Στην καρδιά της ενδοχώρας της Καβάλα, εκεί όπου ο ορεινός όγκος του Παγγαίο συναντά την απλωσιά της πεδιάδας των Φίλιπποι, στέκει ένας αρχαιολογικός τόπος φορτισμένος με ιστορία και μνήμη: το Βρανόκαστρο, γνωστό και ως «Κάστρο του Μεγάλου Αλεξάνδρου».
Από τα χρυσοφόρα μεταλλεία στην εκστρατεία
Η αρχική οικοδόμηση του κάστρου συνδέεται με την ανάγκη προστασίας των χρυσοφόρων μεταλλείων της περιοχής. Τα μεταλλεία αυτά φέρονται να συνέβαλαν καθοριστικά στη χρηματοδότηση της εκστρατείας του Μέγας Αλέξανδρος, εδραιώνοντας την οικονομική βάση ενός εγχειρήματος που έμελλε να αλλάξει τον γνωστό κόσμο.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή εντάχθηκε στον πυρήνα μιας εκτεταμένης αυτοκρατορίας, η στρατηγική σημασία του κάστρου ατόνησε. Καθώς τα μεταλλεία παρήκμαζαν ή εξαντλούνταν, το οχυρό εγκαταλείφθηκε, χάνοντας προσωρινά τον ρόλο του.
Η βυζαντινή αναγέννηση και η μετονομασία
Το 1185, μέσα σε ένα ρευστό πολιτικό και στρατιωτικό περιβάλλον, ο Βυζαντινός στρατηγός Αλέξιος Βρανάς προχώρησε στην ανακατασκευή και ενίσχυση των οχυρώσεων. Το κάστρο επανδρώθηκε, όχι πλέον για την προστασία μεταλλείων, αλλά για να ελέγχει τη δίοδο που σχηματιζόταν ανάμεσα στο Παγγαίο και τη λίμνη Πρασιάδα – τη λίμνη που κάλυπτε τη σημερινή πεδιάδα των Φιλίππων.
Η νέα στρατηγική αποστολή του οχυρού –η επιτήρηση και ο έλεγχος της φυσικής αυτής πύλης– σηματοδότησε και τη μετονομασία του. Από «Κάστρο του Αλεξάνδρου» πέρασε στη δεύτερη ιστορική του ταυτότητα: Βρανόκαστρο, από το όνομα του δεύτερου κτήτορά του.
Το τέλος της βυζαντινής παρουσίας
Το 1383 καταγράφεται ως η τελευταία χρονιά κατά την οποία τα λάβαρα του Βυζαντίου κυμάτιζαν στους πύργους του Βρανοκάστρου. Η κατάληψη της ευρύτερης περιοχής από τους Οθωμανούς σήμανε και το τέλος της βυζαντινής στρατιωτικής παρουσίας στο οχυρό.
Σήμερα, ο αρχαιολογικός χώρος είναι επισκέψιμος. Η ανάβαση προς την ακρόπολη ανταμείβει τον επισκέπτη με πανοραμική θέα που απλώνεται από τις παρυφές του Παγγαίου έως την πεδιάδα των Φιλίππων.
Στην κορυφή δεσπόζει το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Θεοδώρου, σημείο αναφοράς όχι μόνο πνευματικό αλλά και πολιτισμικό.
Ένα έθιμο που ενώνει αιώνες
Με αφορμή τη μνήμη του διά κολλύβων θαύματος του Αγίου Θεοδώρου, οι κάτοικοι του Παλαιοχώρι Καβάλας και της ευρύτερης περιοχής αναβιώνουν κάθε χρόνο το έθιμο της Ανάβασης στο Κάστρο.
Όπως αναφέρει σε ανάρτησή του ο Πολιτιστικός Σύλλογος Παλαιοχωρίου, η φετινή διοργάνωση πραγματοποιήθηκε με μεγάλη συμμετοχή. Πλήθος κόσμου ανηφόρισε στον λόφο για να παρακολουθήσει την Παράκληση, να λάβει την ευλογία του Αγίου και να απολαύσει σαρακοστιανά εδέσματα, προσφορά του Συλλόγου.
Την Παράκληση τέλεσε ο εφημέριος Παλαιοχωρίου π. Θεοχάρης Καλπάκογλου, ενώ στη διοργάνωση συνέδραμαν ο Δήμος Παγγαίου, το Τοπικό Συμβούλιο και εθελοντές του χωριού, μεριμνώντας για τον ευπρεπισμό της διαδρομής και του χώρου.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους εθελοντές που ανέλαβαν τη συντήρηση και φροντίδα του μικρού παρεκκλησίου στην κορυφή του Βρανοκάστρου, διασφαλίζοντας ότι ο τόπος θα παραμένει ζωντανός όχι μόνο ως μνημείο, αλλά και ως χώρος συλλογικής μνήμης.
Μνήμη, τοπίο και ταυτότητα
Το Βρανόκαστρο δεν αποτελεί απλώς έναν αρχαιολογικό χώρο. Συνιστά ένα σημείο όπου διασταυρώνονται η αρχαιότητα, το Βυζάντιο και η σύγχρονη τοπική παράδοση. Από την προστασία των χρυσών μεταλλείων που τροφοδότησαν μια παγκόσμια εκστρατεία, έως τη σημερινή Ανάβαση στο παρεκκλήσι του Αγίου Θεοδώρου, ο λόφος συνεχίζει να λειτουργεί ως παρατηρητήριο της ιστορίας – αλλά και ως πεδίο βιωμένης κοινότητας.
Και όπως ευχήθηκαν οι διοργανωτές: και του χρόνου, με υγεία.
Δημοσιεύτηκε στις
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
