Χρονόμετρο

    Ο Δρόμος του Νερού: Μια «διαδρομή» που για αλλού ξεκίνησε και αλλού πήγε…

    Δημοσιεύτηκε στις

    Μια κριτική ματιά σε ένα σημαντικό αλλά άτυχο έργο του Δήμου Καβάλας

    Η Καβάλα, με όλη την προϊστορία που την χαρακτηρίζει ως πόλη, ίσως να μην είχε υπάρξει καθόλου, αν δεν είχαν χαραχτεί δύο δρόμοι, που σημάδεψαν κυριολεκτικά το χαρακτήρα της και την μορφή της. Ο ένας δρόμος είναι η αρχαία Εγνατία, η οποία συνδέει την Ανατολή με τη Δύση, το Δυρράχιο με την Κωνσταντινούπολη, αυτός ο δρόμος, πέρναγε από την καρδιά της πόλης, από την αγορά, από το λιμάνι, εδώ που έφταναν με τα καράβια εμπορεύματα από τα λιμάνια του Β. Αιγαίου, της Μ. Ασίας και της Μαύρης Θάλασσας. Ο δεύτερος δρόμος, είναι ο λεγόμενος Δρόμος του Νερού, είναι η διαδρομή που κατέβαζε το νεαρών ύδωρ, από τις πηγές στις παρυφές της Παλιάς Καβάλας, στην θέση «Τρία καραγάτσια» ή «Μάνα του νερού» μέχρι τον βράχο της Παναγίας, για να ξεδιψάει τη πόλη τις καυτές μέρες του καλοκαιριού όταν πύρωναν από τον ήλιο οι γρανιτένιοι βράχοι της νότιας πλαγιάς του Συμβόλου όρους και «έκαιγαν» τους κατοίκους της.

     

    Το σωζόμενο τμήμα της Αρχαίας Εγνατίας, συντηρήθηκε – στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης το 2000 επί δημαρχίας του Στάθη Εριφυλλίδη-, αλλά πολύ σύντομα ξαναγύρισε στην πρότερη κατάσταση «εμπλουτισμένη» και από τα υπολείμματα της δημοτικής παρέμβασης. Οι παρεμβάσεις που έγιναν τότε δεν ήταν ότι καλύτερο, αλλά ήταν μια στοιχειώδης παρέμβαση διάσωσης του μνημείου και τίποτα περισσότερο και σε καμία περίπτωση δεν ήταν εκείνο το έργο που θα συνέβαλε στην τουριστική ανάπτυξη της περιοχής; Ζητάω πολλά; Διαφορετικά τι νόημα θα είχε να έχουν ξοδευτεί 120.000.000 δρχ. ήτοι 353.000 ευρώ, αν δεν υπήρχε συμβολή στην τοπική ανάπτυξη; Βέβαια για να είμαστε ειλικρινείς επειδή τότε τα χρήματα από την Ε.Ε. έρρεαν χωρίς προϋποθέσεις και υποσημειώσεις κανείς δεν νοιάζονταν, τώρα όμως έχουν αλλάξει τα δεδομένα…

     

    Για τους παραπάνω λόγους, στο άκουσμα της είδησης ότι ο Δήμος Καβάλας ξεκίνησε προσπάθεια με ήπιες παρεμβάσεις να αναδείξει και να προβάλει το Δρόμο του Νερού, μόνο χαρά και ικανοποίηση μπορούσε να προσφέρει αυτή η ανακοίνωση. Τον Δρόμο του Νερού, τον έχω περπατήσει 4 – 5 φορές στο σύνολό του από το εκκλησάκι του Αγ. Κωνσταντίνου μέχρι τα «Τρία Καραγάτσια» και την Παλιά Καβάλα και πολύ περισσότερες μέχρι τα μέσα της διαδρομής. Όταν πριν τρείς εβδομάδες ήρθε η πρόσκληση από το Δήμο Καβάλας να μας ενημερώσει για τα εκτελούμενα έργα στο Δρόμο του Νερού, η προσμονή ήταν μεγάλη γιατί όταν έχεις στα «χέρια» σου αυτό το εξαιρετικό μνημείο της φύσης και της Ιστορίας, μόνο ανάλογου χαρακτήρα παρεμβάσεις μπορείς να περιμένεις. Αυτό που θέλεις και προσμένεις να δεις, είναι έργα που έρχονται να προσθέσουν στον ήδη υψηλής αισθητικής αξίας έργο που σμίλεψαν αιώνες ιστορία. Πόσο όμως ικανοποιήθηκαν αυτές οι προσδοκίες;

     

    Η ενημέρωση ξεκίνησε από το κτήριο που στέγαζε το Δημοτικό Σχολείο της Παλιάς Καβάλας και σήμερα στεγάζει τον δραστήριο και φιλοπρόοδο πολιτιστικό σύλλογο που δεν χάνει ευκαιρία να «φωνάζει» και να δημιουργεί γεγονότα που αναδεικνύουν τον ιστορικό και φυσικό πλούτο του χωριού τους, μπας και κάποια στιγμή γίνει κατανοητό τι θησαυρός υπάρχει εκεί!!! Η συνέχεια είχε ξενάγηση στο μονοπάτι που οδηγεί από την Παλιά Καβάλα στα «Τρία Καραγάτσια» και από εκεί δια μέσου του Δρόμου του Νερού, κάθοδο με πεζοπορία μέχρι την Καβάλα. Η διαδρομή δεν είναι μεγάλη, μόλις 11,5 χιλ. και ο καλός καιρός σύμμαχος για ένα ευχάριστο περίπατο, υπήρχαν όλες οι προϋποθέσεις γι’ αυτό αλλά δυστυχώς δεν δικαιώθηκαν…

     

     

    Το πρώτο που συναντήσαμε, από την αφετηρία στην Παλιά Καβάλα, ήταν μια ενημερωτική ταμπέλα, με τα στοιχεία του έργου και με τον κανονισμό λειτουργίας του μονοπατιού! Αργότερα διαπιστώσαμε ότι αυτή δεν ήταν η μοναδική ταμπέλα, ούτε μια από τις λίγες που χρειάζονται για να προσφέρεται ενημέρωση στον επισκέπτη, αλλά μια από τις πολλές, από το «δάσος» που θα συναντούσαμε στην συνέχεια της διαδρομής. Φυσικά λίγα μέτρα παραπέρα υπήρχε και η ανάλογη ατμόσφαιρα, τόσο συχνή στους περιπάτους στην ελληνική φύση, ένας μικρός λόφος σκουπιδιών από μια άχρηστη πλέον οικοσυσκευή. Η δεύτερη δυσάρεστη έκπληξη ήταν το γεγονός ότι το μονοπάτι που οδηγούσε στην θέση «Τρία καραγάτσια» δεν ήταν το παλιό, χρησιμοποιημένο ανά τους αιώνες στρωμένο με πέτρα αλλά ένα νέο, όπου για να διακρίνεται η χάραξή του τοποθετήθηκαν σε σειρά δοκάρια από καστανιά!!! Η δικαιολογία που διατυπώθηκε στο ερώτημα γιατί δεν επέλεξαν να συντηρήσουν το παραδοσιακό μονοπάτι και κατέφυγαν σε νέα χάραξη ήταν ότι υπήρχαν προβλήματα με ιδιοκτησίες!!! Αν είναι έτσι επέλεξαν την εύκολη λύση, αγνοώντας ένα πέτρινο μονοπάτι ξεχωριστής τέχνης που άντεξε επί αιώνες για να «στήσουν» μια νέα διαδρομή που οι «δεμένοι» στη σειρά κορμοί θυμίσουν την σειρά που σχηματίζουν οι κάμπιες αυτή την εποχή!!! Μα καλά, δεν βρέθηκε ένας να τους πει ότι κάθε πέτρα αυτού του μονοπατιού είναι και μια συλλαβή στο αφήγημα της τοπικής ιστορίας!!! Με τόσο ελαφριά καρδιά την προσπέρασαν;

     

    Διανύοντας το νεόκοπο μονοπάτι ήρθαμε αντιμέτωποι με την επόμενη δυσάρεστη έκπληξη, όπου είχαν στηθεί κιόσκια θέασης και ξεκούρασης, δεν έφτανε που οι κατασκευές ήταν ξύλινες, -ήταν και αυτό το πολυχρησιμοποιημένο σχέδιο που το απαντάς σε όλα τα μήκη κα τα πλάτης της ελληνικής επικράτειας και δεν υπάρχει ούτε το παραμικρό στοιχείο εντοπιότητας που να κάνει την διαφορά. Μα καλά τόσο δύσκολο ήταν να γίνουν πετρόχτιστες κατασκευές σε μια περιοχή που οι πέτρες είναι πιο πολλές από οτιδήποτε άλλο; Το μόνο παρήγορο είναι ότι αυτές οι ξύλινες κατασκευές πολύ σύντομα θα ρημάξουν, αν όχι από την μανία των βαρβάρων επισκεπτών, σίγουρα από τη μανία των στοιχείων της φύσης. Παραδείγματα για την τύχη που είχαν ανάλογες κατασκευές στο Παγγαίο και το Περιαστικό δάσος της Καβάλας, υπάρχουν πολλά! Η διαδρομή άκρως ενδιαφέρουσα, οι πινακίδες πολλές όπως προαναφέραμε αλλά οι πληροφορίες λίγες και ανεπαρκείς. Για παράδειγμα λίγο πριν φτάσει το μονοπάτι στην «Μάνα του νερού» πέρα από τις δεκάδες ξύλινες παλέτες που είναι διασκορπισμένες δεξιά και αριστερά – να είναι άραγε υπολείμματα από τα έργα που έγιναν; – συναντάμε μια εκτεταμένη περιοχή με άπειρα δείγματα κεραμικής, δηλωτικό ότι εκεί υπήρχε μια εκτεταμένη ανθρώπινη εγκατάσταση – αρχαίος οικισμός άραγε;-, για την οποία δεν δίνεται καμία πληροφορία, ούτε το τι είναι, ούτε ποιάς εποχής είναι η κεραμική, ούτε οτιδήποτε άλλο σχετικό…

     

    Χρειάστηκε να γράψω μέχρι τώρα 1.000 λέξεις για να φτάσουμε στο πιο καίριο σημείο όλης της διαδρομής που είναι η πηγή του νερού, η «Μάνα του νερού» στην θέση «Τρία Καραγάτσια». Δεν θα υπογραμμίσουμε το γεγονός ότι τα τρία καραγάτσια δεν υπάρχουν σήμερα, γιατί κόπηκαν ή ξεράθηκαν, και κανείς δεν σκέφτηκε να φυτεύσει τρία νέα εις ανάμνηση των δέντρων που έδωσαν το τοπωνύμιο, έτσι όπως το γνωρίζουν αυτό το σημείο όλοι οι παλιοί καβαλιώτες. Κι αυτό γιατί πρέπει να αφιερώσουμε χώρο στην άθλια εικόνα στην οποία βρίσκεται η πηγή!!! Η μοναδική παρέμβαση που έχει γίνει είναι ότι έχουν τοποθετηθεί… όχι μία, ούτε δύο, αλλά ούτε και τρείς, αλλά συνολικά τέσσερεις ταμπέλες σε μια ακτίνα 5 μέτρων!!! Νομίζουμε ότι είναι καιρός να γίνει αλλαγή ονομασίας και να αποκαλούμε το σημείο «Η Μάνα της Ταμπέλας». Οι φωτογραφίες μιλάνε από μόνες τους!!!

    Κατηφορίζοντας νότια, μπαίνουμε στην διαδρομή του Δρόμου του Νερού, όπου εδώ πλέον οι παρεμβάσεις με την έννοια των κατασκευών είναι – ευτυχώς – ελάχιστες, ενώ πέρα από την φύση που σε κερδίσει σε όλη την διαδρομή τώρα έρχονται να προστεθούν και των ανθρώπων τα έργα. Η ανασκαφή που γίνεται από την 12η Εφορία Βυζαντινών έχει αναδείξει τμήματα τόσο του ρωμαϊκού αγωγού, όσο και αυτού της οθωμανικής περιόδου. Ένα εκπληκτικό έργο υδρομηχανικής έρχεται στο φως μετά από πολλά χρόνια απουσίας κάθε συντήρησης. Σε ένα μεγάλο τμήμα ο αγωγός λειτουργεί και σήμερα μοιράζονταν νερό σε διάφορες στάνες, εξ ου και οι μαύρες σωλήνες που υπάρχουν παντού και θέτουν επιτακτικά το ζήτημα της τακτοποίησης. Βέβαια η διαδρομή σε πολλά σημεία έχει γίνει δύσβατη μετά την ανασκαφή καθώς ο περιπατητής πρέπει να ισορροπήσει επάνω στις πέτρες –  καπάκια του αγωγού. Ελπίζουμε στα σχέδια να είναι η κατασκευή κάποιας βοηθητικής παράκαμψης που θα λύσει το πρόβλημα. Λέμε ελπίζουμε να γίνει κάτι, καθώς εκεί διαπιστώνεις ότι τα έργα δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη και ήταν βιαστική – μάλλον λόγω εκλογών – η απόφαση να παρουσιαστεί και να ανοίξει το έργο στο κοινό. Μάλιστα για τα συνεχιζόμενα έργα υπάρχει σχετική ταμπέλα που ενημερώνει τους επισκέπτες, όπως βλέπετε και στην φωτογραφία.

     

    Αν λοιπόν καταφέρει κάποιος να αποκτήσει ισορροπία επάνω στις πέτρες και να μην γκρεμοτσακιστεί συνεχίζει την διαδρομή όπου φτάνει στο σημείο που συναντάει ένα αρχαίο χρυσωρυχείο, δυστυχώς όμως δεν υπάρχει στο σημείο καμία ενημερωτική πινακίδα, το ίδιο και λίγο παρακάτω όπου συναντάμε μεγάλα κομμάτια από απολιθωμένα δέντρα που έχουν χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή του αγωγού και για τα οποία δεν υπάρχει καμία ενημέρωση. Τα έργα όπως προαναφέραμε δεν έχουν τελειώσει και όσο πιο χαμηλά κατεβαίνεις το διαπιστώνεις, ευχόμενος να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το 2019 που θα διεξαχθούν οι επόμενες δημοτικές εκλογές και θα κοπούν – επιτέλους – και οι σχετικές κορδέλες. Στα μεγάλα προβλήματα του έργου θα πρέπει να προσθέσουμε ότι δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για την απομάκρυνση των μπάζων που έριξε η Εγνατία Οδός καταστρέφοντας μέρος του μονοπατιού, καθώς φράζοντας μια καμάρα που έφευγαν από εκεί τα νερά της βροχής, δημιουργήθηκε νεροφάγωμα επάνω στην πέτρινη κατασκευή του, καθώς ξεκολλούν συνέχεια πέτρες από το τοιχίο στήριξης, όπως βλέπετε και στην σχετική φωτογραφία.

     

    Ας μην συνεχίσουμε και με τις άλλες παρατηρήσεις όπως είναι η απουσία επεμβάσεων συντήρησης στα γεφύρια και τις βρύσες, ας ελπίσουμε να υπάρξουν σύντομα, γιατί διαφορετικά το μισό εκατομμύριο ευρώ που είναι ο προϋπολογισμός του έργου θα θεωρηθεί υπερβολικός και εκτός πραγματικότητας. Τέλος, ελπίζω ότι στα 500.000 ευρώ θα έχει προβλεφτεί η δαπάνη για αγορά κάδων σκουπιδιών, καθώς σε όλη την διαδρομή δεν συναντήσαμε ούτε έναν!!!
    Ελπίζουμε, ακόμη ότι όταν ολοκληρωθεί το έργο δεν θα αναφωνήσουμε και εμείς σαν τον Ρομπέρτ Βαλτέρ «Θεέ μου, οποιοσδήποτε ειλικρινής άνθρωπος επιτρέπεται να αισθάνεται πολύ οργισμένος όταν βρίσκεται αντιμέτωπος με τέτοιου είδους χρυσές εμπορικές επιγραφικές βαρβαρότητες οι οποίες χαράζουν στο τοπίο που μας περιβάλλει την σφραγίδα της ιδιοτέλειας, της απληστίας, και μια θλιβερής, εντελώς οφθαλμοφανούς, ψυχική εκτράχυνσης». Υπερβολικό; Το ευχόμαστε!!!

     

    Θεόδωρος Α. Σπανέλης

    Στρατοκόπος και άκρως απογοητευμένος

     

    (1)Η δεξαμενή καθίζησης, για να απομακρύνονται τα φερτά υλικά, δεν κρίθηκε σκόπιμο να συντηρηθεί, ούτε να τοποθετηθεί μια ταμπέλα που να εξηγεί την λειτουργία της!!!

    (1) Η δεξαμενή καθίζησης, για να απομακρύνονται τα φερτά υλικά, δεν κρίθηκε σκόπιμο να συντηρηθεί, ούτε να τοποθετηθεί μια ταμπέλα που να εξηγεί την λειτουργία της!!!


    Το οθωμανικό χτίσμα, δίπλα στο αγωγό και τμήμα του μνημείου, δεν συντηρήθηκε προφανώς για να μην προκαλέσουν όπως έγινε με τον μεντρεσέ!!!

    Το οθωμανικό χτίσμα, δίπλα στο αγωγό και τμήμα του μνημείου, δεν συντηρήθηκε προφανώς για να μην προκαλέσουν όπως έγινε με τον μεντρεσέ!!!


    Οι παρατημένες σωλήνες αμιάντου, προφανώς αφέθηκαν σκόπιμα για να δηλώνουν την εξέλιξη των μέσων μεταφορά του νερού!!! Γι’ αυτό μην τις πάρετε για σκουπίδια, έχουν λόγο που είναι εκεί!!!

    Οι παρατημένες σωλήνες αμιάντου, προφανώς αφέθηκαν σκόπιμα για να δηλώνουν την εξέλιξη των μέσων μεταφορά του νερού!!! Γι’ αυτό μην τις πάρετε για σκουπίδια, έχουν λόγο που είναι εκεί!!!


    Το σημείο όπου τα πεσμένα μπάζα από την κατασκευή της Εγνατίας έχουν φράξει την καμάρα, απορροής, με συνέπεια να έχει αρχίσει το ξήλωμα!!! Οι πέτρες φεύγουν σε κάθε βροχόπτωση και επ’ αυτού δεν έχει γίνει τίποτα!!!

    Το σημείο όπου τα πεσμένα μπάζα από την κατασκευή της Εγνατίας έχουν φράξει την καμάρα, απορροής, με συνέπεια να έχει αρχίσει το ξήλωμα!!! Οι πέτρες φεύγουν σε κάθε βροχόπτωση και επ’ αυτού δεν έχει γίνει τίποτα!!!

     

    (15) Μια από τις βρύσες που εδώ και χρόνια δεν έχει γίνει καμία επέμβαση συντήρησης.

    (15) Μια από τις βρύσες που εδώ και χρόνια δεν έχει γίνει καμία επέμβαση συντήρησης.

    (12)	 Η βρύση πριν από την μεγάλη κοιλαδογέφυρα της Εγνατίας Οδού, εξαιρετική δουλειά αποκατάστασης και συντήρησης. Από τα καλύτερα σημεία του έργου.(12) Η βρύση πριν από την μεγάλη κοιλαδογέφυρα της Εγνατίας Οδού, εξαιρετική δουλειά αποκατάστασης και συντήρησης. Από τα καλύτερα σημεία του έργου.

     

    (13) Η μεγάλη τοξωτή γέφυρα που από μόνη της είναι ένα μνημείο. Ποια πόλη έχει τόσο κοντά της ένα τέτοιο μνημείο παρατημένο; Ένα καθαρισμό – τουλάχιστον – τον θέλει.

    (13) Η μεγάλη τοξωτή γέφυρα που από μόνη της είναι ένα μνημείο. Ποια πόλη έχει τόσο κοντά της ένα τέτοιο μνημείο παρατημένο; Ένα καθαρισμό – τουλάχιστον – τον θέλει.

    (11)	 Δεν είναι λίγα τα σημεία που η διέλευση αποκτάει χαρακτήρα αναρρίχησης.(11) Δεν είναι λίγα τα σημεία που η διέλευση αποκτάει χαρακτήρα αναρρίχησης.

    Εκεί που ο αγωγός υπάρχει μαζί με τα μαύρα λάστιχα διανομής νερού. Επιτακτική ανάγκη να βρεθεί λύση που θα εξυπηρετεί τους βοσκούς και δεν θα προσβάλει το μνημείο.

    Εκεί που ο αγωγός υπάρχει μαζί με τα μαύρα λάστιχα διανομής νερού. Επιτακτική ανάγκη να βρεθεί λύση που θα εξυπηρετεί τους βοσκούς και δεν θα προσβάλει το μνημείο.


    (9)Από τα πιο ενδιαφέροντα τμήματα του αγωγού, αλλά και τα πλέον δύσβατα λόγω της κλίσης!!!

    (9) Από τα πιο ενδιαφέροντα τμήματα του αγωγού, αλλά και τα πλέον δύσβατα λόγω της κλίσης!!!


    (8)Ο παλιός ρωμαϊκός αγωγός, με κεραμικά λούκια, φάνηκε μετά τις ανασκαφές, δίπλα στον νεώτερο πέτρινο αγωγό της οθωμανικής περιόδου.

    (8) Ο παλιός ρωμαϊκός αγωγός, με κεραμικά λούκια, φάνηκε μετά τις ανασκαφές, δίπλα στον νεώτερο πέτρινο αγωγό της οθωμανικής περιόδου.


    Σε κακό χάλι η βρύση, αλλά οι ταμπέλες, υπάρχουν και περισσεύουν!!! Μόνο τρείς υπάρχουν στην «στενή ζώνη» γύρω από το μνημείο!!!

    Σε κακό χάλι η βρύση, αλλά οι ταμπέλες, υπάρχουν και περισσεύουν!!! Μόνο τρείς υπάρχουν στην «στενή ζώνη» γύρω από το μνημείο!!!


    (6)Η εφορία Βυζαντινών μας λέει την αλήθεια, τα έργα δεν έχουν τελειώσει!!!

    (6) Η εφορία Βυζαντινών μας λέει την αλήθεια, τα έργα δεν έχουν τελειώσει!!!


    (5)Αυτή είναι η κατάσταση της Μάνας του Νερού, όταν μιλάει η εικόνα τι μπορείς να σχολιάσεις;

    (5) Αυτή είναι η κατάσταση της Μάνας του Νερού, όταν μιλάει η εικόνα τι μπορείς να σχολιάσεις;


    (4)Παλέτες και παλιά κουφώματα θα συναντήσει αρκετά ο περιπατητής ένθεν και ένθεν του μονοπατιού.

    (4) Παλέτες και παλιά κουφώματα θα συναντήσει αρκετά ο περιπατητής ένθεν και ένθεν του μονοπατιού.


    (3)Οι κορμοί, σε συστοιχία «κάμπια» για να οριοθετηθεί το νέο μονοπάτι.

    (3) Οι κορμοί, σε συστοιχία «κάμπια» για να οριοθετηθεί το νέο μονοπάτι.


    (2)Σε αυτή την κατάσταση είναι το παλιό, πλακόστρωτο μονοπάτι που εγκαταλείφτηκε για να χαραχθεί το νέο!!!

    (2) Σε αυτή την κατάσταση είναι το παλιό, πλακόστρωτο μονοπάτι που εγκαταλείφτηκε για να χαραχθεί το νέο!!!


    (1)Οι παλιοί καναπέδες έχουν θέσει στο Μονοπάτι της Παλιάς Καβάλας.

    (1) Οι παλιοί καναπέδες έχουν θέσει στο Μονοπάτι της Παλιάς Καβάλας.


    Δημοσιεύτηκε στις 1

    Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.