Μια ιδιαίτερα σημαντική φωτογραφία της παλιάς Καβάλας, με τίτλο “Kavalla: Blick von Osten gegen die Stadt und das Aquädukt” («Καβάλα: Θέα από τα ανατολικά προς την πόλη και το υδραγωγείο»), φωτίζει μια από τις πιο ενδιαφέρουσες όψεις της πόλης στις αρχές του 20ού αιώνα.
Η εικόνα προέρχεται από τη συλλογή του Paul Kretschmer, του σημαντικού Αυστριακού γλωσσολόγου, ο οποίος το 1901 περιηγήθηκε στην ευρύτερη περιοχή της Καβάλας, της Σαμοθράκης και της Λέσβου στο πλαίσιο των γλωσσολογικών του ερευνών. Το ταξίδι του δεν άφησε πίσω μόνο επιστημονικές καταγραφές, αλλά και πολύτιμα οπτικά τεκμήρια, που σήμερα αποκτούν ξεχωριστή σημασία για την τοπική ιστορία.
Στη φωτογραφία αποτυπώνεται η Καβάλα από ανατολική οπτική γωνία, με το επιβλητικό υδραγωγείο να κυριαρχεί στο τοπίο και την πόλη να αναπτύσσεται αμφιθεατρικά στις πλαγιές. Πρόκειται για μια εικόνα που καταγράφει με εντυπωσιακή καθαρότητα την πολεοδομική μορφή της εποχής, τα σπίτια, τα δημόσια κτίρια, τη σχέση του οικισμού με το φυσικό ανάγλυφο, αλλά και τον κεντρικό ρόλο που είχε το μνημειακό αυτό έργο στην ταυτότητα της πόλης. Επίσης η φωτογραφία αποτυπώνει τους δυο κουλέδες που δέσποσαν στα ορεινά της πόλης, όπως και σημαντικά οικοδομήματα του αστικού ιστού εκείνης της εποχης.
Η αξία της φωτογραφίας είναι πολλαπλή. Δεν πρόκειται μόνο για ένα αισθητικά ενδιαφέρον στιγμιότυπο, αλλά για ένα αυθεντικό ιστορικό ντοκουμέντο από μια περίοδο κατά την οποία η Καβάλα διατηρούσε ακόμη έντονα τα χαρακτηριστικά της παλιάς της φυσιογνωμίας. Είναι μια πόλη πριν από τις μεγάλες ανακατατάξεις του 20ού αιώνα, πριν από τις βαθιές κοινωνικές, πληθυσμιακές και πολεοδομικές μεταβολές που ακολούθησαν.
Το ενδιαφέρον γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν ληφθεί υπόψη ότι η συγκεκριμένη λήψη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ερευνητικό ταξίδι ενός Ευρωπαίου επιστήμονα, ο οποίος επισκέφθηκε την περιοχή για να μελετήσει γλώσσες, ιδιώματα και πολιτισμικά ίχνη. Έτσι, η φωτογραφία λειτουργεί σήμερα όχι μόνο ως αποτύπωση του χώρου, αλλά και ως μαρτυρία για τον τρόπο με τον οποίο η Καβάλα εντασσόταν ήδη από τότε στο πεδίο του διεθνούς επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Τέτοιες εικόνες έχουν ξεχωριστή σημασία, γιατί διασώζουν την πόλη σε μια μορφή που δεν υπάρχει πια. Και ακριβώς γι’ αυτό, κάθε φωτογραφία αυτού του είδους δεν αποτελεί απλώς ένα παλιό στιγμιότυπο, αλλά ένα κομμάτι της ιστορικής μνήμης της Καβάλας.
Θεόδωρος Αν. Σπανέλης
Δημοσιεύτηκε στις
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
