΙ: Ο Κοσµάς ο Αιτωλός και η προφητεία του για το Παγγαίο

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

    Ο Κοσµάς ο Αιτωλός, µοναχός, υπήρξε διδάσκαλος και φωτιστής του Γένους, εθνοµάρτυρας και άγιος της Εκκλησίας. Καµιά προσωπικότητα των χρόνων της δουλείας δεν έχει απασχολήσει τόσο πολύ την επιστήµη, τη λογοτεχνία και τη θεολογία, όσο ο Πατροκοσµάς, όπως επικράτησε να ονοµάζεται από τα πλατιά λαϊκά στρώματα.

    Ανήκει στις φωτισµένες µορφές, που προετοίµασαν το Γένος για την παλιγγενεσία του. Η εµφάνιση του συνέπεσε µε µια κρισιµότατη περίοδο της ιστορίας του δούλου Γένους. Τον 18ο αιώνα συντελείται η ανασυγκρότηση του ελληνισµού σε όλους τους τοµείς. Μέσα στο προστατευτικό πλαίσιο της εθναρχούσας Εκκλησίας διατήρησε την ακεραιότητα του και µπόρεσε να επιβιώσει στους ιδιαίτερα δύσκολους 16ο και 17ο αιώνες. Στις µέρες µας ο προφητικός του λόγος έχει αποκτήσει ιδιαίτερη επικαιρότητα καθώς πλέον και πιο δύσπιστοι αν δεν πείθονται, προβληματίζονται για την ορθότητα των όσων είχε πει.

    Ο Κοσµάς ο Αιτωλός στο πέρασµά του από το Παγγαίο

    Από το βιβλίο του δασκάλου Βασιλείου Νέστ. Φυνδάνη µε τίτλο «Το χρυσοφόρο Παγγαίο στην παγκόσµια ιστορία» υπάρχει µεταξύ των άλλων και στο ταξίδι του Αγ. Κοσµά του Αιτωλού από την περιοχή του Παγγαίου και ειδικότερα από την Μεσορόπη και το Πράβι. Να τι αναφέρει:

    «Το 1775 ερχόµενος από το Άγιον Όρος ο Κοσµάς ο Αιτωλός εκτός των άλλων ελληνικών χωριών που επισκέφθηκε, πέρασε και από τα χωριά του Παγγαίου όπου επισκέφθηκε τη Μεσορώπη. Θυµάµαι τον µακαρίτη τον παππού µου Ιωάν. Γ. Κρουστάλλη που γεννήθηκε το 1877, το Σεπτέµβρη του 1957, να διηγείται στον καθηγητή και ιστορικό του Παγγαίου κ. Απόστ. Γκισδαβίδη από τη Νικήσιανη, πως έφθασε στη Μεσορώπη ο Κοσµάς ο Αιτωλός καβάλα πάνω σ’ ένα άλογο και πως σταµάτησε στο «Μεσοχώρι» του χωριού και εκήρυξε από το πεζούλι του κ. Αλεξούδη. Το βράδυ εκείνο φιλοξενήθηκε στο σπίτι του κ. Λιουλιούδη πού σώζεται ακόµη στη Μεσορώπη. Την άλλη µέρα όταν θα έφευγε ο Κοσµάς ο Αιτωλός από τη Μεσορώπη, σύσσωµο το χωριό τον ξεπροβόδισε ακολουθώντας τον ως το Σταυρό (τοποθεσία πάνω στο δρόµο που απέχει περί τα 1100 µ. από τη Μεσορώπη, πηγαίνοντας νότια του χωριού για την Εγνατία (Κάτω οδός ή Παραεγνατία) που περνούσε από το µέσον της Πιερικής κοιλάδας).

    Εκεί στάθηκε ο Άγιος, είδε το Παγγαίο και ανεφώνησε: «Πόσο κόσµο θα σώσουν αυτά τα βουνά». Έπειτα τους έδειξε το λόφο που είναι κτισµένος σήµερα ο Προφήτης Ηλίας και είπε στους χωριανούς: «Σ’ αυτόν το λόφο να κτίσετε το εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, τους έδειξε το λόφο της Αγίας Μαρίνας και τους είπε να κτίσουν και εκεί εξωκλήσι, καθώς και πού να κτίσουν τον Άγιο ∆ηµήτριο.

    Στο Σταυρό τους µιλούσε τους χωριανούς, πατώντας πάνω σε µια πέτρα γιατί ήταν λίγο κοντός. Η πατηµασιά του και εκεί που στηρίζονταν το µπαστούνι του, ο λαός της Μεσορώπης πιστεύει ότι αποτυπώθηκαν πάνω στο βράχο τα οποία µπορεί να δει ο κάθε επισκέπτης.

    Μετά το Σταυρό ο πατήρ Κοσµάς έφυγε για το Πράβι. Εκεί, έλεγε ο παππούς µου στον κ. Γκισδαβίδη, ότι ο Πατροκοσµάς είδε κάποιον να κλέβει από ένα τσουκαλάδικο, ένα χωµάτινο σκεύος. Και ανεφώνησε έκπληκτος: «Πρώτη φορά βλέπω το χώµα να κλέβει ένα κοµµάτι χώµα»

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Οι Γερμανοί στην Καβάλα και τα πρώτα “μέτρα” – Το Πάσχα της κατοχής τον Απρίλιο του 1941

    Δημοσιεύτηκε στις

     

    Του Κωνσταντίνου Π. Παπακοσμά*

    .. Ας γυρίσουμε το χρόνο πίσω στο Πάσχα του 1941 στην Καβάλα. Ογδόντα ένα χρόνια πριν τέτοιες ημέρες (18η Απριλίου) ήταν Μεγάλο Σάββατο , οι Γερμανοί είχαν μπει στην πόλη, ήδη από τις 12 Απριλίου .. Είναι γνωστό ότι οι αρχές είχαν ..”φύγει” μερικές μέρες πριν αφήνοντας πίσω χάος και ..“γιάγμα”..

    Οι Γερμανοί ορίζουν Δήμαρχο τον γιατρό Αναστάσιο Αποστολάτο , γνώστη της Γερμανικής γλώσσας. Στις κρατικές αρχές ο μόνος ο οποίος δεν ..δειλιάζει και μένει , πιστός στο καθήκον, είναι ο διευθυντής της Νομαρχίας Σ. Αθανασάτος . Μαζί με τον Δήμαρχο προσπαθούν να οργανώσουν  την ζωή στην πόλη , σιτίζουν τους αιχμαλώτους που έχουνε φέρει οι Γερμανοί , στο στρατόπεδο Περιγιαλίου και επιδιώκουν  να ανοίξουν τα καταστήματα αλλά και να επιστραφούν τα ..προϊόντα που λεηλατήθηκαν από τις κρατικές αποθήκες.

    Η περίοδος εκείνη , αυτή δηλαδή πριν την έλευση των Βουλγάρων, είναι ενδιαφέρουσα . Η αγωνία για το άγνωστο αλλά και η παρουσία των Γερμανών(σύντομα με ειδική σημείωση θα αναφερθώ με πολλές λεπτομέρειες σε  όλα τα γεγονότα που συνέβησαν στην Καβάλα την περίοδο εκείνη Απρίλιος – Μάιος 1941).

    ΟΙ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ

    Τέλη Απριλίου οι Γερμανοί αφήνουν ελεύθερους όλους τους στρατιωτικούς, κυρίως βαθμοφόρους . Αρχές Μαΐου 1941 όμως , παραδίδουν την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη στους Βουλγάρους, αυτοί χωρίς .. μάχη εισέρχονται στα Ελληνικά εδάφη. Ο Βασιλιάς των Βουλγάρων Βόρις φθάνει στην Καβάλα τέλη Μάιου . Οι φωτογραφίες  είναι μπροστά στην “Μεγάλη Λέσχη”, σημερινή οδός Κύπρου. Ο Βόρις συνομιλεί με τον Στρατηγό Ευγένιο Όττ διοικητή της 30ης Μεραρχίας των Γερμανών που κατέλαβε την Καβάλα.

    Τα δημοσιεύματα, των φωτογραφιών, είναι από τον “Ταχυδρόμο” την εφημερίδα της Καβάλας που κυκλοφόρησε για μερικές ημέρες , από συντακτική επιτροπή (πριν μερικά χρόνια η Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας απέκτησε αυτά τα πολύτιμα φύλλα της εφημερίδας, μοναδικό τεκμήριο ιστορίας για την ζοφερή εκείνη περίοδο των μερικών ημερών του Απρίλη του 1941) . Με τον ερχομό των Βουλγάρων κάθε τι Ελληνικό διώχθηκε και φυσικά έκλεισε η εφημερίδα και κλάπηκαν όλα τα τυπογραφικά της στοιχεία από τους Βουλγάρους.

    Στην γειτονική Δράμα και τα χωριά της πάνω 2500 αθώοι πολίτες δολοφονούνται τον Σεπτέμβρη του 1941.Οι Βούλγαροι με το πρόσχημα καταστολής κινήματος από το ντόπιο πληθυσμό προχωρούν σε βαρβαρότητες οι οποίες είναι πανομοιότυπες με αυτές που έπραξαν το 1913 και την διετία 1916-18.

    Μερικά χρόνια μετά το 1944 τον  Οκτώβριο οι Βούλγαροι .. αποχωρούν από την Καβάλα. Αφήνουν πίσω μια κατεστραμμένη πόλη, έχουν φροντίσει να κλέψουν και να μεταφέρουν στην Βουλγαρία ότι πολύτιμο μπορούσαν να πάρουν. Το χειρότερο.. η πόλη μετρά πάνω από 300 νεκρούς από το μαρτύριο της πείνας, τις κακουχίες, τους θανάτους. Για λογαριασμό δε των Γερμανών οδηγούν στον θάνατο το σύνολο της Εβραϊκής κοινότητας της πόλης.

    Η παρουσίαση ιστορικών γεγονότων δεν έχει σκοπό και στόχο να αναμοχλεύσει πάθη και μίση αλλά να θυμίσει γεγονότα ώστε να μην επαναληφθούν ποτέ ξανά. Σήμερα ζούμε αρμονικά με τους γείτονές μας , θα πρέπει όμως να θυμίζουμε πάντα την αφροσύνη των προγόνων τους και την παραχάραξη της ιστορίας .

    Θα παραθέσω και ένα απόσπασμα από το Βιβλίο του Πολιτιστικού Συλλόγου Φιλίππων “ΒΗΜΑ-ΒΗΜΑ” μαζί με ένα σχετικό ντοκουμέντο που μου έχει εμπιστευτεί ο καλός μου φίλος και βαθιά γνώστης της τοπικής ιστορίας Κώστας Πούλιας ο οποίος με γράφει:“Αγαπητέ Κώστα σου παραθέτω απόσπασμα από το βιβλίο του συλλόγου , γιατί πιστεύω ότι το νόημα της Βουλγαρικής Κατοχής στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν έγινε ποτέ κατανοητό”.

    ΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

    Η μορφή της βουλγαρικής κατοχής που βίωσε το χωριό μας, όπως και όλη η περιοχή από τον Στρυμόνα μέχρι τον Έβρο, την περίοδο 1941-1944, δεν έχει γίνει ευρέως κατανοητή. Την ιστορική πραγματικότητα έχει κατακλύσει η γερμανική κατοχή σε όλη την υπόλοιπη χώρα. Παρά την σκληρότητα της, η γερμανικής κατοχή δεν είχε καμία σχέση με αυτό που βίωνε ο πληθυσμός στη δική μας περιοχή. Οι Γερμανοί αναγνώριζαν ότι βρίσκονται σε μια ξένη χώρα σαν δυνάμεις κατοχής. Οι Βούλγαροι θεωρούσαν ότι απελευθέρωσαν βουλγαρικό έδαφος που βρίσκονταν υπό ελληνική κατοχή. Στις γερμανοκρατούμενες περιοχές το ελληνικό κράτος, με την ονομασία “ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ” λειτουργούσε, φυσικά κάτω από τον ασφυκτικό γερμανικό έλεγχο. Υπήρχε όμως κυβέρνηση, έστω ανδρεικέλων. Υπηρεσίες, σχολεία, πανεπιστήμια και άλλες κρατικές δομές δεν είχαν αναστείλει τη λειτουργία τους. Στις βουλγαροκρατούμενες περιοχές το ελληνικό κράτος καταργήθηκε σε όλη τη δομή και την υπόστασή του και αντικαταστάθηκε από την βουλγαρική κρατική μηχανή. Περιορίστηκε η χρήση της ελληνικής γλώσσας και έκλεισαν όλα τα σχολεία. Οι εκκλησίες τέθηκαν κάτω από την διοίκηση της Βουλγαρικής Εξαρχίας και λειτουργούσαν μόνο Βούλγαροι ιερείς. Απαγορεύτηκε σε όλους τους Έλληνες κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα. Ο ξυλοδαρμός αποτελούσε τον πιο συνήθη τρόπο «συνετισμού» με αφορμές ασήμαντες ή ανύπαρκτες.

    Μέσα σε αυτό το κλίμα δεν ήταν παράδοξο που πολλοί προσπαθούσαν να δραπετεύσουν, στις πέρα από τον Στρυμόνα, γερμανοκρατούμενες περιοχές. Το παράδοξο είναι ότι στη Θεσσαλονίκη αντιμετωπίζονταν, όχι σαν φυγάδες, αλλά σαν πρόσφυγες. Υπήρχε δίκτυο της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ και Επιτροπή Προσφύγων Νομού Καβάλας, που τους φρόντιζε με την συνδρομή του Ερυθρού Σταυρού..

    ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

    Στις φωτογραφίες ο Βασιλιάς Βόρις στην Καβάλα, μπροστά στο Δημαρχείο και την “Μεγάλη Λέσχη” (1 και 2) . Δημοσίευμα της εφημερίδας ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ την Μεγάλη Εβδομάδα του 1941 (3) . Τα έγγραφα του Ερυθρού Σταυρού από τον Κ. Πούλια (4και 5) οι Γερμανοί στο Λιμάνι της πόλης (6) . Η πόλη την εποχή εκείνη (7).

     

     

    *Ο Κωνσταντίνος Π. Παπακοσμάς καταγράφει τη νεότερη ιστορία της πόλης

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    «ΣΦΡΑΓΙΣΤΗΚΕ» Ο ΤΥΜΒΟΣ ΚΑΣΤΑ: Τι θα δούν οι επισκέπτες και τι καινούργιο μάθαμε για το κρυφό όρυγμα στην κορυφή του

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

    Η ανάβαση στην κορυφή του τύμβου και είσοδος στο εσωτερικό του μνημείου μοναδική εμπειρία

     

     

    Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, στον Τύμβο Καστά έχουμε δυο άξονες επάνω στους οποίους αξιολογούνται τα δεδομένα και γίνεται η ερμηνεία του κώδικα του μνημείου. Ο πρώτος περιλαμβάνει τις κατασκευές που ήταν εμφανείς σε όλους, ο δεύτερος είναι η εσωτερική εικόνα του επιτάφιου μνημείου, η οποία προσφέρονταν μόνο στους έχοντες το δικαίωμα πρόσβασης στο άβατο. Εντός του 2022 ξεκινάνε οι επισκέψεις και το «Χ» ήταν στην αυτοψία των έργων και σας μεταφέρει το τι θα δουν οι επισκέπτες αλλά και ότι νεώτερο υπάρχει για το ίδιο του μνημείο. Από το 2014 το «Χ» παρακολουθεί όλες τις εξελίξεις και οι αναγνώστες του είναι οι καλύτερα ενημερωμένοι.

     

     

    Η αναμονή χρόνων για το πότε θα καταστεί επισκέψιμο το μνημείο στον Τύμβο Καστά, πλησιάζει στο τέλος της, καθώς με βάση τις τελευταίες δηλώσεις της υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνας Μενδώνη εντός του 2022 θα ξεκινήσουν οι επισκέψεις ειδικού κοινού (αρχαιολόγοι, δημοσιογράφοι, ερευνητές κ.α.). Πριν προχωρήσουμε στην αναλυτική παρουσίαση, να σημειώσουμε μια σειρά απαντήσεις που δόθηκαν σε ερωτήματα που είχαν διατυπωθεί κατά καιρούς και απασχόλησαν πολλούς ερευνητές καθώς έδιναν τροφή για σενάρια, παντός είδους.

     

    Ο ΠΟΛΛΑ ΥΠΟΣΧΟΜΕΝΟΣ ΛΟΦΟΣ 133 ΟΠΩΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΤΥΜΒΟΥ ΚΑΣΤΑ

    Μια πρώτη και σημαντική διαπίστωση που έγινε κατά την διάρκεια της μετακίνησης των χωμάτων, στις εργασίες αποκατάστασης της γεωμετρίας του Τύμβου Καστά, έχει να κάνει με το ζήτημα κατά πόσο πρόκειται για τύμβο ή για λόφο που στην πορεία τυμβοποιήθηκε. Η απάντηση είναι ότι τελικά δεν ισχύει, ούτε το πρώτο, αλλά ούτε και  το δεύτερο. Στην πρότερη εποχή, πριν γίνουν τα έργα διαμόρφωσης, αποδείχτηκε ότι στην θέση του Τύμβου υπήρχε μια συστάδα λοφίσκων τους οποίους οι Μακεδόνες μηχανικοί ενοποίησαν για τον σχηματισμό του Τύμβου. Επάνω σε αυτούς τους λόφους υπήρχαν ταφές από την εποχή του Σιδήρου μέχρι την αρχαϊκή εποχή, ορισμένοι από τους οποίους θα είναι ορατοί στους σημερινούς επισκέπτες, καθώς θα αποτελούν μέρος της διαδρομής περιπάτου.

     

    ΚΑΣΤΑΣ – ΑΡΧΑΙΟΙ ΤΑΦΟΙ

    Επίσης τα ερείπια του σήματος που υπάρχουν στην κορυφή του Τύμβου, αποδείχθηκε ότι είναι τμήμα της θεμελίωσης του δημόσιου σήματος, δηλαδή ήταν η βάση του οικοδομήματος που έφερε τον λέοντα. Σύμφωνα με την μελέτη που έχει εγκρίνει το ΚΑΣ και ήδη εκτελείται, το ύψος της επίχωσης θα φτάσει μέχρι του ύψους αυτών των τοιχίων – δηλαδή το επίπεδο του Τύμβου θα ανέβει κατά δύο μέτρα –  και στην βάση που θα διαμορφωθεί – σε δεύτερο χρόνο – θα μεταφερθεί ο λέοντας ή πιστό του αντίγραφο. Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι σχετικά με το όρυγμα που ανέσκαψε μέχρι ενός σημείου ο αρχαιολόγος Δημήτρης Λαζαρίδης και το οποίο διερευνήθηκε πρόσφατα με τομή, σύμφωνα με την εκτίμηση της μελετητικής ομάδας ήταν μέρος του έργου θεμελίωσης του βάθρου του λέοντα.

     

    Επάνω στον υπό διαμόρφωση Τύμβο θα υπάρχει ένα μικρός πεζόδρομος που θα επιτρέπει στους επισκέπτες να ανεβαίνουν στην κορυφή του, όπου εκεί θα βλέπουν τις αρχαϊκές ταφές και φυσικά το βάθρο με τον λέοντα. Επιπλέον από την κορυφή του Τύμβου θα υπάρχει μια άπλετη θέαση του τοπίου, ανατολικά το Παγγαίο, νότια η ακρόπολη της Αμφίπολης, και στρέφοντας το βλέμμα προς τα δυτικά ο ποταμός Στρυμόνας, ο λόφος 133 και φυσικά το άνοιγμα προς την κοιλάδα του Αγγίτη.

     

    Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΚΑΣΤΑ

    Στην βάση του Τύμβου, η πορεία της διαδρομής θα συνεχίζει προς την νοτιοδυτική πλευρά όπου ο επισκέπτης θα μπορεί να παρακολουθεί την διδακτική – όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε – αναστήλωση του περιβόλου. Για το σκοπό αυτό έχουν συγκεντρωθεί τα περισσότερα από τα 2.100 τμήματα μαρμάρων που είχαν σκορπιστεί σε διάφορα σημεία. Οι επισκέπτες θα μπορούν να βλέπουν το εν λόγω τμήμα του περιβόλου, στο οποίο σταδιακά θα προστίθενται και άλλα τμήματα. Να θυμίσουμε ότι το καλύτερα διατηρητέο τμήμα του είναι αυτό που βρίσκεται ανατολικά της εισόδου του μνημείου.

     

    Η ΑΘΕΑΤΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΟΥ ΜΕΛΕΤΗΘΗΚΑ ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΑ

    Καινούργια και ιδιαίτερα στοιχεία προέκυψαν από την μελέτη της εξωτερικής πλευράς του μνημείου. Κατ΄αρχήν διαπιστώθηκε ότι η εξωτερική πλευρά των δόμων είναι ακατέργαστοι, γεγονός που επιβεβαιώνει την εκτίμηση ότι το μνημείο από την κατασκευή του ήταν θαμμένο κάτω από την γή. Επίσης διαπιστώθηκε ότι οι πλαϊνοί εξωτερικοί τοίχοι του μνημείου είναι φαρδύτεροι κατά 80 πόντους από το πάχος της θόλου, η οποία εδράζεται επ’ αυτού. Από την προσεκτική μελέτης της εξωτερικής πλευράς της θόλου, βρέθηκε ότι υπήρχε επίστρωση με μονωτικό υλικό.

     

    Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανασκαφής της αρχαιολόγου Δημητρίας Μαλαμίδου βρέθηκε ότι επάνω στη θόλο υπήρχε μια σπάνια – με την έννοια ότι δεν έχει διαπιστωθεί σε άλλο μνημείο – στρώση υλικών για την στεγανοποίηση του κτηρίου. Συγκεκριμένα τα καμένα ξύλα πάνω από την καμάρα ανήκαν στο σύστημα μόνωσής της και δεν μεταφέρθηκαν σε εκείνο το σημείο από πυρά.

    Τα ολοκληρωμένα στοιχεία  της διαστρωμάτωσης δείχνουν πως περιλαμβανόταν στη μόνωση του εξωρραχίου, του εξωτερικού της καμάρας δηλαδή, τα παρακάτω υλικά: στρώμα πηλού, στρώμα υδρασβέστου, στρώμα εμποτισμένου ξύλου (που φαίνεται σαν καμένο) και ξανά στρώμα με υδράσβεστο. Η μόνωση αυτή καλύπτει όλη την εξωτερική επιφάνεια της θόλου και από το κάρβουνο χρονολογήθηκε στο 320 π.Χ. Δίνοντας ίσως μια τελεσίδικη απάντηση για το πότε έγινε η οικοδόμηση του μνημείου, ενώ και ο περίβολος χρονολογείται την ίδια περίοδο με βάση την τεχνοτροπία του.

    Το σημαντικό στην παρουσία αυτής της μόνωσης είναι ότι το μνημείο δεν ήταν ένας τάφος που σφραγίστηκε, αλλά ένας ιερός χώρος με διαχρονική χρήση.

     

     

     

    Επ’ αυτού σε πρόσφατη συνέντευξη του ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής (στην Αγγελική Κώτη στο liberal.gr) δηλώνει για τη χρήση του ότι «Ο αρχικός τάφος πιθανώς ανήκε σε αφηρωισμένο νεκρό (νεκρό που λατρευόταν σαν ήρωας). Καθώς η Αμφίπολη ήταν στρατιωτικό κέντρο της περιοχής, η σκέψη οδηγεί προς το ότι ο χώρος ολόκληρος λειτουργούσε σαν τμήμα μιας αρχαίας «Σχολής Ευελπίδων»… Ιστορικοί συσχετισμοί ωθούν προς το ότι ο Μέγας Αλέξανδρος, ο οποίος συγκέντρωσε εκεί το στράτευμα για να ξεκινήσει την εκστρατεία κατά των Περσών, μοίρασε στρατιωτικούς βαθμούς στους εταίρους και τους συμμάχους με τελετουργίες μέσα στο ταφικό μνημείο.

     

    Οι κατώτεροι αξιωματικοί έπαιρναν τον βαθμό τους μέχρι τον τρίτο χώρο, ενώ στον τέταρτο ορκίζονταν οι λίγοι υψηλόβαθμοι. Κάποιοι ανώτεροι αξιωματικοί, όταν επέστρεψαν από τη Βακτριανή με πολλά χρήματα, καθώς είχαν εκπαιδευτεί ως βασιλικοί υπασπιστές στην Αμφίπολη, ήθελαν και μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου αλλά και τον δικό τους ο μακεδονικός στρατός να εκπαιδεύει εκεί αξιωματικούς υψηλής αξίας για ειδικές αποστολές».

    Συνοψίζοντας την ταυτότητα του μνημείου ο κ. Λεφαντζής στην ίδια συνέντευξη υπογραμμίζει ότι «Το ταφικό μνημείο του Καστά, είναι ένα στρατιωτικό ιερό. Όλα ξεκίνησαν από μια ταφή που έγινε στον λόφο Καστά μέσα σε λακκοειδή τάφο. Προφανώς, ο νεκρός ήταν κάποιος ήρωας. Κατόπιν, τον 4ο αι. π.Χ., εκεί ανεγέρθηκε μακεδονικό αρχιτεκτόνημα, με επάλληλους χώρους». Το ταφικό μνημείο φαίνεται πως ξεκίνησε από τον τάφο του (κατοπινού) τέταρτου χώρου επάνω στον οποίο ανεγέρθηκαν τοίχοι και θόλος. Υπολείμματα από ξύλινα δοκάρια της κορυφής χρονολογούν την κατασκευή στην πρώιμη ελληνιστική περίοδο, περί το 320 π.Χ. Αξίζει να σημειώσουμε ότι στο σημείο που βρίσκεται το θύρωμα του τέταρτου θαλάμου, εκεί που τοποθετήθηκε η μαρμάρινη θύρα, συνυπάρχουν δύο τοίχοι, ο ένας του τρίτου θαλάμου που ανάγεται στην πρώτη φάση κατασκευής και ο δεύτερος του δεύτερου θαλάμου, όταν κατασκευάστηκε η υποδομή για να τοποθετηθεί η μαρμάρινη θύρα. Αυτό το περίεργο «σάντουιτς» αποτυπώνει τις δυο διαφορετικές εποχές του μνημείου, καθώς το μάρμαρο του τρίτου θαλάμου φέρει πιο έντονα τα σημάδια του χρόνου, καθώς είναι πιο σκούρο και εκτεθειμένο μεγαλύτερο χρόνο, καθώς είναι τμήμα της αρχαιότερης οικοδόμησης.

     

    ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΘΑ ΒΛΕΠΟΥΝ ΟΙ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

    Και ποιος είναι θαμμένος στον Καστά;

     

    Αναφερόμενη στην χρονολόγηση του μνημείου, στις πρόσφατες δηλώσεις της η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, απάντησε σε σχετική ερώτηση λέγοντας ότι «το θέμα της χρονολόγησης είναι κατοχυρωμένο εδώ και μια δεκαετία, ανήκει στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα π.Χ. χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχει μεταγενέστερες φάσεις, φτάνοντας μέχρι την ρωμαϊκή εποχή» και συνεχίζοντας με το μεγάλο ζήτημα σχετικά με το θέμα σε ποιόν ανήκει το μνημείο προσθέτει ότι «οι ειδικοί επιστήμονες που μελετούν το υλικό όταν καταλήξουν θα μας πουν – εάν μπορέσουν – σε ποιόν μπορεί να αποδοθεί το μνημείο». Αν κρατάμε κάτι από τις δηλώσεις της υπουργού είναι κατά πόσο τα στοιχεία είναι αρκετά για να γίνει μια απόδοση του μνημείου σε κάποιο ιστορικό πρόσωπο.

     

    Ωστόσο σχετικά με το θέμα υπάρχει μια αναφορά στην συνέντευξη του κ. Λεφαντζή, στην οποία μεταφέρεται ένα σενάριο για την απόδοση του μνημείου – πιθανότατα – στην Ολυμπιάδα καθώς σημειώνει ότι «Οι επίγονοι διαίρεσαν την εξουσία στο Βασίλειο των Μακεδόνων και στην Αμφίπολη κυριάρχησε ο Κάσσανδρος. Σύμφωνα με τις υποθέσεις εργασίας, εκείνος είναι που σφραγίζει οριστικά τον τέταρτο χώρο με τη νεκρή γυναίκα και τους δύο νεκρούς άνδρες. Πρόκειται, ίσως, για την πρωθιέρεια και δύο ιερείς (εδώ ακούγεται ακόμα και το όνομα της Ολυμπιάδας). Παρόμοιο ιερουργικό σχήμα συναντάμε και στον ναό της Τύχης στην Αίγυπτο. Πάντως, η μαρμάρινη θύρα του τέταρτου θαλάμου χρονολογείται στα χρόνια του Κασσάνδρου».

     

     

    Η επίσκεψη στο μνημείο

     

    Η ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΜΑΡΜΑΡΙΝΗ ΘΥΡΑ ΤΟΥ ΤΑΦΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΘΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΘΕΊ ΠΛΗΡΩΣ

    Λίγα μέτρα πριν την είσοδο του μνημείου έχει εναποτεθεί η μαρμάρινη θύρα, η μεγαλύτερη σε διαστάσεις που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα, η οποία ήδη έχει καθαριστεί και το επόμενο βήμα είναι να εκτεθεί στο κοινό, αφού γίνει συγκόλληση των σπασμένων τμημάτων της.

     

    Το μνημείο θα γίνει επισκέψιμο εντός του 2022 και το πρώτο που θα αντικρίζουν οι επισκέπτες θα είναι ένα σχέδιο πρόπυλου παρόμοιο με αυτό που υπήρχε στην αρχαιότητα και την ύπαρξη του οποίου έχει τεκμηριώσει ο κ. Λεφαντζής, δίνοντας μια τελική απάντηση για το αν υπήρχε και πώς ήταν η είσοδος στο μνημείο. Στην συνέχεια θα αντικρίζει τις περίφημες για την ρώμη, την ένταση και το μέγεθός τους Σφίγγες που φυλάνε το χώρο, οι οποίες αφού συντηρηθούν θα τοποθετηθούν τα φτερά και το κεφάλι αυτής που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά.

     

    Τα υποστυλώματα που υπάρχουν σήμερα θα απομακρυνθούν και θα τοποθετηθούν νέα που δεν θα εμποδίζουν την θέαση. Σε εκκρεμότητα παραμένει το πώς θα φτάνουν οι επισκέπτες μέχρι την είσοδο του τρίτου θαλάμου, αν δηλαδή θα υπάρχει ένα τζάμι που θα καλύπτει το δάπεδο, με το μαρμαροθέτημα και το περίφημο ψηφιδωτό της Περσεφόνης ή θα υπάρχει ένας πρόβολος.

    ΤΗΝ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΥΛΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕ Ο κ. ΛΕΦΑΝΤΖΗΣ ΣΤΗΝ κ. ΜΕΝΔΩΝΗ ΚΑΙ ΕΚΕΙΝΗ ΤΟΝ ΠΡΟΕΤΡΕΨΕ ΝΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙ ΌΛΑ ΤΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

    Κλείνοντας να επισημάνουμε ότι υπάρχουν επιπλέον σημαντικά στοιχεία που ακόμη δεν έχουν δημοσιοποιηθεί και μάλιστα η κ. Μενδώνη απευθυνόμενη στον κ. Λεφαντζή του σύστησε ότι «πρέπει να δημοσιευτούν αυτές οι σημαντικές πληροφορίες που αφορούν το Μνημείο».

     

    Και η αλήθεια είναι ότι εκτός των αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών του μνημείου και τα στοιχεία κατασκευής του υπάρχουν και άλλα στοιχεία που χρήζουν δημοσιότητας. Για παράδειγμα το περίφημο όρυγμα που εντοπίστηκε στην βάση της έδρασης του λέοντα από τον αείμνηστο Δημήτρη Λαζαρίδη και το οποίο διερευνήθηκε με βάση την μελέτη που κατατέθηκε και εγκρίθηκε στο ΚΑΣ, παραμένει ένα μυστήριο για το κατά πόσο είναι και κρυφή είσοδος παγιδευμένη με κοσκινισμένη άμμο. Ένα σημείο για το οποίο έχουμε γράψει στο παρελθόν και η ύπαρξή του οποίου έχει τροφοδοτήσει πλήθος από εικασίες. Οι πληροφορίες που μας έρχονται από τις εντός του Τύμβου εργασίες, είναι ότι δεν οδηγεί σε κάποιον υπόγειο θάλαμο αλλά αποτελεί δομικό στοιχείο της έδρασης του λεόντα. Ωστόσο, επίσημη ενημέρωση για το θέμα δεν έχει υπάρξει.

     

    Στο παρελθόν μια νυχτερινή φωτογράφιση στον Καστά αποτύπωσε στην δυτική πλευρά του Τύμβου το σχήμα μιας καμάρας, η οποία εντοπίζεται πολύ κοντά στο σημείο εισόδου που υποδεικνύει η γεωφυσική μελέτη Πολυμενάκου, προς μια εσωτερική υπόγεια αίθουσα στο κέντρο του Τύμβου. Από τις ίδιες πηγές πληροφορούμαστε ότι στο σημείο έγινε διερευνητική τομή – στην διάρκεια των χωματουργικών εργασιών για την αποκατάσταση της γεωμετρίας του Τύμβου, η οποία επίσης δεν έδωσε επιπλέον πληροφορίες. Ωστόσο, ούτε γι’ αυτό το θέμα υπάρχει επίσημη ενημέρωση.

     

    Και όσο δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση η φαντασία θα μπορεί να παράγει στοιχεία που συντηρούν την μυθολογία του Τύμβου Καστά! Εκτός και αν αυτό παραμένει ζητούμενο!

     

    Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ιστορία

    Καβάλα: Η γεωφυσική και η αρχαιολογία αποκαλύπτουν τα κρυμμένα μυστικά των Φιλίππων

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

     

    Οι εργασίες που εκτελούνται τα τελευταία τρία χρόνια στους Φιλίππους, στο πλαίσιο ενοποίησης του αρχαιολογικού χώρου, αποκαλύπτουν νέες πτυχές της πολυσήμαντης ιστορίας και της σπουδαιότητας που είχε η πόλη ως διοικητικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο.

     

    Η τελευταία διασκόπηση που διενήργησε στον αρχαιολογικό χώρο ο καθηγητής του ΑΠΘ Γρηγόρης Τσόκας αποκάλυψε την ύπαρξη ενός ελεύθερου χώρου σε ορθογώνιο σχήμα, στοιχείο που οδηγεί τους αρχαιολόγους σε μια υπόθεση εργασίας για το τι θα μπορούσε να είναι. Όπως εξηγεί, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου Σταυρούλα Δαδάκη, «ενώ η διασκόπηση που διενήργησε ο καθηγητής Γρηγόρης Τσόκας κοντά στο ανατολικό τείχος δείχνει να υπάρχουν πυκνές δομές, εντούτοις υπάρχει ένα σημείο που φανερώνει την ύπαρξη ενός μεγάλου ορθογώνιου χώρου, αλλά δεν έχουμε εντοπίσει ακόμη όλα τα στοιχεία που θα δημιουργούσαν τη βεβαιότητα ότι βρισκόμαστε μπροστά στον εντοπισμό του αρχαίου ιπποδρόμου των Φιλίππων. Κι αυτό γιατί δυστυχώς δεν εντοπίστηκε το πέταλο του ιπποδρόμου. Μεσολαβεί μια έκταση με έντονη φύτευση, οπότε δεν μπορούσαμε να έχουμε αποτελέσματα, γιατί η παρουσία των φυτών δυσκολεύει τις μετρήσεις. Περιμένουμε να καθαριστεί ο χώρος, να επεκταθεί η έρευνα πιο δυτικά ώστε να εξάγουμε περισσότερο ασφαλή συμπεράσματα».

     

       Η κ. Δαδάκη υπογραμμίζει ότι η διασκόπηση αποκάλυψε πληθώρα ενδιαφερόντων στοιχείων που θα μελετηθούν σε βάθος, ενώ το επόμενο βήμα θα είναι να γίνουν κάποιες τομές στο έδαφος και εν συνεχεία, όταν υπάρξει ωριμότητα να ξεκινήσουν ανασκαφικές εργασίες.

     

    Σε δηλώσεις του, ο κ. Τσόκας επισήμανε -μεταξύ άλλων- ότι «στην περίπτωση της γεωφυσικής έρευνας των Φιλίππων, διενεργήθηκε μια διασκόπηση στην οποία υπήρχε κάτι καινοτόμο: αυτό είναι ότι εφαρμόστηκαν διαφορετικές μέθοδοι και στη συνέχεια με μαθηματικό τρόπο έγινε η σύνθεση των αποτελεσμάτων. Οι μέθοδοι αυτοί είναι η ηλεκτρική χαρτογράφηση, η μαγνητική διασκόπηση, η εφαρμογή ραντάρ υπεδάφους, ενώ από αέρος έγινε διασκόπηση με τη μέθοδο Lindar, εναέρια φωτογράφηση στο υπέρυθρο και τέλος και η ηλεκτρική τομογραφία».

     

    «Η έρευνα στους Φιλίππους», σημείωσε ο κ. Τσόκας, «επεκτάθηκε σε πολλά σημεία του αρχαιολογικού χώρου, αλλά σε μεγαλύτερη έκταση, κοντά στο αρχαίο θέατρο και το ανατολικό τείχος. Εκεί, εντοπίστηκε ένας μεγάλος ελεύθερος χώρος, σε ορθογώνιο σχήμα».

     

       Το ψηφιδωτό με την απεικόνιση του ιππόδρομου

     

    Να σημειωθεί ότι κατά τις ανασκαφικές εργασίες που έγιναν στα μέσα της δεκαετίας του 1990 από το τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ στους Φιλίππους ήρθε στο φως ένα μεγάλων διαστάσεων ψηφιδωτό με την απεικόνιση του ιππόδρομου και μάλιστα σε ένα χώρο όπου γειτνιάζει με το σημείο της υπόθεσης εργασίας για τον εντοπισμό του οικοδομήματος.

     

    «Συνήθως ο ιππόδρομος», υπογραμμίζει η κ. Δαδάκη, «είναι ένα μνημειακό κτήριο, που συνδέεται με τη δημόσια ζωή της πόλης. Βέβαια, όπως διαπιστώνουμε, για αιώνες οι Φίλιπποι ήταν ένα ανοιχτό λατομείο, όπου η πρώτη ύλη προέρχονταν από τα προϋπάρχοντα κτήρια, στα οποία επαναχρησιμοποιούσαν τους μαρμάρινους όγκους. Επειδή οι ιππόδρομοι χρησιμοποιούν μεγάλα μαρμάρινα μπλοκ ίσως να έχουν αφαιρεθεί πολλά μάρμαρα για την κατασκευή νεώτερων κτιρίων. Σε κάθε περίπτωση, η ανεύρεση του ιπποδρόμου θα εμπλουτίσει το μητρώο της πόλης με ένα μνημειακό κτήριο και θα την εντάξει σε μια κατηγορία μεγάλων αστικών κέντρων που έχουν τα ίδια στοιχεία, όπως για παράδειγμα η Θεσσαλονίκη και η Κωνσταντινούπολη».

     

    Από την Άνοιξη του 2019, ολόκληρος ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων, το τελευταίο μνημείο της Ελλάδας που εγγράφθηκε στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, θυμίζει ένα μεγάλο εργοτάξιο.

     

    Οι εκτεταμένες εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη δίνουν ήδη μια νέα οπτική στον επισκέπτη, προσφέροντας εντυπωσιακή θέαση των μνημείων στο σύνολο σχεδόν του αρχαιολογικού χώρου. Στα επόμενα χρόνια τίποτα δεν θα θυμίζει την εικόνα που αντίκριζε κάποιος για δεκαετίες, όταν μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο διέρχονταν η παλιά εθνική οδός Καβάλας – Δράμας.

     

       Οι διασκοπήσεις αποκαλύπτουν κρυμμένα μυστικά

     

    Πάντως, δεν είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται κάποιο μεγάλο οικοδόμημα στο υπέδαφος του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων. Τέτοια εποχή πέρυσι, είχε γίνει γνωστή η ύπαρξη ενός άλλου μεγάλου οικοδομήματος, που το μέγεθός του το ανάγει στην κατηγορία των δημοσίων κτιρίων αλλά και κάθετοι δρόμοι που συνδέουν το αρχαίο θέατρο με την αρχαία Εγνατία οδό. Τα ευρήματα αυτά αποκαλύφθηκαν στη διάρκεια μιας άλλης διασκόπησης, που πραγματοποιήθηκε στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων από τον καθηγητή Γρηγόρη Τσόκα.

     

    Τον Απρίλιο του 2021, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου Σταυρούλα Δαδάκη υπογράμμισε ότι «η Εφορεία συμμετέχει ως εταίρος σε ένα πρόγραμμα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας που αφορά τη συστηματική διασκόπηση εδάφους εντοπισμού υπόγειων αρχαιολογικών χώρων, που υλοποιείται από τον καθηγητή γεωλογίας του ΑΠΘ Γρηγόρη Τσόκα.

     

    Στο πλαίσιο αυτό έγινε μια γεωφυσική διασκόπηση στο σημείο νότια του αρχαίου θεάτρου, που μέχρι πρότινος υπήρχε πυκνή βλάστηση. Τα αποτελέσματα είναι πράγματι εντυπωσιακά. Οι διασκοπήσεις μας δίνουν τη δυνατότητα να ξέρουμε πού πρέπει να σκάψουμε. Δημιουργούν τρόπον τινά, ένα χάρτη εργασιών που μας κατευθύνει για το πού πρέπει να σκάψουμε ώστε να επιτευχθεί ο σχεδιασμός της ενοποίησης του αρχαιολογικού χώρου».

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Ιστορία, Κοινωνία