Χρονόμετρο

    ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Επενδυμένα με λευκό μάρμαρο τα τείχη των βυζαντινών Φιλίππων

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

    Νέες αποκαλύψεις για τα βυζαντινά τείχη της πόλης και την σχέση τους με τον ιππόδρομο

     

     

    Εκπληκτικά ανασκαφικά ευρήματα παρουσίασε η έφορος Καβάλας Σταυρούλα Δαδάκη στην υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, κατά την πρόσφατη αυτοψία της στον αρχαιολογικό χώρο, τα οποία αφορούν τα όσα αποκαλύφθηκαν μέχρι τώρα από τις σχετικές εργασίες

     

    Το ένα από αυτά αφοράει τα τείχη της πόλης, στο τμήμα νότια της λεγόμενης πύλης της Νεαπόλεως. Κατ’ αρχήν,  σημαντικό νέο δεδομένο σύμφωνα με την κ. Δαδάκη, είναι ότι υπάρχουν ορισμένα στοιχεία από τα οποία προκύπτει, ως σενάριο εργασίας, ότι η ανατολική πύλη της πόλης ήταν μεγαλοπρεπής με τρία τόξα και έφερε διακοσμητικά στοιχεία. Περισσότερα στοιχεία θα έρθουν στο φως όταν διενεργηθεί η πλήρης ανασκαφική διερεύνηση στον χώρο, καθώς από την σχετική μελέτη προβλέπεται στο ίδιο σημείο να διαμορφωθεί η νέα είσοδος στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, ενώ σημερινή είσοδος θα χρησιμοποιείται μόνο για τις παραστάσεις στο αρχαίο Θέατρο.

     

    Το δεύτερο, από τα νέα δεδομένα, αφορά τα τείχη της πρωτοβυζαντινής περιόδου που εντοπίστηκαν λίγο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, με τις ανασκαφικές εργασίες και τα οποία βρίσκονται νότια της πύλης της Νεαπόλεως και πλησίον στο σημείο που πιθανολογείται ότι βρισκόταν ο Ιππόδρομος της πόλης. Συγκεκριμένα διαπιστώθηκε ότι τα τείχη αυτής της περιόδου έφεραν ορθομαρμάρωση στην εξωτερική τους όψη.

    Η οχύρωση των Φιλίππων ήταν εξαιρετικά ισχυρή και γι’ αυτό η πόλη άντεξε σε όλες τις επιδρομές των βαρβαρικών φύλων, νικήθηκαν όμως από τους ισχυρούς σεισμούς τον 6ο και 7ο αιώνα που έπληξαν την περιοχή.

     

    Σε κείμενο της για την οχύρωση της πόλης η κ. Δαδάκη σημειώνει ότι «Η πόλη των Φιλίππων εκτείνεται στη βάση ενός λόφου που αποσπάται από τους γύρω ορεινούς όγκους του Ορβήλου Όρους και εισχωρεί στην πεδιάδα. Ο λόφος με τη χαρακτηριστικό κωνικό σχήμα είναι ορατός από όλα σχεδόν τα σημεία της πεδιάδας. Ο περίβολος των τειχών σχηματίζει ένα πλαγιαστό ορθογώνιο και έχει συνολική περίμετρο 3.500 μ. Οι μακριές πλευρές ξεκινούν από την κορυφή του λόφου και προχωρώντας στις απότομες κατωφέρειες περικλείουν όλη την νότια πλαγιά του λόφου και ένα τμήμα της πεδινής έκτασης που αναπτυσσόταν στις παρυφές του έλους. Η αρχαιότερη φάση του ανάγεται στα χρόνια του Φιλίππου Β’. Τα τείχη της φάσης αυτής, κτισμένα με μεγάλους μαρμαρόπλινθους κατά το ισοδομικό σύστημα τοιχοποιίας είναι σήμερα ορατά κυρίως στο ανατολικό σκέλος. Από τις πύλες έχουν εντοπιστεί ανασκαφικά μόνο τρεις, οι δύο στη δυτική πλευρά και η τρίτη στην ανατολική, γνωστή ως πύλη της Νεάπολης, διότι οδηγούσε στο επίνειο των Φιλίππων, την αρχαία Νεάπολη (Καβάλα). Βρίσκεται σχεδόν στο μέσο του ανατολικού σκέλους σε αντιστοιχία με τη δυτική πύλη και πλαισιώνεται από δύο πύργους. Πύργοι τετράπλευροι ενίσχυαν κατά διαστήματα και τη συνολική περίμετρο των τειχών. Η κορυφή του λόφου περικλείεται από ένα ξεχωριστό τείχος και αποτελούσε την ακρόπολη της αρχαίας πόλης. Στα τείχη της ακρόπολης διακρίνονται οι διάφορες φάσεις. Στο εσωτερικό υψώνεται μεγάλος τετράπλευρος πύργος που ανήκει στην υστεροβυζαντινή φάση».

     

     

    Η χρονολόγηση των τειχών που ανασκάπτονται προσδιορίζεται από την κ. Δαδάκη στα πρωτοβυζαντινά χρόνια στα χρόνια του Ιουλιανού Παραβάτη ή του αυτοκράτορα Αναστασίου, όπου όπως τόνισε εκτέλεσαν ισχυρά οχυρωματικά έργα στην Μακεδονία, οπότε όταν έφτασαν οι Άβαροι έξω από τα τείχη των Φιλίππων αντίκρισαν μια εντυπωσιακή εικόνα. Όπως προκύπτει από τις ανασκαφικές εργασίες – αποτυπώνεται στις φωτογραφίες που δημοσιεύουμε, στην εξωτερική τους όψη τα τείχη ήταν ενδεδυμένα με μεγάλος δόμους λευκού μαρμάρου. Επίσης μπροστά από τον κύριο τείχος υπήρχε προτείχισμα που και αυτό αποκαλύπτεται στην παρούσα χρονική φάση.

     

    Σύμφωνα με την κ. Δαδάκη οι μαρμάρινοι δόμοι με τους οποίους επενδύθηκαν τα τείχη, ενδεχομένων να προέρχονται από το κτηριακό συγκρότημα του Ιπποδρόμου. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις, αποδομήθηκε το κτήριο του Ιπποδρόμου, μάλιστα επί τόπου λαξεύτηκαν μαρμάρινοι όγκοι, αφού βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες από λατύπες μαρμάρου και έτσι το οικοδομικό υλικό πέρασε σε δεύτερη χρήση. Ένας μέρος αυτού ήταν και για την ενίσχυση της οχύρωσης αλλά και ενδεχομένως να εξυπηρετούσε και άλλους σκοπούς όπως η δημιουργία μιας εντυπωσιακής εικόνας δηλωτικής της ισχύος της πόλης.

     

    Από την έφορο αρχαιοτήτων Καβάλας κ. Δαδάκη πρόκειται το αμέσως προσεχές διάστημα να εκπονηθεί  μελέτη προκειμένου να υπάρξει χρηματοδότηση για την αναστήλωση και την αποκατάσταση των τειχών με το υλικό που έχει ήδη βρεθεί και το οποίο θα εμπλουτιστεί και με την συνέχιση της ανασκαφής. Το έργο αυτό όταν θα ολοκληρωθεί θα προσθέσει μια ακόμη εντυπωσιακή πλευρά της ιστορίας των Φιλίππων και ο περίπατος δίπλα σε αυτό χώρο θα μπορούσε να προσφέρει ιδιαίτερα έντονα συναισθήματα θαυμασμού στους επισκέπτες, για την δύναμη και την ισχύ της πόλης στα χρόνια του Βυζαντίου.

     

    Θεόδωρος Αν. Σπανέλης


    Δημοσιεύτηκε στις

    Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.