Χρονόμετρο

    ΦΙΛΙΠΠΟΙ: Οι μαγευτικές εικόνες από τα ερείπια της βυθισμένης στα νερά πόλης

    Δημοσιεύτηκε στις 0

     Μια περιγραφή από  το Μάιο του 1834

     

    ΜΙΑ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ – Η ΘΕΑ, ΚΑΘΩΣ ΑΦΗΝΑΜΕ ΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ

    (Η ανεύρεση του κειμένου και η μετάφραση αυτού έγινε από τον Θόδωρο Δ. Λυμπεράκη)

     

    Τον Μάιο του 1834 οι δύο χριστιανοί (προτεστάντες και μάλιστα βαπτιστές) ιεραπόστολοι, Dwifht και Schauffler περιηγήθηκαν την Μακεδονία και την Θράκη και τις ταξιδιωτικές και. πνευματικές περιπλανήσεις τους δημοσίευσαν το 1836, στον 32ο τόμο της ετήσιας έκδοσης με τίτλο «THE MISSIONARY HERALD: CONTAlNING THE PROCEEDINGS AT LARGE OF THE AMERICAN BOARD OF COMMISSIONERS FOR FOREIGN MISSIONSM WITH A GENERAL VIEW OF OTHER BENEVOLENT OPERATIONS».

    Σε προηγούμενο άρθρο μου αναφέρθηκα στο τμήμα εκείνο της περιήγησης των δύο ιεραποστόλων, στο οποίο περιγράφουν την διαμονή τους στο Πράβι (σημερινή Ελευθερούπολη). Σήμερα τους ακολουθώ, καθώς κατηφορίζουν προς τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, ( ο τίτλος του παρόντος άρθρου είναι και τίτλος του αντίστοιχου κεφαλαίου της περιήγησής τους):

    «Ξεκινήσαμε νωρίς για τους Φιλίππους. Η απόσταση από την Πράβιστα (ενν. το Πράβι) είναι οκτώ με εννέα μίλια. Αφού αναπαυθήκαμε σ’ ένα χάνι, που βρισκόταν πάνω στο δρόμο μας, συνεχίσαμε προς τα ερείπια. Η Ακρόπολη βρίσκεται πάνω σ’ ένα ύψωμα, το οποίο εκτείνεται προς την πεδιάδα από τα βορειοανατολικά. Η πόλη φαίνεται ότι απλωνόταν στους πρόποδες αυτού του υψώματος, προς τα νότια και νοτιοδυτικά. Ο οδηγός μας («σερουτζή», στο κείμενο) είχε αρκετά καλή, φυσική κατάσταση και γι’ αυτό ανέλαβε να μας ανεβάσει στην Ακρόπολη, πάνω στ’ άλογά μας, σύντομα, όμως, αυτό φάνηκε πως δεν ήταν καθόλου πρακτικό και γι’ αυτό ξεκαβαλικέψαμε και για την υπόλοιπη διαδρομή τα οδηγήσαμε εμείς στην κορυφή. Ο Τάταρος συνοδός μας, ο οποίος δεν αγαπούσε και πολύ τις αρχαιότητες, όπως εμείς, έμεινε στους πρόποδες του λόφου. Ήταν πράγματι δύσκολο ν’ ανεβούμε, αλλά η θέα από την κορυφή μας επιβράβευσε, για τον κόπο που κάναμε. Τα υπολείμματα του φρουρίου (κάστρου) συνίστανται σε τρεις (3) ερειπωμένους πύργους και αξιοσημείωτα τμήματα τοίχων φτιαγμένων από πέτρες, τούβλα κι από ένα ιδιαίτερα σκληρό κονίαμα. Σ’ έναν από τους πύργους μπορέσαμε ν’ ανεβούμε, από μια εξωτερική, πέτρινη σκάλα.

    Η κατάβασή μας στην πεδιάδα ήταν επίπονη, ιδιαίτερα για τα φτωχά τα άλογά μας. Φθάσαμε στους πρόποδες του λόφου και σύντομα βρεθήκαμε ανάμεσα στα ερείπια της πόλης. Μόνο ερείπια – κάποιοι λιθοσωροί και σκουπίδια, καλυμμένοι από αγκάθια και βάτα, ήταν ορατοί. Δεν φαίνεται τίποτε από τις αναρίθμητες προτομές, τα αγάλματα και τους χιλιάδες κίονες και όλους τους απέραντους όγκους των ερειπίων, όπως εκείνα της Παλμύρας, τα οποία είχαν δει στον τόπο αυτόν κι είχαν περιγράψει παλαιότεροι ταξιδιώτες. Ερείπια ιδιωτικών οικοδομημάτων είναι ακόμη ορατά. Επίσης, κάτι που μοιάζει με ημικύκλιο – πιθανόν μια αγορά ή κάποιο φόρουμ, ίσως εκείνο στο οποίο ο Παύλος και ο Σίλας υπέμειναν τα μαστιγώματα που δεν τους άξιζαν. Πλην όμως, όλα ήταν απλώς ερείπια και λιθοσωροί. Σύμφωνα με τον επίσκοπο της Πράβιστας και άλλους Έλληνες που γνωρίσαμε εκεί, μεγάλο μέρος από τα ερείπια (της πόλης) καλύπτονται σήμερα από λιμνάζοντα ύδατα και μπορεί κανείς να τα δει στον πυθμένα των υδάτων αυτών, αλλά αυτό το τμήμα της πόλης βρισκόταν πολύ μακριά από την περιοχή που θα επισκεπτόμασταν εμείς. Στην πραγματικότητα, θ’ απαιτούνταν μέρες, όχι ώρες, για να εξερευνήσουμε μια τοποθεσία σαν κι αυτήν. Το πιο γνωστό τμήμα των ερειπίων είναι τα απομεινάρια ενός παλατιού, η αρχιτεκτονική του οποίου είναι σπουδαία και τα υλικά κατασκευής του ακριβά (εννοούν την Βασιλική Β’). Το σκίτσο που σχεδίασε ο κ. Dwight θα σας δώσει την καλύτερη ιδέα των αναλογιών του, μολονότι η ομορφιά των διακοσμητικών στοιχείων του έχει χαθεί, επειδή ο κ. Dwight υποχρεώθηκε να το σχεδιάσει από αρκετή απόσταση, εξ αιτίας των σκουπιδιών που περιέβαλλαν το οικοδόμημα.  Οι κίονές του, τα κιονόκρανά του είναι από το πιο τέλειο, λευκό μάρμαρο και οι τοίχοι του ήταν παλαιότερα καλυμμένοι από την ίδια πέτρα. Αυτοί οι μαρμάρινοι όγκοι με τον καιρό κατεδαφίστηκαν από τους Τούρκους και χρησιμοποιήθηκαν στις ανόητες ταφόπλακές τους. Είδαμε ένα γεροδεμένο όγκο μαρμάρου με μια μεγάλη επιγραφή κι ήταν το μόνο που μπορέσαμε να βρούμε εκεί, αλλά το μισό ήταν κατεστραμμένο κάθετα, προκειμένου απ’ αυτό να φτιαχτεί μια ταφόπλακα και το κομμάτι που είχε απομείνει δεν ήταν πια κατανοητό.

    Μείναμε για τρεις περίπου ώρες ανάμεσα σ’ αυτά τα ενδιαφέροντα ερείπια. Τι ενθουσιασμός θα μας είχε καταλάβει, αν είχαμε βρει την φυλακή του Παύλου και του Σίλα, (αν κάτι τέτοιο ήταν δυνατό) και την οικία του ευτυχισμένου δεσμοφύλακα. Θα είχαμε ευχαρίστως παραιτηθεί από το προνόμιο να δούμε και να σχεδιάσουμε τα θαυμάσια απομεινάρια του παλατιού του σουλτάνου Ντιμτζιμέχ, (σημ. δική μου: Τα ερείπια της Βασιλικής Β’ θεώρησαν οι δυο ιεραπόστολοι ως παλάτι αυτού του ανύπαρκτου σουλτάνου), όπως κι από όλα τα αρχαία τείχη και τους πύργους της Ακροπόλεως, όπου τα πόδια του Παύλου δεν περπάτησαν ποτέ. Αλλ’ όμως αυτή είναι η πραγματικότητα. Μπορούσαμε να δούμε ένα μικρό μόνο μέρος του συνόλου και να ερευνήσουμε ένα ακόμη μικρότερο μέρος του, αλλά τα απομεινάρια αυτού του ευρωπαϊκού λίκνου της Χριστιανοσύνης είναι υπερβολικά παραμορφωμένα. Όσο για τον Τάταρο συνοδό μας, αυτός έχασε ολότελα την υπομονή του με μας, απορώντας, τι ενδιαφέρον μπορούσαμε να βρίσκουμε, στο να παρατηρούμε παλιά σκουπίδια  και να σταματάμε ανάμεσα σε πέτρες και σκόνες και θάμνους, κάτω από τον καυτό ήλιο, στερούμενοι τις ολόγλυκες ανέσεις της πίπας ή του καφέ.

    Στ’ ανατολικά της Ακρόπολης, μέσα στην κοιλάδα, υπάρχει ένα τουρκικό χωριό. όπως, όμως, παρατήρησα, καμιά άνεση δεν θα μπορούσε να προσφέρει σ’ ένα κουρασμένο ταξιδιώτη και δεν αισθανθήκαμε καθόλου την ανάγκη να το επισκεφθούμε. Εν τέλει, επιστρέψαμε στο μικρό μας χάνι (εννοεί στο Πράβι, σημερινή Ελευθερούπολη) και μείναμε σ’ αυτό ακόμη μια φορά, προτού προχωρήσουμε προς την Καβάλλα. Εγώ επωφελήθηκα απ’ αυτό το διάλειμμα κι από εκείνο το σημείο έριξα μια ματιά στην περιοχή. Αυτή βρισκόταν κοντά στα νερά και «ποιος ξέρει;» σκέφθηκα, «πού συνηθιζόταν να γίνεται η προσευχή;» Μας αρέσει να ενδίδουμε σε τέτοιες φαντασίες, παρόλο που ενδεχομένως να μη καταφέρουμε να τις κάνουμε πραγματικότητα.

    Ιδιαίτερα ευχαριστημένοι απ’ αυτή την εκδρομή, επιστρέψαμε, προκειμένου να συνεχίσουμε προς την Καβάλλα και η ιππασία μας προς αυτήν ήταν πραγματικά ευχάριστη και κοινωνική. Παντού υπήρχαν αγρότες που καλλιεργούσαν τους αγρούς τους, άνθρωποι που πηγαιοέρχονταν κλπ. Όταν φθάσαμε στο τέλος της κοιλάδας, στο ανατολικό άκρο της, ήμασταν υποχρεωμένοι να περάσουμε έναν μέτριο, ορεινό όγκο. Ο δρόμος κοβόταν στα πιο αδιάβατα σημεία του και ήταν πλακόστρωτος σ’ όλο το μήκος του. Αυτός ήταν, χωρίς αμφιβολία, ο δρόμος, μέσω του οποίου ο Παύλος ήλθε εδώ από τη Νεάπολη. Κι αυτό γιατί δεν είναι μόνο ο πιο ευθύς δρόμος, που θα μπορούσε να πάρει κάποιος, αλλά, πραγματικά, κι ο μόνος δρόμος που εγώ μπόρεσα ν’ ανακαλύψω. Όταν φθάσαμε στην κορυφή του βουνού, στο σημείο όπου ο Παύλος πρέπει να έρριψε την πρώτη ματιά του στην πεδιάδα και στην πόλη (των Φιλίππων), στην οποία επρόκειτο να κάνει το πρώτο κήρυγμα του Ευαγγελίου σ’ ευρωπαϊκό έδαφος, γύρισα κι εγώ να δω, ποιαν εντύπωση θα μπορούσε να είχε προκαλέσει και σ’ εκείνον η θέα και, πραγματικά, πιο συναρπαστική προοπτική δεν θα μπορούσε κανείς ούτε να φανταστεί. Ο δρόμος είναι αρκετά πλατύς κι ο λόφος διαπλατύνεται τόσο προς τη μεριά της πεδιάδας, που κάνει ορατό, με μια ματιά, ένα πολύ μεγάλο και πλούσιο τμήμα αυτής της τελευταίας, η κατεύθυνση δε του δρόμου είναι τέτοια, που τοποθετεί ακριβώς στο κέντρο της εικόνας τον εκτεινόμενο μέσα στην πεδιάδα λόφο, με την Ακρόπολη στην κορυφή του και την πόλη των Φιλίππων στους πρόποδές του. Δεν θα συγχωρήσω ποτέ τον εαυτό μου, που δεν είδα τη θέα από αυτό το σημείο, το οποίο είναι, από κάθε άποψη, το πιο ενδιαφέρον. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι ο Παύλος και η μικρή, αποστολική ομάδα του σταμάτησαν εδώ με θαυμασμό κι ευχαρίστηση και κοίταξαν κάτω προς την πεδιάδα, γεμάτοι προσδοκίες και ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ίσως και  να κάθισαν πάνω σε κάποιον από αυτούς τους βράχους για να ξεκουραστούν, έχοντας ανέβει το κοπιαστικό βουνό και για να ενισχύσει ο ένας την πίστη του άλλου προς τον Κύριο, μέσα από ευσεβείς συζητήσεις και μέσα από την επανάληψη της πίστης τους στην πολύτιμη υπόσχεση (του Κυρίου), για την μεταστροφή ολόκληρου του κόσμου και για την προσδοκώμενη οικουμενικότητα της βασιλείας του Χριστού. Ίσως και ν’ αποσύρθηκαν για λίγο σε κάποιο απομονωμένο σημείο μέσα σ’ αυτά τα δάση, για να ενώσουν τις προσευχές τους για τους Φιλίππους εκεί κάτω, για την Μακεδονία και για όλο τον παρηκμασμένο κόσμο. Μακάρι άλλη μια ομάδα ιεραποστόλων να επισκεφθεί την Μακεδονία και να της μεταφέρει, γι’ άλλη μια φορά, το φως που αυτή είχε απολαύσει σ’ εκείνες τις ευτυχισμένες, περασμένες μέρες, η οποία, όμως είναι σήμερα εξαντλημένη κι έχει επιτρέψει να κυριαρχήσει πάνω της η ψυχράδα και το σκοτάδι του τάφου. Η Μακεδονία ακόμη ζητάει βοήθεια και μακάρι η φωνή της ν’ ακουστεί σύντομα, πέρα απ’ τις θάλασσες και τους ωκεανούς! Μια ακόμη ματιά κι έστρεψα το βλέμμα μου προς την ανατολή, όχι χωρίς κάποια προσπάθεια. Σε λίγο εμφανίστηκε το θρακικό πέλαγος, με τα διάσπαρτα, ορεινά νησιά του και με τα χαρωπά, φουσκωμένα πανιά των καραβιών του και η θέα εκτεινόταν μέχρι τον κόλπο του Σάρου (παλιά, Μέλανα κόλπο), ίσια με εκεί που το μάτι μπορούσε να φθάσει. Σύντομα έγινε ορατή κι η αρχαία Νεάπολις – εγώ θα πρόσθετα εδώ «όμορφη λόγω της θέσης της», δηλαδή του υψηλού ακρωτηρίου στο οποίο αυτή είναι χτισμένη. Κι επειδή κι εμείς αισθανόμασταν πια την ανάγκη ν’ αναπαυθούμε, δεν μας ενόχλησε καθόλου που είδαμε μπροστά μας το σημερινό τόπο του προορισμού μας. Φθάσαμε στην Καβάλλα το απόγευμα, με αρκετά καλό καιρό, που μας επέτρεψε να κάνουμε μια βόλτα στην πόλη.

    Κάνοντας μιαν αναδρομή στον τόπο που μόλις είχαμε εγκαταλείψει, οφείλω να προσθέσω ότι η θέση της Ακρόπολης των Φιλίππων, όπως φαίνεται από την ορεινή διάβαση προς τη Νεάπολη ή Καβάλλα, είναι από βορειοδυτική έως βόρεια. Ο χάρτης του Neander, στην ιστορία που έγραψε για την  αποστολική εκκλησία, τοποθετεί τους Φιλίππους πολύ εγγύτερα στην παραλία και βάζει τον Παύλο να πηγαίνει μέσω θαλάσσης σ’ αυτή την πόλη της ενδοχώρας. Αυτό δημιουργεί μια ολότελα εσφαλμένη εντύπωση. Ο Παύλος κι οι σύντροφοί του έκαναν το ταξίδι τους από τη Νεάπολη προς τους Φιλίππους από την ξηρά και, φυσικά, πεζή. Ήταν εύκολο για εκείνους να διανύσουν αυτή την απόσταση και μέσα στην ίδια μέρα να κάνουν και όλες τις απαιτούμενες συμφωνίες για τη διαμονή τους κλπ. στους Φιλίππους, μια και η απόσταση (μεταξύ των δύο πόλεων) δεν είναι πάνω από δέκα μίλια, ίσως μικρότερη κι από εννέα μίλια, μολονότι είναι, κατά ένα μέρος της, ορεινή και κουραστική. Το λιθόστρωτο της οδού είναι δουλειά των Τούρκων.

    27 Μαϊου 1834. Στην Καβάλλα είχαμε μαζί μας μια συστατική επιστολή για τον αυστριακό πρόξενο κ. W. Αυτός κι ένας άλλος κύριος, με τον οποίο συνεργάζεται επαγγελματικά, είναι γερμανικής καταγωγής. Ο κ. W μας προσκάλεσε να περάσουμε τη νύχτα μαζί του, αλλ’ εμείς προτιμήσαμε να μείνουμε στο χάνι, στο οποίο βρίσκονταν ήδη οι αποσκευές μας. Μαζί με τους δυο κυρίους κάναμε ένα περίπατο στην πόλη. Το πιο ενδιαφέρον πράγμα που είδαμε ήταν μια σχολή που είχε ιδρύσει και συντηρούσε ο Μοχάμετ Άλυ της Αιγύπτου. Η Καβάλλα είναι ο τόπος από τον οποίο κατάγεται ο επαναστάτης πασάς της Αιγύπτου. Και μολονότι, όταν άρχισαν οι δυσκολίες ανάμεσα στην Πύλη και την Αίγυπτο, οι συγγενείς του είχαν μεταφερθεί από την Καβάλλα στην πρωτεύουσα, οι κληρονόμοι τους είναι ακόμη πολυάριθμοι μέσα και γύρω από την πόλη. Η σχολή, ένα μεγάλο, πέτρινο κτίριο, φιλοξενεί περί τους τριακόσιους υποτρόφους. Είναι χτισμένη σε θαυμάσια τοποθεσία, κοντά στην παραλία. Οι μαθητές έχουν ξεχωριστά δωμάτια, με διαφορετικά μεγέθη και διαφορετική οικοσκευή, ανάλογα με τις τάξεις φοίτησής τους. Όλα τα δωμάτια είναι καθαρά, μ’ ελάχιστες εξαιρέσεις και δροσερά και απόλυτα κατάλληλα για μελέτη και διαλογισμό. Η γενική εμφάνιση των μαθητών ήταν κατηφής και μυστικιστική (ησυχαστική). Τους ρώτησα, τι σκόπευαν να κάνουν, όταν θα ολοκλήρωναν το πρόγραμμα των σπουδών τους; Μου απάντησαν «Συνέχιση της μελέτης». Δεν σκοπεύετε να διδάξετε σε άλλους όσα έχετε μάθει; Ρώτησα εγώ. «Ίσως», απάντησαν εκείνοι, αλλά η σκέψη αυτή (της διδασκαλίας των άλλων) ήταν ολοφάνερα αρκετά μακριά από τα μυαλά τους. Σ’ ένα αναγνωστήριο βρήκαμε έναν αριθμό μαθητών καθισμένων στις φτέρνες τους, που άκουγαν το μάθημα από  έναν σεβάσμιο καθηγητή. Όλες οι δυνατές ανέσεις παρέχονται στη σχολή και το κάθε τι αποπνέει πολύ μεγάλη γενναιοδωρία. Είδα μερικά από τα βιβλία τους, δεν είχαν τίποτε  σχετικό με τις επιστήμες, τίποτε πέραν του μαύρου, ζοφερού Μωαμεθανισμού….

    Στη συνέχεια οι ιεραπόστολοι κατευθύνθηκαν προς την Αδριανούπολη, την οποία περιέγραψαν στο επόμενο κεφάλαιο του πονήματός τους.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    Η συγκίνηση δύο ιεραποστόλων όταν αντίκρισαν τα ερείπια των Φιλίππων

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    Αγαπητοί φίλοι και συμπολίτες από την Ελευθερούπολη.

    Τον Μάιο του 1834 δύο χριστιανοί (προτεστάντες) ιεραπόστολοι, οι Dwifht και Schauffler, έκαναν ένα ταξίδι στην Μακεδονία και την Θράκη και στις 25 Μαΐου του 1834 βρέθηκαν στο Πράβι (σημερινή Ελευθερούπολη). Δείτε πώς περιγράφουν την διαμονή τους εδώ.

    «Στις εξήμισι η ώρα περίπου φθάσαμε στην Πράβιστα. Η απόστασή της από τις Σέρρες είναι περίπου δεκαπέντε ώρες ή σαράντα πέντε μίλια. Κουρασμένοι από το επίπονο ταξίδι μας, επιστρέψαμε στο χάνι μας, χαρούμενοι που βρήκαμε ένα ανεκτό δωμάτιο για τους εαυτούς μας, όπου μπορούσαμε να ξεκουραστούμε κι ακόμη πιο χαρούμενοι, γιατί είχαμε μπροστά μας άλλη μια μέρα ξεκούρασης, (άλλο ένα Σάββατο), από την οποία φαίνεται πως είχαμε μεγάλη ανάγκη, και σωματικά και πνευματικά.

    Ολόκληρη την υπόλοιπη ημέρα μείναμε μόνοι κι ανενόχλητοι. Είχαμε απλωμένα τα κρεβάτια μας και στις δύο πλευρές του μικρού μας δωματίου και θεωρούσαμε τους εαυτούς μας ιδιαίτερα προνομιούχους, που μας ήταν δυνατό να ξεκουραστούμε στη διάρκεια του ταξιδιού μας, υπό τέτοιες άνετες συνθήκες. Επειδή δεν είχαμε κανένα τόπο λατρείας, τον οποίο να μπορούμε να επισκεφθούμε, για ηθικοπλαστική διδασκαλία, διαβάσαμε την Καινή Διαθήκη κι οι δυο μαζί κι έχοντας απρόσκοπτη θέα προς τα ερείπια των Φιλίππων, ποιο εδάφιο θα μπορούσε να είναι πιο ενδιαφέρον για μας, από αυτό της επίσκεψης του Παύλου σ’ αυτόν τον τόπο κι από την γλυκιά, τρυφερή επιστολή του προς την μητέρα εκκλησία ολόκληρης της Ευρώπης και της Αμερικής, την εκκλησία των Φιλίππων; Πολλά ποίμνια (εκκλησιάσματα) στις χριστιανικές χώρες μπορεί να διάβαζαν, την ίδια ώρα με μας, κάποιο από τα εδάφια (της Καινής Διαθήκης) που εμείς διαβάζαμε, αλλά κανένα, το λέω με περηφάνια, από αυτά τα εκκλησιάσματα δεν διάβαζε και δεν άκουγε (αυτό το εδάφιο) μέσα στη ζωντανή πραγματικότητα που εμείς το κάναμε, στο σκοτεινό δωμάτιο του τουρκικού χανιού μας.

    Κατά το βραδάκι επισκεφθήκαμε τον Έλληνα επίσκοπο. (Σημ. υπογράφοντος: Επρόκειτο για τον Άνθιμο Γρυπάρη από τη Σίφνο, ο οποίος ποίμανε την τότε επισκοπή Ελευθερουπόλεως από το 1826 μέχρι το 1863). Έδειξε αληθινά ευχαριστημένος που μας είδε. Μιλήσαμε πολύ για την πρόσφατη βελτίωση που έλαβε χώρα παντού στα σχολεία και για την ολοένα και περισσότερο αυξανόμενη ελευθερία που υπήρχε σε σχέση με αυτό το ζήτημα. Βρήκαμε τον επίσκοπο τόσο πολύ διατεθειμένο να μιλήσει και ν’ ακούσει σοβαρά πράγματα, ώστε τον εμπιστευθήκαμε και κάναμε παρατηρήσεις θρησκευτικής φύσης, για τις οποίες κι ο ίδιος (ο επίσκοπος) και οι λοιποί παριστάμενοι έδειχναν πολύ ευχαριστημένοι. Σύμφωνα μ’ αυτόν, ο μεικτός πληθυσμός της Πράβιστας, Τούρκοι κι Έλληνες, κατοικούσε σε περίπου διακόσια σπίτια. Υπάρχει μια ελληνική εκκλησία εδώ, αλλά δεν υπάρχει σχολείο. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό του επισκόπου, υπάρχει ένα ελληνικό Μοναστήρι στο Παγγαίο στο οποίο μονάζουν διακόσιοι μοναχοί (σημ. μεταφρ.: προφανώς εννοεί την Εικοσιφοίνισσα). Το Πράβι έχει σπουδαία ορυχεία σιδήρου. Το μετάλλευμα το εξάγουν υπό μορφή άμμου. Υπάρχει επίσης εδώ κι ένα χυτήριο σιδήρου, όπου παρασκευάζουν μπάλες (βλήματα) κανονιών. Ξεκινήσαμε πρωί για τους Φιλίππους. Η απόσταση από το Πράβι είναι οκτώ ή εννέα μίλια……»

    Σε άλλο σημείο του κειμένου οι δύο ταξιδιώτες, αναφερόμενοι στα εντυπωσιακά ερείπια των Φιλίππων, λένε ότι «σύμφωνα με τον επίσκοπο της Πράβιστας και άλλους Έλληνες που γνωρίσαμε εκεί, μεγάλο μέρος από τα ερείπια (της πόλης) καλύπτονται σήμερα από λιμνάζοντα ύδατα και μπορεί κανείς να τα δει στον πυθμένα των υδάτων αυτών, αλλά αυτό το τμήμα της πόλης βρισκόταν πολύ μακριά από την περιοχή που θα επισκεπτόμασταν εμείς…» (Στην περιγραφή των Φιλίππων θ’ αναφερθώ σε άλλη δημοσίευσή μου).

    ΘΟΔΩΡΟΣ Δ. ΛΥΜΠΕΡΑΚΗΣ

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    Philippi & Amphipolis: Two cities in the shadow of the mythical Pangaion Hill

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    Gold «moved» the wheel of history for the two cities

    By Theodoros An. Spanelis

     

    According to Greek mythology, Zeus took the form of golden rain to be able to impregnate Danae and thus Perseus was born.Someone would think that such things only happen in the myths. But, sometimes myths come together with the scientific truth;It happened million years ago. The stars collapse and the augmentation of their density to an unimaginable extent caused the creation of heavy metals. Among those who forged in the kiln of their hot nucleus, there was also gold. That gold scattered like rain and a part of it reached the earth and some of it fell onto the Pangaion Hill and Lekani’s mountains (the hill east to Philippi) thus creating a thick golden grid of auriferous veins. Geological study of Pangaion estimated that the hill was formed approximately 300 million years ago, thus the scattered gold, penetrated in the form of veins in the shell of the geological core of the mountain, creating a golden grid around the harsh heart of the mountain.

    Around the auriferous Pangaion Hill, two “super – local” centers will be developed in which the producing wealth is accumulated. They are two cities that when they “change hands” they also change names. At the eastern end Krinides is located, who will be renamed Philippi by the Macedonians and at the west the Ennea Odoi (Nine roads), who will be renamed as Amphipolis by the Athenians. Both cities will become big and they will gain prestige, wealth, glory and reputation that will last for centuries. The two cities will share the gold of Pangaion Hill and its rich myths, with their fame starting from its highest peaks reaching the Atlantic and India.

    In the early Christian years, the only existing bishoprics in Eastern Macedonia are those of Philippi and Amphipolis that are subjected to the metropolis of Thessaloniki which is the reference point for the whole of Macedonia and the Southeastern Europe. Strangely, in both cities, in Philippi around the Roman Forum and in Amphipolis within the Acropolis, a large number of temples are being built, one close to each other, fact that still raises questions for the researchers.

    For the end, I kept two images. The first one is one of the oldest portrayal of a horse.It’s a depiction that occurs very often at the Philippi’s rock paintings and it comes from the end of the Neolithic era. The second one is an image much younger, just of the end of 4th century B.C. that also shows two horses. It’s a part of the mosaic representation, located at the burial monument of Kasta (Amphipolis) Tomb, maybe one of the greatest moments of the mosaic art. Between those two images there is a conceptual link that brings Philippi and Amphipolis really close and that is that at the end what’s left in both cases is the hint of the horse’s worship in the area of Pangaion.

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    Φίλιπποι και Αμφίπολη: Δύο πόλεις στη σκιά του μυθικού Παγγαίου

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    Ο χρυσός και η μυθολογία «κίνησαν» τον τροχό της ιστορίας των δύο πόλεων

    Philippi & Amphipolis: Two cities in the shadow of the mythical Pangaion Hill

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ο Δίας για να μπορέσει να γονιμοποιήσει τη Δανάη μετατράπηκε σε χρυσή βροχή και έτσι γεννήθηκε ο Περσέας!!! Νομίζει κανείς ότι αυτά συμβαίνουν μόνο στους μύθους. Να όμως που μερικές φορές οι μύθοι συναντιόνται και με την επιστημονική αλήθεια. Συνέβη πριν από εκατομμύρια χρόνια, η κατάρρευση αστεριών και η αύξηση της πυκνότητάς τους σε ασύλληπτο βαθμό, προκάλεσε την δημιουργία βαρέων μετάλλων, μεταξύ αυτών που σφυρηλατήθηκαν στο καμίνι του θερμού πυρήνα τους, ήταν και ο χρυσός. Αυτός ο χρυσός σκόρπισε σαν βροχή και ένα έφτασε στη γη, μέρος αυτής έπεσε στο Παγγαίο και τα βουνά της Λεκάνης (τα βουνά ανατολικά των Φιλίππων) σχηματίζοντας ένα πυκνό χρυσό πλέγμα από χρυσοφόρες φλέβες. Γεωλογική μελέτη για το Παγγαίο υπολόγισε ότι  περίπου πριν από 300 εκ. χρόνια σχηματίστηκε το όρος, τότε ο χρυσός που έπεσε σαν βροχή εισχώρησε σε φλέβες στο περίβλημα του γεωλογικού πυρήνα του ορεινού όγκου, δημιουργώντας ένα χρυσό πλέγμα γύρω από την σκληρή καρδιά του βουνού.

     

    Η κορυφή Τρίκορφο του Παγγαίου που έδωσε μερικές από τις πιο πλούσιες φλέβες χρυσού.

    Γύρω από το χρυσοφόρο Παγγαίο θα αναπτυχθούν δύο υπερ-τοπικά κέντρα στα οποία συσσωρεύεται ο παραγόμενος πλούτος, είναι δύο πόλεις που όταν αλλάζουν χέρια, αλλάζουν και ονόματα. Στο ανατολικό άκρο είναι οι Κρηνίδες που θα μετονομαστούν σε Φίλιππους, από τους Μακεδόνες και στο δυτικό οι Εννέα Οδοί, που θα μετονομασθούν σε Αμφίπολη από τους Αθηναίους. Και οι δύο πόλεις θα γίνουν μεγάλες και θα  αποκτήσουν αίγλη, πλούτο, δόξα και μια φήμη που θα κρατήσει για αιώνες. Οι δύο πόλεις θα μοιραστούν το χρυσάφι του Παγγαίου και τους πλούσιους μύθους του (βλέπε σχετικά: ΟΡΦΕΑΣ και ΘΕΟΙ και ΡΗΣΟΣ  ΔΙΟΝΥΣΟΣ, και ΑΡΤΕΜΙΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΑΣ ΙΠΠΕΑΣ και ΣΤΡΥΜΩΝ   και ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ) οι οποίοι ξεκινώντας από τις ψηλότερες κορυφές του θα φτάσουν μέχρι τον Ατλαντικό και τις Ινδίες.

     

    Η παράλληλη πορεία δύο πόλεων

     

    Οι Φίλιπποι και η Αμφίπολη, κατά κάποιο τρόπο, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «πλωτές πόλεις», οικοδομήθηκαν δίπλα σε μεγάλους ταμιευτήρες νερού. Οι Φίλιπποι δίπλα στην λίμνη και τα έλη, που τις περιέβρεχαν από τη νότια πλευρά, τον Ζυγάκτη ποταμό από τα ανατολικά και τις  πηγές νερού που έδωσαν και το όνομα στις Κρηνίδες, στα ανατολικά. Το ίδιο και η Αμφίπολη, την περιβρέχει ο Στρυμόνας και μέχρι πριν μερικές δεκαετίες στη βόρεια πλευρά της πόλης ήταν η Κερκινίτιδα λίμνη, η σχέση της με το νερό καθόρισε το όνομά της. Ο Θουκυδίδης στην Ιστορία του μας την συστήσει με σημείο  αναφοράς την σχέση της με τα υδάτινο στοιχείο: «…ην Αμφίπολις Άγνων ωνόμασεν, ότι επ’ αμφότερα περιρρέοντος του Στρυμόνος (δια το περιέχειν αυτή) τείχει μακρώ απολαβών εκ ποταμού ες ποταμόν περιφανή ες θάλασσαν τε και την ήπειρον ώκισεν» (Συγγραφή Δ’ 102,3). Το λιμάνι της Αμφίπολης βρίσκονταν μέσα στην Κερκινίτιδα λίμνη, ασφαλές και προστατευμένο, κάτι που δεν συνέβαινε με το λιμάνι της Νεαπόλεως, επίνειο των Φιλίππων που ήταν εκτεθειμένο στους  νοτιάδες.

    Ο ποταμός Στρυμών περιπλέει την πόλη της Αμφίπολης. Στο βάθος ο Τύμβος Καστά και η πρώτη ακρόπολη.


    Ο Ζυγάκτης ποταμός διέρχεται δυτικά της πόλης των Φιλίππων και δίπλα σε αυτόν έλαβαν χώρα δύο σημαντικότατα γεγονότα. η μάχη των Φιλίππων και η βάπτιση της Αγίας Λυδίας.

    Από τον Φίλιππο…

    Οι Φίλιπποι, είναι η πόλη στην οποία αφήνει το στίγμα του ο πατέρας του Φίλιππος Β’. Η πόλη γίνεται μακεδονική μετά την πρόσκληση των Θασίων αποίκων για βοήθεια από το Φίλιππο Β’ απέναντι στους γηγενείς Θράκες. Η Αμφίπολη θα γίνει το ορμητήριο της κυριαρχίας του Φιλίππου, στην περιοχή ανατολικά του Παγγαίου και μετά την πρόσκληση των αποίκων καταλαμβάνει τις Κρηνίδες. Μια μαρτυρία του Αππιανού είναι δηλωτική το πόσο σημαντική ήταν η νέα πόλη για τον Φίλιππο, καθώς την χαρακτηρίζει «ως ευφυές επί Θράκης χωρίον». Ο Φίλιππος, λατρεύτηκε ως θεός στην περιοχή, τόσο στους Φιλίππους όπου βρέθηκε επιγραφή μου μνημονεύει, δύο τεμένη αφιερωμένα σε αυτόν αλλά και στην κοντινή Πίστυρο του Νέστου, όπου επίσης σε επιγραφή που βρέθηκε μνημονεύεται η λατρεία του Φιλίππου, από κοινού με τον Δία.

    Το Θέατρο των Φιλίππων είναι το πιο ζωντανό σημείο της αρχαίας πόλης.

    … Στον Αλέξανδρο

     

    Η Αμφίπολη είναι η πόλη από την οποία αναχωρεί ο Μέγας Αλέξανδρος, για την περσινή εκστρατεία και ο τόπος όπου θα συναντηθεί με τον θάνατο, η σύζυγός του Ρωξάνη και ο μοναδικός του διάδοχος Αλέξανδρος Γ. Στα σχέδια του μακεδόνα βασιλιά η πόλη είχε ξεχωριστεί θέση, γι’ αυτό και όταν σχεδίασε να κατασκευάσει, σε έξι πόλεις, μεγάλους πολυτελείς ναούς, η μια εξ αυτών ήταν η Αμφίπολης. Ο ναός αφιερωμένος στην Ταυροπόλο Άρτεμης, κόστους 1.500 τάλαντα (Διόδωρος Σικελιώτης 18.4) μπορεί να μην κατασκευάστηκε από τους διαδόχους του, αλλά όπως αποκαλύφθηκε από την αρχαιολογική σκαπάνη οικοδομήθηκε ένα από τα μεγαλύτερα ταφικά μνημείο στον Τύμβο Καστά, για το οποίο ακόμη περιμένουμε τις απαντήσεις της αρχαιολογικής επιστήμης.

    Η Ρωμαϊκή εποχή

     

    Κατά το πέρασμα στην ρωμαϊκή εποχή, οι Φίλιπποι και η Αμφίπολη είναι δυο ισχυρές πόλεις. Στην Αμφίπολη γράφεται ουσιαστικά ο επίλογος του μακεδονικού βασιλείου, με την παράδοση της πόλης στον Αιμίλιο Παύλο και του τελευταίου Μακεδόνα Βασιλιά του ηρωικού Περσέα στους Ρωμαίους. Η Αμφίπολη πρωταγωνιστεί ως πρωτεύουσα της Πρώτης διοικητικής περιφέρειας, ενώ στους Φιλίππους θα γραφτεί η σημαντικότερη σελίδα για την εξέλιξη της αυτοκρατορίας, στη μάχη που έγινε μπροστά από τα τείχη της πόλης, το 42 π.Χ.

     

    Το ρωμαϊκό φόρουμ δεσπόζει στο πιο κεντρικό σημείο των Φιλίππων.

    Η έλευση του Αποστόλου Παύλου

     

    Το κοσμογονικό  γεγονός όμως που θα σημαδέψει κυριολεκτικά τις δύο πόλεις, είναι η έλευση του Αποστόλου Παύλου και το πέρασμα στην Χριστιανική εποχή. Το πέρασμα του Αποστόλου των Εθνών, το φθινόπωρο του 49 μ.Χ. θα αφήσει θεολογικό και αρχιτεκτονικό αποτύπωμα στις δύο πόλεις.

     

    Στα πρωτοχριστιανικά χρόνια, οι μοναδικές επισκοπές που υπήρχαν στην Ανατολική Μακεδονία είναι των Φιλίππων και της  Αμφίπολης, οι οποίες  υπάγονταν στην Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, η οποία είναι το σημείο αναφοράς για το σύνολο της Μακεδονίας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Κατά περίεργο τρόπο και στις δύο πόλεις, στους Φιλίππους  πέριξ του Ρωμαϊκού Φόρουμ και στην Αμφίπολη εντός της Ακροπόλεως, οικοδομείται ένα πλήθος ναός, ο ένας κοντά στον άλλον, με συνέπεια το γεγονός αυτό να προκαλεί ακόμη την απορία των μελετητών.

    Το ψηφιδωτό δάπεδο αποτυπώνει την πορεία του Αποστόλου Παύλου, που άλλαξε το ρου της ιστορίας.

    Στους Φιλίππους, έχουμε το Οκτάγωνο (τον αρχαιότερο χριστιανικό ναό της Μακεδονίας και της Ευρώπης – αρχές του 4ου αιώνα), με ενσωματωμένο τον τάφο του μύστη των Καβειρίων Μυστηρίων Ευηφένη Εξηκέστου και τέσσερεις Βασιλικές, εκ των οποίων οι τρείς ήδη έχουν ανασκαφεί, ενώ η τέταρτη παραμένει θαμμένη, αν και έχει εντοπιστεί.

     

    Στην Αμφίπολη έχουμε την Ροτόντα (εξάγωνο εγγεγραμμένο σε κύκλο του 6ου αιώνα) και τέσσερεις βασιλικές, σε εκπληκτικά μεγάλη πυκνότητα, προς την νότια πλευρά του τείχους της Ακροπόλεως!!! Επίσης η Ροτόντα είναι οικοδομημένη επάνω σε, άγνωστης χρήσης κτήριο της ελληνιστικής περιόδου, που ενδεχομένως και αυτό, αφού βρισκόταν εντός της ακροπόλεως, να είχε ιερή χρήση. Κτήρια τέτοιου τύπου, δηλαδή εξαγωνικής δομής, είναι σχετικά σπάνια και συνδέονται με μαρτύριο και σημαντικές ταφές λατρευτικού χαρακτήρα. Δυστυχώς  τα ευρήματα σε συνδυασμό με τις ιστορικές πηγές δεν μας δίνουν περισσότερα στοιχεία για τα πρόσωπα που συνδέονται με το συγκεκριμένο οικοδόμημα. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέψουμε το πέρασμα του Αποστόλου Παύλου και από την Αμφίπολη, μετά τους Φιλίππους, οπότε ίσως να υπάρχουν ιστορικοί παραλληλισμοί.

    Το Οκτάγωνο των Φιλίππων είναι χτισμένο επάνω στην αρχαιότερη εκκλησία της Ευρώπης.

    Το περίκεντρο κτίριο του Εξαγώνου εντοπίστηκε ανασκαφικά το 1976, από τον Eυστ. Στίκα, και οι έρευνες συνεχίστηκαν από τον ίδιο έως το 1981, ξανάρχισαν το 1995 από τον X. Mπακιρτζή, οποίος μελετώντας τα ευρήματα διατύπωσε το συμπέρασμα  ότι η καταστροφή της Ροτόντας και γενικά της χριστιανικής Αμφίπολης και των Φιλίππων― προήλθε από σεισμό στα τέλη 6ου-αρχές 7ου αι.

    Το εξάγωνο της Αμφίπολης είναι από τους πιο σπάνιους, λόγω αρχιτεκτονικής, ναούς του κόσμου.

    Από εκείνο το χρονικό ορόσημο και μετά οι δύο πόλεις δεν θα ξαναβρούν την παλιά του λάμψη, παρά τις προσπάθειες των κατοίκων θα πέσουν σε παρακμή και λίγους αιώνες μετά θα περάσουν για πάντα στην ιστορία, για να εμφανιστούν εκ νέου στο φως με τις ανασκαφές του 20ου αιώνα.

     

    Στην «σκιά» του ίππου

     

    Για τον επίλογο κράτησα δύο εικόνες, η μια είναι από για αρχαιότερες απεικονίσεις αλόγου, είναι μια παράσταση που την συναντάμε πάρα πολύ συχνά στις βραχογραφίες των Φιλίππων, η οποία μας έρχεται από το τέλος της νεολιθικής εποχής. Η δεύτερη είναι μια εικόνα πολύ νεώτερη, μόλις του τέλους του 4ου αιώνα π.Χ. και αποτυπώνει επίσης δύο ίππους. Είναι απόσπασμα από την ψηφιδωτή παράσταση, στο ταφικό μνημείο του Τύμβου Καστά, ίσως μια από τις πιο κορυφαίες στιγμές της τέχνης της ψηφιδωτής απεικόνισης. Πίσω από τις δύο εικόνες υπάρχει μια εννοιολογική σύνδεση που φέρνει πολύ κοντά τους Φιλίππους και την Αμφίπολη, καθώς στο βάθος διακρίνεται ένα αποτύπωμα της λατρείας του ίππου στην περιοχή του Παγγαίου.

     

    Βιβλιογραφία:

     

    • TO EΞAΓΩNO ΣTH BYZANTINH APXITEKTONIKH – ΣOΦIA AKPIBOΠOYΛOY Αρχαιολόγος
    • ΦΙΛΙΠΠΟΙ – ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΟΛΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΦΡΟΥΡΙΟ. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ 2010. ΧΑΙΔΩ ΚΟΥΚΟΥΛΗ Αρχαιολόγος
    • ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ – ΤΑΠ – ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ Αρχαιολόγος

    Εν συντομία

    Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ο Δίας για να μπορέσει να γονιμοποιήσει την Δανάη μετατράπηκε σε χρυσή βροχή και έτσι γεννήθηκε ο Περσέας!!! Νομίζει κανείς ότι αυτά συμβαίνουν μόνο στους μύθους. Να όμως που μερικές φορές οι μύθοι συναντιόνται και με την επιστημονική αλήθεια. Συνέβη πριν από εκατομμύρια χρόνια, η κατάρρευση αστεριών και η αύξηση της πυκνότητάς τους σε ασύλληπτο βαθμό, προκάλεσε την δημιουργία βαρέων μετάλλων. Μεταξύ των μετάλλων που σφυρηλατήθηκαν στο καμίνι του θερμού πυρήνα τους, ήταν και ο χρυσός. Αυτός ο χρυσός σκόρπισε σαν βροχή και ένα μέρος της έφτασε στη γη, μέρος της έπεσε στο Παγγαίο και τα βουνά της Λεκάνης (τα βουνά ανατολικά των Φιλίππων) σχηματίζοντας ένα πυκνό χρυσό πλέγμα από χρυσοφόρες φλέβες. Γεωλογική μελέτη για το Παγγαίο υπολόγισε ότι  περίπου πριν από 300 εκ. χρόνια σχηματίστηκε το όρος, ο χρυσός που έπεσε σαν βροχή εισχώρησε σε φλέβες στον περίβλημα του γεωλογικού πυρήνα του ορεινού όγκου, δημιουργώντας ένα χρυσό πλέγμα γύρω από την σκληρή καρδιά του βουνού.

     

     

    Στους ιστορικούς χρόνους γύρω από το χρυσοφόρο Παγγαίο θα αναπτυχθούν δύο υπερ-τοπικά κέντρα, στα οποία συσσωρεύεται ο παραγόμενος πλούτος, είναι δύο πόλεις που όταν αλλάζουν χέρια, αλλάζουν και ονόματα. Στο ανατολικό άκρο είναι οι Κρηνίδες που θα μετονομαστούν σε Φίλιππους, από τους Μακεδόνες και στο δυτικό οι Εννέα Οδοί, που θα μετονομασθούν σε Αμφίπολη από τους Αθηναίους. Και οι δύο πόλεις θα γίνουν μεγάλες και θα  αποκτήσουν αίγλη, πλούτο, δόξα και μια φήμη που θα κρατήσει για αιώνες. Οι δύο πόλεις θα μοιραστούν το χρυσάφι του Παγγαίου και τους πλούσιους μύθους του (βλέπε σχετικά εδώ), οι οποίοι ξεκινώντας από τις ψηλότερες κορυφές του θα φτάσουν μέχρι τον Ατλαντικό και τις Ινδίες.

     

    Στα πρωτοχριστιανικά χρόνια, οι μοναδικές επισκοπές που υπήρχαν στην Ανατολική Μακεδονία είναι των Φιλίππων και της  Αμφίπολης, οι οποίες  υπάγονταν στην Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, η οποία είναι το σημείο αναφοράς για το σύνολο της Μακεδονίας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Κατά περίεργο τρόπο και στις δύο πόλεις, στους Φιλίππους  πέριξ του Ρωμαϊκού Φόρουμ και στην Αμφίπολη εντός της Ακροπόλεως, οικοδομείται ένα πλήθος ναός, ο ένας κοντά στον άλλον, με συνέπεια το γεγονός αυτό να προκαλεί ακόμη την απορία των μελετητών.

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    PHILIPPI’S ROCK PAINTINGS: the secrets of the rocks

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    Prayers, obsecrations, signs of mystic men – metallurgists and celestial maps through the theology of the eternal marks.

    By TheodorosAn. Spanelis

     

    In order to get to know the extremely important and admirably rich history of Philippi, the visitor is able to move in three different fields, in the archeological site and the museum, the historical sources and the rocks exhibition.  A large part of Philippi history, from prehistory to its historical end, is written on the hard stone, with scribbles and reliefs.

     

    The “Voices” of the rocks, throughout the ages have been revealing their secrets, but as they “speak” a forgotten language, we can’t understand it and can’t perceive the meanings they carry in the present from the deep prehistoric times. Secret prayers to known and unknown gods, movements of celestial bodies and totemic representations, are “written” on the rocks. Unknown and lost in time ceremonies took place above and next to these emblazonments, in these outdoor sanctuaries or more accurately, temples, as life, with its agonies and doubts was intersected, with the transcendental and unknown space. Sacred places, pilgrimages, bloody and bloodless sacrifices, came into being in those places that stand as perdurable witnesses of a history, not only of the people, but also of the chronicle of their relation with God.

    A point where someone can witness some of the most beautiful rock paintings is the one found in the village of Philippi, on three rocks, near the chapel of prophetess Elijah (Elias) (see map). One rock is located on the north side of the road at a distance of 30 meters, while the other two on the south side, at a distance of 40 meters and are fenced with wooden piles.

     

    In these rock paintings there are various animals, but the one thing that makes them stand out are the various human forms depicted, with the most important perhaps being the one of the warrior holding many weapons, a possible sign of great power or even of divine power. Probably, the site was an open-air sanctuary of the ancient Thracians, as there are a number of evidence supporting this point of view. These particular rock paintings are some of the most beautiful and characteristic of the genre and it is worthwhile for someone to take the time, sit and look for forms hidden in these “magical images”.

     

     

     

     

    A few kilometers to the west the archeological site of Philippi is located, where also here, in various spots the habitants of the ancient city have left engraved prints, in their passage. From drawings with “board games” to crosses and unexplained symbols.

     

    Nevertheless, the place where the visitor feels that he is experiencing something totally different, is when he’ll go beyond the archeological site and up to the sacred rock of the acropolis of Philippi, as the southern as well as the western sides are scattered by the unique engraved rocks.

     

    The stone is the protagonist in the ruins of the archeological site of Philippi. From the top of the acropolis rock, the ancient city began to unfold and with the same stone as the raw material this bright city was built. This city that gives you the feeling that it hovers between earth and sky. On the stone the history of this place was written, as the need of the man for answers met with his fears and these two together wrote an epic on the rock that lasted for almost 20 centuries. These stones became a meeting point for Thracian, Greek and Roman deities and then they all confronted with Apostle Paul and the Divine Word that eventually triumphed!

    Κατηγορία: Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    ΒΡΑΧΟΓΡΑΦΙΕΣ & ΒΡΑΧΟΑΝΑΓΛΥΦΑ ΦΙΛΙΠΠΩΝ: Τα μυστικά των βράχων

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    Προσευχές, δεήσεις, σημάδια μυστών – μεταλλουργών και ουράνιοι χάρτες μέσα από την θεολογία των αιώνιων σημαδιών

     

     

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

    Σε τρία πεδία έχει την δυνατότητα να κινηθεί ο επισκέπτης, για να γνωρίσει την εξαιρετικά σημαντική και αξιοθαύμαστα πλούσια ιστορία των Φιλίππων, στον αρχαιολογικό χώρο και το μουσείο, τις ιστορικές πηγές και στην έκθεση των βράχων! Ένα μεγάλο τμήμα της ιστορίας των Φιλίππων, από την προϊστορία μέχρι και το ιστορικό τέλος της, είναι γραμμένη επάνω στην σκληρή πέτρα, με χαράγματα και ανάγλυφα.

    Από αυτά τα βράχια ξεπήδησε η πρώτη εικόνα, για να κατακλύσει την οικουμένη.

    Οι «φωνές» των βράχων, εδώ και αιώνες αποκαλύπτουν τα μυστικά τους, αλλά επειδή «μιλάνε» μια ξεχασμένη γλώσσα, δεν μπορούμε να την κατανοήσουμε και να αντιληφθούμε τα νοήματα που μεταφέρουν στο παρόν από την βαθιά προϊστορία. Μυστικές προσευχές σε γνωστούς και άγνωστους θεούς, κινήσεις ουράνιων σωμάτων και τοτεμικές απεικονίσεις, είναι «γραμμένες» επάνω στα βράχια. Άγνωστες και χαμένες μέσα στο χρόνο τελετές έλαβαν χώρα επάνω και δίπλα σε αυτές τις παραστάσεις, σε αυτά τα υπαίθρια ιερά ή καλύτερα τεμένη αφού η ζωή, με τις αγωνίες και τις αμφιβολίες της, τέμνονταν, με το χώρο του υπερβατικού και αγνώστου. Ιεροί χώροι, προσκυνήματα, αιματηρές και αναίμακτες θυσίες, έλαβαν χώρα σε αυτά τα σημεία που στέκονται αιώνιοι μάρτυρες, μιας ιστορίας, όχι απλά κάποιων ανθρώπων, αλλά το χρονικό της σχέσης τους με το Θεό.

    Πολλοί είναι αυτοί που μέσα στην απελπισίας των ημερών, αναζητούν στα σημάδια των βράχων κρυμμένα μηνύματα για θαμμένους θησαυρούς και σε έξαρσης τρέλας και παραφροσύνης, τα καταστρέφουν, είτε για να αποκαλύψουν τα πολύτιμα αντικείμενα που πιστεύουν ότι είναι θαμμένα, είτε για να «στερήσουν την γνώση» του πλούτου από άλλους που θα ακολουθήσουν. Κανείς όμως δεν έχει προσεγγίζει αυτά τα σημάδια, που έμειναν ανεξίτηλα στο χρόνο, με την θεολογική ανάγνωση που απαιτείται για να τα γνωρίσεις, να τα κατανοήσεις, ώστε έτσι να ξετυλιχτούν οι θησαυροί της γνώσης που κρύβουν.

    Τα σημάδια επάνω στα βράχια μας δείχνουν το δρόμο της ανάβασης του ανθρώπου από τα άγρια σκοτάδια της προϊστορίας στο φως του ιστορίας, εκεί που περιμένει να συναντηθεί με το θείο.

    Επάνω στα βράχια υπάρχουν σύμβολα που θρέφουν την θεολογία για πολλούς αιώνες, από την προϊστορία μέχρι τους ιστορικούς χρόνους, πιο συγκεκριμένα από το τέλος της νεολιθικής περιόδου μέχρι τα πρωτοχριστιανικά χρόνια. Στο ποτάμι του χρόνου τα σύμβολα αλλάζουν, τα νοήματα εμπλουτίζονται, αλλά πάντα μένει ως αποτύπωμα η αγωνία του ανθρώπου να συνομιλήσει με το θείο. Ο χαράκτης αυτών των σχημάτων δεν πέρασε την ώρα του επειδή δεν είχε κάτι καλύτερο να κάνει, αγωνία και φόβο κατέθεσε για την κατανόηση του αγνώστου και για την προσδοκία της ευδαιμονικής επιβίωσης, σε αυτή και την άλλη ζωή. Από τις βραχογραφίες, η σκυτάλη του δημιουργού περνάει κατά τους ιστορικούς χρόνους στον τεχνίτη του βραχοανάγλυφων και από εκεί στις γλυπτικές απεικονίσεις των κλασσικών χρόνων για να φτάσει μέχρι τις ημέρες μας μέσα από την αγιογραφική απεικόνιση. Η γη του Παγγαίου είναι από τις πατρίδες της απεικονιστικής τέχνης, οι βραχογραφίες είναι μια προβολή της θεολογίας των ανθρώπων επάνω στα βράχια, ίπποι και άνθρωποι, πολεμιστές, τόξα, ελάφια αλεπούδες, σκυλιά, πελέκεις, δόρατα, άροτρα, καράβια και όλα αυτά τα συνυφαίνονται με απροσδιόριστα ιδεογράμματα, σπείρες, κύκλους με σταυρούς, ακτινωτά σχήματα και κοιλότητες, που μπορούν να εκφράζουν από ουράνια σώματα,- ήλιο, φεγγάρι, αστέρια, σε διάφορες θέσεις (θερινό και χειμερινό ηλιοστάσιο)- μέχρι αφηρημένες ιδέες για την ζωή και το μεταφυσικό.

    Γύρω από το Παγγαίο και τους Φιλίππους και σε διάφορα σημεία του Συμβόλου όρους, υπάρχει ένα πλήθος από αυτά τα χαράγματα, αλλά αντίστοιχης τεχνοτροπίας απεικονίσεις έχουν βρεθεί και σε νησιά του Αιγαίου, στην Ιταλία και αλλού. Αν μη τι άλλο εκφράζουν ένα οικουμενικό απεικονιστικό πολιτισμό που απλώθηκε στις ακτές της Μεσογείου. Ο Λάζαρος Χατζηλαζαρίδης από τους πιο συστηματικούς καταγραφείς και μελετητές των βραχογραφιών, τα αποκαλεί «εργαλεία σκέψης» των ανθρώπων του παρελθόντος. Στην μελέτη του Προϊστορικά Βραχογραφήματα στη Βόρεια Ελλάδα (2004), καταγράφει με εκτεταμένο τρόπο τις βραχογραφίες, χωρίς να αγνοεί και τα βραχοανάγλυφα των Φιλίππων, εντάσσοντας τα ως υποσύνολα της γενικότερης ονομασίας «τέχνη των βράχων». Ο πρώτος που τα μελέτησε είναι καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσ/νίκης κ. Νικόλαο Μουτσόπουλο. Για την χρονολόγησή τους έχουν γραφτεί πολλά, αλλά εκεί που συγκλίνουν οι περισσότεροι είναι ότι ξεκινούν από το τέλος της εποχής του Χαλκού (γύρω στην 3η χιλιετία π.Χ.).

     

    Από τα βραχογραφήματα ξεκινάει η ιστορία των ιδεών, είναι η ιστορία της αθάνατης πνευματικής ψυχής. Δεν είναι καθόλου σύμπτωση ότι στις περισσότερες περιοχές που έχουν βρεθεί αυτά τα σημάδια έχουμε ιστορικά κατάλοιπα μεταλλευτικής δραστηριότητας. Ο άνθρωπος που έζησε στην περιοχή του Παγγαίου και των Φιλίππων κατ’ επέκταση χάραζε σημάδια στους βράχους, αλλά και επάνω στο δέρμα τους (δες εδώ), η δερματοστιξία ήταν συνήθεια των μυημένων στα διονυσιακά και ορφικά μυστήρια. Ο Ορφέας δεν ήταν απλά ένας μουσικός, ήταν ένας μύστης που με τη μουσική του ασκούσε θεολογική πράξη και μέρος αυτή ήταν και τα σύμβολα, ως ιδεογράμματα. Από αυτά τα χαράγματα βλάστησε η πρώτη θεολογική πράξη, αυτά τα βράχια ήταν οι πρώτοι ναοί. Ανάμεσα στον βράχο και στο εξαιρετικής αρχιτεκτονικής Οκτάγωνο των Φιλίππων και τους άλλους λαμπρούς ναούς που έγιναν τόποι λατρείας, υπάρχει μια συνεχής και αδιάκοπη γραμμή, εξέλιξης και προαγωγής της πίστης.

    Από τις βραχογραφίες στα βραχοανάγλυφα

    Ένα σημείο στο οποίο μπορείτε να δείτε μερικά από τα πιο όμορφα βραχογραφήματα είναι αυτά που βρίσκονται στο χωριό Φίλιπποι, σε τρεις βράχους, κοντά στο παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία (δες στο χάρτη).

     

    Ο ένας βράχος βρίσκεται στην βόρεια πλευρά του δρόμου σε μια απόσταση 30 μέτρων, ενώ οι άλλοι δύο στην νότια, σε απόσταση 40 μέτρων και είναι περιφραγμένοι με ξύλινους πασσάλους. Σε μικρή απόσταση νοτιοδυτικά υπάρχει και μια πηγή νερού, δίπλα στην εκκλησία της Αγ. Παρασκευής, όπου για χρόνια κάτοικοι της περιοχής άφηναν για τάματα διάφορα προσωπικά αντικείμενα με την προσδοκία ενός θαύματος. Έθιμο ειδωλολατρικό το οποίο το συναντάμε σε πολλά σημεία της χώρας. Στο σημείο αυτό υπάρχουν και αιωνόβια δέντρα που δημιουργούν ένα εξαιρετικό περιβάλλον.

    Στις εν λόγω παραστάσεις υπάρχουν διάφορα ζώα, αλλά εκείνο που τις κάνει να ξεχωρίζουν, είναι οι διάφορες ανθρώπινες μορφές που αποτυπώνονται, με σημαντικότερη ίσως αυτή του πολεμιστή που κρατάει πάρα πολλά όπλα, δείγμα ίσως μεγάλης εξουσίας ή ακόμη και θεϊκής δύναμης. Πιθανότατα ο χώρος να ήταν ένα υπαίθριο ιερό των αρχαίων θρακών, καθώς υπάρχουν μια σειρά στοιχείων που συνηγορούν υπέρ αυτής της άποψης. Τα συγκεκριμένα βραχογραφήματα είναι από τα πιο όμορφα και χαρακτηριστικά του είδους και αξίζει να καθίσει κανείς ώρα και να αναζητήσεις μορφές που είναι κρυμμένες μέσα στις «μαγικές εικόνες».

    Η τοποθεσία που είναι τα ιερά των βράχων προσφέρεται για μια συνολική θεώρηση της περιοχής, από τον αρχαιολογικό χώρο μέχρι τις κορυφές του Παγγαίου.

    Λίγα χιλιόμετρα δυτικότερα βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων, όπου και εδώ σε διάφορα σημεία οι κάτοικοι της αρχαίας πόλης έχουν αφήσει τα εγχάρακτα αποτυπώματά, από το πέρασμα τους. Σχέδια από «επιτραπέζια» παιχνίδια μέχρι σταυρούς και ανερμήνευτα σύμβολα.

    Μερικές από τις βραχογραφίες που υπάρχουν μέσα στον αρχαία πόλη των Φιλίππων

    Εκεί όμως που ο επισκέπτης νοιώθει ότι βιώνει μια τελείως διαφορετική εμπειρία, είναι όταν θα βγει εκτός του αρχαιολογικού χώρου και θα ανηφορήσει στον ιερό βράχο της ακρόπολης των Φιλίππων, καθώς η νότια, αλλά και η δυτική πλευρά είναι διάσπαρτες από τα μοναδικά βραχοάναγλυφα. Κάτι ανάλογο και μάλιστα σε αυτή την έκταση δεν θα το συναντήσετε πουθενά αλλού (ΠΡΟΣΟΧΗ,  ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙΤΕ  ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΓΙΑ ΑΝΑΒΑΣΗ ΣΤΑ ΒΡΑΧΙΑ). Στην ορεινή Ροδόπη, αλλά και σε άλλα σημεία της Θράκης, υπάρχουν βραχοανάγλυφα τα οποία όμως είναι μεμονωμένα. Τα περισσότερα από αυτά έχουν χρονολογηθεί στον 2ο και στον 3ο αιώνα μ.Χ., χωρίς όμως κανείς να έχει απαντήσει, ποιο γεγονός ή ποια θεολογική θεώρηση οδήγησε στην καθιέρωση αυτής της πρακτικής θρησκευτικής έκφρασης, επάνω στα βράχια; Να είναι μια μετεξέλιξη από τις βραχογραφίες στα βραχοανάγλυφα; Αν ναι, γιατί υπάρχον τόσοι αιώνες «σιωπής» των βράχων; Ένα ακόμη αναπάντητο ζήτημα στα πολλά που απασχολούν τους επιστήμονες που για ένα αιώνα μελετάνε την περιοχή.

    Τα βραχοανάγλυφα εκτείνονται από τα βόρεια και ανατολικά του θεάτρου και κατά ζώνες φτάνουν μέχρι την δυτική πλευρά του λόφου, επάνω από το βυζαντινό τείχος και το αρχαίο υδραγωγείο. Επάνω από το θέατρο και το ιερών των αιγυπτίων θεών, βρίσκονται τόσο βραχοανάγλυφα όσο και ιερά των βράχων με βωμούς για τις θυσίες. Κατά μέσο όρο οι διαστάσεις των ανάγλυφων είναι 30 Χ 50 εκατοστά. Έχουν βρεθεί περίπου 180 παραστάσεις εκ των οποίων οι 20 συνοδεύονται από επιγραφές. Στα 2/3 των παραστάσεων εμφανίζεται η Άρτεμις, η ρωμαϊκή DIANA και η θρακική Βενδίς, σε άλλες θα συναντήσουμε την Αθηνά – Μινέρβα, την Κυβέλη, ενώ μερικές αποδίδονται στην Ίσιδα. Οι ανδρικές μορφές είναι ελάχιστες και εμφανίζονται, ο Jupiter, ο Θράκας ιππέας και ίσως και ο Διόνυσος. Τα ανάγλυφα εμπλουτίζονται και με άλλα σύμβολα όπως είναι, φαλλός, μάτια, αυτιά και η ημισέληνος, δηλωτικά της συνύπαρξης και με άλλες θεότητες. Φαίνεται σαν να μην υπήρχε ένας κανόνας και ο κάθε πιστός μπορούσε να αποτυπώσει την θεότητα που ήθελε, αλλά για κάποιο ανεξήγητο λόγο οι περισσότερες προτιμήσεις ήταν στην Άρτεμης, ίσως γιατί με τον Απόλλωνα είναι οι αρχαιότερες λατρείες που ήρθαν με τους πρώτους αποίκους. Παράλληλα με τις παραστάσεις υπάρχουν και τα ιερά των βράχων με σημαντικότερο της Αρτέμιδος στο οποίο υπάρχει και βωμός για τις θυσίες.

    Η πέτρα είναι ο πρωταγωνιστής στον ερειπιώνα του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων, από την κορυφή του βράχου της ακρόπολης άρχισε να ξετυλίγεται η αρχαία πόλη και με την ίδια πέτρα ως πρώτη ύλη χτίστηκε αυτή η λαμπρή πολιτεία που σου γεννάει την αίσθηση ότι αιωρείται μεταξύ γης και ουρανού. Επάνω στη πέτρα γράφτηκε η ιστορία αυτού του χώρου, καθώς η ανάγκη του ανθρώπου για απαντήσεις συναντήθηκε με τους φόβους του και αυτά τα δύο επάνω στην πέτρα έγραψαν μια εποποιία που κράτησε κοντά 20 αιώνες!!! Σε αυτές τις πέτρες συναντήθηκαν θρακικές, ελληνικές, ρωμαϊκές θεότητες και στην συνέχεια όλες αυτές αναμετρήθηκαν με τον Απόστολο Παύλο και τον Θείο λόγο που τελικά θριάμβευσε!!!

    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
    – Χ. ΤΣΩΧΟΣ – Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 2Ο ΚΑΙ ΤΟΝ 3Ο αιώνα μ.χ. ΑΕΜΘ 2005
    – Λ. ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΙΔΗΣ – ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΑ ΒΡΑΧΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ 2004
    – ΦΙΛΙΠΠΟΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ – ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΗΣ & ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑ ΓΟΥΝΑΡΗ
    – ΦΙΛΙΠΠΟΙ : ΧΑΙΔΩ ΚΟΥΚΟΥΛΗ – ΧΡΥΣΑΝΘΑΚΗ & ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΠΑΚΙΡΤΖΗΣ

    Εν συντομία

     

    Σε τρία πεδία έχει την δυνατότητα να κινηθεί ο επισκέπτης, για να γνωρίσει την εξαιρετικά σημαντική και αξιοθαύμαστα πλούσια ιστορία των Φιλίππων, στον αρχαιολογικό χώρο και το μουσείο, τις  ιστορικές πηγές και στην έκθεση των βράχων! Ένα μεγάλο τμήμα της ιστορίας των Φιλίππων, από την προϊστορία μέχρι και το ιστορικό τέλος της, είναι γραμμένη επάνω στην σκληρή πέτρα, με χαράγματα και ανάγλυφα

     

    Οι «φωνές» των βράχων, εδώ και αιώνες αποκαλύπτουν τα μυστικά τους, αλλά επειδή «μιλάνε» μια ξεχασμένη γλώσσα, δεν μπορούμε  να την κατανοήσουμε και να αντιληφθούμε τα νοήματα που μεταφέρουν στο παρόν από την βαθιά προϊστορία. Μυστικές προσευχές σε γνωστούς και άγνωστους θεούς, κινήσεις ουράνιων σωμάτων και τοτεμικές απεικονίσεις, είναι «γραμμένες» επάνω στα βράχια. Άγνωστες και χαμένες μέσα στο χρόνο τελετές έλαβαν χώρα επάνω και δίπλα σε αυτές τις παραστάσεις, σε αυτά τα υπαίθρια ιερά ή καλύτερα τεμένη αφού η ζωή, με τις αγωνίες και τις αμφιβολίες της, τέμνονταν, με το χώρο του υπερβατικού και αγνώστου. Ιεροί χώροι, προσκυνήματα, αιματηρές  και αναίμακτες θυσίες, έλαβαν χώρα σε αυτά τα σημεία που στέκονται αιώνιοι μάρτυρες, μιας ιστορίας, όχι απλά κάποιων ανθρώπων, αλλά το χρονικό της σχέσης τους με το Θεό.

     

    Ένα σημείο στο οποίο μπορείτε να δείτε μερικά από τα πιο όμορφα βραχογραφήματα είναι αυτά που βρίσκονται στο χωριό Φίλιπποι, σε τρείς βράχους, κοντά στο παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία (δες στο χάρτη). Ο ένας βράχος βρίσκεται στην βόρεια πλευρά του δρόμου σε μια απόσταση 30 μέτρων, ενώ οι άλλοι δύο στην νότια, σε απόσταση 40 μέτρων και είναι περιφραγμένοι με ξύλινους πασσάλους.

    Στις εν λόγω παραστάσεις υπάρχουν διάφορα ζώα, αλλά εκείνο που τις κάνει να ξεχωρίζουν, είναι οι διάφορες ανθρώπινες μορφές που αποτυπώνονται, με σημαντικότερη ίσως αυτή του πολεμιστή που κρατάει πάρα πολλά όπλα, δείγμα ίσως μεγάλης εξουσίας ή ακόμη και θεϊκής δύναμης. Πιθανότατα ο χώρος να ήταν ένα υπαίθριο ιερό των αρχαίων θρακών, καθώς υπάρχουν μια σειρά στοιχείων που συνηγορούν υπέρ αυτής της άποψης. Τα συγκεκριμένα βραχογραφήματα είναι από τα πιο όμορφα και χαρακτηριστικά του είδους και αξίζει να καθίσει κανείς ώρα και να αναζητήσεις μορφές που είναι κρυμμένες μέσα στις «μαγικές εικόνες».

     

    Λίγα χιλιόμετρα δυτικότερα βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων, όπου και εδώ σε διάφορα σημεία οι κάτοικοι της αρχαίας πόλης έχουν αφήσει τα εγχάρακτα αποτυπώματά, από το πέρασμα τους. Σχέδια από «επιτραπέζια» παιχνίδια μέχρι σταυρούς και ανερμήνευτα σύμβολα.

     

    Εκεί όμως που ο επισκέπτης νοιώθει ότι βιώνει μια τελείως διαφορετική εμπειρία, είναι όταν θα βγει εκτός του αρχαιολογικού χώρου και θα ανηφορήσει στον ιερό βράχο της ακρόπολης των Φιλίππων, καθώς η νότια, αλλά και η δυτική πλευρά είναι διάσπαρτες από τα μοναδικά βραχοάναγλυφα.

     

     

    Η πέτρα είναι ο πρωταγωνιστής στον ερειπιώνα του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων, από την κορυφή του βράχου της ακρόπολης άρχισε να ξετυλίγεται η αρχαία πόλη και με την ίδια πέτρα ως πρώτη ύλη χτίστηκε αυτή η λαμπρή πολιτεία που σου γεννάει την αίσθηση ότι αιωρείται μεταξύ γης και ουρανού. Επάνω στη πέτρα γράφτηκε η ιστορία αυτού του χώρου, καθώς η ανάγκη του ανθρώπου για απαντήσεις συναντήθηκε με τους φόβους του και αυτά τα δύο επάνω στην πέτρα έγραψαν μια εποποιία που κράτησε κοντά 20 αιώνες!!! Σε αυτές τις πέτρες συναντήθηκαν θρακικές, ελληνικές, ρωμαϊκές θεότητες και στην συνέχεια όλες αυτές αναμετρήθηκαν με τον Απόστολο Παύλο και τον Θείο λόγο που τελικά θριάμβευσε!!!

     

     

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    Οι ΦΙΛΙΠΠΟΙ & ΤΑ ΧΡΥΣΑ ΜΕΤΑΛΛΑ: Από τα ορυχεία του Φιλίππου Β’ στις φλέβες της ιστορίας

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    Ένα πλούσιο χρυσωρυχείο ύλης και πνεύματος

     

    Philippi and the gold metals: from the Philip’s mines to the veins of history.

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Τι θα ήταν οι Φίλιπποι χωρίς τα ορυχεία χρυσού; Πως θα είχε εξελιχθεί η ιστορία αν ο Φίλλιπος Β’ δεν είχε κατακτήσει την περιοχή και δεν αποκτούσε την δύναμη που του έδωσαν ο χρυσός και ο άργυρος; Πόσο τυχαίο είναι το γεγονός ότι δύο από τα σημαντικότερα ζητήματα της χιλιόχρονης πορείας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κρίθηκαν στη γη των Φιλίππων;

     

     

    Η ανακάλυψη της φωτιάς και η εξόρυξη – επεξεργασία των μετάλλων, αποτέλεσαν μια σημαντική καμπή στην εξέλιξη του ανθρώπου. Αυτός είναι και ο λόγος που αυτές οι εξελίξεις αποτυπώθηκαν και σε μυθολογικό – θεολογικό επίπεδο. Το δώρο της φωτιάς από τον Προμηθέα και η προσφορά της μεταλλουργίας από τον Ήφαιστο, συνθέτουν τα δύο κύρια στοιχεία της εποχής της τεχνολογίας, η οποία άλλαξε ριζικά τη ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Ότι έχουμε σήμερα και μας κάνει να ζούμε άνετα ξεκινούν από αυτά τα δύο, τη φωτιά και την μεταλλουργία. Παρά το γεγονός όπως, ότι εμείς τα προσεγγίζουμε με καθαρά τεχνολογικούς όρους, οι αρχαίοι είχαν έντονο το στοιχείο της μεταφυσικής, καθώς η  εξόρυξη αποδόθηκε σε δράση δαιμόνων που είχαν, τόσο την ικανότητα να κινούνται και να ζουν μέσα στην γη και στην επιφάνεια της, όσο και το ότι ήταν προικισμένοι με εξαιρετικές ικανότητες μαντικής ώστε για να μπορούν να εντοπίζουν τα μεταλλοφόρα κοιτάσματα. Στην γέννηση του σύγχρονου πολιτισμού έχουμε λοιπόν, μια συνύφανση του υλικού και του πνευματικού κόσμου, που θα καθορίσει την ιστορία!

    Δεν είναι τυχαίο που η «αρχαία μεταλλωρυχεία – μεταλλουργία» χαρακτηρίζεται ως η πρώιμη φάση της αλχημείας, πολύ πριν αυτή γίνει επιστήμη και περάσει από το φίλτρο του ορθολογισμού. Για τους ανθρώπους εκείνης της εποχής η εξαγωγή του χρυσού, δηλαδή του φωτός μέσα από το χώμα, είχε κάτι το μαγικό, και για να το κατανοήσουν, να το δαμάσουν και να το κάνουν δικό τους, το έντυσαν με μύθους και δοξασίες. Ο χρυσός, αυτό το αιώνιο, ανεξίτηλο φως που βγαίνει από τη γη και δεν χάνει ποτέ την λάμψη του, έγινε ο πόθος και το απόλυτο σύμβολο της εξουσίας καθώς και η αιτία πολέμων και αναταραχών, που μαζί με τις μεγάλες ιδέες, κύλησαν τον τροχό της ιστορίας.

    Ο Ησίοδος στο έργο του «ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ» περιγράφει την πτωτική πορεία της ανθρώπινης ψυχής, με την σειρά της σπανιότητας και της αξίας των μετάλλων, χρυσό γένος, αργυρό γένος, χάλκινο γένος, παρεμβάλει το ηρωικό γένος, για να φτάσει μετά στο έσχατο και ευτελές που είναι το σιδερένιο γένος.

     

    Η χώρα των Φιλίππων βρέθηκε να διαθέτει σε αφθονία το σύνολο αυτών των μετάλλων και ουσιαστικά η εξόρυξη τους καθόρισε την οικονομία της περιοχής, αλλά και την ενέταξε στους ιστορικούς τόπους της οικουμένης. Το μέταλλο εκείνο που αποτέλεσε το κεντρικό στοιχείο των μύθων της περιοχής πέριξ του Παγγαίου και την κύρια αιτία σύγκρουσης των γηγενών Θρακών με τους αποίκους, στην αρχή της Θάσου, μετά της Αθήνα και τέλος με την ανερχόμενη δύναμη των Μακεδόνων είναι ο χρυσός.

    Ειδικά ο χρυσός των Μακεδόνων έλαβε μυθικές διαστάσεις, με κυρία πηγή το Παγγαίο και τα Άσυλα του Φιλίππου,  όχι μόνο σε επίπεδο δύναμης και εξουσίας αλλά και σε ένα μεταφυσικό επίπεδο. Εξάλλου πολύ πριν τον Φίλιππο, το Παγγαίο έγινε τόπος της ηλιακής λατρείας από τον Ορφέα, εξελίσσοντας έτσι την αρχική διονυσιακή λατρεία σε μια νέα διονυσιακή – ορφική λατρεία με μυστήρια που αποτέλεσαν το γόνιμο χωράφι για να ευδοκιμήσει η πεποίθηση της μετά  θάνατο ζωής και της αναγέννησης.

     

    Εκτιμάται ότι η εξόρυξη στην περιοχή του Παγγαίου ξεκινάει στο τέλος της νεολιθικής εποχής και σύμφωνα με την Πλίνιο οι πρώτοι που έρχονται και φέρνουν την τέχνη των μεταλλωρύχων και των μεταλλουργών είναι οι Φοίνικες. Ο Κάδμος μυθολογείται ως ο πρώτος που ανακαλύπτει και εξορίσει τα πολύτιμα μέταλλα του Παγγαίου και έκτοτε ξεκινάει μια ιστορία που θα κρατήσει για αιώνες. Κατ’ άλλους η έλευση του φρυγικού θεού, του Διονύσου του Ζαγρέα, από τους Πελασγούς μεταλλωρύχους, σηματοδοτεί την νέα χρυσοφόρα εποχή. Ο Διόνυσος Ζαγρέας θεός των Ορφικών, γιός του Δία και της Περσεφόνης, είναι ένας άγριος θεός της αναγέννησης και της αθανασίας που πολύ αργότερα θα μετεξελιχθεί σε θεό του κρασιού και του κεφιού.

     

     

    Βλέποντας πολλές από τις εισόδους των μεταλλείων, αναρωτιέσαι πόσο μικρόσωμοι θα έπρεπε να είναι οι μεταλλωρύχοι για να μπορούν να περνάνε μέσα στις στοές.

     

     

    Όταν ο Φίλιππος Β» φτάνει στην περιοχή, στο Παγγαίο η εξόρυξη χρυσού και αργύρου μετράει ήδη αρκετούς αιώνες. Ωστόσο το μεγάλο άλμα που γίνεται εκείνη την εποχή είναι ότι εφαρμόζονται καλύτερες μέθοδοι εξόρυξης και επεξεργασίας που έχουν ως αποτέλεσμα να αυξήσουν την παραγωγή. Επιπλέον ο Φίλιππος ανοίγει νέα ορυχεία εξέλιξη που βελτιώνει τη παραγωγή, καθώς σύμφωνα με τις πηγές ξεπερνάει τα 1.000 τάλαντα το χρόνο, ποσό μυθικό.  Το ένα τάλαντο ισοδυναμεί με βάρος 26 κιλών περίπου και είχε το σχήμα προβιάς ζώου. Το σχήμα ήταν το αντίστοιχο μια προβιάς ταύρου ή αίγας, αν σκεφτούμε ότι ο θεός των μεταλλωρύχων ήταν ο Διόνυσος Ζαγρέας, απόλυτα αναμενόμενο!

    Μπροστά τα Άσυλα απλώνεται ο κάμπος των Φιλίππων, στο βάθος δεξιά η ακρόπολη της αρχαίας πόλης και στον τέλος του ορίζοντα το ιερό βουνο, της αρχαιότητας, το μυθικό Παγγαίο. «Φιλίππων μεν ουν έστιν έτερος λόφος ου μακράν, ον Διονύσου λέγουσιν, εν ω και τα χρυσεία έστι τα Άσυλα καλούμενα»Αππιανός (De bello civile IV, 105)

    Όταν ο Φίλιππος έθεσε στο μαντείο των Δελφών το ερώτημα, για το πώς θα κυριαρχήσει, η απάντηση που έλαβε τον συμβούλευε ότι «αργυραίς λόγχαις μάχου, και πάντων κρατήσεις», δηλαδή πολέμα με τη δύναμη των πολύτιμων μετάλλων και θα κυριαρχήσεις σε όλους. Όπως και έγινε. Κάπως έτσι ξεκινάει να γράφεται το χρονικό της πρώτης ελληνικής αυτοκρατορίας που λίγα χρόνια μετά, με τον Αλέξανδρο Γ,’ θα φτάσει στο κορυφαίο σημείο της και θα επεκτείνει τα όρια του ελληνισμού μέχρι τις Ινδίες.

     

    Το μέγεθος του πλούτου που αποκόμισε ο Φίλιππος από τα μακεδονικά «χρυσεία» αποτυπώνεται στους «φιλίππειους», τους χρυσούς στατήρες οι οποίοι εκδόθηκαν από το 352 έως το 336 π.Χ. και κυκλοφορούσαν έως τον 2ο αι., όχι μόνο στη Μακεδονία, αλλά και στη Ρώμη (όπως αναφέρουν ο Λίβιος και ο Πλαύτος), στη Γαλατία.

    Χρυσό νόμισμα Φιλίππου Β΄. Εμπροσθότυπος: δαφνοστεφής κεφαλή Απόλλωνος. Φωτογραφία που παρέχεται από το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων. (EL)

    Στην περιοχή του Παγγαίου και των Φιλίππων υπήρχε και ο άπυρος χρυσός, δηλαδή αυτός που δεν χρειάζονταν να περάσει από το καμίνι για να καθαριστεί, δηλαδή ο αυτοφυής. Η μεγάλη δυσκολία υπήρχε στον διαχωρισμό του από προσμίξεις άλλων υλικών, σε αυτή την περίπτωση γινόταν η εξόρυξη με άνοιγμα στοών και πηγαδιών στα σχιστολιθικά πετρώματα, στο σημείο τομής τους με τα ασβεστολιθικά, λόγω του ότι εκεί γινόταν η συγκέντρωση και ο σχηματισμός της χρυσοφόρου φλέβας. Το προϊόν της εκσκαφής περνούσε  από την διαδικασία της κονιορτοποίησης και της καμίνευση, για να διαχωριστεί με την τήξη από τα  άλλα μέταλλα. Στην περίπτωση του άπυρου χρυσού, η διαδικασία διαχωρισμού γινόταν σε πλυντήρια.

    Τόνοι από σκωρίες καλύπτουν μεγάλες εκτάσεις γύρω από τα ορυχεία. Αν και έχουν πέρασει τόσοι αιώνες, δύσκολα φυτρώνει κάτι, περισσότερο από την χαμηλή βλάστηση.

    Η περιοχή ανατολικά της αρχαίας πόλης, σχεδόν το σύνολο της ορεινής περιοχής, με αρχή από την πόλη των Φιλίππων, και συνεχίζοντας προς την Παλιά Καβάλα,  τις  Κορυφές και τα Κόκκαλα, είναι διάσπαρτη από χρυσορυχεία. Κάποια στιγμή που αναρωτιόμουν για το όνομα του χωριού Κόκκαλα πήρα την απάντηση ότι βρέθηκαν ορυχεία με τα οστά των δούλων που δούλευαν στα χρυσορυχεία δεμένα με τις αλυσίδες. Δεν επαληθεύτηκε, αλλά το βέβαιο είναι ότι οι συνθήκες εργασίας ήταν απάνθρωπες. Δεν έχει διασωθεί ιστορική πηγή που να αναφέρεται στις συνθήκες εργασίας, αλλά ανάλογες που έχουν διασωθεί για τα μεταλλεία του Λαυρίου, δεν πρέπει να απέχουν και πολύ από τις εδώ καταστάσεις καθώς κύρια δούλοι και αιχμάλωτοι πολέμου ήταν οι εργάτες των ορυχείων.

    Ένα από τα μεγαλύτερα και καλύτερα διατηρημένα ορυχεία με σχετικά εύκολη πρόσβαση, είναι αυτό της Αγίας Ελένης πλησίον του Ζυγού. Το σύνολο της χρυσοφόρου περιοχής , έφερε το όνομα ΑΣΥΛΑ ΤΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ, από το όνομα προκύπτει, όχι μόνο το όνομα του κατόχου της περιοχής, αλλά πιθανότητα και το γεγονός της ύπαρξης ενός ιδιαίτερου καθεστώτος στο χώρο, το οποίο οριοθετείτε από τα ορυχεία, καθώς είναι πιθανό να μην επιτρεπόταν η πρόσβαση χωρίς εξουσιοδότηση όπως και έξοδος εκτός των ορίων, χωρίς έλεγχο. Η περιοχή των Ασύλων του Φιλίππου, μέχρι τις ημέρες μας, είναι διάτρητη από ανοιχτά επιφανειακά ορύγματα μικρού βάθους ή μεγάλου μήκους στοές, με πολλές διακλαδώσεις και ορισμένα – με τις κατάλληλες προφυλάξεις – είναι επισκέψιμα. Αν δε στο μέλλον αξιοποιηθούν με τις απαιτούμενες επεμβάσεις θα αποτελέσουν μια μοναδική εμπειρία για τον επισκέπτη.

    Σαν περάσματα προς το κάτω κόσμο, έβλεπαν τα ανοίγματα των στοών και τους μεταλλωρύχους σαν δαίμονες που μέσα από το σκότος της χθόνιας γης, με μαγικό τρόπο έβγαζαν το λαμπερό μέταλλο, δηλαδή το φως.

    Επίσης στην εν λόγω περιοχή σύμφωνα με τον Αππιανό υπήρχε και ιερό με τον τάφου του Διονύσου, επάνω σε λόφο που έφερε και το όνομά του. Από τους αρχαιολόγους πιθανολογείται ότι ίσως να είναι ο μεγάλος λόφος δίπλα στην Ακρόπολη των Φιλίππων και επάνω από τον οικισμό του Κεφαλαρίου, όπου έχουν εντοπιστεί ίχνη αρχαίας λατρείας.

     

    Ο χρυσός που βγήκε από τα Άσυλα του Φιλίππου έγινε κόσμημα, νόμισμα και λατρευτικά αντικείμενα. Με την δύναμη της λάμψης του χρυσού που βγήκε μέσα από τη γη των Φιλίππων, ο τόπος αυτός πέρασε στις φλέβες της ιστορίας για να δώσει ζωή και κίνηση στα γεγονότα. Τα χρυσωρυχεία των Φιλίππων σώζονται μέχρι σήμερα, σαν απομεινάρια μια λαμπρής περιόδου που έγραψε μερικές από τις πιο σημαντικές σελίδες της ιστορίας. Πολλές από τις στοές χάσκουν σαν ανοιχτά  περάσματα ανάμεσα σε δύο κόσμους. Επίσης, ενώ η εξόρυξη έχει σταματήσει από χρόνια, υπάρχουν  τα απομεινάρια αιώνων από την μεταλλουργική δραστηριότητα που είναι οι χιλιάδες τόνοι σκωρίας, οι ποσότητες από αυτό το σκουρόχρωμο υλικό είναι δηλωτικό του πόσοι τόνοι χρυσού βγήκαν από αυτή τη γη.

     

    Τα Άσυλα του Φιλίππου βρίσκονται σε ένα σημείο που εποπτεύουν τον κάμπο των Φιλίππων.

    Όλα τα παραπάνω είναι το πλαίσιο της εξορυκτικής διαδικασίας, μέσα στο οποίο συνυφαίνονται οι αρχαίοι μύθοι της αρπαγής της Περσεφόνης από τον Άδη, της αναζήτησης της Ευρυδίκης  από τον Ορφέα και του Διόνυσου Ζαγρέα που διαμελίζεται και αναγεννιέται. Τα αρχαία χρυσωρυχεία δεν είναι απλά ένα εργοτάξιο, όπως ένα σημερινό, είναι ένας τόπος λατρείας και θαυμάτων, γι’ αυτό σε παρά πολλές περιπτώσεις, ως ένδειξη σεβασμού προς τη γη, υπάρχει αποκατάσταση των τραυμάτων της που δημιουργούν οι στοές, με το ξαναγέμισμά τους με τα αδρανή υλικά της εκσκαφής. Ουσιαστικά έχουμε δείγματα μιας πρώιμης φροντίδας για τα την προστασία του περιβάλλοντος.

    Είσοδος μεγάλου χρυσωρυχείου, κυριολεκτικά σαν πέρασμα σε έναν άλλο κόσμο.

    Περιδιαβαίνοντας τα Άσυλα του Φιλίππου, έχεις την αίσθηση ότι εδώ συντελέστηκε ένα θαύμα , αυτό της γέννησης του φωτός μέσα από το σκοτάδι , του χρυσού μέσα από το χώμα και της ελπίδας μέσα από την δοκιμασία. Γι’ αυτό ίσως, όταν ο Απόστολος Παύλος έρχεται στους Φιλίππους για να μιλήσει για το «επουράνιο χρυσάφι» του Θείου Λόγου, βρίσκει ευήκοα ώτα. Η αμαρτία  και η δοκιμασία, γεννάει την αγιοσύνη όπως σε συμβολικό επίπεδο ο πόνος και η σκληρή εργασία του μεταλλωρύχου, τον χρυσό, αυτό το αιώνιο σύμβολο της επίγειας δύναμης. Με το πέρασμα του Αποστόλου των Εθνών περνάμε από το υλικό χρυσάφι στο πνευματικό, με αξία αιώνια και μοναδική στην ουράνια πολιτεία. Την ίδια πορεία ακολουθούν και οι Φίλιπποι, από πολιτεία πλούσια σε χρυσό και άλλα μέταλλα, περνάει πια σε μια νέα εποχή πνευματικής άνθησης που την κατατάσσει στα κορυφαία προσκυνήματα του Χριστιανικού κόσμου. Γι’ αυτό δικαίως μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια πολιτεία που βρίσκεται ανάμεσα στη υλικότητα της γης και τον πνευματικό κόσμο του ουρανού.

     

    Η χώρα των Φιλίππων στο διάβα των αιώνων έγινε ένας τόπος μετασχηματισμού του χώματος σε χρυσάφι και της ανθρώπινης ζωής σε νίκη επί του θανάτου, του φθαρτού σε άφθαρτο, αυτό το οποίο πολύ χαρακτηριστικά περιέγραψε ο Απόστολος Παύλος στην επιστολή του προς Φιλιππισίους 3,20 – 21:      «Αλλ’ ημών των πιστών μαθητών του Κυρίου η πατρίς μας και η πολιτεία μας, το πολίτευμά μας και η συμπεριφορά μας είναι, όπως και των αγγέλων, στους ουρανούς, απ’ όπου με πολύν πόθον περιμένομεν τον σωτήρα μας, τον Κυριον Ιησούν Χριστόν. Αυτός θα μετασχηματίση το σώμα αυτό της ταπεινότητος και της ασημότητος, το ασθενές και φθαρτόν και θνητόν, θα το μεταμορφώση, ώστε να γίνη όμοιον προς το ένδοξον ιδικόν του σώμα δια της παντοδυνάμου αυτού ενεργείας, δια της οποίας ημπορεί και τα πάντα να υποτάξη στον εαυτόν του».

    Εν συντομία

    Δεν είναι τυχαίο που η αρχαία «μεταλλωρυχεία – μεταλλουργία» χαρακτηρίζεται ως η πρώιμη φάση της αλχημείας, πολύ πριν αυτή γίνει επιστήμη. Για τους ανθρώπους εκείνης της εποχής η εξαγωγή του χρυσού, δηλαδή του φωτός μέσα από το χώμα, είχε κάτι το μαγικό,και για να το κατανοήσουν, να το δαμάσουν και να το κάνουν δικό τους, το έντυσαν με μύθους και δοξασίες. Ο χρυσός, αυτό το αιώνιο, ανεξίτηλο φως που βγαίνει από τη γη και δεν χάνει ποτέ την λάμψη του, έγινε ο πόθος και το απόλυτο σύμβολο της εξουσίας και η αιτία πολέμων και αναταραχών, που μαζί με τις μεγάλες ιδέες, κύλησαν τον τροχό της ιστορίας.

    Ο χρυσός των Μακεδόνων, με κυρία πηγή το Παγγαίο και τα Άσυλα του Φιλίππου, έλαβε μυθικές διαστάσεις, όχι μόνο σε επίπεδο δύναμης και εξουσίας αλλά και σε ένα μεταφυσικό επίπεδο. Εξάλλου, πολύ πριν τον Φίλιππο, το Παγγαίο ήταν τόπος της ηλιακής λατρείας από τον Ορφέα, εξελίσσοντας έτσι την αρχική διονυσιακή λατρεία σε μια νέα διονυσιακή – ορφική λατρεία με μυστήρια που αποτέλεσαν το γόνιμο χωράφι, για να ευδοκιμήσει η πεποίθηση, της μετά  θάνατον ζωής και της αναγέννησης.

    Όταν ο Φίλιππος Β’ κυριεύει την περιοχή, στο Παγγαίο η εξόρυξη χρυσού και αργύρου, μετράει ήδη αρκετούς αιώνες. Ωστόσο το μεγάλο άλμα που γίνεται εκείνη την εποχή είναι ότι εφαρμόζονται καλύτερες μέθοδοι εξόρυξης και επεξεργασίας που έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής. Επιπλέον, ο Φίλιππος ανοίγει νέα ορυχεία, εξέλιξη που βελτιώνει τη παραγωγή, καθώς σύμφωνα με τις πηγές ξεπερνάει τα 1.000 τάλαντα το χρόνο, ποσό μυθικό.

    Ο ορεινός όγκος που εκτείνεται ανατολικά των Φιλίππων, μέχρι την Παλιά Καβάλα, τις  Κορυφές και τα Κόκκαλα, είναι διάσπαρτη από χρυσωρυχεία. Το σύνολο της χρυσοφόρου περιοχής, έφερε το όνομα ΑΣΥΛΑ ΤΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ.

    Ένα από τα μεγαλύτερα και καλύτερα διατηρημένα ορυχεία, με σχετικά εύκολη πρόσβαση, είναι αυτό της Αγίας Ελένης, πλησίον του Ζυγού. Η περιοχή των Ασύλων του Φιλίππου, μέχρι τις ημέρες μας, είναι διάτρητη από ανοιχτά επιφανειακά ορύγματα μικρού βάθους ή μεγάλου μήκους στοές, με πολλές διακλαδώσεις και ορισμένα – με τις κατάλληλες προφυλάξεις – είναι επισκέψιμα. Αν δε στο μέλλον αξιοποιηθούν με τις απαιτούμενες επεμβάσεις, θα αποτελέσουν μια μοναδική εμπειρία για τον επισκέπτη.

     

    Περιδιαβαίνοντας τα Άσυλα του Φιλίππου, έχεις την αίσθηση ότι εδώ συντελέστηκε ένα θαύμα , αυτό της γέννησης του φωτός μέσα από το σκοτάδι , του χρυσού μέσα από το χώμα και της ελπίδας μέσα από την δοκιμασία. Γι’ αυτό ίσως, όταν ο Απόστολος Παύλος έρχεται στους Φιλίππους για να μιλήσει για το επουράνιο χρυσάφι του Θείου Λόγου, βρίσκει ευήκοα ώτα.

     

    Η χώρα των Φιλίππων στο διάβα των αιώνων έγινε ένας τόπος μετασχηματισμού του χώματος σε χρυσάφι και της ανθρώπινης ζωής σε νίκη επί του θανάτου,του φθαρτού σε άφθαρτο, αυτό το οποίο πολύ χαρακτηριστικάπεριέγραψε ο Απόστολος Παύλος στην επιστολή του προς Φιλιππισίους 3,20 – 21:  «Αλλ’ ημών των πιστών μαθητών του Κυρίου η πατρίς μας και η πολιτεία μας, το πολίτευμά μας και η συμπεριφορά μας είναι, όπως και των αγγέλων, στους ουρανούς, απ’ όπου με πολύν πόθον περιμένομεν τον σωτήρα μας, τον Κυριον Ιησούν Χριστόν. Αυτός θα μετασχηματίση το σώμα αυτό της ταπεινότητος και της ασημότητος, το ασθενές και φθαρτόν και θνητόν, θα το μεταμορφώση, ώστε να γίνη όμοιον προς το ένδοξον ιδικόν του σώμα δια της παντοδυνάμου αυτού ενεργείας, δια της οποίας ημπορεί και τα πάντα να υποτάξη στον εαυτόν του».

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    Philippi and the gold metals: from the Philip’s mines to veins of history.

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    A rich gold mine of matter and spirit

    By Theodoros An. Spanelis

     

    It is no coincidence that the ancient “mining – metallurgy”is characterized as the early phase of alchemy, long before it became a science. For the people of that era,the extraction of gold, that is of the light from the soil, had something magical in it and in order to comprehend it, master it and make it their own, they clothed it in myths and glories. Gold, this eternal, indelible light coming out of the earth and never losing its radiance, became the desire and the absolute symbol of power, as well as the cause for wars and commotions, that along with the great ideas, they rolled the wheel of history.

    The gold of the Macedonians, with its main source being Pangaion Hill and the Asylums of Philip,got mythical dimensions, not only on a level of power and authority but also on a metaphysical level. Besides, long before Philip, Pangaion Hill, has been a place of the solar worship by Orpheus, thus evolving the original Dionysian worship into a new Dionysian –Orphic worship with mysteries that formed the fertile field for the belief of post – mortem life and rebirth to thrive.

    When Philip II conquers the area, the mining of gold and silver in Pangaion hill has already been counting several centuries. Though, the big leap, that happens during that time, is that better mining and processing methods are in place, resulting in the growth of production. In addition, Philipopensupnewmines, fact that improves production, as according to sources now the gold exceeds the amount of 1.000 talents (talentum) a year, which is a mythical amount.

    Mines

    The mountainous area that extends to the east of Philippi, up to Old Kavala, Koryfes and Kokkala is dispersed withgold mines. The whole of auriferous area was named “Philip’s Asylums”.

    One of the largest and best preserved mine, with relatively easy access, is that of «Saint Helen» near Zygos. The area of Philip’s Asylums, up to our days, is perforated by open, surfacetrenches of small depth or lengthytunnels, with many ramifications and some of them –with the necessary precautions- can be visited. In fact, in the future, if theyare to be used, with the required interventions, they will offer a unique experience to the visitor.

    Walking around the Asylums of Philip, you have the feeling that a miracle occurred here, that of the birth of light through the darkness, of the gold through the soil and of the hope through the challenge. Maybe this is why, when Apostle Paul comes to Philippi to talk about the heavenly gold of the divine speech, he finds ears willing to listen.

    The land of Philippi in the passage of the centuries became a place of transformation, of the earth into gold and of the human life into victory over death, of the perishableinto the non–perishable, of which Apostle Paul very distinctively described in his epistle to the Philippians:

    “For our citizenship is in heaven, from where we also wait for a Savior, the Lord Jesus Christ; who will change the body of our humiliation to be conformed to the body of his glory, according to the working by which he is able even to subject all things to himself.”

     

    more

    Κατηγορία: Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    Philippi: The tomb of a hero, umbilicus of the city?

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    by Theodoros An. Spanelis

     

    One of the few monuments of the Macedonian era that is visible to today’s visitor.

     

    If we want to identify in the ancient city of Philippi the point zero or in other words, the state’s spiritual navel, it probably wouldn’t be difficult. A locus foreseeable and close to the forum, hosts the most important Christian church, the octagon but also the only, brilliant Hellenistic heroon, situated within the city walls, which was, in fact, found intact.

    What kind of tomb is this and for who it was built next to the market? Why did it acted out as the centerpiece for the development of the Christian religion and what are the remarkable findings that survived over time?

     

    This heroon is one of the greatest mysteries of the city of Philippi, that has yet to be solved. Although there are many findings and decades of study, scientists have not agreed on what exactly happened to the tomb of the dead canonized as a hero and initiate of the mystery cult of the Kabeiroi and Paul’s Basilica that later was built at the same spot, incorporating a part of the heroon.

    At this point though, more questions come into view. Who is the one for whom burial was permitted with in the city walls, what is the capacity of the canonized as a hero man and potential settler? Why the tomb wasn’t demolished but instead it was incorporated into the first Christian monument? Do we have here a very interesting example of syncretism, where the old national cult goes into the new era after 311 A.D.?

    To this day, there isn’t one and only interpretation, although there are several views (at least two), with strong arguments each and that makes the case even more interesting.

     

    The dead found in the tomb, along with his impressive golden treasures, though at a young age (presumed to be around the age of 14), was initiated in the mystery cult of Kabeiroi. He is Euephenes, son of Exekestos. In this way, we have an affirmation of the connection of Philippi with the mysteries of the Great Gods of Samothrace.

     

    On top of the macedonian heroon of Euephenes Exekestos, shortly after 311 A.D. and in any case in the early years of the 4th century, the first basilica was built and was attributed to Apostle Paul.  That is deducted from a mosaic inscription which informs us that Porphyrios made a mosaic floor in this Basilica of Paul.

    This particular shrine has an octagonal shape in all its successive building phases and its shape is indicative that is was built in memory of martyrdom. This is where the thread of Christian times in the history of Philippi began to unravel.

    more

    Κατηγορία: Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ

    Το ταφικό μνημείο του ήρωα των Φιλίππων

    Δημοσιεύτηκε στις 0

    Ένα από τα ελάχιστα μνημεία της Μακεδονικής περιόδου, που εντοπίστηκε στον πνευματικό ομφαλό της πόλης, στα θεμέλια του Οκταγώνου

    Philippi: The tomb of a hero, umbilicus of the city?

     

    Γράφει ο Θεόδωρος Αν. Σπανέλης

     

    Αν θέλουμε να προσδιορίσουμε στην αρχαία πόλη των Φιλίππων το σημείο μηδέν ή αλλιώς τον πνευματικό ομφαλό της πολιτείας, μάλλον δεν θα δυσκολευτούμε καθόλου, Ένα σημείο περίβλεπτο και πλησίον της αγοράς, το οποίο φιλοξενεί το σημαντικότερο χριστιανικό ναό, το Οκτάγωνο αλλά και ένα μοναδικό λαμπρό τάφο της ελληνιστικής περιόδου, είναι αυτό που βρίσκεται λίγα μέτρα νότια από το φόρουμ. Είναι το σημείο του ταφικού μνημείου του αφηρωϊσμένου Ευηφένη Εξηκέστου

    Τι τάφος είναι αυτός και για ποιόν οικοδομήθηκε, εντός των τειχών; Γιατί αποτέλεσε το επίκεντρο ανάπτυξης της χριστιανικής θρησκείας και ποια είναι να σημαντικά ευρήματα που διασώθηκαν μέσα στο χρόνο;

    Φωτογραφία από την ανασκαφή στο Οκτάγωνο. Το άνοιγμα στο ψηφιδωτό είναι το πέρασμα για τον τάφο του Ευηφένη Εξηκέστου. Σ. Πελεκανίδης, Ανασκαφή Φιλίππων, ΠΑΕ 1975, πίν. 92α. (EL) Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία (EL)

     

    Όπως είναι διαμορφωμένη σήμερα η είσοδος. Μέχρι πριν μερικά χρόνια ήταν δυνατή η πρόσβαση.


    Η είσοδος του τάφου βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το Παγγαίο, το ιερό βουνό κατά την αρχαιότητα.

    Από τον Ευηφένη Εξηκέστου στον Απόστολο Παύλο

     

     

    Ο τάφος αυτός είναι από τα μεγαλύτερα μυστήρια της πόλης των Φιλίππων, το οποίο δεν έχει λυθεί ακόμη. Αν και υπάρχουν πολλά ευρήματα και δεκαετίες μελέτης του, εντούτοις οι επιστήμονες δεν έχουν συμφωνήσει για το τι ακριβώς συνέβη με τον τάφο του αφηρωϊσμένου νεκρού και μύστη των Καβειρίων μυστηρίων και  αποτέλεσε το θεμέλιο για την βασιλική του Παύλου, που στην συνέχεια  οικοδομήθηκε στην ίδια θέση, ενσωματώνοντας το ταφικό μνημείο. Ο χριστιανικός ναός ήταν αφιερωμένος στον Παύλο, κατ’ άλλους σε κάποιον τοπικό μάρτυρα των Φιλίππων, για τον οποίο όμως δεν υπάρχει καμία αναφορά στην αγιολογική παράδοση της περιοχής, οπότε το πιθανότερο και επικρατέστερο σενάριο είναι να αφορούσε τον Απόστολο των Εθνών.

    Εικόνα του 1962 από την αρχή της ανασκαφής και την αποκάλυψη του Οκταγώνου από τον αρχαιολόγο Στ. Πελεκανίδη. Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία (EL)

    Η υπόθεση της  αποκάλυψης του μακεδονικού τάφου της ελληνιστικής περιόδου, ξεκινάει πολλές δεκαετίες πριν, το ‘60, αλλά παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει σχεδόν 60 χρόνια, οι επιστήμονες δεν έχουν συμφωνήσει σε βασικά ζητήματα. Στην πρώτη περίοδο έχουμε την αποκάλυψη μιας τετράγωνης μαρμάρινης κρηπίδας και λόγω θέσης συμπεραίνουν ότι είχε μια σημαντική λατρευτική αξία, καθώς ήταν ενσωματωμένη μέσα στο πρωτοβυζαντινό συγκρότημα του Οκταγώνου, σε επαφή με την βόρεια πλευρά του οικοδομήματος. Πριν προλάβει να κατασταλάξει ο επιστημονικός διάλογος για το τι ρόλο επιτελούσε αυτή η κρηπίδα – όπως θα δούμε παρακάτω ήταν ουσιαστικά το σημείο συνάντησης δύο θρησκειών – έρχεται μια νέα αποκάλυψη. Το 1964 η αρχαιολογική σκαπάνη φέρνει στο φως καμαροσκεπή μακεδονικό τάφο και οι επιστήμονες αρχίζουν να σκέπτονται και να προβληματίζονται καθώς διαπιστώνουν ότι κάτι ιδιαίτερα σημαντικό συμβαίνει. Οι εκπλήξεις δεν σταματάνε εκεί. Ακόμα μεγαλύτερη αίσθηση προκαλεί το 1975, το γεγονός της αποκάλυψης ότι η μαρμάρινη κρηπίδα αποτελούσε τμήμα ενός πρωτοχριστιανικού κτηρίου αφιερωμένου στον Απόστολο Παύλο!!!

    Εικόνα μακεδονικού τάφου στην οποία φαίνεται το εσωτερικό του. Εντός του τάφου υπήρχε μαρμάρινη τράπεζα προσφορών με τρεις οπές, στην βορειοδυτική γωνία, όπως φαίνεται και στη φωτογραφία. ΠΗΓΗ: Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (EL)

     

    Η είσοδος του τάφου, με την μονολιθική μαρμάρινη θύρα, την οποία πρωτοαντίκρισε ο αρχαιολόγος Δημήτριος Λαζαρίδης, ο οποίος εντόπισε και τον ασύλητο κιβωτιόσχημο τάφο του Ευηφένη Εξηκέστου. Μακέτα αρχαιολογικού Μουσείου Φιλίππων.

    Για πρώτη φορά έχουμε στους Φιλίππους, την αγαπημένη πόλη του Αποστόλου Παύλου, ένα χριστιανικό μνημείο αφιερωμένο στον ίδιο. Ουσιαστικά οι επιστήμονες τρομάζουν με την αποκάλυψη και επειδή δεν μπορούν να το πιστέψουν δηλώνουν ότι το μνημείο μπορεί να είναι αφιερωμένο σε έναν άγνωστο τοπικό άγιο. Ποιόν άλλον όμως πέραν του αποστόλου, θα μπορούσαν να αποκαλέσουν χωρίς άλλο προσδιοριστικό, απλά Παύλο; Μόνο κάποιον που τον γνώριζαν οι πάντες. Το δεύτερο μεγάλο μυστήριο είναι η διαπίστωση ότι ο μακεδονικός τάφος είναι ενσωματωμένος στον Οκταγωνικό ναό!!! Αυτό κάνει ορισμένους επιστήμονες να πιστεύουν ότι έχουν εντοπίσει ένα μακεδονικό τάφο που σε δεύτερη χρήση φιλοξένησε τα λείψανα του Αποστόλου Παύλου!!! Σενάριο που αλλάζει τη ματιά και κάνει ακόμη πιο εντυπωσιακό το εύρημα. Γι’ αυτό το λόγο η εκτίμηση αυτή λέγεται στα «ψιθυριστά», με δισταγμό, καθώς δεν έχουν βρεθεί άλλα στοιχεία που να το αποδεικνύουν, οπότε το θέμα μένει μετέωρο. Ενδεικτικό της αβεβαιότητας του συμπεράσματος είναι το γεγονός ότι η τοπική εκκλησία ποτέ δεν πήρε θέση για το συγκεκριμένο ζήτημα.

     

    Ότι έχει απομείνει από τον τάφο και το ναόσχημο ηρώο που υπήρχε στο επάνω τμήμα και το οποίο είχε τη χρήση ιερού ναού. Στο χώρο βρέθηκαν ρωμαϊκά και βυζαντινά νομίσματα γεγονός που δηλώνει την συνέχιση της χρήσης του αρκετούς αιώνες μετά την κατασκευή του.

    Εδώ όμως ανακύπτουν και άλλα ερωτήματα; Ποιος είναι αυτός για τον οποίον επετράπη  η ταφή εντός των τειχών, ποια η ιδιότητα του αφηρωϊσμένου ήρωα και ενδεχομένως οικιστή; Για ποιο λόγο δεν γκρεμίστηκε αλλά ενσωματώθηκε στο πρωτοχριστιανικό μνημείο; Μήπως έχουμε εδώ ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα συγκρητισμού, όπου η παλιά εθνική θρησκεία περνάει στη νέα εποχή μετά το 311 μ.Χ.; Και αν είναι έτσι η συγκεκριμένη ημερομηνία που συναντιέται χρονικά με την ανοικοδόμηση του Οκταγώνου;

     

    Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει μια και αποδεκτή απ΄ όλους ερμηνεία, ωστόσο υπάρχουν δύο κυρίαρχες απόψεις, με ισχυρά επιχειρήματα η κάθε μία και αυτό κάνει την υπόθεση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

     

    Ένα από τα στοιχεί που προβληματίζουν, είναι το γεγονός ότι στο χώρο του δαπέδου επάνω από την καμάρα υπήρχαν ανθρώπινα οστά, στο χώμα με το οποίο τον είχαν γεμίσει. Ορισμένα από τα οστά έπεσαν μέσα στον τάφο, όταν τον άνοιξαν από το κλειδί οι τυμβωρύχοι και τα οποία βρέθηκαν από τους ανασκαφείς μέσα στην επίχωση!!! Εικάζεται ότι τα οστά αυτά μπορεί να ανήκουν σε κάποιο πρωτομάρτυρα ονόματι Παύλο ή ακόμη και στον Απόστολο Παύλο. Ο χώρος ήταν προσκύνημα για τους χριστιανούς, με πρόσβαση από την βόρεια πλευρά, ενώ όπως αναφέραμε ο χώρος έγινε τμήμα του Οκταγώνου, ναού αφιερωμένου στον Απόστολο των Εθνών, σύμφωνα με την ψηφιδωτή επιγραφή του Πορφυρίου που βρέθηκε λίγα μέτρα παραπέρα!!!

    Σε ποιόν ανήκει ο τάφος;

     

    Ας βάλουμε τα στοιχεία που αφορούν τον μακεδονικό τάφο, σε μια σειρά, καθώς ήδη η υπόθεση είναι άκρως περίπλοκη. Έχουμε ένα μακεδονικό τάφο, μονόχωρο καμαροσκεπή, σχεδόν στο κέντρο των Φιλίππων, σε σημείο υπερυψωμένο σε σχέση με την αρχαία αγορά και την Εγνατία Οδό η οποία διέρχεται βόρεια, αλλά και άλλους δύο εμπορικούς δρόμους από την νότια και δυτική πλευρά του συγκροτήματος. Επάνω από τον μακεδονικό τάφο υπήρχε ναόσχημο ηρώο, μέρος του οποίου ήταν και η μαρμάρινη κρηπίδα που προαναφέραμε και κατά μία επιστημονική άποψη υπήρχε και τύμβος! Έχουμε λοιπόν ένα μνημείο που καταλαμβάνει το κέντρο ενός οικοδομικού τετραγώνου που το πλαισιώνουν, ένας διεθνής δρόμος, δύο σημαντικοί εμπορικοί δρόμοι και η είσοδος σε αυτό γίνεται με ένα μνημειακό πρόπυλο και μια  στοά με περιστύλιο!!!

    Αποκατάστασις των προπυλαίων. Αυτή την εικόνα έβλεπαν από την πλευρά της Εγνατίας Οδού οι προσκηνυτές που εισέρχονταν στην στοά προς το Οκτάγωνο. Συντελεστής Στυλιανός Μ. Πελεκανίδης (EL) Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία (EL)
    Πηγή: Α. Μ. Κούντουρας (EL) Σ. Πελεκανίδης, Ανασκαφαί Φιλίππων, ΠΑΕ 1969, σ. 52, εικ. 2. — Φίλιπποι, Έργον 1969, εικ. 43. (EL)

    Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους (Κουκούλη, Μπακιρτζης  και  Γούναρης) ο τάφος αυτός χρονολογείται τον 2ο αιώνα π.Χ., ο δε Δημήτρης Λαζαριδης τον είχε χρονολογήσει τον 3ου π.Χ. Ποιος είναι όμως αυτός ο σημαντικός άνθρωπος που κατ’ εξαίρεση έγινε η ταφή του μέσα στην πόλη;

     

    Η πρώτη είσοδος στον τάφο, έγινε από τον Δημήτρη Λαζαρίδη, από την κλείδα και στο εσωτερικό του εντόπισε πέντε κόγχες στις τρείς πλευρές του τάφου,- από δυο στην ανατολική και δυτική πλευρά και μια στη βόρεια-, ωστόσο, όταν άνοιξε η πύλη από την δυτική πλευρά, εντοπίστηκε στο δάπεδο, μικρός κιβωτιόσχημος τάφος στο αετωματικό κάλυμμα του οποίου βρέθηκε η επιγραφή «ΕΥΗΦΕΝΗΣ ΕΞΗΚΕΣΤΟΥ ΥΙΩΝΟΣ». Επειδή ο κιβωτιόσχημος τάφος ήταν ασύλητος, καθώς είχε διαφύγει της δράσης των τυμβωρύχων που είχαν συλήσει τις κόγχες- βρέθηκαν επίσης, ένα χρυσό στεφάνι, χρυσό διάδημα, χρυσά κοσμήματα που πρέπει να ήταν ραμμένα στα ρούχα του νεκρού καθώς και μελαμβαφή πινάκια και άλλα αγγεία.

    Ποιος ήταν αυτός στον οποίο έγινε τόσο μεγάλη τιμή;

     

    Σε μια αδημοσίευτη επιγραφή που βρέθηκε στους Φιλίππους αναφέρεται ότι ο Ευηφένης γιός του Εξηκέστου είναι μυημένος στα Καβείρια μυστήρια. Το όνομα αυτό το συναντάμε και σε μια άλλη επιγραφή από την Σαμοθράκη, όπου και εκεί αναφέρεται ως μύστης των Καβειρίων μυστηρίων. Από τον 4ο π.Χ. μας έρχεται μια επιγραφή από τη Θάσο, στην οποία αναφέρεται ότι ο Δεινόμαχος είναι γιός του Ευηφένη. Επίσης μια άλλη επιγραφή από τη Θάσο, νεώτερη, από τα ελληνιστικά χρόνια, αναφέρει ότι τιμήθηκε ο Φίλιππος γιός του Εξηκέστου. Αυτά τα στοιχεία οδήγησαν τον αρχαιολόγο Στυλιανό Πελεκανίδη, τον πρώτο ανασκαφέα του τάφου να υποστηρίξει ότι πρόκειται για μια οικογένεια μυστών και αυτό που αποκάλυψε ήταν η τελευταία επίγεια κατοικία τους.

     

    Ο νεκρός που εντοπίστηκε μέσα στον τάφο, μαζί με τα εντυπωσιακά του χρυσά κτερίσματα, προφανώς ανήκε σε αυτή την οικογένεια και αν και νεαρός στην ηλικία (εικάζεται ότι ήταν γύρω στα 14 χρονών) ήταν μυημένος στα Καβείρια μυστήρια. Με αυτό τον τρόπο έχουμε μια επιβεβαίωση της σύνδεσης των Φιλίππων με τα μυστήρια των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης. Καβείρια ιερά υπήρχαν και στην Αμφίπολη, αλλά και στην Θεσσαλονίκη, στο σημείο όπου μετά ανεγέρθηκε ο ναός του Αγίου Δημητρίου!!! Και φυσικά υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα χριστιανικών ναών που μετά το 4ο αιώνα μ.Χ., οικοδομήθηκαν επάνω σε προγενέστερους ναούς των Εθνικών.

     

     

    Ένα από τα πιο εντυπωσιακά εκθέματα του αρχαιολογικού μουσείου των Φιλίππων, είναι μια μακέτα του υπόγειου τάφου, δίπλα στην οποία εκτίθενται τα κτερίσματα που συνόδευαν το νεκρό. Μια σχετικά λιτή ενημερωτική επιγραφή που υπάρχει περιγράφει μέσα σε λίγες λέξεις, ένα μεγάλο θεολογικού χαρακτήρα θέμα των αρχαίων Φιλίππων, για το οποίο γνωρίζουμε πολύ λίγα.

    Λίγο μετά το 311μ.Χ. και σε κάθε περίπτωση στα πρώτα χρόνια του 4ου αιώνα, οικοδομείται η πρώτη βασιλική η οποία όπως προανέφερα αφιερώνεται στον Απόστολο Παύλο και γίνεται το σημείο αυτό, το κέντρο της Χριστιανικής θρησκείας. Η αφιέρωση προκύπτει από μια μοναδική ψηφιδωτή επιγραφή η οποία έχει διασωθεί σχεδόν ακέραια και στην οποία σημειώνεται ότι «ο Πορφύριος κατασκεύασε (εποίησε)  ψηφιδωτό πάτωμα στην βασιλική του Παύλου». Επειδή ο επίσκοπος Πορφύριος των Φιλίππων μετείχε της συνόδου στις Σάρδεις που έγινε το 342 – 343 προκύπτει κατά προσέγγιση και το πότε κατασκευάστηκε ο συγκεκριμένος ναός. Από αυτά τα στοιχεία μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι ο επισκέπτης βλέπει στους Φιλίππους ίσως τον πρώτο χριστιανικό ναό, επί ευρωπαϊκού εδάφους. Και φυσικά αυτός ο ναός δεν θα μπορούσε να είναι αφιερωμένος σε κανέναν άλλον, πέρα από τον Απόστολο Παύλο. Από τις πράξεις των Αποστόλων αλλά ιδιαίτερα από την προς Φιλιππησίους Επιστολή προκύπτει ο ακατάλυτος και πολύ θερμός δεσμός που υπήρχε ανάμεσα στην χριστιανική κοινότητα της πόλης και τον Απόστολο των Εθνών. Σε ποιόν άλλον λοιπόν θα μπορούσαν να έχουν αφιερώσει τον πρώτο ναό που οικοδόμησαν;

     

    Ο συγκεκριμένος ναός, έχει οκταγωνικό σχήμα σε όλες τις διαδοχικές φάσεις οικοδόμησης του και το σχήμα είναι δηλωτικό ότι χτίστηκε σε ανάμνηση μαρτυρίου. Άρα από την στιγμή που είναι αφιερωμένος στον Απόστολο Παύλο, ποιος γεγονός μπορεί να είναι αυτό που τον συνδέει με αυτό το μνημείο;

     

    Η είσοδος του τάφου και στο βάθος η μαρμάρινη κρηπίδα επι της οποίας μαρτύρησε την πίστη του ο Απόστολος Παύλος.

    Υπάρχει μια δεύτερη θεώρηση των ευρημάτων, σύμφωνα με την οποία ο μακεδονικός τάφος δεν συνδέεται με τον πρωτοχριστιανικό ναό, αλλά μόνο η Κρηπίδα (η βάση του οικοδομήματος) που εντοπίστηκε, ως υπόλειμμα του ναόσχημου ηρώου. Κατά την θεωρία του αρχαιολόγου και ανασκαφέα του Οκταγώνου, Αριστοτέλη Μέντζου, ο τάφος του Ευηφένη Ευξηκέστου οικοδομήθηκε εκτός της Μακεδονικής πόλης των Φιλίππων και εντάχθηκε στον αστικό ιστό μετά την επέκταση της πόλης προς την πεδιάδα, με την έλευση των Ρωμαίων αποίκων. Το 1ο π.Χ. διαλύθηκε ο τύμβος και το ναόσχημα ηρώο που υπήρχε, ακολούθως ανοίχθηκε ο τάφος, εξαγνίστηκε και στην συνέχεια οικοδομήθηκε ακριβώς στην βόρεια πλευρά του ένα λουτρό. Έμεινε μόνο η μαρμάρινη κρηπίδα, η οποία λόγω της υψομετρικής διαφοράς που είχε με τον κέντρο της αγοράς προσφέρονταν ως τόπος μαρτυρίου. Εκεί κατά τον συγκεκριμένο αρχαιολόγο, ο Απόστολος Παύλος δέχθηκε τους ραβδισμούς, μετά την καταγγελία εναντίον του που προκάλεσε η πράξη του της απαλλαγής της μάντισσας από τα δαιμόνια και εκεί ουσιαστικά έχουμε την πρώτη μαρτυρία της πίστης του. Ως εκ τούτου υποστηρίζει ο κ. Μέντζος το σημείο αυτό αποτέλεσε τον ομφαλό οικοδόμησης του πρώτου ναού της νέας θρησκείας και κεντρικό σημείο της τοπογραφίας των Χριστιανικών Φιλίππων.

     

    Η επιστημονική κοινότητα δεν έχει καταλήξει ακόμη, αν είμαστε μπροστά σε ένα σημαντικό παράδειγμα συγκρητισμού και περάσματος από τα Καβείρια μυστήρια στην χριστιανική θρησκεία ή ο χώρος επιλέχθηκε  λόγω της πράξης ομολογία πίστης του Αποστόλου Παύλου στον Έναν και Τριαδικό Θεό. Το μόνο βέβαιο είναι ότι τους επόμενους αιώνες, μετά την επικράτηση της νέας θρησκείας, το σημείο αυτό θα γίνει η παλλόμενη καρδιά της νέας εποχής και του περάσματος της πόλης στην χριστιανική εποχή.

     

    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

    • ΣΤ. ΠΕΛΕΚΑΝΙΔΗΣ: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΤΟΥ ΟΚΤΑΓΩΝΟΥ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. Α’ ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ – “Η ΚΑΒΑΛΑ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ” 1980
    • ΤΟ ΕΠΙΣΚΟΠΕΙΟΝ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΠΑΚΙΡΤΖΗΣ Β’ ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ “Η ΚΑΒΑΛΑ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ” 1986
    • ΟΚΤΑΓΩΝΟ ΦΙΛΙΠΠΩΝ * Ε. ΠΕΛΕΚΑΝΙΔΟΥ & Α. ΜΕΝΤΖΟΣ / ΜΝΗΜΗ Δ. ΛΑΖΑΡΙΔΗ
    • Syncretism in the church of Philiippi – Eduard Verhoef
    • ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ * ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΜΕΝΤΖΟΣ
    • ΦΙΛΙΠΠΟΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ * ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΗΣ & ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑ ΓΟΥΝΑΡΗ
    • ΦΙΛΙΠΠΟΙ * ΧΑΙΔΩ ΚΟΥΚΟΥΛΗ – ΧΡΥΣΑΝΘΑΚΗ & ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΠΑΚΙΡΤΖΗΣ

     

    Εν συντομία

     

    Αν θέλουμε να προσδιορίσουμε στην αρχαία πόλη των Φιλίππων το σημείο μηδέν ή αλλιώς τον πνευματικό ομφαλό της πολιτείας, μάλλον δεν θα δυσκολευτούμε καθόλου. Ένα σημείο περίβλεπτο και πλησίον της αγοράς, φιλοξενεί το σημαντικότερο χριστιανικό ναό, το οκτάγωνο αλλά και τον μοναδικό λαμπρό τάφο της ελληνιστικής περιόδου, εντός των τειχών της πόλης και μάλιστα αποκαλύφθηκε ασύλητος.

    Τι τάφος είναι αυτός και για ποιόν οικοδομήθηκε δίπλα στην αγορά; Γιατί αποτέλεσε το επίκεντρο ανάπτυξης της χριστιανικής θρησκείας και ποια είναι τα σημαντικά ευρήματα που διασώθηκαν μέσα στο χρόνο;

     

     

    Ο τάφος αυτός είναι από τα μεγαλύτερα μυστήρια της πόλης των Φιλίππων, το οποίο δεν έχει λυθεί ακόμη. Αν και υπάρχουν πολλά ευρήματα και δεκαετίες μελέτης του, εντούτοις οι επιστήμονες δεν έχουν συμφωνήσει για το τι ακριβώς συνέβη με τον τάφο του αφηρωϊσμένου νεκρού και μύστη των Καβειρίων μυστηρίων και την βασιλική του Παύλου, που στην συνέχεια  οικοδομήθηκε στην ίδια θέση, ενσωματώνοντας μέρος του ταφικού μνημείου.

    Εδώ όμως ανακύπτουν και άλλα ερωτήματα; Ποιος είναι αυτός για τον οποίον επετράπη  η ταφή εντός των τειχών, ποια η ιδιότητα του αφηρωϊσμένου ήρωα και ενδεχομένως οικιστή; Για ποιο λόγο δεν γκρεμίστηκε αλλά ενσωματώθηκε στο πρωτοχριστιανικό μνημείο; Μήπως έχουμε εδώ ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα συγκρητισμού, όπου η παλιά εθνική θρησκεία περνάει στη νέα εποχή μετά το 311 μ.Χ.; Και αν είναι έτσι η συγκεκριμένη ημερομηνία που συναντιέται χρονικά με την ανοικοδόμηση του Οκταγώνου;

     

    Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει μια και αποδεκτή απ΄ όλους ερμηνεία, ωστόσο υπάρχουν δύο κυρίαρχες απόψεις, με ισχυρά επιχειρήματα η κάθε μία και αυτό κάνει την υπόθεση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

     

    Ο νεκρός που εντοπίστηκε μέσα στον τάφο, μαζί με τα εντυπωσιακά του χρυσά κτερίσματα, προφανώς ανήκε σε αυτή την οικογένεια και αν και νεαρός στην ηλικία (εικάζεται ότι ήταν γύρω στα 14 χρονών) ήταν μυημένος στα Καβείρια μυστήρια. Πρόκειται για τον Ευηφένη Εξηκέστου. Με αυτό τον τρόπο έχουμε μια επιβεβαίωση τις σύνδεσης των Φιλίππων με τα μυστήρια των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης.

     

    Επάνω από το μακεδονικό τάφο του Ευηφένη Εξηκέστου, λίγο μετά το 311μ.Χ. και σε κάθε περίπτωση στα πρώτα χρόνια του 4ου αιώνα, οικοδομείται η πρώτη βασιλική η οποία αποδίδεται στον Απόστολο Παύλο. Αυτό προκύπτει από μια ψηφιδωτή επιγραφή η οποία μας λέει ότι ο Πορφύριος κατασκεύασε (εποίησε)  ψηφιδωτό πάτωμα στην βασιλική του Παύλου.

    Ο συγκεκριμένος ναός έχει οκταγωνικό σχήμα σε όλες τις διαδοχικές φάσεις οικοδόμησης του και το σχήμα είναι δηλωτικό ότι χτίστηκε σε ανάμνηση μαρτυρίου. Άρα από την στιγμή που είναι αφιερωμένος στον Απόστολο Παύλο, ποιό γεγονός μπορεί να είναι αυτό που τον συνδέει με αυτό το μνημείο;

    Κατηγορία: Slider, Αφιερώματα, Περιηγήσεις, ΦΙΛΙΠΠΟΙ