Η αρχαία βασιλική, η οποία τώρα βρίσκεται στην όχθη της λίμνης Ιζνίκ, έχει τρία κλίτη και καλύπτει έκταση 800 τετραγωνικών μέτρων.
Όταν ανακαλύφθηκε πριν από μια δεκαετία, η βασιλική της Νίκαιας του 4ου αιώνα ήταν εντελώς βυθισμένη, και η σημασία της για την πρώιμη χριστιανική ιστορία ήταν κρυμμένη κάτω από μια λίμνη στη βορειοδυτική Τουρκία. Τώρα, η εκκλησία στο Ιζνίκ, μια μικρή πόλη αρκετές ώρες από την Κωνσταντινούπολη, στέκεται στη στεριά, με τα ερείπιά της εκτεθειμένα, καθώς τα νερά που την σκέπαζαν για περισσότερα από 700 χρόνια έχουν υποχωρήσει λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Γνωστή ως Βασιλική των Αγίων Πατέρων, σηματοδοτεί τον τόπο όπου πραγματοποιήθηκε μια από τις σημαντικότερες συγκεντρώσεις της πρώιμης Εκκλησίας, η οποία έλαβε χώρα στη Νίκαια 12 χρόνια μετά τη νομιμοποίηση του Χριστιανισμού από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, τερματίζοντας χρόνια διωγμών, βασανιστηρίων και θανάτου. Το 325 μ.Χ., ο Μέγας Κωνσταντίνος συγκάλεσε την Πρώτη Σύνοδο της Νίκαιας, μια συγκέντρωση 318 επισκόπων, οι οποίοι, μετά από δύο μήνες έντονων συζητήσεων, συνέταξαν το Σύμβολο της Πίστεως της Νίκαιας, μια δήλωση πίστης που εξακολουθεί να αποτελεί κεντρικό στοιχείο του χριστιανισμού.
Η επίσκεψη του Πάπα Λέοντα ΙΔ’ στη βασιλική την περασμένη Παρασκευή σηματοδοτεί την 1700ή επέτειο της Συνόδου. Ο αρχαιολόγος Mustafa Sahin, ο οποίος εντόπισε την εκκλησία για πρώτη φορά από αεροφωτογραφίες το 2014 και ηγήθηκε της ανασκαφής -τα πρώτα έξι χρόνια της οποίας ήταν υποβρύχια- δήλωσε ότι η ομάδα του διαπίστωσε ότι η βασιλική χτίστηκε το 380 μ.Χ. “Όταν ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά, τα ερείπια βρίσκονταν 50 μέτρα από την ακτή και δύο μέτρα κάτω από το νερό”, εξήγησε ο Sahin, καθηγητής που είναι επικεφαλής του τμήματος αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Uludag στην κοντινή πόλη Bursa. “Ωστόσο, λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, το νερό της λίμνης άρχισε να υποχωρεί το 2020 και τώρα ολόκληρη η εκκλησία βρίσκεται πάνω από το νερό”.
“Ένα νεκροταφείο μαρτύρων”
Η βασιλική βρίσκεται στη θέση μιας παλαιότερης εκκλησίας που χτίστηκε εκεί όπου ένας 16χρονος που ονομαζόταν Νεόφυτος σκοτώθηκε για την πίστη του το 303 μ.Χ., κατά τη διάρκεια μιας εποχής σκληρού ρωμαϊκού διωγμού, είπε ο Σαχίν. Μαστιγωμένος και λιθοβολημένος, ο Νεόφυτος τελικά αποκεφαλίστηκε “επειδή αρνήθηκε να προσφέρει θυσίες σε ειδωλολατρικούς θεούς και να λατρεύει τα είδωλα”, σύμφωνα με το μικρό αλλά κατατοπιστικό μουσείο του χώρου που εξηγεί την ιστορία των χριστιανών στη Νίκαια, που κάποτε ήταν σημαντική ρωμαϊκή πόλη. Αυτή η ξύλινη εκκλησία φιλοξένησε την Πρώτη Σύνοδο, αλλά δεν επέζησε από σεισμό μεγέθους 9,0 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ το 358 μ.Χ. Η βασιλική χτίστηκε στον ίδιο χώρο περίπου 20 χρόνια αργότερα. Έμεινε όρθια για επτά αιώνες μέχρι που καταστράφηκε και αυτή από σεισμό το 1065, ενώ τα ερείπια της σκεπάστηκαν από τα νερά της λίμνης που ανέβηκαν περίπου δύο αιώνες μετά.
Δεν ήταν μόνο ο Νεόφυτος που θάφτηκε εκεί: Η ομάδα του Sahin έχει αποκαλύψει στοιχεία για πολλούς βίαιους θανάτους, περιγράφοντας την εκκλησία ως “νεκροταφείο μαρτύρων”. “Μέχρι στιγμής, έχουμε διαπιστώσει ότι υπάρχουν περίπου 300 τάφοι”, είπε, δείχνοντας τους τάφους από κεραμίδια τερακότας που υποδηλώνουν χώρους ταφής. “Έχουμε ανασκάψει μόνο 27 από αυτούς τους τάφους και έχουμε παρατηρήσει σημάδια βασανιστηρίων – σπασμένα χέρια και πόδια, κρανία με τρύπες, διάτρητα κρανία, που μας δείχνουν ότι όσοι θάφτηκαν εδώ βασανίστηκαν και σκοτώθηκαν”, είπε.
“Υπάρχουν και 11 παιδικοί τάφοι. Δεν τους έχουμε ανοίξει ακόμη, αλλά ξέρουμε ότι ήταν παιδιά λόγω του μεγέθους τους”, εξήγησε. Οι ανθρωπολόγοι θα ανασκάψουν προσεκτικά, θα αναλύσουν και θα τεκμηριώσουν τα οστά πριν τα επιστρέψουν στον τόπο ανάπαυσής τους, είπε. “Αυτό δεν ήταν απλώς ένα συνηθισμένο νεκροταφείο εκκλησίας, αλλά μάλλον ένας τόπος μαρτυρίου, μια πολύ σημαντική εκκλησία για τους χριστιανούς”.
Η Μικρά Ασία, κλειδί της χριστιανικής ιστορίας
Ο δήμαρχος του Iznik, Kagan Mehmet Usta, ελπίζει ότι η επίσκεψη του Πάπα θα φέρει πολύ μεγαλύτερη αναγνώριση στην πόλη αυτή των 45.000 κατοίκων, η οποία διαθέτει οχυρωματικά τείχη ηλικίας δύο χιλιάδων ετών και ελπίζει να γίνει τόπος προσκυνήματος. “Από τότε που ανακοινώθηκε η επίσκεψή του, καθολικοί και ορθόδοξοι χριστιανοί έχουν ήδη αρχίσει να επισκέπτονται το Ιζνίκ και πιστεύουμε ότι αυτό θα αυξηθεί αφού έρθει”, δήλωσε στο AFP, παραδεχόμενος ότι είναι “αδύνατο” να μαντέψει πόσοι θα έρθουν για την επίσκεψη του Λέοντα. Για τον Σαχίν, η Μικρά Ασία έχει κεντρική σημασία για τη χριστιανική πίστη, επειδή διαθέτει τόσες πολλές καλοδιατηρημένες δομές που αφηγούνται την ιστορία της πρώιμης Εκκλησίας. “Ο χριστιανισμός αναδύθηκε ως θρησκεία γύρω από την Ιερουσαλήμ, αλλά αν δεν υπήρχε η Ανατολία, δεν θα υπήρχε χριστιανισμός”, είπε, αναφερόμενος στα ταξίδια και τις επιστολές του αποστόλου Παύλου, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της Καινής Διαθήκης.
“Η επίσκεψη του Πάπα εδώ είναι πολύ σημαντική – η περιοχή αυτή θα γίνει τόπος προσκυνήματος για τους Χριστιανούς. Όσον αφορά τον τουρισμό πίστης, θα είναι μια μεγάλη ευκαιρία για την Τουρκία”.
Δημοσιεύτηκε στις
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
