Χρονόμετρο

    Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΟΧΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΥΠΟΛΕΩΣ – ΚΑΒΑΛΑΣ: Από το μακρό τείχος μέχρι τα οχυρά των 2 Παγκοσμίων πολέμων

    Δημοσιεύτηκε στις

     

     

     

    Πρόταση για δημιουργία θεματικού πάρκου ώστε να αναδειχθεί η ιστορία τους και να αποτελέσουν πόλο τουριστικής ανάπτυξης

     

     

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

     

     

    «Τεράστιο ενδιαφέρον παρουσιάζει η, ανά τους αιώνες, ισχυρή οχύρωση της Χριστουπόλεως – Καβάλας, η οποία περιβάλλει την πόλη και την ευρύτερη περιοχή της απ’ όλες τις πλευρές κι εκτείνεται, από τις κορυφές του Συμβόλου όρους, πάνω από το Κοκκινόχωμα, μέχρι τη Νέα Καρβάλη και, μετά από πολλαπλές γραμμές οχύρωσης του Α’ παγκοσμίου πολέμου, φθάνει, σε βάθος, μέχρι την οδό, που οδηγεί από την διασταύρωση της οδού προς Ζυγό και Παλιά Καβάλα μέχρι την Παλιά Καβάλα». Τα παραπάνω σημειώνει ο γνωστός δικηγόρος και μελετητής της τοπικής ιστορίας Θεόδωρος Δ. Λυμπεράκης για να περιγράψει μέσα σε λίγες γραμμές μια ιστορία αιώνων και να καταλήξει σε μια πρόταση για την ανάδειξη όλης αυτής της διαχρονικής κληρονομίας.

     

    Η Νεάπολη, η Χριστούπολη και η σημερινή Καβάλα, απέκτησαν αξία, για την γεωγραφική θέση που καταλάμβανε η πόλη και η οποία της επέτρεπε να ελέγχει κύρια τον άξονα Ανατολή – Δύση αλλά και τον κάθετο άξονα Βορά – Νότου. Συνδύαζε την οδική σύνδεση της Θράκης και κατ’ επέκταση της Μ. Ασίας με την Ευρώπη. Παράλληλα είχε λιμάνι που της επέτρεπε να ελέγχει τους θαλάσσιους δρόμους του βορείου Αιγαίου, όπως επίσης λόγω θέσης και τα περάσματα από τη θάλασσα προς την βαλκανική ενδοχώρα. Από τους πρώτους αιώνες η πόλη οχυρώθηκε και στα βυζαντινά χρόνια οχυρώθηκε επιπλέον και από τις δυο πλευρές, το χερσαίο πέρασμα, με τα περίφημα τείχη της Χριστουπόλεως, που επέτρεψαν τον έλεγχο των «Θερμοπυλών της Μακεδονίας» όπως αποκάλεσαν την διάβαση της κοιλάδας που σχηματίζει το Σαππαίων όρος με τις παρυφές του Συμβόλου όρους.

     

    Δεν θα επεκταθώ σε λεπτομέρειες για την οχύρωση της Χριστουπόλεως, αφού αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο άλλου άρθρου, απλά θα προσθέσω ότι περίπου στα ίδια σημεία οικοδομήθηκαν την διετία 1914 – 1916, τα νεωτέρα οχυρά της πόλης. Τα οχυρά αυτά αν και άρτια και καλοφτιαγμένα,  δεν κατάφεραν να τιμηθούν με ένδοξες σελίδες, καθώς τον Αύγουστο του 1916 παραδόθηκαν στον Βουλγαρικό στρατό, χωρίς να πέσει ούτε μια σφαίρα και ξεκίνησε έτσι η δεύτερη βουλγαρική κατοχή στην πόλη μας. Το γεγονός αυτό ήταν η αιτία που πυροδότησε τον Εθνικό Διχασμό και έλληνες αξιωματικοί με επικεφαλής τον Ελευθέριο Βενιζέλο σχημάτισαν την κυβέρνηση της Εθνικής Αμύνης στην Θεσσαλονίκη.

     

    Συνολικά περιλαμβάνει δέκα οχυρές τοποθεσίες που προστάτευαν της οδικές αρτηρίες και την παραλιακή ζώνη με αλφαβητική σήμανση από το Α έως το Κ όπως αναφέρονται σε στρατιωτικούς χάρτες της εποχής. Θα αποτελούσε το τελευταίο προπύργιο του Ελληνικού στρατού στην Μακεδονία.

    Ξεκινώντας από ανατολικά τα οχυρά Α,Β και Γ προστάτευαν την πόλη από τα ανατολικά και εμπόδιζαν την είσοδο στην Θράκη από την παραλιακή ζώνη. Τα οχυρά Δ, Ζ, Ε, Η και Η1 έλεγχαν από δυτικά τον ορεινό όγκο της Λεκάνης και προστάτευαν τον κύριο οδικό άξονα από Δράμα στο ύψος των οικισμών Αμυγδαλεώνα και Σταυρού. Τα οχυρά Θ,Ι και Κ από το όρος Σύμβολο επόπτευαν τόσο την κοιλάδα μεταξύ όρους Συμβόλου και Παγγαίου, τα ορεινά περάσματα καθώς και την παραλιακή ζώνη. Πολυβολεία και πρόχειρες οχυρωματικές θέσεις σε όλο το μήκος των παραλίων αλλά και στον ορεινό όγκο συμπλήρωναν τις ανάγκες ανάσχεσης.

     

    Τα οχυρωματικά έργα αυτά επί το πλείστον είναι χαρακώματα ή γραμμικές θέσεις βολής συρόμενων πυροβόλων. Οι περισσότερες από αυτές τις θέσεις είναι αυτόνομες, με τα χαρακώματα να περικλείουν τις κορφές των λόφων και να προσφέρουν άμυνα από όλες τις πλευρές τους.

     

    Και εδώ δεν θα επεκταθώ περισσότερο μιας και ήδη υπάρχουν τρία σχετικά άρθρα στην ιστοσελίδα του ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟΥ, γραμμένο από τον συνεργάτη μας Στέλιο Βαρυπάτη (https://www.xronometro.com/oxyro-a/, https://www.xronometro.com/oxyra-b/, https://www.xronometro.com/oxyra-g/ ).

     

    Ο κ. Λυμπεράκης παραθέτει στην ανάρτησή του μια σειρά από φωτογραφίες πού αποτυπώνουν την σημερινή εικόνα: «το βυζαντινό, ανατολικό, διπλό τείχος (προτείχισμα) της πόλης μας, με το βυζαντινό φυλάκιο, του οποίου η εσωτερική αρχιτεκτονική είναι, όπως διαπιστώνετε, εξαιρετική, η ταπεινή, όμως, εξωτερική όψη του έκανε κάποιους θερμόαιμους, ανιστόρητους συμπολίτες μας να το θεωρήσουν ως βουλγαρικό φυλάκιο (ίσως και να χρησιμοποιήθηκε κάποτε και σαν τέτοιο) και να το «ελληνοποιήσουν», ζωγραφίζοντας μια ελληνική σημαία στο νότιο τοίχο του!

    Στις υπόλοιπες φωτογραφίες βλέπετε, ανάκατες, τις ανατολικές οχυρώσεις των δύο παγκοσμίων πολέμων».

     

    Συμπερασματικά όλων αυτών, διατυπώνει την πρόταση ότι «δεν υπάρχει πιο χαρακτηριστικό σημείο, στην Καβάλα και στην ευρύτερη περιοχή της, που να δείχνει καλύτερα την διαχρονική οχύρωση της πόλης μας. Προτείνω, λοιπόν, στον αγαπητό φίλο, Δήμαρχο Καβάλας, να εξετάσει, με τις αρμόδιες Υπηρεσίες, τη πιθανότητα δημιουργίας ενός θεματικού πάρκου, με θέμα την οχύρωση της πόλης, ανά τους αιώνες. Έτσι, άλλωστε, θα συντηρηθεί κι αυτό το θαυμάσιο κτίσμα, που βλέπετε στις πρώτες φωτογραφίες, το οποίο κινδυνεύει με άμεση κατάρρευση!».

     

    Θα προσθέταμε ότι στις μέρες μας υπάρχει μια εξαιρετικά σημαντική συγκυρία, καθώς ο βουλευτής Καβάλας Νίκος Παναγιωτόπουλος είναι υπουργός Εθνικής Άμυνας και η θέση αυτή του επιτρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία, για να δρομολογήσει εξελίξεις με πλαίσιο την πρόταση που έχει διατυπώσει ο κ. Λυμπεράκης, αφήνοντας έτσι ένα σημαντικό τεκμήριο ιστορίας για την Καβάλα. Μια τέτοια πρωτοβουλία πέραν του στοιχείου ανάδειξης της τοπικής ιστορίας θα αποτελέσει ένα τόπο που θα εμπλουτίσει την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής μας, χωρίς χρονικούς περιορισμούς, αφού μπορεί να καλύπτει όλο το έτος.

     


    Δημοσιεύτηκε στις

    Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.