Η ανθρωπίνη ψυχή σε μοναδικές στιγμές περισυλλογής, σκέψεως και προσευχής, συγκινήσεως και ευγνωμοσύνης, καλείται να προσκυνήση τα άγια και σωτήρια και φρικτά πάθη του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Χριστού.
«Υιέ της Παρθένου, Θεέ της Παρθένου και Δημιουργέ του κόσμου, δικό σου το πάθος και το βάθος της σοφίας. Συ γνωρίζεις αυτό που ήσουν και αυτό που έγινες. Συ το θέλησες να πάθης και καταδέχθηκες να έλθης να σώσης τους ανθρώπους. Συ τα δικά μας κρίματα σαν Αμνός σήκωσες επάνω σου. Συ αυτά τα κρίματα τα θανάτωσες με την σφαγή σου, Λυτρωτή, και όλους τους ελευθέρωσες. Είσαι ο ίδιος και όταν πάσχεις και όταν δεν πάσχεις. Συ είσαι που πεθαίνεις και σώζεις. Συ έδωσες στη σεμνή το θάρρος να σου φωνάζη : Ω Υιέ και Θεέ μου» [ Κοντάκιο αγίου Ρωμανού Μελωδού ] .
Μεγάλη Παρασκευή, σήμερα, 2026 χρόνια μετά από την επί της γης γέννηση του Θεανθρώπου Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Μεγάλη Παρασκευή, σήμερα, και η Ορθόδοξος Χριστιανική Εκκλησία μας, με δέος, με σιωπή, με συγκίνηση και άπειρη ευγνωμοσύνη ατενίζει το επί του Σταυρού μυστήριο της θείας οικονομίας του αγίου Τριαδικού Θεού μας, του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος. Μέσα στην αγία μας Εκκλησία, στην οποία και ανήκομε, ο καθένας και η καθεμία, παραμένομε με τα δάκρυα της ψυχής και του σώματός μας συγκλονισμένοι, καθώς ο Κύριος της δόξης, ο Χριστός, απλώνεται και σταυρώνεται ως ο χειρότερος κακούργος του κόσμου, παίρνοντας επάνω τις αμαρτίες όλων των ανθρώπων, για να τις εξαφανίση μαζύ με τον θάνατο που προκάλεσαν, πλύνοντας με το άχραντο αίμα του την πληγή του προπατορικού αμαρτήματος, και ελευθερώνοντας κάθε άνθρωπο από την αιωνία καταδίκη. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο έγκλημα του δημιουργήματος προς τον δημιουργό του, από το ότι οι άνθρωποι και οι συμπατριώτες του Χριστού τον ωδήγησαν στον διά σταυρού θάνατο.
Οι ύμνοι της αγίας και Μεγάλης Παρασκευής οδηγούν κάθε ανθρωπίνη ψυχή σε μοναδικές στιγμές περισυλλογής, σκέψεως και προσευχής, συγκινήσεως και ευγνωμοσύνης, καθώς παρουσιάζουν μπροστά μας, τα άγια και σωτήρια και φρικτά πάθη του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Χριστού, τους εμπτυσμούς, τα ραπίσματα, τα κολαφίσματα, τις ύβρεις, τα γέλια, την κατακόκκινη χλαμύδα, τον κάλαμο, τον σπόγγο, το ξύδι, τα καρφιά, την λόγχη και προπάντων τον σταυρό και τον θάνατο, τα οποία για εμάς με την θέλησή του δέχθηκε να υποστή. Σήμερα, Μεγάλη Παρασκευή, όλο αυτό το θείο δράμα εξελίσσεται μπροστά μας, και μας κατευθύνη στον φρικτό Γολγοθά.
Ένας από αυτούς τους ύμνους είναι και το ποίημα του αγίου ΡΩΜΑΝΟΥ του Μελωδού, που ακούσαμε στην αρχή του κειμένου αυτού. Ο ποιητής συνθέτει ένα θαυμάσιο ποίημα με θέμα το πάθος του Κυρίου και τον θρήνο της Θεοτόκου Μαρίας. Τοποθετεί μία συνομιλία της Παναγίας μας με τον Υιό και Θεό της, που αφορά στην θλίψη της και στον πόνο της καθώς τον ατενίζει σταυρωμένο, ματωμένο, πονεμένο, μόνο και χτυπημένο, άδικα καταδικασμένο και ετοιμοθάνατο.
Για τα γεγονότα του Σταυρού γράφει ο Μέγας ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας (298-373 μ.Χ.): «Έκρινε, μάλιστα, ο Σωτήρας ότι ήταν καλό να τα κάμη όλα αυτά, ώστε οι άνθρωποι, αφού αγνόησαν την πρόνοιά του για τα πάντα και δεν κατενόησαν μέσω της κτίσεως την Θεότητά του, να αναβλέψουν έστω και από τα έργα τα οποία επιτελούσε με το σώμα του, και μέσω αυτού να εννοήσουν τον Πατέρα, αναλογιζόμενοι, όπως προηγουμένως είπα, την πρόνοιά του για τα πάντα. Διότι, ποιος, αφού είδε την εξουσία του απέναντι στους δαίμονες, η είδε τους δαίμονες να ομολογούν ότι αυτός είναι ο Κύριός τους, θα έχη ακόμη αμφιβόλους λογισμούς εάν αυτός είναι ο Υιός του Θεού και η σοφία και η δύναμη; Διότι και την κτίση δεν την έπλασε έτσι ώστε να σιωπά, αλλά το πιο θαυμαστό είναι ότι και στον θάνατο και μάλιστα σε αυτό το τρόπαιο που έστησε κατά του θανάτου, εννοώ, βεβαίως, τον σταυρό, όλη η κτίση ωμολογούσε ότι αυτός ο οποίος ήταν βέβαιο ότι πάσχει σωματικώς, δεν είναι απλώς άνθρωπος, αλλά Υιός Θεού και Σωτήρας των πάντων. Διότι όταν ο ήλιος σκοτίσθηκε και η γη εσείετο και τα βουνά σχίζονταν, όλοι τρόμαξαν. Αυτά απεδείκνυαν ότι ο Χριστός μεν που ευρισκόταν επάνω στο σταυρό είναι Θεός, και ότι όλη η κτίση είναι δούλη του και με τον φόβο της μαρτυρούσε την παρουσία του Δεσπότη. Έτσι, λοιπόν, ο Θεός Λόγος με τα έργα του, εφανέρωσε τον εαυτό του στους ανθρώπους» [ Μ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Λόγος Β’ «Περί Ενανθρωπήσεως» ].
Αλλά και ο άγιος ΙΩΑΝΝΗΣ ο ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ τον 8ο αιώνα μ.Χ. στον περίφημο Λόγο του στην αγία Παρασκευή και στον Σταυρό, γράφει μεταξύ των άλλων : «‘Έβαλαν μαζύ του και άλλους δύο κακούργους’. Έχει φθάσει ο λόγος μου στην ενδεκάτη ώρα της ημέρας, για να μην εξαντλήση κάποιος την υπομονή του. Και θα ήθελα, βέβαια να παρατρέξω την ιστορία, επειδή σας την έχω διηγηθεί πολλές φορές, βλέπω όμως τον ληστή να με παρασύρη συνεχώς. Και δεν είναι παράξενο. Αφού παρεβίασε και την πόρτα του παραδείσου, μεταβάλλοντας την τέχνη του σε σωτηρία. Στεκόταν στον σταυρό ο αμνός και δύο λύκοι. Αλλά ενώ ο ένας έμεινε σταθερός στη γνώμη του, ο άλλος άλλαξε και είπε. ‘μνήσθητί μου, όταν έλθης στη βασιλεία σου’. Ω, δύναμη του Ιησού! Ο ληστής γίνεται τώρα προφήτης, που κηρύττει από τον σταυρό. ‘μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης στη βασιλεία σου’. Τι βλέπεις, ληστή, στον βασιληά; Ραπίσματα, εμπτυσμούς, καρφιά και σταυρό και τα περιπαίγματα των Ιουδαίων και των στρατιωτών την λόγχη που τώρα ξεγυμνώνεται. Δεν βλέπω, λέγει, τα φαινόμενα. Βλέπω τους αγγέλους να στέκουν ολόγυρα, τον ήλιο να φεύγη, το καταπέτασμα να σχίζεται, την γη να τρέμη, τους νεκρούς να ετοιμάζονται να βγούν. Και ο Ιησούς που δέχεται όλους και τους προφήτες που ήλθαν την ενδεκάτη ώρα σαν εργάτες, δίνοντας το ίδιο δηνάριο, του λέγει: ‘σε βεβαιώνω, ότι σήμερα θα είσαι μαζύ μου στον παράδεισο’. Εγώ σε έβγαλα, εγώ θα σε ξαναβάλω μέσα, εγώ που έκλεισα τις πόρτες του παραδείσου και τις ασφάλισα με την πυρίνη ρομφαία. Αν δεν βάλω μέσα εγώ κάποιον, μένουν οι πόρτες κλεισμένες. Έλα ληστή, λήστεψες τον διάβολο. πήρες στεφάνι νίκης εναντίον του. είδες ένα άνθρωπο και τον προσεκύνησες ως Θεό. πέταξες τα παληά σου όπλα και πήρες τα όπλα της πίστεως. Ενώ γίνονταν αυτά και όλα αγιάζονταν, ο ήλιος από τον αιθέρα, το ξύλο από τα φυτά, η χολή από τα ζώα, ο αδιαίρετος χιτώνας από τα υφάσματα, η πορφυρή στολή από την θάλασσα, η λόγχη και τα καρφιά από τα μέταλλα και το σίδηρο, και η δίδυμη πηγή αίματος και νερού που ανέβλυσε, ο Σωτήρας έκαμε το ιδικό του. ‘Πατέρα μου, συγχώρησε την αμαρτία τους’. Για ποιους λέγει το ‘συγχώρησε’; Για τους Έλληνες, τους Ιουδαίους, τους ξένους, τους βαρβάρους, για όλους γενικά. Μια φορά το είπε, και η πράξη επαναλαμβάνεται συνεχώς. Μήπως είπε μόνο για τους εχθρούς του το ‘συγχώρησε’; Το λέγει για κάθε λαό και το λέγει συνεχώς και όποιος θέλει το λαμβάνει» [αγίου ΙΩΑΝΝΟΥ του ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ, Λόγος Γ’ Εις την αγίαν Παρασκευήν και εις τον Σταυρόν ].
Για την θεόσωμη ταφή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού το Μέγα Σάββατο της 7ης Απριλίου του 882 μ.Χ., γράφει μεταξύ των άλλων, ο άγιος και μέγας Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ΦΩΤΙΟΣ : « Αλλά δεν είναι τόσο ευχάριστο, όσο το πάθος που αναβλύζει απάθεια και ο θάνατος που ανθίζει την ωραιότητα της αθανασίας. Δεν είναι τόσο ευχάριστο, όσο ο άδης που του παίρνουν τα λάφυρα και ο θάνατος που νεκρώνεται, οι τάφοι που αδειάζουν, και η εξουσία εναντίον όλων την οποία παίρνει ο Κύριος με τα αγωνίσματά του. Διότι το να κρεμασθή σωματικά στο σταυρό αυτός που συγκρατεί και έχει κτίσει τα πάντα και να ταφή στα λαγούμια της γης, να κατεβή στον άδη και να συμπεριληφθή στον αριθμό των νεκρών, είναι βέβαια φρικτό και να το ακούση κάποιος μόνο, είναι φοβερό και να το νοήσουν οι άγγελοι, όπως και αβάσταχτο για όλη την κτίση να συμβαίνη, έστω και αν είναι άψυχη. Αλλά όσο καμμιά υπερβολή θάμβους και φρίκης δεν άφησε περιθώριο να δημιουργηθή από κανενός τον λογισμό, τόσο σε ανέκφραστο μέγεθος διευρύνεται για εμένα η φιλανθρωπία και η πρόνοιά του. Και γκρεμίζεται βέβαια το καταπέτασμα του ναού και ο ηνίοχος της ημέρας ο ήλιος βυθίζεται σε πολύ σκοτάδι, και η γη κατασείεται τρομαγμένη, και αλλάζουν την όψη τους σύμφωνα με την σκυθρωπότητα του πάθους. Αλλά και οι τάφοι που εγκυμονούν τους νεκρούς καταλαμβάνονται από τους οδυνηρούς πόνους του τοκετού, και τα βασίλεια του άδη αδειάζουν και καταργούνται λαφυραγωγημένα από την δύναμη εκείνου που έπαθε, και το ανθρώπινο γένος, αυτό που ήταν σκοπός του Κυρίου και για το οποίο υπέμεινε και τα πάθη και τον θάνατο, απαλλάσσεται από εκείνη την οδυνηρή και παλαιά τυραννία» [ΦΩΤΙΟΥ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, Ομιλία ΙΑ’ λεχθείσα το Μέγα Σάββατο [7-4-882 μ.Χ.].
Αγαπητοί μου και αγαπητές μου,
Η τραγική κατάσταση, στην οποία ευρίσκεται η ανθρωπότητα, μέσα στα σύννεφα των πολέμων και της καταστολής κάθε προσπαθείας που ενώνει και οδηγεί στην ειρήνη και στην χαρά, μας οδηγεί στο ότι υφίσταται μεγάλη ανάγκη να προσκυνήσωμε ταπεινά τον Εσταυρωμένο, Παθόντα και Ταφέντα Κύριο ημών Ιησού Χριστό, και με μετάνοια και συναίσθηση της αμαρτωλότητός μας να τον παρακαλέσωμε να μας συγχωρήση και να μας οδηγήση ενωμένους μέσα στην αγία μας Εκκλησία, στην αιωνία βασιλεία του.
Ευχέτης προς τον Σταυρωθέντα,
Παθόντα και Ταφέντα υπέρ ημών Κύριον Ιησούν Χριστόν
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
+ Ο ΦΙΛΙΠΠΩΝ, ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ & ΘΑΣΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΣ
Δημοσιεύτηκε στις
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
