Χρονόμετρο

    ΘAΣΟΣ: «ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ» για παιδιά δια χειρός Κώστα Χατζηεμμανουήλ

    Δημοσιεύτηκε στις

    Τα διαχρονικά πανανθρώπινα μηνύματα των Περσών του Αισχύλου περνούν στα παιδιά μέσα από το νέο βιβλίο του Κώστα Χατζηεμμανουήλ

     

    Απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας του ΔΠΘ, οδοντίατρος στο επάγγελμα, διετέλεσε για δυο θητείες δήμαρχος του νησιού που γεννήθηκε και μεγάλωσε, μεταφραστής αρχαίων ελληνικών κείμενων, συγγραφέας παιδικών βιβλίων κι όχι μόνο, ο Κώστας Χατζηεμμανουήλ συστήνεται ξανά στο αναγνωστικό κοινό μέσα από το πρώτο βιβλίο του για τα παιδιά τους «Πέρσες» του Αισχύλου, σε εικονογράφηση της Μαιρηλίας Φωτιάδου που κυκλοφορεί από την Ελληνοεκδοτική.

    Αυτή η πολυδιάστατη προσωπικότητα του πρώην δημάρχου Θάσου που κάποιοι τον γνώρισαν ως αιρετό, ορισμένοι ως λάτρη του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και  κάποιοι άλλοι ως γιατρό, φανερώνει έναν ανήσυχο άνθρωπο.

    Ο Κώστας Χατζηεμμανουήλ δεν ήταν ένας συνηθισμένος δήμαρχος, ούτε σίγουρα είναι ένας συνηθισμένο οδοντίατρος. Γεννήθηκε και ανδρώθηκε σ’ ένα νησί όπου ο πολιτισμός και η πνευματική καλλιέργεια ήταν καταλυτικά στοιχεία για τη γενικότερη ανάπτυξη του ανθρώπου στο πέρασμα των αιώνων. Την περίοδο της δημαρχιακής του θητείας ξεναγούσε ο ίδιος τους ξένους επισκέπτες του νησιού στο αρχαίο θέατρο και το αρχαιολογικό μουσείο. Την εποχή που ασκούσε την οδοντιατρική συνεργάζονταν με τα παιδιά του δημοτικού σχολείου του νησιού και τους μυούσε στην αρχαία ελληνική τραγωδία. Σήμερα, παραμένει ένας δραστήριος άνθρωπος που μέσα από τη δουλειά του, υπηρετεί τις ανάγκες του ανθρώπου, την ίδια ώρα όμως υπηρετεί και τις πνευματικές ανησυχίες των παιδιών.

     

    Η μύηση των παιδιών στην αρχαία ελληνική γραμματεία

     

    «Με απασχολούσε, καιρό, το ερώτημα», σημειώνει μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ με αφορμή την έκδοση του νέου βιβλίου του «αν υπάρχει τρόπος τα παιδιά, από νωρίς, να μυηθούν στην αρχαία ελληνική γραμματεία, με τρόπο ευχάριστο, ψυχαγωγικό. Μετέφρασα τους «Πέρσες» του Αισχύλου και θέλοντας να πειραματιστώ για να δω πώς όλο αυτό μπορεί να δουλέψει βιωματικά, μέσα από την ερμηνεία ρόλων, από τα ίδια τα παιδιά, έκανα την προσαρμογή της τραγωδίας αυτής για παιδικό θέατρο και την έδωσα στους δασκάλους για να ανεβεί το έργο από τα παιδιά. Το αποτέλεσμα  ξεπέρασε τις προσδοκίες μου. Τα παιδιά του 1ου  Δημοτικού Σχολείου της Θάσου το έπαιξαν στο αρχαίο θέατρο του νησιού και απέσπασαν το πρώτο βραβείο στον μαθητικό διαγωνισμό θεάτρου στην Ορεστιάδα. Εκείνο όμως το γεγονός, το οποίο με έπεισε, ότι το «πείραμα» πέτυχε και αξίζει τον κόπο να συνεχίσω, ήταν, όταν τυχαία επισκέφτηκα, μια μέρα, το σχολείο τους. Ήταν  ώρα του διαλείμματος. Τα παιδιά, στην αυλή, ανάμεσα στο κυνηγητό, το κρυφτό, το ποδόσφαιρο και το κουτσό, έπαιζαν «Πέρσες» του Αισχύλου, με τα αγόρια να γίνονται «Δαρείοι» και «Ξέρξες» και τα κορίτσια «Άτοσσες», απαγγέλλοντας στίχους από τις ατάκες των ρόλων τους. Διαίρεσα το έργο σε σκηνές και έτσι αυτή η «σκαλέτα» αποτέλεσε το πλαίσιο ενός παιδικού με εικόνα και κείμενο, των «Περσών» του Αισχύλου, για παιδιά… όλων των ηλικιών».

     

    Τα μηνύματα των «Περσών» προς τα παιδιά

     

    Στο ερώτημα γιατί επέλεξε γι’ αυτή την πρώτη συγγραφική του προσπάθεια που απευθύνεται στα παιδιά μια αρχαία τραγωδία και μάλιστα από τις όχι και τόσο γνωστές, γυρίζει πίσω, στα προσωπικά βιώματα των πρώτων παιδικών του χρόνων σημειώνοντας με έμφαση «πριν ακόμα μάθω γραφή και ανάγνωση, άκουσα τον λόγο των τραγικών μας ποιητών στο αρχαίο θέατρο του νησιού μου, που το θεωρώ πρώτο μου σχολείο και τον «Αγαμέμνονα», που ήταν η πρώτη παράσταση της ζωής μου, πρώτο μου «αλφαβητάρι».

    Η ελευθερία, η δημοκρατία, η φιλοπατρία, η ισοπολιτεία, ο σεβασμός του μέτρου, ο αγώνας του ελεύθερου ανθρώπου ενάντια στον βαρβαρικό δεσποτισμό είναι τα μηνύματα που περνάει με τρόπο αριστουργηματικό ο Αισχύλος με το έργο του, το οποίο δίκαια θεωρείται ύμνος στον ελεύθερο άνθρωπο και την ειρήνη. Τα ίδια μηνύματα θέλει και ο συγγραφέας να περάσει στα παιδιά μέσα από το ιδιαίτερα καλαίσθητο βιβλίο που μετάφρασε και επιμελήθηκε.

    «Οι Πέρσες, που “διδάχθηκαν” πριν από 2500 χιλιάδες χρόνια», τονίζει ο Κώστας Χατζηεμμανουήλ μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, «εξακολουθούν να διδάσκουν και να προβληματίζουν πάνω σε ζητήματα σύγχρονα της εποχής μας. Η Άτη, που είναι η τύφλωση των ισχυρών της Γης, που τους οδηγεί στην Ύβριν, δηλαδή στην παραβίαση των ορίων και από εκεί στην καταστροφή, είναι το «τραγικό σχήμα», που διδάσκει διαχρονικά».

     

    Πως γίνεται η ιστορία το πιο όμορφο μάθημα του σχολείου

     

    Ο Θάσιος γιατρός, αιρετός και συγγραφέας ανήκει στην κατηγορία εκείνων των ανθρώπων που μέσα από τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν θέλουν να κάνουν την ιστορία το πιο όμορφο και πιο ενδιαφέρον μάθημα του σχολείου σήμερα.

    «Το παιχνίδι, η μίμηση, είναι τρόποι βιωματικής εκπαίδευσης του ανθρώπου, που συμβάλλουν στην ωρίμανσή του και τον προετοιμάζουν για την ενήλικη ζωή», υπογραμμίζει με έμφαση ο κ.  Χατζηεμμανουήλ και συνεχίζει, «το ελληνικό σχολείο προσπαθεί να μεταδώσει τεράστιο όγκο πληροφοριών στους μαθητές χωρίς αποτέλεσμα πολλές φορές. Το μάθημα της ιστορίας δυστυχώς εξαντλείται στη στείρα αποστήθιση χρονολογιών, γεγονότων και ονομάτων.

    Το μάθημα της βυζαντινής ιστορίας πάντα από την φύση του οι μαθητές το θεωρούσαν δύσκολο, άρα βαρετό. Αποφάσισα και δραματοποίησα τη βυζαντινή ιστορία από το 330 μ.Χ. μέχρι το 1453, «πατώντας» πάνω στα κεφάλαια του σχολικού εγχειριδίου της Ε Δημοτικού. Δάσκαλοι το σκηνοθέτησαν και μαθητές το ανέβασαν στην αρχαία αγορά της Θάσου. Πέρασαν από τότε δώδεκα χρόνια. Κάποιους από τους μαθητές – ηθοποιούς εκείνης της παράστασης τους συναντώ στο δρόμο. Θυμούνται ακόμα ατάκες τους και μαζί την ιστορία, που έμαθαν παίζοντας. Το ίδιο, βέβαια συνέβη και με τους μαθητές που συμμετείχαν στην παράσταση των Περσών. Θυμούνται την ναυμαχία της Σαλαμίνας καλύτερα από όλες τις άλλες μάχες της ιστορίας, γιατί η γνώση έγινε παιχνίδι. Με αυτόν τον τρόπο η ιστορία έγινε το πιο όμορφο μάθημα των παιδιών και άρα κτήμα τους».

    Το συρτάρι του Κώστα Χατζηεμμανουήλ είναι γεμάτο από χειρόγραφα. Παιδικά, γνώσης, θεατρικά, διηγήματα, μυθιστόρημα, σενάριο, σχέδια και σκαλέτες μέχρι στιχουργική και δημοσιευμένα επιστημονικά άρθρα του. Εξέδωσε μόνο τρεις φορές (2006 Ελληνικά Γράμματα, 2011 Νιραγός, 2017 Ελληνοεκδοτική). Οι αυξημένες απαιτήσεις των δύο δημαρχιακών του θητειών δεν του επέτρεψαν περισσότερα στο τομέα των εκδόσεων. Το επόμενο έργο που έχει σειρά  να εκδοθεί είναι πάλι μια τραγωδία για παιδιά, αυτή τη φορά, η «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Ευριπίδη.

     

    Βασίλης Λωλίδης

     

     


    Δημοσιεύτηκε στις

    Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.