Τέσσερα χρόνια από τη συντριβή του Antonov στο Παγγαίο – Οκτώ νεκροί και κρίσιμα ερωτήματα χωρίς δημόσιες απαντήσει
Η μοιραία πτήση με τους 11,5 τόνους πυρομαχικών, η φωτιά στον αέρα και η εκκρεμότητα του τελικού πορίσματος
Τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα, 16 Ιουλίου 2026, από τη νύχτα που ένα φλεγόμενο μεταγωγικό αεροσκάφος Antonov An-12 έπεσε σε αγροτική περιοχή του Δήμου Παγγαίου, ανάμεσα στο Παλαιοχώρι και τους Αντιφιλίππους, προκαλώντας τον θάνατο και των οκτώ Ουκρανών μελών του πληρώματός του.
Η συντριβή της πτήσης MEM3032, λίγα λεπτά πριν από τις 11 το βράδυ της 16ης Ιουλίου 2022, συγκλόνισε την Καβάλα και ολόκληρη τη χώρα. Το αεροσκάφος κατέπεσε φλεγόμενο, ενώ ακολούθησαν αλλεπάλληλες εκρήξεις από το στρατιωτικό φορτίο που μετέφερε. Τέσσερα χρόνια αργότερα, όμως, η πλήρης αλληλουχία των γεγονότων και τα ακριβή αίτια του δυστυχήματος δεν έχουν αποσαφηνιστεί δημοσίως μέσα από ένα ολοκληρωμένο τελικό πόρισμα.
Η πορεία προς τη συντριβή
Το Antonov An-12BK, με ουκρανικό νηολόγιο UR-CIC και διαχειρίστρια την εταιρεία Meridian, είχε απογειωθεί από τη Νις της Σερβίας στις 18:36 UTC. Η δηλωμένη διαδρομή περιλάμβανε ενδιάμεσους σταθμούς στο Αμμάν της Ιορδανίας, στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας και στο Αχμενταμπάντ της Ινδίας, με τελικό προορισμό την Ντάκα του Μπανγκλαντές.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, το αεροσκάφος μετέφερε περίπου 11,5 τόνους φορτίου που είχε χαρακτηριστεί ως «επικίνδυνα εμπορεύματα». Οι σερβικές αρχές ανέφεραν ότι επρόκειτο για σερβικής κατασκευής στρατιωτικό υλικό και πυρομαχικά, μεταξύ των οποίων εκπαιδευτικά βλήματα όλμων, με τελικό αγοραστή το υπουργείο Άμυνας του Μπανγκλαντές.
Ενώ πετούσε πάνω από το Αιγαίο, το αεροσκάφος άρχισε να χάνει ύψος και πραγματοποίησε στροφή επιστροφής προς την ελληνική ακτή. Ο κυβερνήτης ανέφερε πρόβλημα σε κινητήρα και ζήτησε άδεια για έκτακτη προσγείωση. Του δόθηκε η δυνατότητα να κατευθυνθεί προς το αεροδρόμιο της Καβάλας, ωστόσο το Antonov δεν κατάφερε να φθάσει στον διάδρομο προσγείωσης.
Βίντεο και μαρτυρίες κατοίκων κατέγραψαν το αεροσκάφος να πετά ήδη τυλιγμένο στις φλόγες. Πριν προσκρούσει στο έδαφος, φαίνεται ότι ήρθε σε επαφή με κορυφές δέντρων, καλώδια ηλεκτροδότησης και στύλο του δικτύου.
Η νύχτα των εκρήξεων
Τέσσερα χρόνια από τη συντριβή του Antonov στο Παγγαίο – Οκτώ νεκροί και κρίσιμα ερωτήματα χωρίς δημόσιες απαντήσεις
Μετά τη συντριβή ακολούθησαν εκρήξεις που συνεχίστηκαν για ώρες, καθώς τμήματα του φορτίου εξερράγησαν ή εκτοξεύθηκαν σε μεγάλη ακτίνα. Η περιοχή αποκλείστηκε και οι κάτοικοι σε ακτίνα περίπου δύο χιλιομέτρων κλήθηκαν να παραμείνουν στα σπίτια τους, να κλείσουν πόρτες και παράθυρα και να μην πλησιάζουν τον τόπο του δυστυχήματος.
Η αβεβαιότητα για το ακριβές περιεχόμενο του φορτίου δεν επέτρεψε στις πυροσβεστικές και διασωστικές δυνάμεις να προσεγγίσουν άμεσα το σημείο. Στην επιχείρηση συμμετείχαν πυροτεχνουργοί του Στρατού, ειδικό προσωπικό Χημικής, Βιολογικής, Ραδιολογικής και Πυρηνικής Άμυνας, καθώς και επιστήμονες της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας. Οι πρώτες μετρήσεις δεν έδειξαν παρουσία ραδιενεργών ή άλλων επικίνδυνων ουσιών στην ατμόσφαιρα.
Τα οκτώ μέλη του πληρώματος δεν είχαν καμία πιθανότητα επιβίωσης.
Τι γνωρίζουμε και τι δεν γνωρίζουμε
Η βασική εκδοχή που διατυπώθηκε από τις πρώτες ώρες ήταν ότι εκδηλώθηκε σοβαρή βλάβη και φωτιά σε έναν από τους τέσσερις κινητήρες, η οποία εξαπλώθηκε και κατέστησε το αεροσκάφος μη ελέγξιμο.
Αυτό, όμως, αποτελεί περιγραφή της τελικής εξέλιξης και όχι πλήρη απάντηση για τη γενεσιουργό αιτία του δυστυχήματος.
Το πρώτο και σημαντικότερο αναπάντητο ερώτημα είναι τι ακριβώς προκάλεσε την αστοχία του κινητήρα και γιατί η φωτιά δεν περιορίστηκε από τα συστήματα πυρόσβεσης του αεροσκάφους.
Δεν έχει δημοσιοποιηθεί τελικό τεχνικό πόρισμα που να εξηγεί εάν υπήρξε μηχανική θραύση, πρόβλημα συντήρησης, διαρροή καυσίμου, αστοχία συστήματος ή άλλη αιτία.
Το προηγούμενο συμβάν
Τέσσερα χρόνια από τη συντριβή του Antonov στο Παγγαίο – Οκτώ νεκροί και κρίσιμα ερωτήματα χωρίς δημόσιες απαντήσεις
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το γεγονός ότι το ίδιο αεροσκάφος είχε εμπλακεί σε περιστατικό λιγότερο από έναν μήνα πριν από τη συντριβή.
Στις 19 Ιουνίου 2022, κατά τη διάρκεια τροχοδρόμησης στο αεροδρόμιο του Ρζεσζόφ της Πολωνίας, το Antonov φέρεται να προσέκρουσε σε ιστό φωτισμού, προκαλώντας ζημιά στο χείλος προσβολής της δεξιάς πτέρυγας.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η ζημιά επιθεωρήθηκε και επισκευάστηκε σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες και αν υπήρχε οποιαδήποτε σύνδεση, άμεση ή έμμεση, με το δυστύχημα της Καβάλας. Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια τεκμηριωμένη απάντηση.
Το αεροσκάφος είχε κατασκευαστεί το 1971 και είχε συμπληρώσει περίπου μισό αιώνα επιχειρησιακής ζωής. Η ηλικία από μόνη της δεν καθιστά ένα αεροσκάφος ανασφαλές, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται αυστηρά οι κύκλοι συντήρησης, οι επιθεωρήσεις και οι προβλεπόμενες αντικαταστάσεις εξαρτημάτων. Ωστόσο, χωρίς τη δημοσιοποίηση του ιστορικού συντήρησης και των σχετικών τεχνικών ευρημάτων, το ζήτημα παραμένει ανοικτό.
Πότε ενημερώθηκε η Ελλάδα για το φορτίο;
Ένα δεύτερο σοβαρό ζήτημα αφορά την ενημέρωση των ελληνικών αρχών για τη φύση του φορτίου.
Ερευνητικές δημοσιεύσεις υποστηρίζουν ότι οι ελληνικές υπηρεσίες δεν είχαν λάβει εγκαίρως πλήρη ενημέρωση πως το αεροσκάφος μετέφερε 12 περίπου τόνους επικίνδυνου στρατιωτικού φορτίου και ότι το έμαθαν ουσιαστικά μετά τη συντριβή.
Το ερώτημα είναι συγκεκριμένο: είχε υποβληθεί πριν από την είσοδο του Antonov στο ελληνικό FIR η προβλεπόμενη δήλωση επικίνδυνων εμπορευμάτων; Και, εάν είχε υποβληθεί, ποιες ελληνικές υπηρεσίες την είχαν παραλάβει;
Η απάντηση είναι κρίσιμη, επειδή η άγνοια για το φορτίο καθυστέρησε την ασφαλή προσέγγιση του σημείου και εξέθεσε κατοίκους και διασώστες σε έναν κίνδυνο που αρχικά δεν μπορούσε να προσδιοριστεί.
Η διαδρομή των όπλων
Οι κυβερνήσεις της Σερβίας και του Μπανγκλαντές επιβεβαίωσαν ότι το φορτίο προοριζόταν για τις ένοπλες δυνάμεις του Μπανγκλαντές. Ωστόσο, δημοσιογραφικές έρευνες ανέδειξαν περίπλοκες εμπορικές σχέσεις και τη συμμετοχή ενδιάμεσων εταιρειών στη συγκεκριμένη συμφωνία.
Η σερβική πλευρά υποστήριξε ότι η εξαγωγή ήταν νόμιμη και είχε λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις. Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει παρουσιαστεί στο ελληνικό κοινό ένας πλήρης φάκελος με τα έγγραφα φόρτωσης, τη λεπτομερή κατάσταση των πυρομαχικών, τις άδειες εξαγωγής και το σύνολο των εμπλεκόμενων εμπορικών φορέων.
Χωρίς αυτά τα στοιχεία, οι υποψίες που διατυπώθηκαν τότε για πιθανό διαφορετικό τελικό προορισμό δεν μπορούν ούτε να επιβεβαιωθούν ούτε να θεωρηθούν αποδεδειγμένες.
Η μεγάλη εκκρεμότητα του πορίσματος
Η διερεύνηση ξεκίνησε από την τότε αρμόδια ελληνική Επιτροπή Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων, με συμμετοχή ουκρανικών αρχών και τεχνική συνδρομή από τη Γερμανία για την ανάκτηση δεδομένων από τον καταγραφέα συνομιλιών του πιλοτηρίου.
Μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιεύσει το επίμαχο πόρισμα.
Δημοσιεύτηκε στις
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
