Στρυμόνας, Ακροπόταμος και Δέλτα Νέστου βρίσκονται στον πυρήνα του νέου σχεδιασμού του ΥΠΕΝ για έρευνες και αξιοποίηση γεωθερμικού δυναμικού
Η γεωθερμία επιστρέφει στο προσκήνιο και αυτή τη φορά η περιοχή της Καβάλας δεν βρίσκεται στην περιφέρεια των εξελίξεων, αλλά στο κέντρο τους. Το νέο σχέδιο επανεκκίνησης που δρομολογεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με αφετηρία τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την έρευνα και εκμετάλλευση γεωθερμικού δυναμικού, αφορά επτά περιοχές της χώρας, ανάμεσα στις οποίες τρεις έχουν άμεση σχέση με την Ανατολική Μακεδονία και ειδικότερα με τον άξονα Στρυμόνα – Ακροποτάμου – Νέστου. Το ΥΠΕΝ έθεσε τη σχετική ΣΜΠΕ σε δημόσια διαβούλευση στις 21 Απριλίου 2026, με αναρτημένο και παράρτημα χαρτών.
Στην πράξη, πρόκειται για μια νέα απόπειρα να μετατραπεί ένας γνωστός αλλά υποαξιοποιημένος φυσικός πόρος σε αναπτυξιακό εργαλείο. Οι περιοχές που μπαίνουν στο μικροσκόπιο είναι το κεντρικό και νότιο τμήμα της λεκάνης του Στρυμόνα, ο Ακροπόταμος Καβάλας, το δυτικό τμήμα της λεκάνης του Δέλτα Νέστου, η λεκάνη του Δέλτα Έβρου, η Σαμοθράκη, η Νότια Χίος και η περιοχή της Σπερχειάδας. Η ίδια δέσμη περιοχών είχε αναδειχθεί ήδη από την προετοιμασία των νέων διαγωνισμών, που σύμφωνα με τον σχεδιασμό τοποθετούνται μετά το β’ εξάμηνο του 2026.
Για την Καβάλα, το ενδιαφέρον είναι διπλό. Από τη μια πλευρά, ο Ακροπόταμος αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γεωθερμικά πεδία της περιοχής. Από την άλλη, το δυτικό Δέλτα του Νέστου και η ευρύτερη λεκάνη του Στρυμόνα διαμορφώνουν ένα γεωθερμικό τρίγωνο που μπορεί να συνδεθεί άμεσα με τον πρωτογενή τομέα, τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες, τη μείωση του ενεργειακού κόστους, αλλά και πιθανές εφαρμογές θέρμανσης και ήπιας μεταποίησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης που συνοδεύουν τον νέο σχεδιασμό, η περιοχή ενδιαφέροντος στο κεντρικό και νότιο τμήμα της λεκάνης του Στρυμόνα φτάνει τα 1.015 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ο Ακροπόταμος Καβάλας καλύπτει περιοχή 448 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ το δυτικό τμήμα της λεκάνης του Δέλτα Νέστου 297 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Τα μεγέθη αυτά δείχνουν ότι δεν πρόκειται για αποσπασματική αναζήτηση, αλλά για οργανωμένη χαρτογράφηση ενός σημαντικού γεωθερμικού αποθέματος στη Βόρεια Ελλάδα.
Ιδιαίτερο βάρος έχει ο Ακροπόταμος. Το πεδίο έχει χαρακτηριστεί γεωθερμικό πεδίο τοπικού ενδιαφέροντος, με θερμοκρασίες 45 έως 90 βαθμών Κελσίου, παροχή 415 κυβικών μέτρων την ώρα και ταμιευτήρες σε βάθη από 100 έως 185 μέτρα και από 240 έως 515 μέτρα. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η περιοχή δεν μπαίνει τώρα για πρώτη φορά στον ενεργειακό χάρτη· αντίθετα, επανέρχεται ως ώριμη περίπτωση που ζητά πλέον επενδυτική, τεχνική και θεσμική συνέχεια.
Στη λεκάνη του Στρυμόνα, το ενδιαφέρον συνδέεται με γνωστά πεδία, όπως των Θερμών Νιγρίτας και του Λιθοτόπου Ηράκλειας, όπου οι θερμοκρασίες φτάνουν έως περίπου 75 βαθμούς Κελσίου. Στον Ακροπόταμο καταγράφονται θερμοκρασίες έως 90 βαθμούς, ενώ εκτιμάται ότι σε μεγαλύτερα βάθη μπορεί να υπάρξουν υψηλότερες τιμές. Στο δυτικό Δέλτα του Νέστου, με επίκεντρο περιοχές όπως το Νέο Εράσμιο – Μάγγανα και το Ερατεινό Καβάλας, οι καταγεγραμμένες θερμοκρασίες φτάνουν έως 78 βαθμούς, με ενδείξεις για βαθύτερα ρευστά άνω των 100 βαθμών.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αν υπάρχει γεωθερμικό δυναμικό. Αυτό θεωρείται δεδομένο. Το ζήτημα είναι αν μπορεί να αξιοποιηθεί με όρους πραγματικής τοπικής ανάπτυξης. Το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι τα γεωθερμικά πεδία τοπικού ενδιαφέροντος, δηλαδή με θερμοκρασίες από 30 έως 90 βαθμούς Κελσίου, μπορούν να στηρίξουν δίκτυα τηλεθέρμανσης, θερμοκήπια, ιχθυοκαλλιέργειες και ήπιες βιοτεχνικές ή βιομηχανικές δραστηριότητες. Παράλληλα, το υπουργείο σημειώνει ότι στην Ελλάδα έχουν εντοπιστεί γεωθερμικά πεδία σε 30 περιοχές, με δυνατότητες χρήσης στη γεωργία, στις ιχθυοκαλλιέργειες, στην ξήρανση αγροτικών προϊόντων, στη θέρμανση και ψύξη κτιρίων, ακόμη και σε λουτροθεραπευτικές εγκαταστάσεις.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη πρόκληση για την Καβάλα. Η γεωθερμία δεν αφορά μόνο την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Για περιοχές όπως ο Ακροπόταμος, το Ερατεινό, η Χρυσούπολη, το Δέλτα του Νέστου και η ευρύτερη πεδινή ζώνη, η άμεση θερμική αξιοποίηση μπορεί να αποδειχθεί πιο ρεαλιστική και πιο άμεσα αποδοτική. Θερμαινόμενα θερμοκήπια, αγροδιατροφικές μονάδες, ξήρανση προϊόντων, μείωση του κόστους ενέργειας για παραγωγούς και πιθανές τοπικές ενεργειακές υποδομές είναι εφαρμογές που μπορούν να δώσουν προστιθέμενη αξία στην αγροτική οικονομία.
Δεν λείπουν, όμως, τα εμπόδια. Ο προηγούμενος διαγωνισμός του 2023, αν και είχε προσελκύσει ενδιαφέρον, δεν οδήγησε στην αναμενόμενη επιτάχυνση. Το ΥΠΕΝ είχε τότε ανακοινώσει ότι κατατέθηκαν πέντε φάκελοι προσφορών για τέσσερις περιοχές της Βόρειας Ελλάδας: νότια λεκάνη Στρυμόνα, δυτικό Δέλτα Νέστου, Ακροπόταμος Καβάλας και νότια λεκάνη – Δέλτα Έβρου. Τα προβλήματα που παραμένουν είναι γνωστά: υψηλό επενδυτικό ρίσκο, κόστος γεωτρήσεων, αδειοδοτήσεις, πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο, αλλά και ανάγκη κοινωνικής αποδοχής.
Η γεωθερμία έχει ένα πλεονέκτημα που δεν έχουν άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: δεν εξαρτάται από τον ήλιο ή τον άνεμο. Μπορεί να παρέχει σταθερή ενέργεια, θερμική ή ηλεκτρική, εφόσον οι γεωτρήσεις, η διαχείριση των ρευστών και οι περιβαλλοντικοί όροι σχεδιαστούν σωστά. Αυτό ακριβώς επιδιώκει να ρυθμίσει η ΣΜΠΕ: να μειώσει την αβεβαιότητα για τους επενδυτές, να ορίσει περιβαλλοντικές παραμέτρους και να προετοιμάσει το έδαφος για νέες ανταγωνιστικές διαδικασίες.
Για την Καβάλα, η επανεκκίνηση της γεωθερμίας δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια της ενεργειακής πολιτικής. Είναι πιθανή αναπτυξιακή ευκαιρία για την ύπαιθρο, τον πρωτογενή τομέα και τις τοπικές επιχειρήσεις. Το ερώτημα είναι αν η περιοχή θα παραμείνει απλώς «περιοχή γεωθερμικού ενδιαφέροντος» στους χάρτες του ΥΠΕΝ ή αν οι δήμοι, οι παραγωγοί, οι επενδυτές και οι τοπικοί φορείς θα κινηθούν έγκαιρα, ώστε η γεωθερμία να γίνει πραγματικό εργαλείο παραγωγής, απασχόλησης και ενεργειακής αυτονομίας.
Το υπέδαφος της Καβάλας, του Στρυμόνα και του Νέστου φαίνεται ότι κρύβει θερμότητα. Το ζητούμενο τώρα είναι αν η τοπική κοινωνία και το κράτος θα καταφέρουν να τη μετατρέψουν σε ανάπτυξη.
Θεόδωρος Αν. Σπανέλης
Δημοσιεύτηκε στις
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
