Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης
Οι αρχαίοι Φίλιπποι είναι μια πόλη, που έχει ανασκαφεί ελάχιστα, αλλά και μια πόλη που εξαιτίας των σεισμών και των επιδρομών των βαρβάρων που υπέστη, έχει χαθεί πολύτιμο υλικό. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι μέχρι και πριν τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, υπήρχε ένα ψηφιδωτό δάπεδο που απεικόνιζε την πόλη των Φιλίππων με τα τείχη της και το οποίο σήμερα δεν υπάρχει, γιατί καταστράφηκε στην περίοδο της Βουλγαρικής κατοχής. Η ομίχλη που ανεβαίνει από τα Τενάγη και η επίχωση που επέφερε ο χρόνος κρατάει καλά κρυμμένα τα μυστικά της πόλης και υπάρχουν ορισμένα στοιχεία που για ένα προσεκτικό παρατηρητή δηλώνουν ότι υπάρχει κάτι παραπάνω από αυτό που φαίνεται.
Η πόλη των Φιλίππων και οι αρχαίοι κάτοικοί της, ήταν ιδιαίτερα σημεία αναφοράς για τον Απόστολο Παύλο, αλλά και σημαντικό θρησκευτικό κέντρο κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, αλλά ήταν και αντιμέτωποι οι Χριστιανοί με την ισχυρή αρχαία παράδοση καθώς η περιοχή ήταν κέντρο της Διονυσιακής και Ορφικής θεολογίας. Δεν ήταν δυνατό να την παραβλέψουν αυτή την παράδοση, οπότε στον αγώνα εγκαθίδρυσης της νέας θρησκείας οι Φίλιπποι είχαν πρωτεύονται ρόλο. Αυτό το κατανόησε πρώτος ο Απόστολος Παύλος, γι’ αυτό και εδώ ίδρυσε την πρώτη χριστιανική κοινότητα επί ευρωπαϊκού εδάφους. Ενώ στο ταξίδι του από την Αλεξάνδρεια της Τροίας προς την Μακεδονία, ο Απόστολος και η συνοδεία του περάσανε από την Σαμοθράκη των Καβειρίων μυστηρίων, δεν ήταν αυτό το νησί, αλλά ούτε και η Θάσος, το σημείο της ίδρυσης της πρώτης εκκλησίας, αλλά επιλέγει τους Φιλίππους, την πόλη που για αιώνες έχει μια διαρκεί συνομιλία με το μυθικό Παγγαίο και τα μυστήρια του.
Οι Φίλιπποι στολίστηκαν με μεγαλοπρεπή κτήρια τόσο κατά την ρωμαϊκή περίοδο όσο και τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, με λαμπρούς ναούς που ανέδειξαν την χριστιανική παρακαταθήκη της πόλης και το γεγονός της ύπαρξης ενός Οκταγωνικού ναού – μαρτύριο, στο κέντρο της πόλης, αν μη τι άλλο σηματοδοτεί ένα πολύ κορυφαίο γεγονός που δηλώνει τον τόπο όπου ο Παύλος μαρτύρησε την πίστη του. Γιατί λοιπόν να μην είναι και το σημείο, όπου έκλεισε ο κύκλος της επίγειας ζωή του, με τον ενταφιασμό του εδώ, αν όχι με την πρώτη αλλά με τη δεύτερη ταφή; Οι πρώτοι Χριστιανοί έχοντας παραλάβει από την αρχαία αργοναυτική παράδοση την αξία των λειψάνων, ως απαραίτητη προϋπόθεση για την θεμελίωση μιας πόλης ή ενός χριστιανικού ναού – εν προκειμένου, δεν θα μπορούσαν να «θεμελιώσουν» μια τόσο σημαντική πόλη – ορόσημο, χωρίς τα ιερά λείψανα ενός μεγάλου αγίου και στην περίπτωση των Φιλίππων, ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός, αν όχι ο Απόστολος Παύλος;
Ο Οκταγωνικός ναός διαθέτει μια ψηφιδωτή επιγραφή στο δάπεδο του ναού, που δηλώνει την αφιέρωση του ναού στον Απόστολο Παύλο. Δίπλα ακριβώς είχαν ανεγείρει το συγκρότημα του Επισκοπείου μαζί με Βαπτιστήριο, μια τρίκλιτη στοά που οδηγούσε στην Εγνατία Οδό και όλα αυτά είναι δηλωτικά ότι το οικοδόμημα δέσποζε στην πόλη.
Ωστόσο, το πιο περίεργο σε όλα αυτά είναι ότι δίπλα στο ναό και εντός του συγκροτήματος υπήρχε μια λάρνακα με οστά, από την οποία ανέβλυζε άγιασμα το οποίο συλλέγονταν με μια ειδική κατασκευή που έχει διασωθεί μέχρι σήμερα. Ποιος είναι αυτός που θα μπορούσε να έχει ταφεί μέσα στο συγκρότημα, δίπλα ακριβώς στην κύρια αίθουσα του ναού, αν όχι ο Απόστολος Παύλος;
Η παράδοση της δυτικής εκκλησίας θέλει τον Παύλο να έχει μαρτυρήσει και να έχει ταφή στη Ρώμη και η σκοπιμότητα αυτής της θέσης είναι προφανής, αφού η παρουσία εκεί και των λειψάνων του Πέτρου, τεκμηριώνει την πρωτοκαθεδρία του Βατικανού, έναντι της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Με τους Φιλίππους τα μυστήρια δεν σταματάνε εδώ, τουλάχιστον στο χώρο του Οκταγώνου, αφού ο ναός είναι θεμελιωμένος επάνω σε ένα συγκρότημα της Καβείριας λατρείας που είχε ως κεντρικό σημείο αναφοράς τον τάφο μιας οικογένειας μυστών, με κεντρικό πρόσωπο τον νεώτερο, τον Ευηφένη Εξηκέστου!!!
Ο χώρος του καβειρίου των Φιλίππων δεν έχει ανασκαφεί παρά σε ελάχιστα σημεία και αυτά εντός του νεκρικού θαλάμου, οπότε αν ποτέ η ανασκαφή συνεχιστεί αναμφίβολα έχει να προσφέρει πάρα πολλές πληροφορίες που θα φωτίσουν και την χριστιανική περίοδο της πόλης.
Δημοσιεύτηκε στις
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
