Με ιδιαίτερη χαρά και τιμή, ο Δημήτρης Κουγιουμτζόγλου αρχαιολόγος, φιλόλογος και ερευνητής, ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση της Ενωμένης Ρωμιοσύνης για να φωτίσει την πρόσληψη της μορφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου από την αρχαιότητα μέχρι την Οθωμανική περίοδο, με ιδιαίτερη έμφαση στο Βυζάντιο, με μια ιδιαίτερα σημαντική παρουσίαση της δεκαετούς έρευνά του στην κατάμεστη αίθουσα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας το Σαββάτο το βράδυ. Μια έρευνα που συμπεριλαμβάνεται και στην επίτομη έρευνα του που δημοσιεύτηκε με τίτλο «Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ» ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ,
Ο Αλέξανδρος από την Αρχαιότητα στο Βυζάντιο
Ο ομιλητής στην δίωρη ομιλία του, μεταξύ πολλών άλλων, τόνισε ότι η μορφή του Αλεξάνδρου περνά από την αρχαιότητα στο Βυζάντιο μέσα από δύο βασικές διαστάσεις: την ιστορική-ιστοριογραφική και την μυθιστορηματική-λαϊκή.
- Η Ιστοριογραφική Προσέγγιση: Η μορφή του Αλεξάνδρου, όπως διασώζεται μέσα από έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων (όπως ο Αρριανός, ο Διόδωρος Σικελιώτης και ο Πλούταρχος), αποτελούσε σημείο αναφοράς για την πολιτική θεωρία και την ηγεσία του ελληνιστικού και ρωμαϊκού κόσμου.
- Η Μυθιστορηματική Προσέγγιση: Ο «Περίπλοκος Ψευδο-Καλλισθένης», το γνωστό μυθιστόρημα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, υπήρξε το κυριότερο όχημα για τη λαϊκοποίηση της μορφής του, συνδυάζοντας ιστορικά στοιχεία με εξωτικές, ηρωικές και θρησκευτικές αφηγήσεις. Αυτή η παράδοση, μαζί με τη δουβική (βιβλική) παράδοση των Τεσσάρων Βασιλειών, τροφοδότησε τη λαϊκή πρόσληψη του Αλεξάνδρου, η οποία δεν σταμάτησε ποτέ.
Ο Μέγας Αλέξανδρος στη Βυζαντινή Γραμματεία
Στο Βυζάντιο, η πρόσληψη του Αλεξάνδρου ήταν επίσης διττή, αλλά με σαφή υπεροχή των θετικών αναφορών.
– Οι Θετικές Αναφορές
Η αναλογία των θετικών προς τις αρνητικές αναφορές στην ιστοριογραφική, θεολογική και ποιητική βυζαντινή γραμματεία κυμαίνεται περίπου στο 10 προς 1. Ο Αλέξανδρος τιμάται από κορυφαίους Βυζαντινούς συγγραφείς, όπως Αυτοκράτορες, Πατέρες της Εκκλησίας, ρήτορες, ιστορικοί και λογοτέχνες.
Στους συνοδευτικούς προσδιορισμούς του κυριαρχούν οι θετικοί και τιμητικοί χαρακτηρισμοί, όπως:
- Βασιλεύς Ελλήνων
- Άριστος Πολεμιστής
- Άναξ Ελλήνων
- Μέγας (Αλέξανδρος ο Μέγας)
- Μεγαλοκύρηνος
- Αριστούργος
- Φιλόσοφος, Ευσεβής, Χρηστός, Φιλότιμος
– Οι Αρνητικές Αναφορές
Παράλληλα, υπήρχε και μια μικρότερη σειρά αρνητικών επιθέτων, η οποία περνούσε από την αρνητική φιλολογία της αρχαιότητας στους Βυζαντινούς συγγραφείς. Αυτοί οι χαρακτηρισμοί επικεντρώνονταν σε ανθρώπινα ελαττώματα, όπως:
- Φιλόοινος (αυτός που αγαπά το ποτό)
- Θυμικός
- Οξύθυμος
- Άγριος, Νέος
– Η Εθνική Ταυτότητα
Είναι σαφές ότι η εθνοτική ταυτότητα που αποδίδεται στον Μέγα Αλέξανδρο από όλους τους Βυζαντινούς συγγραφείς είναι η ελληνική. Τονίζεται κατηγορηματικά ο ελληνικός του χαρακτήρας, τόσο στις ιστορικές αναφορές όσο και στις βυζαντινές διασκευές του Ψευδο-Καλλισθένη.
Δημοσιεύτηκε στις
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
