του ανταποκριτή μας Β. Λωλίδη
Δεν φορούν κράνος πιλότου και δεν βρίσκονται μέσα σε αεροσκάφος. Τα χέρια τους όμως είναι συνεχώς πάνω στο χειριστήριο και τα μάτια τους παρακολουθούν την εικόνα που μεταδίδεται από ψηλά. Είναι οι νέοι χειριστές Συστημάτων Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣΜΗΕΑ), γνωστά ευρύτερα ως drones (ντρόουνς), του Ελληνικού Στρατού. Είναι τα στελέχη που εκπαιδεύονται για να επιχειρούν σε ένα πεδίο όπου η τεχνολογία αλλάζει καθημερινά τους κανόνες της μάχης.
Η εκπαίδευση αυτή δεν αφορά απλώς τον χειρισμό ενός drone. Αφορά τη δημιουργία μιας νέας επιχειρησιακής ικανότητας, όπου η ακρίβεια των κινήσεων, η ψυχραιμία υπό πίεση και η ταχύτητα λήψης αποφάσεων συνδυάζονται με τις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας.
Στο Κέντρο Επιχειρήσεων Προσομοίωσης (ΚΠΕ) «ΙΑΝΟΣ», οι εκπαιδευόμενοι ξεκινούν από τον εξομοιωτή και τα εμπορικά διαθέσιμα συστήματα και σταδιακά περνούν σε πιο σύνθετες πλατφόρμες, ακόμη και σε ΣΜΗΕΑ που αναπτύσσονται και κατασκευάζονται από τον Ελληνικό Στρατό.
Το κέντρο παρέχει εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, προκειμένου τα στελέχη να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις μιας νέας εποχής. Μιας εποχής, όπου η τεχνολογία δεν αποτελεί απλώς υποστηρικτικό εργαλείο, αλλά μέρος του ίδιου του τρόπου με τον οποίο σχεδιάζονται και εκτελούνται οι σύγχρονες επιχειρήσεις.
Η επίσκεψη του ΑΠΕ-ΜΠΕ στο στρατόπεδο όπου διεξάγονται σχολεία εκπαίδευσης χειριστών ΣΜΗΕΑ, αποτυπώνει το νέο, διαφορετικό πρόσωπο του σύγχρονου Ελληνικού Στρατού. Έναν στρατό που επενδύει συστηματικά στην τεχνολογία, στην εκπαίδευση και στην ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων.
Κατά την υποδοχή και ενημέρωση στο Κέντρο, ο εκπρόσωπος Τύπου της ΑΣΔΙΘ, Αντισυνταγματάρχης (ΠΒ) Παναγιώτης Μιχαηλίδης, παρουσίασε το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών από τις Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά και τη σημασία της προσαρμογής στις νέες απαιτήσεις.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθυντής του Κέντρου, «στόχος μας είναι να προετοιμάσουμε τον χειριστή όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένα, ώστε, όταν επιστρέψει στη μονάδα του, να μπορεί να επιχειρεί με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα, ανταποκρινόμενος στις απαιτήσεις των σύγχρονων επιχειρήσεων».
Στη σχολή πραγματοποιούνται σχολεία χειριστών ΣΜΗΕΑ Κλάσης Ι, ενώ παράλληλα οργανώνονται και πιο εξειδικευμένα σχολεία. Ένα από αυτά αφορά συστήματα που διαθέτουν υποβοήθηση χειρισμού και ένα δεύτερο τα ΣΜΗΕΑ τύπου FPV (First Person View). Εδώ, ο χειριστής, φοράει ειδικά γυαλιά και βλέπει σε πραγματικό χρόνο την εικόνα που καταγράφει η κάμερα του ΣΜΗΕΑ, σαν να βρίσκεται ο ίδιος μέσα σε αυτό, οπότε απαιτείται ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων.
Η επιλογή των εκπαιδευόμενων γίνεται από τις μονάδες όπου υπηρετούν, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες και το επίπεδο ετοιμότητας. Οι υποψήφιοι αξιολογούνται όχι μόνο ως προς τις γνώσεις τους, αλλά και ως προς τις προσωπικές τους δεξιότητες. «Ο χειρισμός ενός ΣΜΗΕΑ αποτελεί μια ιδιαίτερη ικανότητα και δεν ανταποκρίνονται όλοι με τον ίδιο τρόπο στις απαιτήσεις της εκπαίδευσης», αναφέρει ο διευθυντής του ΚΠΕ «ΙΑΝΟΣ», εξηγώντας ότι η αξιολόγηση αποτελεί βασικό μέρος της όλης διαδικασίας.
Η μεγαλύτερη πρόκληση, όπως εξηγεί, είναι ο χειρισμός να γίνει δεύτερη φύση για τον εκπαιδευόμενο. «Δεν πρέπει να απασχολεί το μυαλό του το πώς θα στρίψει, πώς θα απογειώσει ή πώς θα προσγειώσει το ΣΜΗΕΑ. Όλες αυτές οι κινήσεις πρέπει να είναι αυτόματες, να έχουν γίνει δεύτερη φύση, ώστε η προσοχή του να είναι αποκλειστικά προσανατολισμένη στην αποστολή», επισημαίνει.
Εκείνο που πρέπει να τονιστεί είναι πως η χρήση ενός drone από έναν μη στρατιωτικό για ψυχαγωγικούς σκοπούς ή για λήψη εικόνων και βίντεο δεν έχει ουσιαστικά καμία σχέση με τις απαιτήσεις που συνοδεύουν τον χειρισμό ενός στρατιωτικού ΣΜΗΕΑ.
Στην πρώτη περίπτωση, πρόκειται για μια δραστηριότητα αναψυχής, όπου ο χρήστης καλείται κυρίως να εξοικειωθεί με τον χειρισμό και τους κανόνες ασφαλούς πτήσης. Αντίθετα, ο χειριστής στον στρατό καλείται να επιχειρήσει σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων, όπου το ΣΜΗΕΑ αποτελεί επιχειρησιακό μέσο και ο χειρισμός του συνδέεται με την εκτέλεση συγκεκριμένης αποστολής.
Η ανάγκη για ακρίβεια, ταχύτητα αντίδρασης, αξιολόγηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, διαχείριση πίεσης και αντιμετώπιση απρόβλεπτων παραγόντων μετατρέπει τον χειρισμό σε μια ιδιαίτερα απαιτητική στρατιωτική δεξιότητα.
Τα στάδια εκπαίδευσης των χειριστών
Η εκπαίδευση των χειριστών ακολουθεί συγκεκριμένα στάδια. Αρχικά οι εκπαιδευόμενοι έρχονται σε επαφή με τα βασικά συστήματα και τις αρχές ασφαλούς πτήσης, ενώ στη συνέχεια περνούν σε πιο απαιτητικές διαδικασίες.
Ένας από τους πιο έμπειρους εκπαιδευτές, περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μια διαδικασία που ξεκινά από τα βασικά. «Η πρώτη επαφή γίνεται μέσω του εξομοιωτή. Εκεί, ο εκπαιδευόμενος εξοικειώνεται με το χειριστήριο και το περιβάλλον πτήσης», υπογραμμίζει.
Ακολουθούν πραγματικές πτήσεις με μικρά εμπορικά ΣΜΗΕΑ, τα οποία διαθέτουν προστατευτικά στους έλικες και χαμηλό κόστος συντήρησης. Η επιλογή αυτή επιτρέπει στους εκπαιδευόμενους να αποκτήσουν εμπειρία χωρίς μεγάλο οικονομικό κόστος. Βασικός στόχος είναι η ανάπτυξη της λεγόμενης «μυϊκής μνήμης». Το ίδιο χειριστήριο χρησιμοποιείται σε όλα τα στάδια, ώστε οι βασικές κινήσεις να γίνουν αυτοματοποιημένες.
«Όσο καλύτερα μάθει κάποιος να χρησιμοποιεί το χειριστήριο, τόσο πιο αποτελεσματικός θα είναι στον χειρισμό οποιουδήποτε συστήματος», σημειώνει χαρακτηριστικά ο εκπαιδευτής. Στη συνέχεια, η εκπαίδευση περνά στα ΣΜΗΕΑ FPV, τα οποία αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Τα συγκεκριμένα συστήματα δεν διαθέτουν τα βοηθήματα που υπάρχουν σε άλλα ΣΜΗΕΑ, όπως σταθεροποίηση ή GPS Assist.
Η εκπαίδευση συνεχίζεται στον ειδικά διαμορφωμένο στίβο εμποδίων, όπου οι χειριστές καλούνται να πραγματοποιήσουν πτήσεις ακριβείας, να κινηθούν μέσα από εμπόδια και να αντιμετωπίσουν τις επιδράσεις των καιρικών συνθηκών. Ακολούθως, η διαδικασία μεταφέρεται στο πεδίο βολής, όπου χρησιμοποιούνται μεγαλύτερα συστήματα, πολλά από τα οποία κατασκευάζονται πλέον από τον Ελληνικό Στρατό.
Οι νέοι άνθρωποι πίσω από τα χειριστήρια
Πίσω από κάθε σύστημα βρίσκεται ο άνθρωπος που καλείται να το αξιοποιήσει. Οι εκπαιδευόμενοι χειριστές περιγράφουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μια ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία, που προϋποθέτει συγκέντρωση, ψυχραιμία και συνεχή εξάσκηση.
Εικοσάχρονη εκπαιδευόμενη, ΕΠ.ΟΠ. Στρατιώτης, επέλεξε να ασχοληθεί με τα ΣΜΗΕΑ λόγω του συνδυασμού τεχνολογίας και επιχειρησιακής δράσης. «Δεν πρόκειται απλώς για ένα μέσο επιτήρησης, αλλά για ένα ολοκληρωμένο σύστημα που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην εκτέλεση μιας αποστολής», αναφέρει. Για την ίδια, το πιο απαιτητικό στάδιο ήταν τα FPV συστήματα. «Στην αρχή», υπογραμμίζει, «ο βαθμός δυσκολίας φαίνεται μεγάλος, όμως με συνεχή εξάσκηση και σωστή εκπαίδευση ο χειρισμός γίνεται σταδιακά φυσικός».
Εικοσιτετράχρονος εκπαιδευόμενος, ΕΠ.ΟΠ. Στρατιώτης, υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ την ευθύνη που συνοδεύει τον χειρισμό ενός στρατιωτικού ΣΜΗΕΑ. «Οι φίλιες δυνάμεις βασίζονται στις πληροφορίες και στην υποστήριξη που τους παρέχουμε, ώστε να μπορέσουν να ολοκληρώσουν με επιτυχία την δική τους αποστολή», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Όπως εξηγεί, η ενασχόλησή του από μικρή ηλικία με βιντεοπαιχνίδια και κονσόλες τον βοήθησε στην ανάπτυξη αντανακλαστικών και συντονισμού κινήσεων, στοιχεία που αποδείχθηκαν χρήσιμα στην εκπαίδευση.
Η τεχνολογία που αλλάζει τις πολεμικές επιχειρήσεις
Η εξέλιξη των ΣΜΗΕΑ αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της ταχύτητας, με την οποία μεταβάλλεται το σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον. Ο εκπαιδευτής Επιλοχίας Κ.Μ. επισημαίνει ότι η τεχνολογία των ΣΜΗΕΑ αλλά και των αντιμέτρων εξελίσσεται συνεχώς. «Σχεδόν κάθε δύο μήνες βλέπουμε σημαντικές αλλαγές στο σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων», επισημαίνει.
Τα σύγχρονα ΣΜΗΕΑ χρησιμοποιούνται για αναγνώριση, επιτήρηση και στοχοποίηση, ενώ πλέον αντιμετωπίζονται ως συστήματα που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την εξέλιξη μιας επιχείρησης. Για τον λόγο αυτό, όπως σημειώνει ο διευθυντής του ΚΠΕ, «η ανάγκη για συνεχή εκπαίδευση είναι δεδομένη Όπως συμβαίνει με κάθε δεξιότητα, απαιτείται συνεχής εξάσκηση. Υπάρχει σχεδιασμός ώστε οι χειριστές να διατηρούν διαρκή επαφή με το αντικείμενο και να βελτιώνουν συνεχώς τις ικανότητές τους».
Η εικόνα που αποτυπώνεται είναι πλέον αυτή ενός σύγχρονου στρατού που προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εποχής. Η τεχνολογία, η εκπαίδευση και η ανθρώπινη ικανότητα συνδέονται σε ένα νέο μοντέλο επιχειρησιακής προετοιμασίας, όπου τα drones δεν αποτελούν απλώς ένα νέο εργαλείο, αλλά μια νέα αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι σύγχρονες επιχειρήσεις.
φωτογραφίες: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΧΗΡΑΣ
